Diplomasi
Foreign Affairs: Orta Doğu’da Washington’un doldurması gereken bir güç boşluğu yok

Aşağıda çevirisini okuyacağınız makale, ABD’nin Gazze savaşı nedeniyle yeniden Orta Doğu’ya dönüp dönmeyeceği ve bu bölgedeki varlığının kalıcı olup olmayacağı tartışmasına odaklanıyor. Dış İlişkiler Konseyi’nin (CFR) yayın organı Foreign Affairs’te yayınlanan makale, özetle Gazze’deki savaş nedeniyle ABD dış politikasında Orta Doğu’ya kayan ilginin savaştan sonra, 7 Ekim öncesinde girdiği rotada devam etmesi gerektiğini savunuyor:
***
Gazze Savaşı Washington’un Gücünün Sınırlarını ve Sınırları Aşmanın Risklerini Ortaya Çıkardı
STEVEN SIMON ve JONATHAN STEVENSON
Birbirini izleyen ABD yönetimleri tarafından yıllarca bir kenara itilen İsrail-Filistin çatışması yeniden ABD dış politikasının merkezine oturdu. Bazı analistlere göre, Gazze Şeridi’ndeki çatışmanın yoğunluğu ve daha geniş çaplı bir bölgesel savaş tehdidinin büyümesi göz önüne alındığında, son altı ayda yaşananlar ABD’nin Orta Doğu’daki angajmanını öngörülebilir bir gelecek için zorunlu olarak harekete geçirecek. Hâkim görüş, ABD’nin bölgeye istikrar getirmesi ya da kaosa sürüklenmesini izlemesi gerekeceği yönünde; bu da Washington’un ya bölgeyi rakip bir güce bırakmamak ya da ABD’ye ulaşan ve müdahaleyi zorunlu kılabilecek şiddeti durdurmak için doldurmak zorunda kalacağı bir boşluk yaratıyor. Yıllarca bölgeden uzaklaşma çabalarının ardından, Washington’un artık sürekli olarak aktif bir şekilde -askeri ve diplomatik olarak- müdahil olmak zorunda kalacağı düşünülüyor.
Bu değerlendirmeler mevcut savaşın sıcaklığında mantıklı olsa da orta ve uzun vadeli ABD politikası için bir öncül olarak daha az ikna edici. Bölgedeki mevcut ABD ilişkilerinin yanı sıra son yıllarda hâkim olan güç dinamikleri ve ABD’nin politika öncelikleri göz önüne alındığında, Gazze krizinden çıkan Orta Doğu’nun önceki Orta Doğu’dan çok da farklı olmayacağı söylenebilir. Aslında, ABD politikasının genel yönü devam edecek gibi görünüyor. Yoğunluğuna rağmen bölgesel güçler mevcut krize temkinli yaklaşıyor ya da görmezden geliyor. Dahası, Amerika Birleşik Devletleri için bölgede stratejik açıdan en önemli iki ülke olan İsrail ve Suudi Arabistan, Amerika’nın tercihlerine daha az duyarlı hale geldi ve ABD’nin artan müdahalesine rağmen, Washington’un isteklerine yeniden ilgi duyulduğuna dair çok az işaret gösteriyorlar. Sonuç olarak, Gazze krizinden sonra ABD’yi Orta Doğu’ya nasıl geri getireceği meselesinden çok, hâlâ bir dereceye kadar nüfuzunu sürdürürken bölgeye olan stratejik mesafeyi nasıl daha iyi yönetebileceği meselesi olabilir.
AZ AMA ÖZ
2015 yılının sonlarında Foreign Affairs’de ABD’nin Orta Doğu’dan büyük ölçüde geri çekilebileceğini savunmuştuk. O dönemde, 11 Eylül sonrası Afganistan ve Irak savaşları Amerika’nın liberal demokrasiyi ihraç etmek için kapsamlı askeri ve siyasi araçları -özellikle de karşı ayaklanma ve ulus inşası- kullanmadaki yetersizliğini ortaya koymuştu. Her ikisi de Amerika’nın güvenilirliğini zedelemişti ve NATO’nun Libya’ya ABD öncülüğünde yaptığı müdahaleden kaynaklanan güvensizlik de buna yardımcı olmamıştı. Dahası, İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana Washington’un Orta Doğu’daki birincil stratejik hedefleri Suudi Arabistan ve İsrail’in hayatta kalmasını ve güvenliğini sağlamaktı. 1991’deki ilk Körfez Savaşı’nın sonunda bu hedeflere çoktan ulaşılmıştı. Buna karşılık 2015 yılına gelindiğinde, İran’ın nükleer programının yarattığı artık tehdit, Kapsamlı Ortak Eylem Planı olarak bilinen İran nükleer anlaşmasında ele alınmıştı. İran her ne kadar bir baş belası olsa da artık ölçülü bir yakınlaşma yoluyla kontrol altına alınabilir görünüyordu.
Bu arada, ABD’nin bölgedeki askeri varlığının zaman içinde azalacağına dair başka işaretler de vardı. Çin’in yükselişi nedeniyle Washington, kaynaklarını Orta Doğu’dan Asya-Pasifik’e kaydırma ihtiyacından kaçamazdı. Hidrolik kırma devrimi sayesinde Amerika Birleşik Devletleri, Körfez petrolüne çok daha az bağımlı hale geliyordu. Arap Baharı bölgedeki siyasi ilerlemenin kırılganlığını ortaya çıkarmış olsa da Suriye’deki iç savaş da dahil ardından gelen çatışmalar ABD destekli rejim değişikliği ya da otoriterliği aşındırma çabalarının yetersizliğini göstermişti. Aynı zamanda, Orta Doğu’dan kaynaklanan terörizm ABD’nin iç meselesi olmaktan çıkmıştı: IŞİD olarak bilinen İslam Devleti şeklindeki ulus ötesi cihatçılık dünyanın diğer bölgelerine ağır bedeller ödetmeye devam etti, ancak ABD’ye aşağı yukarı dokunmadı. İsrail-Filistin sorununa gelince, her iki taraftaki siyaset, ABD dış politikasının en önemli hedefi olan iki devletli çözümü her zamankinden daha az olası hale getirecek şekilde gelişti.
