Bizi Takip Edin

Ortadoğu

FT: Tony Blair, Gazze ‘barış kurulu’ adaylığından çıkarıldı

Yayınlanma

Tony Blair, bazı Arap ve Müslüman ülkelerin itirazları üzerine Donald Trump’ın Gazze’deki “barış kurulu” için değerlendirme listesinden çıkarıldı.  

Financial Times’a (FT) bilgi veren kaynaklara göre eylül ayı sonunda ABD Başkanı, İsrail ile Hamas arasındaki savaşı sona erdirmek için 20 maddelik planını açıkladığında, eski Birleşik Krallık Başbakanı bu kurul için belirlenen tek kişiydi ve Trump, Blair’i “çok iyi bir adam” olarak nitelendirmişti.

O dönemde Blair, Trump’ın planını “cesur ve akıllı” olarak nitelendirmiş ve ABD Başkanının başkanlık edeceği kurulda görev almaktan memnuniyet duyacağını belirtmişti. 

Fakat bazı Arap ve Müslüman ülkeler, Blair’in 2003 yılında ABD öncülüğündeki Irak işgalini kararlı bir şekilde desteklemesinin Orta Doğu’daki itibarını zedelediği gerekçesiyle Blair’in adaylığına karşı çıktı.

Filistinlilerin yönetim yapısından dışlanacağına dair endişeler de vardı. Blair’in ofisi yorum yapmaktan kaçındı, fakat bir müttefiki, eski başbakanın bölgedeki bazı ülkelerin muhalefeti nedeniyle “barış kurulunda” yer almayacağı yönündeki iddiaları reddetti.

Tony Blair: Finoluktan kayyumluğa

Müttefik, “Kurul, görevdeki dünya liderlerinden oluşacak ve altında daha küçük bir yürütme kurulu olacak,” diyerek, Blair’in eski başbakan olarak kurula katılmaya uygun olmadığını savundu.

Blair’in müttefiki, eski İngiliz liderin Kushner ve Trump’ın danışmanı Steve Witkoff ile birlikte Arap ve Batı ülkelerinden üst düzey yetkililerle birlikte yürütme kurulunda yer almasının beklendiğini söyledi.

Trump, ekim ayında Blair’in atanmasına karşı çıkılabileceğini kabul ederek, “Tony’yi her zaman sevmişimdir, fakat onun herkes için kabul edilebilir bir seçim olduğunu görmek istiyorum,” demişti.

2007’de başbakanlıktan ayrıldıktan sonra Orta Doğu elçisi olarak görev yapan Blair, Tony Blair Enstitüsünü kullanarak fikirlerini formüle etmek için bir yıldan fazla bir süredir Gazze planları üzerinde bireysel olarak çalışıyordu.

İngiliz lideri, Trump’ın damadı ve başkanın ilk döneminde ABD’nin Orta Doğu elçisi olan Jared Kushner ile koordinasyon içinde çalıştı.

Tony Blair, Gazze’nin ‘geçici’ yöneticisi olmaya hazır

Tartışmalar hakkında bilgi sahibi olan bir başka kişi de Blair’in gelecekteki Gazze yönetim yapılarında hâlâ bir pozisyona sahip olabileceğini söyledi. 

Kaynak, “Farklı bir sıfatla hala bir rolü olabilir ve bu muhtemel görünüyor. Amerikalılar onu seviyor, İsrailliler onu seviyor,” dedi.

Gazze Şeridi, Hamas’ın kontrolündeki ve İsrail’in kontrolündeki bölgelere bölünmüş durumda. Başkan planı açıkladığında, “barış kurulu”nun diğer üyelerinin devlet başkanlarından oluşacağını ve “önümüzdeki birkaç gün içinde” isimlerinin açıklanacağını söylemişti fakat henüz hiçbir atama yapılmadı.

Yine de Trump, planının uygulanmasının iyi gittiğini ve Gazze planının ikinci aşamasına “çok yakında” geçileceğini söyleyerek, kurul hakkında bir duyurunun yakında yapılabileceğini ima etti.

