Bizi Takip Edin

Avrupa

Çekya’da milyarder Babiş bir aydır başbakanlık koltuğuna oturamıyor

Yayınlanma

Çekya’da seçimleri kazanan milyarder Andrej Babiş, ülkenin en büyük holdingi Agrofert’in sahibi olması nedeniyle başbakanlık koltuğuna oturmakta zorlanıyor. Cumhurbaşkanı Petr Pavel, yasal engeller aşılmadan atama yapmayacağını belirtirken parlamento konuyu görüşmek üzere özel oturum düzenliyor.

Çekya parlamentosu, bugün gerçekleştireceği özel oturumda, başbakan adayı Andrej Babiş’in ülkenin en büyük holdingi Agrofert ve medya kuruluşlarıyla olan ilişkisinden doğan çıkar çatışmasını masaya yatıracak.

Seçimlerin ardından muhalefete geçen partilerin girişimi ve Korsan Parti’nin desteğiyle toplanacak oturumda, Babiş’in ailesine ait tröst fonları üzerinden kontrol ettiği devasa ticari yapının yasalara uygunluğu sorgulanacak.

Milyarder siyasetçinin liderliğindeki Gayrimemnun Vatandaşlar Eylemi (ANO), geçen ayın başında yapılan genel seçimlerde oyların yüzde 34,7’sini alarak zaferini ilan etti.

İktidardaki Spolu (Birlikte) koalisyonu ise yüzde 23,24’te kalarak yarışı kaybetti. Cumhurbaşkanı Petr Pavel, seçim zaferinin ardından hükümeti kurma görevini Babiş’e verdi.

Babiş, bu ayın başında sağcı Özgürlük ve Doğrudan Demokrasi (SPD) ve Avrupa şüphecisi Motorcular partisiyle koalisyon protokolünü oluşturdu.

Mevcut Başbakan Petr Fiala ve ekibi istifasını sundu ancak devir teslim süreci tıkandı. Cumhurbaşkanı Pavel, atama kararını imzalamak için yasal belirsizliğin giderilmesini şart koştu.

Pavel, sürece ilişkin açıklamasında, “ANO hareketi başkanı çıkar çatışması sorununu çözemezse, onu atayarak hukuka aykırı bir durumun oluşmasına katkıda bulunmuş olurum” ifadelerini kullandı.

Forbes verilerine göre serveti 3,3 milyar euronun üzerinde olan Babiş, Çekya’nın en zengin on insanı arasında yer alıyor.

Çekya’da 2017 yılında yürürlüğe giren ve kamuoyunda “Lex Babis” (Babiş Yasası) olarak bilinen düzenleme, devlet görevlilerinin ticari faaliyetlerde bulunmasını ve devlet teşviklerinden yararlanan şirketlerde görev almasını yasaklıyor.

Yasa ayrıca siyasetçilerin medya sahibi olmasını da engelliyor. O dönemde maliye bakanı ve ekonomiden sorumlu başbakan yardımcısı olan Babiş, onlarca farklı sektörde faaliyet gösteren Agrofert holdingi ve Mladá fronta Dnes, Lidové noviny gibi ülkenin önde gelen medya organlarını bünyesinde barındıran MAFRA grubunun sahibi olması nedeniyle tepki alıyordu.

Babiş, yasaya uyum sağlamak amacıyla 2017 yılında hisselerini “AB private trust I” ve “AB private trust II” adlı iki tröst fonuna devretti.

Ancak Avrupa Komisyonu’nun 2020 yılında gerçekleştirdiği denetim, Babiş’in 2017-2021 yılları arasındaki başbakanlığı döneminde holdingin fiili sahibi olmaya ve kontrolü elinde tutmaya devam ettiğini ortaya koydu.

Ekonomický deník gazetesi tarafından yayımlanan noter protokolüne göre, söz konusu tröstlerin kapatılmasıyla birlikte ANO lideri geçen ay itibarıyla yeniden Agrofert’in tek sahibi konumuna geldi.

Yargı süreci nasıl seyrediyor?

Siyasi kariyeri boyunca çeşitli mali suçlamalarla karşı karşıya kalan Babiş, 2017 yılında dönemin başbakanı Bohuslav Sobotka tarafından vergi kaçırmakla suçlanınca maliye bakanlığı görevinden ayrılmak zorunda kaldı.

Ardından, AB sübvansiyonlarında usulsüzlük yaptığı iddiasıyla “Leylek Yuvası” davası patlak verdi.