Bu endişelere yanıt olarak, ABD’nin bölgesel istikrarı korumak için kilit aktörler üzerindeki nüfuzunu seçici bir şekilde kullanacağı ve yalnızca bu aktörler bunu yapmakta yetersiz kaldıklarında doğrudan devreye gireceği, denizaşırı dengeleme çizgisinde bir strateji önerdik. Bölgeden çekilme yönündeki görüşümüz, ikimizin de görev yaptığı Obama yönetiminin değişen tutumunu yansıtıyordu. 2016’dan sonra Başkan Donald Trump’ın Orta Doğu politikası da ABD’nin askeri müdahalesinden ve bölgedeki derin Amerikan diplomatik angajmanından kaçındığı ve Arap-İsrail normalleşmesini teşvik ettiği ölçüde, genel olarak bu pozisyonu benimsedi. Trump yönetimi nükleer anlaşmayı reddederek ve İranlı General Kasım Süleymani’ye suikast düzenleyerek ABD’nin itidalini sürdürmesini zorlaştırmış olsa da Suudi Arabistan ve İsrail’i gerçekten önemli olan konularda kendi hallerine bıraktı. Özellikle Trump, Kasım 2019’da Aramco tesislerine yönelik büyük insansız hava aracı saldırısı nedeniyle İran’a misilleme yapmamayı tercih etti ve İsrail’in Filistinlilere yönelik baskıcı politikasına göz yumdu.
Hem Obama hem de Trump, İsrail ve Suudi Arabistan’ın ABD’nin kaygıları tarafından daha az kısıtlandığını kabul etmiş görünüyordu. Bu göreceli bağımsızlık ABD’nin stratejik başarısının bir ürünüydü: iki devlet artık kendi yollarına gitmek için yeterli güvenlik ve özgüvene sahipti; İran nükleer anlaşmasına karşı çıkarak Washington’un Ortadoğu güvenliğini şekillendirme meşruiyetini ve yetkisini reddettiler. Başlangıçta bu gelişmeyi gölgeleyen bazı belirsizlikler ya da belki de pasif-agresif bir tutum vardı. İsrail ve Suudi Arabistan Amerikan liderliği savundu ama bunu kendi tercihlerine boyun eğmek olarak tanımladılar. O zamandan bu yana, ABD’nin kendi iradesini yeniden dayatmaya çalışmasının beyhude ya da ters etki yaratacak bir girişim olacağı daha açık hale geldi.
BIDEN’IN İKİLEMİ
Bu duruş Başkan Joe Biden’ın iktidardaki ilk iki yılı boyunca büyük ölçüde devam etti; ABD’nin Afganistan’dan çekilme sürecinin sıkıntılı geçmesi bu sürekliliğin altını çizer gibiydi. Ancak 2022’nin ortalarından itibaren Biden yönetimi Orta Doğu’daki angajmanını artırmaya başladı. Biden, Riyad’a destek sağlayacak bir anlaşma yoluyla Suudi-İsrail normalleşmesini ilerletmeye karar verdi. Bu anlaşma, Riyad’a Suudi sivil nükleer programı için destek, ABD’nin gelişmiş askeri teçhizatına daha geniş ve daha kolay erişim ve Güney Kore ve Japonya ile olan ABD antlaşmalarını model alan sağlam güvenlik garantilerini içerecekti. Buna karşılık İsrailliler de en güçlü Arap ve Müslüman devleti tarafından resmen tanınmış ve İran’a karşı güçlü bir ortağı kazanmış olacaktı. ABD’nin aracılık ettiği anlaşmanın, dile getirilmemiş olsa da, potansiyel olarak önemli stratejik sonuçları olacaktı: Örneğin Washington, bir ABD-Çin askeri çatışması durumunda Suudi Arabistan’ın Çin’i petrolden mahrum bırakma taahhüdünü alabilir ya da sadece Krallığı hem Pekin hem de Moskova’dan uzaklaştırabilir; petrol üretimindeki kesintilerin hızını azaltabilir; İsrail ile normalleşmeyi Filistin’in bağımsızlığına giden bir yol şartına bağlayarak İsrail-Filistin barışını ilerletebilirdi. Yönetimin düşüncesine göre bu karmaşık diplomatik koordinasyon süreci bölgeyi bir bütün olarak dönüştürecekti.
Ancak Hamas’ın 7 Ekim saldırısının ardından ABD aniden ve beklenmedik bir şekilde bölgeye geri çekildi. Gazze’de başlayan savaşla birlikte Washington sadece İsrail hükümetini yumuşatmaya çalışmak ve Gazze’de kuşatma altındaki Filistinlilere insani yardım ulaştırmak için değil, aynı zamanda İran ya da Lübnan’daki Hizbullah’ın müdahalesine karşı caydırıcı bir unsur olarak ABD askeri varlıklarını konuşlandırarak daha büyük bir savaşı engellemek için de krize dahil olmak zorunda kaldı. Çatışma İran’ın başını çektiği “direniş eksenini” canlandırdı ve İran’ın Yemen’deki ortağı Husilerin ticari gemilere ve zaman zaman da onları durdurmak için görevlendirilen Amerikan ve İngiliz gemilerine saldırdığı Kızıldeniz’e sıçradı. ABD’li yetkililer şu anda Husi sorununun 20 yıllık bir sorun olduğundan bahsediyor ancak mevcut acil durum ortadan kalktığında bu endişeler de azalacak gibi görünüyor.
