Avrupa doğalgazda 2022 krizine geri dönebilir

Avrupa Birliği gaz depolarındaki doluluk oranının gerilemesi ve Asya’nın daha yüksek fiyat teklif etmesi, iki bölgeyi sınırlı LNG arzı için sert bir kış rekabetine sürüklüyor. Financial Times gazetesi, hava sıcaklıklarının mevsim normallerinde seyretmesi halinde dahi ciddi bir yakıt açığı yaşanabileceği uyarısında bulundu.

Avrupa Birliği (AB) ülkeleri, yaklaşan kış öncesinde depolardaki doluluk oranlarının geçen yıla kıyasla belirgin şekilde düşük kalması ve Asyalı alıcıların daha yüksek fiyat teklif etmesi nedeniyle sınırlı sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) kargoları için Asya ile sert bir rekabete hazırlanıyor.

Sektör temsilcileri ve uzmanlar, kış mevsiminin sert geçmesi durumunda Avrupa’nın ciddi bir yakıt açığıyla yüzleşebileceği uyarısını yapıyor.

Financial Times gazetesinin banka analistleri, enerji şirketi yöneticileri ve Bangkok’taki Gastech konferansı katılımcılarına dayandırdığı haberine göre, Asyalı alıcıların LNG kargolarına Avrupa’dan daha yüksek prim önermesi, sevkiyat rotalarının Asya pazarına kayma olasılığını yükseltti.

LNG fiyatları son yılların en yüksek seviyelerine tırmandı ve İran geriliminin öncesindeki düzeyin iki katını aştı. Fiyatların seyrini Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan sevkiyatların düzenli işleyişi ile Kuzey Yarımküre’deki kış koşulları belirleyecek.

Asya ülkeleri, spot piyasadaki dalgalanmalardan korunmak amacıyla uzun vadeli sözleşmelere yöneldi. İtalyan enerji şirketi Eni’nin Küresel Doğal Kaynaklar Operasyon Direktörü Guido Brusco, Asyalı alıcıların garanti teslimat için ek prim ödemeye hazır olduğunu vurguladı.

Brusco, “Spot piyasaya bağımlı kalmak istemedikleri için uzun vadeli anlaşmalar arıyorlar. Fiyatlardaki oynaklığı görüyorlar ve ne teslim alacaklarını kesinleştirmek için daha fazla ödemeye razı durumdalar” dedi.

Gazeteye konuşan bir LNG üreticisi ise Asyalı müşterilerin artık 20 yıllık kontratlar talep ettiğini aktardı. Üreticiye göre, başta ABD olmak üzere önümüzdeki üç ila dört yıl içinde devreye girmesi beklenen yeni üretim kapasiteleri sayesinde uzun vadeli anlaşma fiyatları görece istikrarlı kalıyor.

Pakistan merkezli Pakistan GasPort Yönetim Kurulu Başkanı İkbal Z. Ahmed, dünyanın en büyük gaz tedarikçilerinden biri olan ABD’nin küçük ölçekli alıcılara yaklaşımında köklü bir değişim yaşandığını söyledi.

Ahmed, geçmişte bu tür şirketlerin geri çevrildiğini, şimdiyse fiyat ve teslimat koşullarının doğrudan müzakere edildiğini aktardı.

Avrupalı alıcılar ise uzun vadeli sözleşmelere mesafeli duruyor. Birlik üyesi şirketler, bu kontratların AB’nin ithalatçılara metan emisyonu verilerini ölçme ve açıklama zorunluluğu getiren yeni düzenlemeleriyle çelişmesinden kaygı duyuyor.

Yunan Aktor Group Yönetim Kurulu Başkanı Aleksandros Eksarhu, kışın yaşanacak LNG kapışması ve enerji maliyetlerinden kaynaklanan enflasyon baskısı karşısında AB’nin bu kurallardan geri adım atmak zorunda kalabileceğini savundu.

Eksarhu, “Henüz anlamadılarsa bile yakında anlayacaklar” değerlendirmesini yaptı.

İki kıta arasındaki mücadelede hava koşullarının belirleyici olacağı vurgulanıyor. Boston Consulting Group Kıdemli Ortağı ve Yönetici Direktörü Anders Porsborg-Smith, “Mevsim ılık geçerse süreci atlatırız. Normal bir kışta ciddi doğalgaz açığı çekeriz; kış sert geçerse 2022’deki fiyat seviyelerini yeniden görürüz” uyarısında bulundu.

AB Enerji Komiseri Dan Jørgensen daha önce üye ülkelere kış hazırlıklarını hızlandırma, gaz ve elektrik tüketimini azaltma çağrısı yaptı.

Jørgensen, kamu binalarında ısıtmanın sınırlandırılması, açık alan ısıtıcılarının yasaklanması ve geceleri gereksiz dış aydınlatmaların kapatılması gibi tedbirler önerdi. AB yetkilisi, buna karşın arz güvenliğine yönelik doğrudan bir tehlike görmediğini belirtti.

Tüm bu kısıtlamalara rağmen AB, 2026’nın ilk yarısında Rusya’nın Yamal LNG projesinden bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 18 artışla 9,89 milyon tonluk rekor seviyede LNG ithal etti.

Rus LNG ithalatına yönelik kapsamlı AB yasağının ise 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girmesi planlanıyor.