İddianameye göre Babiş, holding bünyesindeki bir şirketi küçük işletme statüsüne sokarak 50 milyon kron (yaklaşık 2 milyon avro) hibe aldı ve paranın tahsil edilmesinin ardından şirketi yeniden holdinge dahil etti.

Yargı süreci yıllar içinde karmaşık bir seyir izledi. 2019’da delil yetersizliği nedeniyle kapatılan dosya, savcılığın itirazıyla yeniden açıldı.

2023 ve 2024 yıllarında yerel mahkemelerden beraat kararları çıksa da Yüksek Mahkeme ve Temyiz Mahkemesi bu kararları bozdu. Mayıs 2025’te Yüksek Mahkeme delillerin yeterince incelenmediğine hükmederken, haziran ayında Temyiz Mahkemesi beraat kararını iptal etti.

Prag Şehir Mahkemesi, geçen ay Babiş’in yargılanabilmesi için dokunulmazlığının kaldırılması talebiyle parlamentoya başvurdu.

NMS ajansının Çek Radyosu için yaptığı ankete göre halkın yüzde 56’sı dokunulmazlığın kaldırılmasını destekliyor.

Cumhurbaşkanı Pavel, Babiş’in sorunu çözememesi halinde ANO partisinden başka bir ismi başbakan olarak atamaya hazır olduğunu belirtti.

Babiş ise geçen a ycumhurbaşkanına bazı çözüm önerileri sundu ancak detaylar kamuoyuyla paylaşılmadı. Pavel şeffaflık talep ederken, Babiş detayları yalnızca atamasının garanti altına alınması durumunda açıklayacağını söyledi.

ANO Başkan Yardımcısı Alena Schillerová, Çek Televizyonu’ndaki açıklamasında Babiş’in yasal gereklilikleri yerine getireceğini ancak Agrofert’i satmayacağını vurguladı.

Hukukçulara göre krizin aşılması için şirketin yönetim haklarının devredildiği bir “kör tröst” kurulması, varlıkların çocuklara devredilmesi veya devlet teşviklerinden tamamen feragat edilmesi gibi seçenekler masada duruyor.

Siyaset bilimci Petr Just, Deutsche Welle’ye (DW) verdiği demeçte, Cumhurbaşkanı Pavel’in kaosu uzatmak istemediğini ve hükümetin aralık ayına kadar kurulacağını öngördü.

Babiş, 25 Kasım’da kabine listesini cumhurbaşkanına sundu. Sürecin, 18-19 Aralık’taki Avrupa Konseyi zirvesine kadar tamamlanması hedefleniyor.

Çekya’nın “Trump”ı

Atama krizinin arka planında dış politika anlaşmazlıkları da yatıyor. Kendisini açıkça “Trumpçı” olarak tanımlayan Babiş, Macaristan Başbakanı Viktor Orban’ın yakın müttefiki olarak biliniyor.

Partisi ANO, Avrupa Parlamentosu’nda Orban’ın Fidesz partisiyle birlikte Avrupa Vatanseverleri grubunda yer alıyor. Babiş, Brüksel’in yetkilerini artırmasına ve oybirliği ilkesinin kaldırılmasına kesin bir dille karşı çıkıyor.

Ukrayna savaşı konusundaki tutumu ise Prag ile AB ana akımı arasındaki makası açabilir.

Seçim kampanyasında Çekya’nın Ukrayna için yürüttüğü mühimmat tedarik girişimini durduracağını vaat eden Babiş, askeri yardımlara mesafeli duruyor. Çekya, 2024 yılında Kiev’e 1,5 milyon adet mühimmat sağlamıştı.

Bununla birlikte Babiş, Rusya yanlısı olduğu iddialarını reddediyor. “Çekya’yı asla Doğu’ya sürüklemeyeceğiz, bunu kesinlikle reddediyorum” diyen Babiş, önceki başbakanlığı döneminde Rus istihbaratıyla bağlantılı olduğu gerekçesiyle 18 Rus diplomatı sınır dışı etmiş, Moskova da buna 20 Çek diplomatı istenmeyen kişi ilan ederek karşılık vermişti.

Macaristan, Çekya ve Slovakya ile Ukrayna karşıtı blok kuracak

Avrupa

İspanya’da Halk Partisi, sert göç politikası vaat ediyor

Yayınlanma

Halk Partisi (PP) lideri Alberto Núñez Feijoo, İspanya’nın göç politikasını sert çizgideki ülkelerle uyumlu hale getireceklerini söyledi.

İspanyollar 29 Kasım’da sandık başına gidecek. Ana muhalefet lideri Feijóo, göç yanlısı Sosyalist başbakan Pedro Sánchez’in yerine geçecek kişi olarak kamuoyu yoklamalarında önde gidiyor.