ABD’nin Gazze krizine müdahil olması çeşitli nedenlerden dolayı zorunlu olsa da, bunların hiçbiri tamamen stratejik çıkarlarla ilgili değil. İsrail’in Amerikalılar üzerindeki duygusal etkisi ve iki demokrasi arasındaki tarihsel yakın ilişki, meşru savunmasını zorunlu kılıyor; ancak ortak stratejik çıkarlar söz konusu değil. ABD’li yetkililer İsraillilere ve Filistinlilere kalıcı bir uzlaşı için yardım etmenin tarihi ve belki de ahlaki bir yükümlülük olduğunu düşünüyor. En az bunun kadar önemli olan bir başka husus da ABD politikalarının iç siyasi mülahazalarla şekilleniyor olması ki bu mülahazalar Amerikan başkanlık kampanyası ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun Biden’ın Gazze’de itidal gösterilmesi yönündeki ricalarına karşı takındığı umursamaz tavırla daha da keskinleşti. Böylece yönetim, aynı anda ABD’de üretilen mühimmatlarla saldırıya uğrayan Filistinlileri beslemek için ABD Donanmasını konuşlandırmak gibi saçma bir pozisyona zorlandı. Bununla birlikte, Amerikan insani değerleri, eğer bir anlam ifade ediyorlarsa, Washington’un acı çeken on binlerce Filistinliye sırtını dönmesini engelliyor, özellikle de bu değerler Demokratların önemli bir seçmen kitlesi için bir dava haline gelmişken. Bu özel krizden geri adım atmak bir seçenek değil.
Ancak savaş sona erdiğinde ABD, George W. Bush yönetiminin 11 Eylül’den sonra benimsediği bölgedeki günlük kriz yönetimi eziyetine geri dönmemeli. Genel bir itidal politikasını sürdürmenin temel gerekçesi 2015’te olduğu gibi büyük ölçüde aynı: Washington’un bölgedeki olayları etkileme kabiliyeti son derece sınırlı ve yönetimin sadece Asya-Pasifik’te değil Avrupa’da da daha büyük stratejik zorlukları var. Bu durum ABD’nin bölgeden sekiz yıl önce olduğu gibi toptan çekilmesi anlamına gelmiyor. Ancak Biden yönetiminin, ABD’yi kendi çıkarlarına teğet geçen bir savaşa mecbur bırakabilecek ya da istemeden de olsa bölgede nükleer silahlanma yarışına katkıda bulunabilecek büyük pazarlıklar konusundaki beklentilerini azaltması gerektiği anlamına geliyor.
ABD’nin yeniden müdahil olmasının yaratacağı pek çok tuzak göz önüne alındığında, Gazze krizinin 7 Ekim öncesi bölgesel statükoya dönmesi birkaç nedenden ötürü çok daha makul bir sonuç olacaktır. İlk olarak, belirtildiği gibi, Hamas’ın saldırısı, grubun umutlarına rağmen, İran’ın saldırısıyla sonuçlanmadı. İran, direniş ekseninin lideri olarak İsrail’i ve ABD’nin ileri konuşlu güçlerini doğrudan veya daha olası Lübnan’daki Hizbullah’ı veya başka yerlerdeki vekil güçleri harekete geçirerek şiddetin içine sürükleyecek baskıya karşı direndi. (Başlangıçta üç Amerikalının hayatına mal olan bir dizi saldırı oldu.) İkinci olarak, her ne kadar İsrail Hamas’ın askeri kapasitesini açıkça zayıflatmış olsa da Hamas muhtemelen savaştan sağ çıkacak ve Filistin bağlamında kritik bir siyasi aktör olmaya devam edecek. Filistin Yönetimi yeniden canlandırılmış bir İsrail-Filistin barış süreci için mantıklı bir temel, ancak Filistin Yönetimi Filistinliler arasında o kadar az destek ve meşruiyete sahip ki Gazze’ye dönmek ve orayı yönetmek için pratikte Hamas’ın rızası gerekecek. Muhtemelen, Gazzeliler çığı tetiklediği için Hamas’a ne kadar kızgın ya da tiksinmiş olurlarsa olsunlar, kızgınlıklarının bir önemi olmayacak.
Üçüncüsü, İsrail siyasetinin ve politikalarının genel yönünün pek değişmesi beklenmiyor. Her ne kadar Benny Gantz erken seçim çağrısında bulunmuş ve İsrail’in Netanyahu’ya olan öfkesini kullanarak onu saf dışı bırakmayı başaracak olsa da Hamas saldırısı ve sonrasında yaşananlar muhtemelen İsrailli seçmenleri daha da sağa itecek ve herhangi bir barış sürecine karşı daha da şüpheci hale getirecek. Dördüncüsü, İsrail’in Filistinlilerin şikâyetlerini adil bir şekilde ele almaması, Suudi Arabistan’la normalleşmenin önünde her zaman bir engel teşkil etmişti, şimdi daha da zorlu bir engel haline geldi.
AZALAN GETİRİLER
Biden yönetiminin bölgenin en zengin ülkesiyle teknolojik açıdan en gelişmiş ülkesini bir araya getirme planı İsrail-Filistin çatışmasının çözümüne dayanıyordu. Ancak bu da İsrail ve Filistin siyasetinde en iyi ihtimalle bir nesil sürecek, en kötü ihtimalle de hiçbir zaman gerçekleşmeyecek değişikliklere bağlı. Suudi Arabistan’ın veliaht prensi Muhammed bin Selman (MBS), İsrail’in Filistin devletine giden makul bir yol konusunda kesin bir taahhüdü olmadan İsrail ile ilişkileri normalleştirmeyi seçerse, Netanyahu’nun konumunu güçlendirmekten başka bir şey yapmamış olur. Her halükârda veliaht prensi bir normalleşme anlaşmasına ikna etmek için Washington’un bağlayıcı bir güvenlik garantisi sunması gerekecek ki bu da muhtemelen Riyad’ın, MBS’nin vermesi pek olası görünmeyen bir dizi taviz vermesi şartına bağlı olacak. Böyle bir anlaşma mümkün olsa bile, Riyad’ı ABD’nin askeri müdahalesi için baskı yaratacak şekilde güç kullanma konusunda cesaretlendirebilir ki bu da Orta Doğu’da genellikle ciddi sorunlara yol açan bir adım. Her halükârda İsrail ve Suudi Arabistan’ın kendi yollarına gitmeye niyetli oldukları görülüyor. Orta Doğu’yu dönüştürecek İran karşıtı büyük bir ittifaktan bahsedilse de son birkaç ayda yaşananlar her iki ülkenin de ABD’den bağımsız olduğunu, hatta ABD’yi reddettiğini ortaya koydu. Ortak tehdit algılarının, diplomatik oyunların yokluğunda işbirliğini yönlendireceği de bir gerçek.
Mısır ise temelde 2015’te bulunduğu konumun aynısında -ABD ile ilişkilerinden rahatsız olan Körfez ülkelerinin vesayeti altında- ancak Gazze krizi ve kanal gelirlerinin kaybı gibi ek yüklerle karşı karşıya. Washington’un Kahire üzerindeki etkisini askeri angajman yoluyla artırması mümkün değil, ki bu da ABD’nin elini Kuzey Afrika’nın başka yerlerinde ya da Irak’ta güçlendirmeyecek. ABD’nin Irak ve Suriye’deki varlığı küçük ve Washington’da geçici olarak algılanıyor; Gazze krizinin bir sonucu olarak genişletilmedi. Genel olarak, bölgedeki ABD askeri varlığı da kalıcı ya da dönüşümlü değildi. Kriz, ABD’yi İran ve vekillerini savaşı genişletmekten caydırmak için askeri varlıklarını artırmaya sevk etse de Amerikan çabaları kısa sürede Kızıldeniz’deki ticari gemilere yönelik Husi saldırılarına karşı koymak ve Gazze’de insani yardımı kolaylaştırmakla sınırlı kaldı. Kuşkusuz 2015’teki makalemizde Husilerin uluslararası deniz taşımacılığına yönelik tehdidini öngörmemiştik ve bu tam da mantıken ABD’nin askeri müdahalesini gerektirecek türden bir gelişmeydi. Aynı zamanda, ABD’nin Husi saldırılarına karşı koyma çabasını üstlenmesinin tek nedeni bölgesel ortaklarından hiçbirinin küresel ticareti korumak adına bunu yapmaya tamamen istekli ya da muktedir olmamasıysa, bu çabanın kendisi de açık deniz dengelemesiyle büyük ölçüde uyumlu. İran, 2015’te yazdığımız gibi, joker olmaya devam edecek. Ancak Gazze’deki savaşa verdiği tepkide de görüldüğü üzere Tahran temkinli davranmayı sürdürüyor ve yıkıcı bölgesel dürtülerini vekalet faaliyetleri yoluyla ifade etmeyi tercih ediyor.
Dış politika analistleri, Biden yönetiminin Gazze çatışmasını ustalıkla ele almasının ABD’nin Orta Doğu’ya dönüşü için iyi bir işaret olduğunu ileri sürebilirler. Daniel Byman ve Thomas L. Friedman’ın yaptığı gibi, yönetimin çok yönlü tepkisini (deniz gücünün hızlı ve etkili bir şekilde konuşlandırılması, provokasyon karşısında sabır ve kalibrasyon, ABD’nin bölgedeki kara varlığını artırmaya karşı direnç, daha geniş bir savaşı önlemek için yaratıcı diplomasi ve İsrail’e itidal göstermesi için baskı) gerekçe göstererek, ABD’nin Orta Doğu’nun jeopolitik hakemi rolünü yeniden üstlenmesini savunmak cazip gelebilir. Tam tersine bölgesel düzen ABD olmadan düzeliyor gibi görünüyor ve yönetim 30 binden fazla Filistinlinin ölümünü ve Gazze’nin fiziksel yıkımını engelleyemedi. Biden, İsrail’i geri adım atmaya zorlamak için mevcut olduğu varsayılan araçları kullanmadı. Biden’ı kısıtlayan şey İsrail’e duyduğu övünülen sevgiden çok, ABD ve İsrail’in çatışmadaki çıkarları arasındaki büyük uçurum ve belirleyici bir seçim yılında ABD-İsrail ilişkileri konusunda ortaya çıkan, tarihi bir partizan siyasi bölünmeyi yönetme konusunda yönetiminin karşılaştığı zorluk. Her halükârda, İsrailliler için hükümetin Gazze’deki askerî harekâtı itiraz edilemez. Tek başına bu bile ABD’nin İsrail’e operasyonlarını durdurması bir yana önemli ölçüde değiştirmesi için baskı yapma girişimini etkisiz hale getirecektir.
ABD ve İsrail’in savaşa ilişkin algıları arasındaki bu büyüyen uçurum, sadece zorlama stratejisindeki zorluğu değil, aynı zamanda ABD’nin bölgedeki etkisinin azaldığını da gösteriyor. Bölgenin sorunlarını çözemedi, bu da gelecekte farklı sonuçlara yatırım yapmayı spekülatif olmaktan daha kötüye götürüyor. Soğuk Savaş’tan bu yana kalıcı hale getiremediği bir düzeni dayatmaya çalışmak da ABD’nin çıkarına değil. 2016’dan bu yana önemli ölçüde değişen tek şey Çin’in stratejik olarak dışa açılması ve bölgeye girme denemesidir ve bu yeterli bir gerekçe değil. İtidal en güçlü gerekçe olmaya devam ediyor.
Ek bir faktör de ABD’nin kendi içindeki siyasi kutuplaşma ki bu da dış politikasını daha az istikrarlı, daha az tutarlı ve daha az güvenilir hale getirdi. Gazze krizi, daha önce de belirttiğimiz gibi, ABD başkanlık seçimleri öncesinde Demokratları böldü ve Cumhuriyetçileri birleştirdi. İsrail ve Körfez ülkeleri Donald Trump’ın güvenilirliği konusunda şüphe duyuyor olabilirler ancak onun yarı izolasyoncu hassasiyetleri ve otoriter liderlere olan sevgisinin birleşimi, ABD’nin İsrail-Filistin krizine ve diğer rahatsız edici konulara çözüm bulunması yönündeki baskısını hafifletecektir. Biden yeniden seçilse bile, Kongre’nin kontrolü olmadan, muhtemelen ABD’nin Ukrayna’ya yardımını donduran türden kasıtlı bir engellemeye maruz kalacaktır, belki de Cumhuriyetçilerin intikamcılığı nedeniyle daha da fazla. ABD, iç siyasi anlaşmazlıkların yoğun olduğu dönemlerde dışa dönük bir dış politika yürütme konusunda pek başarılı olamadı. George W. Bush yönetiminin 11 Eylül’ün de etkisiyle teröre yarı-emperyal Amerikan atılganlığıyla karşı koyma çabasının, ABD’nin iç politikasındaki iki partililiğin erken çözülmesi nedeniyle büyük ölçüde destek kaybettiğini hatırlamakta fayda var. Bu süreç devam ediyor.