Geçtiğimiz hafta, Batı Afrika’dan Kanarya Adaları’na 6.000’den fazla düzensiz göçmen ulaştı. Bu durum, iktidardaki PSOE için yeni bir krize yol açarken, göç konusunu yeniden siyasi tartışmaların merkezine taşıdı.

Madrid’de düzenlenen bir parti etkinliğinde Feijóo, partinin seçim programını açıkladı ve daha sıkı sığınma kuralları, daha hızlı güvenlik kontrolleri ve sınır dışı işlemleri ile göç kontrollerini sıkılaştırmaya yönelik kapsamlı bir reform planını özetledi.

Parti üyelerine hitaben yaptığı konuşmada, “Yasadışı göç, ne İspanya’ya girişin normal bir yolu, ne de toprak bütünlüğümüzü zedelemek için baskı uygulamanın bir aracı olabilir,” dedi.

Geçtiğimiz Temmuz ayında, 80.000’den fazla düzensiz göçmen sınırı geçerek Fas’tan Kuzey Afrika’daki İspanyol eksklavı Ceuta’ya kontrolsüz bir şekilde akın etmişti.

Bu durum İspanya ve Avrupa’da eşi benzeri görülmemiş bir siyasi krize yol açmıştı.

Feijóo, İspanya’da yaşayan bir milyondan fazla belgesiz göçmene kimlik belgesi sağlamak amacıyla planlanan ve diğer Avrupa ülkelerini öfkelendiren toplu göçmen affı da dahil olmak üzere, Sánchez’in göç yanlısı politikalarını hedef aldı.

PP, parti programında, gelecekte göçmenlere yönelik kitlesel düzenlemeleri önlemek için İspanya’nın göçmenlik yasasını reform etmeyi taahhüt ederken, yabancı uyruklu sakinlerin, zorunlu İspanyolca dil şartları da dahil olmak üzere “entegrasyon taahhüdüne” uymalarını şart koşacak.

AB düzeyinde ise parti, Avrupa’nın yeni ve daha katı geri dönüş kurallarını tam olarak uygulamayı ve “diğer Avrupa ülkelerinden gelenler de dahil olmak üzere, verilen emirleri uygulamak için mevcut kaynakları güçlendirmeyi” planlıyor.

Manifestoda, “Bir ülke geri kabul konusunda işbirliği yapmazsa, vizeleri, kalkınma işbirliğini ve İspanya’nın Avrupa ticaret politikasındaki konumunu bu tür bir işbirliğine bağlı kılacağız,” denildi.

PP, “üçüncü ülkelerde geri dönüş merkezleri kurulmasına yönelik anlaşmaları teşvik etme” sözü verdi.

Bu adım, son zamanlarda diğer AB ülkeleri tarafından desteklense de, Sánchez’in partisi PSOE insan hakları endişelerini gerekçe göstererek karşı çıkıyor.

Binlerce düzensiz göçmenin mahsur kaldığı Ceuta’da devam eden siyasi ve göç krizini arka plan olarak ele alan Feijóo, düzensiz göçmenlerin kullandığı İspanya’nın kilit giriş noktalarında güvenlik güçlerinin varlığının güçlendirilmesini de talep etti.

Belgede, İspanyol silahlı kuvvetlerinin “ulusal güvenlik gerektirdiğinde, yasal dayanak, net kurallar ve kaynaklar çerçevesinde” sınır güvenlik güçlerine destek sağlayabileceği belirtiliyor.

Okumaya Devam Et

Avrupa

Fico, Merz’i “şantaj yapmakla” suçladı

Yayınlanma

Alman Şansölyesi Friedrich Merz’in, Ukrayna yardımı olmazsa AB bütçesini veto edeceği tehdidini savurması üzerine Slovakya Başbakanı Robert Fico tepki gösterdi.

Merz, Ukrayna’ya mali yardım konusunda bir anlaşma sağlanmadığı takdirde AB’nin yedi yıllık bütçesini engelleyeceğini belirtmişti.

Şansölyenin bu müdahalesi, AB fonlarından net yararlanıcı olan ama Ukrayna’nın savaş çabalarını desteklemek üzere yapılacak bir sonraki finansman turuna katılmak istemeyen Orta Avrupa liderlerini öfkelendirdi.

Fico, Bratislava’da gazetecilere, “Şansölyenin yaptığı şey tipik bir şantaj ve ben buna boyun eğmeyeceğim,” dedi.