MESAFE KOYMAK DAHA İYİ
Şimdilik Washington’un İsrail-Filistin çatışmasını yakından takip etmesi ve çatışma çözümünü diplomatik olarak ilerletme fırsatlarına uyum sağlaması elzem olacaktır. Ancak ABD’nin Gazze krizi sonrası bölgeye yönelik vizyonunu, ilerletmek ya da sürdürmek için yeterli donanıma sahip olmadığı, mantıksız bir büyük pazarlığa dayandırması ihtiyatsızlık olacaktır. ABD’nin İsrail’in güvenliğine yönelik taahhüdü, karşılıklı mutabakat gereği, bağlayıcı değil veya onaylanmış herhangi bir belgede yer almıyor. ABD’nin İsrail’de kriz nedeniyle geçici olarak artırılmış çok küçük bir askeri varlığı bulunuyor. Yönetimin, ABD kurumlarının planladığı gibi, ABD askeri unsuru olmasa da barışı koruma ya da barışı uygulama düzenlemesinin bir parçası olarak Gazze’ye asker sokması hata olacaktır. Pratikte ABD’nin bu tür bir barışı koruma misyonunun parametreleri üzerinde çok az kontrolü olacaktır ki Lübnanlı militanların 1983’te Beyrut’ta barış gücü askerlerinin kışlasını bombalayarak 241 ABD deniz piyadesi ve 58 Fransız askeri personelini öldürmesinden bu yana haklı olarak kaçındığı bir durum.
Suudi Arabistan doğal olarak İran’ın güç projeksiyonuna karşı ancak İran’ı barışçıl yollarla kontrol altına almakla ilgileniyor; İran’la diplomatik ilişkilerini normalleştirdi, görüşmelere başladı ve işbirliğini ilerletmek için büyük bir yatırım paketi sundu. Riyad’ın motivasyonu ABD baskısından ziyade kendi çıkarlarından kaynaklanıyor. Suudi Arabistan’ın başka bir inandırıcı güvenlik garantörü olmadığından, Washington’un Riyad’ı makul bir mesafede tutmak için böyle bir rolü üstlenme olasılığını düşünmesi mümkün. Ancak bu tür bir düzenlemenin zaman içinde veya beklenmedik bir durumda ABD’yi önemli ve sorunlu bir askeri varlık taahhüt etmeye zorlayıp zorlamayacağı önemli bir endişe kaynağı.
Genel olarak, bugüne kadar ABD-Suudi ilişkilerini düzenleyen işlevselcilik devam etmeli. Bu bağlamda, son birkaç yönetimin ABD’nin bölgedeki nispeten küçük askeri nüfuzunu kalıcı olarak artırmaktan kaçınmış olması cesaret verici. Buna Biden’ın ekibi de dahil. Bu durum, söz konusu pazarlığın büyüklüğüne rağmen, spekülatif doğasını fark ettiklerini ve reklamı yapılan stratejik kazanımları sağlayıp sağlamayacağı konusunda şüpheler taşıdıklarını gösteriyor. Büyük pazarlık arayışının sona ermesi ve güvenlik garantisinden vazgeçilmesi, ABD’nin Suudi Arabistan’a silah satışlarını kaybedebileceği anlamına gelebilir, ancak bu risk, Riyad tarafından başlatılan ve ABD’nin herhangi bir çıkarının olmadığı bir çatışmaya karışmasından çok daha az ciddi; Yemen savaşındaki sorunlu katılımı, daha önemli bir taahhüdün muazzam dezavantajlarının ipuçlarını veriyor. ABD, devam eden Husi tehdidi nedeniyle Kızıldeniz’de bir uçak gemisi saldırı grubunu tutmalı, ancak Irak’taki küçük ABD eğitim misyonu ve Suriye’deki terörle mücadele birliği, bölgedeki daimi üsleri ve rotasyonel kuvvetlerinin İran’ın provokasyonlarına veya IŞİD olarak da bilinen İslam Devleti terör örgütünün yeniden dirilişine karşı yeterli hızlı müdahale kabiliyetine sahip olduğu göz önüne alındığında, ABD’nin çıkarlarını ciddi şekilde tehlikeye atmadan önümüzdeki birkaç yıl içinde geri çekilebilir. Ancak ABD’nin bunu çözmek için zamanı var.
Her ne kadar mevcut kriz ciddi bir bölgesel çöküşü yansıtıyor olsa da aynı zamanda bölgedeki Amerikan gücünün sınırlarını ve ABD’nin bölgedeki büyük ve kalıcı varlığının yarattığı riskleri de açıkça ortaya koydu. Durumdaki ironi, ABD’nin Tahran’da Kudüs’ten daha fazla etkiye sahip olmasıdır. Amerikan gücü ve etkisi meselesini bir kenara bıraksak bile, Washington’un doldurması gereken bir güç boşluğu yok. Bölgedeki büyük devletler, ne kadar düzensiz ve muhtemelen başarısız olursa olsun, sorunlarını kendi başlarına nasıl yöneteceklerini bulmaya çalışıyorlar. Bu kendi kendini düzenleyen bir sistem. Bu açıdan bakıldığında Washington, Orta Doğu’daki çıkarlarını en iyi uzaktan koruyabilir.