Fico, hükümeti Ukrayna’ya verilecek gelecekteki bir krediye katılmayı reddeden Çek mevkidaşı Andrej Babiš ile birlikte konuştu.

Babiš, Merz’in tutumuna atıfta bulunarak, “Neden böyle söylediğini bilmiyorum,” dedi.

Merz, AB liderlerinin cuma günü Dublin’de düzenlenecek zirvede Ukrayna’nın finansman ihtiyaçlarını görüşmesini istiyor.

Merz, toplantıya başkanlık edecek olan Avrupa Konseyi Başkanı António Costa’ya gönderdiği ve The Guardian’ın eline geçen mektupta şunları söyledi:

“Ukrayna’nın kendini savunma mücadelesinde desteğimizi sürdürmeliyiz. Bu, ortak hayati çıkarımız. Oysa Ukrayna’ya sağlanan ikili yardım dengesiz bir şekilde dağıtılıyor ve yükü çoğunlukla sadece birkaç üye ülke üstleniyor.”

AB geçen yıl Ukrayna’ya 90 milyar avro kredi vermeyi kabul etti; bu tutarın, 2026 ve 2027 yıllarına ait askeri ve sivil harcamaların üçte ikisini karşılaması amaçlanıyordu. 

Fakat o zamandan beri Rusya’nın aralıksız bombardımanı, Kiev’e daha fazla mali yük bindirdi ve Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy’i bütçe açığını kapatmak için 70 milyar avro talep etmeye sevk etti.

AB, Zelenskiy’in rakamlarını onayladı ve 45 milyar avro bulma sözü verdi. Ukrayna’nın İngiltere ve Kanada gibi diğer müttefiklerinin ise geri kalanını karşılaması bekleniyor.

Merz, geçen yıl AB’de dondurulmuş olan Rusya’nın 210 milyar avroluk devlet varlıklarını kullanmak için bir girişim başlatmış ama bu plan, fonların çoğunu Brüksel’de barındıran Belçika’nın önderliğindeki muhalefet nedeniyle suya düşmüştü.

90 milyar avroluk kredi, yedek plandı. Bu krediden çekilen Macaristan, Slovakya ve Çekya, bir sonraki turda da yer almayacaklarını belirtti.

Bu üç üye ülkeye, geçen Nisan ayında Başbakan Rumen Radev’in seçilmesinin ardından Bulgaristan da katıldı.

Ukrayna’nın finansmanı konusu, şu anda 2028-34 AB bütçesi üzerine yürütülen çetrefilli müzakerelere yansıyor.

En büyük net katkıda bulunan ülke olan Almanya, önerilen bütçede ciddi kesintiler yapılmasını isterken, Ukrayna’nın mali ihtiyaçlarına katkıda bulunmayı reddeden üye ülkelere AB’nin cömert finansman sağlamasına karşı çıkıyor.

Merz mektubunda, “istisnasız bir kolektif taahhüt”ün, Ukrayna’nın finansman açığını gidermek ve “özellikle mali sonuçları olan diğer konuları tartışmak” için “temel bir ön koşul” olduğunu belirtiyor.

Ayrıca, çok yıllık mali çerçeve olarak bilinen AB’nin önümüzdeki yedi yıllık bütçesi bağlamında, tüm üye devletlerin 2028’den itibaren Ukrayna için “sağlam” bir mali perspektife katkıda bulunması gerektiğini belirtiyor.

Bir Alman hükümet yetkilisi şöyle konuştu:

“Çok Yıllı Mali Çerçeve’yi (MFF) başarıyla tamamlamak için tüm AB üye devletlerinin Ukrayna’ya mali destek sağlaması hayati önem taşıyor.”

Berlin ayrıca, tek bir hükümetin AB kararlarını engellemesini önlemek amacıyla, Ukrayna’ya yönelik finansman konusundaki karar alma sürecini oybirliği yerine nitelikli çoğunluk oylamasına geçirmeyi hedefliyor.

Mektup, Ukrayna’nın en cömert destekçileri olan AB’nin kuzey üye devletlerinin, orta ve güney Avrupa’daki diğer AB üye devletlerinin daha düşük katkı payları karşısında artan öfkesini yansıtıyor.

Bütçe konusunda bir anlaşmaya varma görevi, eski Portekiz başbakanı Costa’ya düşüyor.

Costa, bu görevi zorlaştırması muhtemel olan 2027’deki Fransa, Polonya ve İtalya seçimlerinden önce, yıl sonuna kadar bir anlaşma sağlanmasını istiyor.