Diplomasi
Zelenskiy büyükelçilere talimatı verdi: Herkes ülkeye silah getirecek

Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy, diplomatik misyon şefleriyle yaptığı yıllık toplantıda büyükelçilerin performansının artık sağladıkları askeri ve finansal desteğe göre ölçüleceğini açıkladı. Büyükelçilere bulundukları ülkelerden silah ve hava savunma füzesi temin etme talimatı veren Zelenskiy, Avrupa ortaklığıyla yürütülen FREYJA füze projesinin ve Drone Deal girişiminin yeni ayrıntılarını paylaştı
Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy, ülkenin dış diplomatik misyon şefleriyle gerçekleştirdiği yıllık toplantıda diplomasi anlayışında radikal bir değişime gidildiğini duyurdu.
Euractiv’in haberine göre Zelenskiy, büyükelçilerin başarısını belirleyen temel ölçütün bundan böyle Ukrayna’ya sağladıkları silah miktarı olacağını açıkladı.
Büyükelçilere protokol işlemlerini bir kenara bırakıp somut askeri yardıma odaklanmaları talimatını veren Zelenskiy, her diplomatın görev yaptığı ülkeden silah getirmesi ve hava savunma füzelerinin nereden tedarik edilebileceğini tam olarak bilmesi gerektiğini vurguladı.
Zelenskiy, büyükelçiliklerin performans göstergelerinin askeri teslimatlar ve finansal destek ekseninde yeniden yazılması çağrısında bulundu.
Askeri teçhizat ve savunma teknolojisi tedarikinin yalnızca askeri ateşelerin görevi olmadığını belirten Zelenskiy, bu sürecin doğrudan büyükelçilerin kendi diplomatik sorumluluğu haline geldiğini ifade etti.
Zelenskiy, diplomatik başarının düzenlenen toplantı sayıları veya sosyal medyadaki beğeni oranlarıyla değil; temin edilen silahlar, finansal kaynaklar ve alınan siyasi kararlarla ölçüleceğinin altını çizdi.
Konuşmasında Ukrayna’nın planlanan Avrupa anti-balistik füze projesi FREYJA hakkında da yeni ayrıntılar paylaşan Zelenskiy, bu çalışmayı ülkenin en iddialı fikirlerinden biri olarak tanımladı.
Tasarlanan girişim kapsamında Ukrayna, önleyici füze ile fırlatma sistemlerini üretecek; Avrupalı ortaklar ise radar, sensör ve diğer kritik teknolojileri sağlayacak.
Zelenskiy, şimdiden 10 ülkenin ve 12 savunma şirketinin katıldığı projenin yeni ortaklara açık kalmayı sürdürdüğünü kaydetti.
Kiev yönetiminin Drone Deal (İHA Anlaşması) girişimini de hızlandırdığını aktaran Ukrayna lideri, şu ana kadar dokuz ülkeyle anlaşma imzalandığını, 15 ülkeyle ise müzakerelerin devam ettiğini açıkladı.
Zelenskiy, oluşturulan bu çerçevenin Ukrayna savunma sanayisine her yıl düzenli finansman sağlayacağını, partner ülkelerin ise Ukrayna’nın muharebe sahasında test edilmiş teknolojilerine erişim elde ederek kendi güvenliklerini güçlendireceğini belirtti.
Güvenlik bürokrasisinde yeni atamalar
Zelenskiy, kabinede gerçekleştirdiği son revizyonun ardından güvenlik bürokrasisine yapılan iki yeni atamayı da duyurdu.
Eski Savunma Bakanı Rustem Umerov’un Ukrayna Dış İstihbarat Servisinin başına getirildiğini açıklayan Zelenskiy, bu görevlendirmenin diplomasiyi, savunma işbirliğini ve kilit ortaklarla yürütülen müzakereleri daha iyi koordine etmeyi sağlayacağını ifade etti.
Ukrayna Devlet Başkanı, İgor Klimenko’yu ise Ulusal Güvenlik ve Savunma Konseyinin yeni sekreteri olarak atadı. Konseyin, yaklaşan kış mevsimi öncesinde Ukrayna’nın direnç kabiliyetini koordine etmede daha büyük bir rol oynaması bekleniyor.
Diplomasi
Gürcistan’ın tek rafinerisi Rus petrolünü tamamen kesiyor

Gürcistan’ın tek petrol rafinerisi Kulevi, Rus ham petrolünü Kazakistan ve Libya menşeli hammaddelerle değiştirerek eylül sonuna kadar geçişi tamamlamayı hedefliyor. İşletmeci Black Sea Petroleum, Avrupa Komisyonu’nun tanıdığı altı aylık geçiş süresine uyduğunu açıkladı ve Libya petrolü için 2027 sonuna kadar geçerli sözleşme imzaladığını duyurdu.
Gürcistan’ın liman kenti Kulevi’deki tek petrol rafinerisi, Rus ham petrolünü Kazakistan ve Libya’dan gelecek hammaddelerle değiştirerek eylül ayı sonuna kadar tamamen Rus olmayan petrole geçmeyi planlıyor.
Tesisin işletmecisi Black Sea Petroleum (BSP), yayımladığı basın bülteninde bu stratejik değişimin takvimini ve yeni tedarik kaynaklarını resmen açıkladı.
Şirket, 1 Temmuz 2026 tarihinde yaptığı duyuruda, ağustos-eylül 2026 döneminde tamamen Rus olmayan ham petrol işleyeceğini ilan etmişti.
Kulevi Rafinerisi, temmuz ayı başında Kazakistan menşeli petrolü işlemeye başladı; kalan hacmin ise ağustos ayında işlenmesine devam edilecek.
Libya petrolü için uzun vadeli sözleşme
Black Sea Petroleum, 3 Temmuz’da uluslararası bir ticaret şirketiyle imzaladığı sözleşme kapsamında Libya’dan bir petrol sevkiyatının ağustos ayının ikinci yarısında Kulevi’ye ulaşacağını bildirdi.
Şirketten yapılan açıklamada, bu anlaşmanın 2027 yılı sonuna kadar geçerli olduğu ve uzatma seçeneği içerdiği belirtildi.
BSP, Avrupa Komisyonu’nun 24 Temmuz’da teyit ettiği altı aylık geçiş dönemine atıfta bulundu.
Komisyon, rafinerinin Rus hammaddesinden vazgeçmesi için tanınan süreyi doğruladı; şirket de attığı adımların “bu amaca ve zaman çizelgesine uygun” olduğunu kaydetti.
Şirket yetkilileri, tedarik çeşitlendirmesini sürdüreceklerini, düzenleyici kurumlarla yapıcı diyalog içinde olacaklarını ve Rus olmayan petrole geçiş sürecinde üretim istikrarını korurken “açık ve doğrulanabilir ilerleme kanıtları” sunacaklarını taahhüt etti.
Gürcü rafineri, Rus petrolünden vazgeçme kararını ilk kez 1 Temmuz’da duyurmuştu. BSP o tarihte, hammadde değişikliğinin tesise daha yüksek kâr marjlı pazarlara erişim imkanı sağlayacağını vurgulamıştı.
Şirketin verilerine göre tesis, 2026 yılının ilk yarısında 650 bin tondan fazla ham petrol işledi.
Black Sea Petroleum’un üretim planları arasında, 2027’nin ilk çeyreğinde yol bitümü ve ikinci çeyreğinde jet yakıtı üretmeye başlamak yer alıyor.
AB, Gürcistan’ın tek petrol rafinerisine yaptırım kararı aldı
AB yaptırımı ve artan Rus petrolü alımları
Avrupa Birliği’nin temmuz ayında üzerinde mutabık kaldığı 21. Rusya karşıtı yaptırım paketi, Kulevi Rafinerisi’ni de kapsadı.
Tesis, üç Rus ve bir Belarus rafinerisiyle birlikte yaptırım listesine alındı. Ancak Gürcü rafineriye yönelik AB yaptırımları önleyici nitelik taşıyor; bu önlemler, tesisin Rus petrolünü işlemeyi bırakmaması durumunda 25 Ocak 2027’de yürürlüğe girecek.
Moskova, söz konusu yaptırımları yasa dışı olarak nitelendiriyor.
Gürcistan’ın Rus petrolü alımları ise 2025 yılında belirgin bir artış gösterdi. Ulusal İstatistik Servisi’nin verilerine göre ülke, 2025’te Rusya’dan 95,8 milyon dolar karşılığında 225 bin 300 ton ham petrol satın aldı.
Bu rakam, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla 21 kattan fazla bir yükselişe işaret ediyor. Tedariklerin büyük bölümü, Kulevi Rafinerisi’nin faaliyete geçtiği 2025 sonbaharında gerçekleşti.
Diplomasi
Singapur’da Filistin bayrağı açan Massive Attack üyelerine süresiz giriş yasağı verildi

Singapur yönetimi, 29 Temmuz’daki konserlerinde Filistin bayrağı açan ve slogan atan İngiliz müzik grubu Massive Attack üyeleri Robert Del Naja ile Grant Marshall’a ülkeye giriş ve sahne alma yasağı getirdi. Grup üyeleri, gözaltına alındıklarını, sorgulandıklarını ve pasaportlarına el konulduğunu açıklayarak karara tepki gösterdi.
İngiliz müzik grubu Massive Attack, Singapur’daki konserinde Filistin’e destek mesajları vermesinin ardından ülke makamlarının kendilerine yönelik tutumu karşısında şaşkınlığa uğradıklarını ve hayal kırıklığı yaşadıklarını açıkladı.
Grubun iki üyesi Robert Del Naja ile Grant Marshall, 29 Temmuz’daki konserde sahnede Filistin bayrağı açtı ve izleyicilerle birlikte “Özgür Filistin” sloganı attı.
Singapur polisi önce olay hakkında soruşturma başlattı, ardından Del Naja ve Marshall’ın ülkeye yeniden girişinin ve burada sahne almalarının süresiz olarak yasaklandığını duyurdu.
Massive Attack, pazar günü Instagram’da yayımladığı açıklamada üyelerinin polis tarafından gözaltına alındığını, birbirlerinden ayrıldığını ve ayrı ayrı sorgulandığını bildirdi. Gruba göre bazı üyelerin otel odaları arandı ve pasaportlarına geçici olarak el konuldu. Massive Attack, yaşananları “gerçeküstü bir deneyim” olarak nitelendirerek Singapur makamlarının tutumundan duyduğu rahatsızlığı dile getirdi.
Iconic British band Massive Attack is under police investigation in Singapore for displaying a Palestinian flag at their July 29 concert. Videos show members holding the flag on stage, prompting "Free Palestine" chants from the crowd. The band, known for their outspoken activism… pic.twitter.com/8vu7jRa3Ne
— Eye on Palestine (@EyeonPalestine) July 31, 2026
Singapur polisi, 31 Temmuz’da yayımladığı ilk açıklamada konser sırasında Filistin bayrağı açılmasıyla ilgili soruşturma başlatıldığını duyurmuştu. Polis ve yerel medya, soruşturmanın “lisans koşullarının ihlal edilmiş olabileceği” gerekçesiyle yürütüldüğünü bildirmişti.
Singapur yasalarına göre yabancı ülkelere ait bayrak ve diğer ulusal sembollerin izin veya muafiyet olmaksızın halka açık alanlarda sergilenmesi yasaklanıyor.
Polis sözcüsü, daha sonra BBC’ye yaptığı açıklamada Del Naja ve Marshall’ın Singapur’a yeniden girmelerine ve ülkede sahne almalarına izin verilmeyeceğini söyledi. İki müzisyene, yabancı bayrakların kamusal alanda sergilenmesini kısıtlayan ve halka açık etkinliklerde siyasi ifadeleri düzenleyen iki yasa kapsamındaki olası ihlaller nedeniyle “sert uyarı” verildi.
Massive Attack, konser başlamadan önce ve konserin sonunda salondaki izleyicilerin büyük bölümünün kendiliğinden “Özgür Filistin” sloganları attığını belirtti. Grubun açıklamasında, “Muhtemelen bu kendiliğinden ifadenin tek başına hükümetlerinin sansür yasalarını ihlal edebileceğinin farkındaydılar. Ancak bu onları caydırmadı” ifadelerine yer verildi.