Costa’nın sözcüsü, ayrıntılara girmeden mektubun alındığını doğruladı. Sözcü, “Başkan Costa, bu hafta Dublin’de düzenlenecek gayri resmi Avrupa Konseyi toplantısında Ukrayna konusuna zaman ayıracak,” dedi ve Ukrayna’ya yönelik finansman konusunun 26-27 Kasım tarihlerinde AB bütçesine ayrılmış özel bir zirvede ele alınacağını ekledi.

Okumaya Devam Et

Avrupa

AB, Ukrayna’daki askeri eğitim misyonunu ilk kez sahaya gönderiyor

Yayınlanma

Avrupa Birliği Konseyi, Ukrayna ordusunu eğiten EUMAM misyonunun ilk kez Ukrayna topraklarında konuşlanmasına karar verdi. Görev süresi 15 Kasım 2028’e kadar iki yıl uzatılan misyona bu dönem için yaklaşık 300 milyon euro kaynak tahsis edildi.

Avrupa Birliği (AB) Konseyi, Ukrayna ordusunu eğitmeye yönelik askeri yardım misyonunun ilk kez Ukrayna topraklarına konuşlandırılmasına karar verdi.

Konseyin açıklamasında, Ukrayna’ya Askeri Yardım Misyonunun (EUMAM Ukraine) görev süresinin 9 Kasım’da alınan kararla iki yıl daha uzatılarak 15 Kasım 2028’e kadar devam edeceği kaydedildi.

Bu dönem için misyona yaklaşık 300 milyon euro bütçe ayrıldı.

Konsey açıklamasında karara ilişkin şu ifadeler yer aldı: “Karar, EUMAM faaliyetlerine ilişkin yakın zamanda yapılan stratejik incelemenin ardından alındı. Bu bağlamda AB Konseyi, Ukrayna askeri makamları, Ukrayna Silahlı Kuvvetleri ve benzer görüşteki uluslararası ortaklarla doğrudan ve etkin koordinasyon sağlamak amacıyla misyonun Ukrayna topraklarında varlık göstermesine de karar verdi. Bu adım, AB eğitim programlarının Ukrayna ordusunun ihtiyaçlarına göre uyarlanmaya devam etmesini sağlayacaktır.”

Ayrıca misyonun görev tanımına, savaştan çıkarılan derslerin analiz edilmesi ve Ukrayna’nın hedeflerini destekleyecek askeri eğitimin güçlendirilmesi yönündeki görevler eklendi.

Misyon; ABD, Birleşik Krallık, Kanada ve Norveç dahil diğer uluslararası ortaklarla eş güdümü sürdürecek.

EUMAM, güvenlik ve asker eğitimi alanında “gönüllüler koalisyonu” ve NATO’nun Ukrayna Güvenlik Yardımı ve Eğitimi (NSATU) birimiyle de işbirliği yapacak.

Kiev’in talebiyle Ekim 2022’de kurulan EUMAM Ukraine kapsamında bugüne kadar 100 binden fazla Ukrayna askerinin eğitim aldığı belirtildi.

Diğer taraftan Paris’te 4 Eylül’de, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin katılımıyla ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron başkanlığında “gönüllüler koalisyonu” toplantısı yapıldı.

Macron, Zelenskiy ile düzenlediği ortak basın toplantısında, 26 ülkenin Ukrayna’ya asker göndermeye ya da bu misyonu destekleyip ülkenin deniz ve hava güvenliğini sağlamaya yönelik kaynak ayırmaya hazır olduğunu duyurdu.

Birleşik Krallık hükümeti basın birimi, Kasım ayı başında yaptığı açıklamada, 11 NATO ülkesi ve ortaklarının katılımıyla Polonya’da askeri tatbikat düzenleneceğini bildirdi.

Tatbikatta, savaşın sona ermesinin ardından Ukrayna’yı desteklemek üzere çok uluslu bir gücün konuşlandırılması senaryosu çalışılacak.

Manevralara Belçika, Estonya, Fransa, Almanya, Litvanya, Hollanda, Polonya, İspanya, İsveç, Türkiye ve Birleşik Krallık katılacak.

Birleşik Krallık ve Fransa’nın ortak liderliğinde 9-22 Kasım tarihlerinde “Koalicja” adıyla yürütülecek tatbikatta, 300’ü İngiliz olmak üzere 2 bin 800 askerin görev alacağı duyuruldu.

The Guardian ve Sky News, Ukrayna’ya barış gücü olarak konuşlandırılacak İngiliz askerleri ve müttefiklerine, olası bir saldırı halinde Rus askerlerine “ateşle karşılık verme izni verileceğini” yazdı.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English