Massive Attack, Singapur’un yasak kararına doğrudan değinmedi ancak “157 ülkenin tanıdığı egemen bir devletin bayrağını yalnızca havaya kaldırmanın herhangi bir yasayı ihlal edebileceğini düşünmediklerini” bildirdi. Grup üyeleri, Singapur’daki hayranlarıyla birlikte bu plansız dayanışma mesajını vermekten gurur duyduklarını söyledi. Açıklamada, izleyicilerin “Filistin halkıyla dayanışma göstermek için açıkça ahlaki bir sorumluluk hissettiği” kaydedildi.
Massive Attack’ın Instagram paylaşımı 146 bin kullanıcı tarafından beğenildi ve grubun hayranlarından çok sayıda destek mesajı aldı. Singapurlu bir Instagram kullanıcısı, “Singapur’da çoğumuz ne söylediğimize ne kadar yüksek sesle söylediğimize ve ne zaman susmanın daha güvenli olduğuna dikkat etmeyi öğrenerek büyüdük. Filistin’in yanında durduğunuz ve ahlaki tutarlılığın hâlâ sahnenin merkezinde yer alabileceğini gösterdiğiniz için teşekkür ederiz” ifadelerini kullandı.
Konseri izleyen Singapurlu içerik üreticisi Crystal Lim-Lange ise konunun “karmaşık” olduğunu belirtti. Lim-Lange, “Sanatçıların sahne aldıkları ülkelerin yasalarına saygı göstermeleri gerektiğine inanıyorum” dedi. Bununla birlikte sanatın tarih boyunca düşüncelere meydan okuduğunu, toplumu yansıttığını ve zorlu tartışmaları tetiklediğini vurgulayan Lim-Lange, “Sanatı siyasetten ayırmaya çalışmak hiçbir zaman kolay olmadı” değerlendirmesinde bulundu.
Filistin bayrağı, İsrail’in Gazze’de Filistinlilere yönelik saldırıları ve Singapur’daki kayda değer Müslüman nüfus nedeniyle ülkede hassas bir konu olarak değerlendiriliyor. Singapur yönetimi, İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırılarıyla ilgili kitlesel açıklamalara ve sembollere karşı tutum izliyor. Çok kültürlü ülkenin yetkilileri, bu yaklaşımın etnik, dini ve toplumsal uyumun korunması için gerekli olduğunu savunuyor.
Singapur İçişleri Bakanlığı, 2023’te yayımladığı duyuruda yabancı ülkelere ait ulusal semboller de dâhil olmak üzere Filistin ve İsrail’deki gelişmelerle bağlantılı eşyaların sergilenmemesi veya giyilmemesi uyarısında bulunmuştu. Bakanlığın açıklamasında, “Devam eden İsrail-Hamas çatışması güçlü duygular uyandıran bir meseledir. Artan hassasiyetler göz önüne alındığında, çatışmayla bağlantılı unsurların kamuya açık alanlarda sergilenmemesini ve giyilmemesini tavsiye ediyoruz” ifadeleri kullanılmıştı.
Singapur makamları, bu yılın başında Filistin’e destek amacıyla izinsiz yürüyüş düzenleyen bazı kişilere de para cezası verdi.
Massive Attack, Gazze savaşı dahil çeşitli konulardaki siyasi tutumunu açıkça dile getirmesiyle tanınıyor. Robert Del Naja, bu yılın başında Londra’daki bir protesto sırasında yasaklı Palestine Action örgütüne destek verdiği şüphesiyle gözaltına alınmıştı. 61 yaşındaki müzisyen, üzerinde “Soykırıma karşıyım, Palestine Action’ı destekliyorum” yazılı bir pankartla yüzlerce göstericinin katıldığı oturma eyleminde yer almıştı.
Massive Attack konseri, Filistin’le dayanışma gösterilmesi nedeniyle hukuki işlem başlatılan ilk olay niteliği taşımıyor. Gazze’deki saldırıların Ekim 2023’te başlamasından bu yana Filistin’e destek eylemleri geniş çaplı kısıtlamalarla karşı karşıya kaldı.
ABD’de yetkililer ve üniversite yönetimleri, Gazze’yle dayanışma gösterilerine gözaltılar, uzaklaştırma kararları ve öğrencilerle öğretim üyelerine yönelik ceza davalarıyla karşılık verdi. Federal yetkililer ise Filistin yanlısı eylemleri hedef alan soruşturmalar açmak ve üniversitelere sağlanan fonları kesmekle tehdit etti.
İngiltere hükümeti, terörle mücadele yasaları ile kamu düzenine ilişkin yetkileri kullanarak bazı grupları yasakladı, gösterilere katı koşullar getirdi ve Filistin’e destek açıklamalarında bulunan binlerce protestocu, aktivist ve akademisyeni gözaltına aldı.
Fransa’da İçişleri Bakanlığının talimatları doğrultusunda Filistin yanlısı gösteriler ülke genelinde defalarca yasaklandı. Polis, toplanan grupları dağıtmak için göz yaşartıcı gaz ve tazyikli su kullandı, çok sayıda kişiye para cezası verildi. Savcılıklar da eylemleri düzenleyenler ve katılımcılar hakkında ceza davaları açtı.
İsrail’in destekçilerinden Almanya’da ise eyalet makamları, yaygın Filistin yanlısı sloganları suç kapsamında değerlendirdi. Gösteriler yasaklandı, yüzlerce kişi gözaltına alındı veya para cezasına çarptırıldı. Dayanışma eylemlerine katılan yabancı aktivistler hakkında sınır dışı ve diğer göçmenlik işlemleri de uygulandı.
Dünya turnesini sürdüren Massive Attack, Asya ayağının tamamlanmasının ardından gelecek hafta Avustralya’da konserler verecek.
Dünya Basını1 hafta önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi5 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını1 hafta önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Dünya Basını1 hafta önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Avrupa1 hafta önce‘Yeraltı ülkesi’ geri geliyor: İsviçre sığınaklarında yeni ‘savaş düzenlemesi’
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Dünya Basını2 hafta önceProf. Pape: İran savaş öncesinden daha güçlü