Hazırlıklara aşina iki kaynağa göre, Gazze’nin savaş sonrası yönetim yapısının bir parçası olarak, eski BM temsilcisi ve Bulgaristan savunma bakanı Nikolay Mladenov’un başkanlık edeceği bir yürütme komitesi kurulacak.

Gazze planlarında başlangıçta bahsedilmeyen yürütme komitesinin, barış kurulu ile Gazze Şeridinin günlük işleyişinden sorumlu Filistinli teknokratik komite arasında koordinasyonu sağlaması bekleniyor.

Blair’in Gazze’deki rolüne dair soru işaretleri çoğalıyor

Mladenov’un rolü, Blair için ilk olarak önerilen ve “yüksek yürütme” olarak hareket etmeyi, esasen Gazze’deki savaş sonrası geçişi denetlemekle görevli bir organı yönetmeyi içeren işlevlere benziyor.

Abu Dabi’deki Anwar Gargash Diplomatik Akademisinin başkanı olan deneyimli Bulgar diplomat, 2015-2020 yılları arasında Orta Doğu barış süreci için BM özel temsilcisi olarak görev yaptı ve sık sık İsrail ile Hamas arasında arabulucu olarak hareket etti.

Gazze için savaş sonrası planın büyük bir kısmı henüz belirsizliğini koruyor. Filistinli teknokrat komitenin yapısı veya güvenlikten sorumlu olacak uluslararası istikrar gücü hakkında çok az bilgi var.

Diplomatlara göre, hiçbir hükümet bu güç konusunda kamuoyuna taahhütte bulunmadı ve gücün görevi, büyüklüğü ve komuta yapısı konusunda netlik yok. Hamas’ın nasıl silahsızlandırılacağı da belirsiz.

Ortadoğu

Eric Trump’ın desteklediği şirket, Gazze tünellerine “insansı robotlar” göndermek istiyor

Yayınlanma

Eric Trump’ın desteklediği bir şirket, Gazze’nin altındaki tünellere 1.000 insansı robot göndermek üzere görüşmeler yürütüyor.

Foundation Future Industries, Gazze Şeridi’ndeki “Hamas tünellerinde” devriye atması hedefiyle Phantom MK1 robotunu konuşlandırmak için üst düzey İsrailli askeri yetkililerle doğrudan görüşmelerde olduğunu açıkladı.

İsrail Savunma Kuvvetleri’nin (IDF), Mart ayında Donald Trump’ın oğlunun baş stratejik danışman olarak atandığı bu şirketten 1.000 adede kadar robot satın alması bekleniyor.

Savaşa katılabilen, bubi tuzaklarını etkisiz hale getirebilen ve tetik tellerini tespit edebilen robotların birim fiyatı yaklaşık 150.000 dolar civarında.

Şirketin kurucu ortağı ve başkanı Mike LeBlanc, Financial Times’a verdiği demeçte, “İsrail Savunma Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı ile doğrudan görüşüyoruz,” dedi.

Başkanın oğlunun “mekanik konulara çok yatkın” olduğunu belirten LeBlanc, şunları ekledi:

“O [Eric Trump] robotlar hakkında konuşmayı çok seviyor, robotlarla ilgili sorular sormayı çok seviyor… Bir danışman olarak çok değerli bir katkı sağlıyor.”

Önde gelen ABD’li robotik firmaları, ürünlerinin askeri çatışmalarda kullanılmayacağına dair söz verdiler.

LeBlanc, “‘Terminatör’ üretilmesinden söz etmek söz konusu bile değil,” iddiasında bulundu fakat şunları ekledi:

“Kimse oturup ısı güdümlü füzeleri tartışıyor mu? Çünkü bunlar oldukça korkutucu ve oldukça otonomlar. Eğer birinin, kapının diğer tarafında silahını ona doğrultmuş bir düşman olup olmadığını bilmeden kapıyı tekmelemek zorunda kalmasını engelleyebiliyorsanız, bu robotların yapabileceği en yüksek amaç budur.”

Şubat 2026’da, iki adet Phantom MK1 robot biriminin cephe keşif, ikmal ve lojistik değerlendirme amacıyla Ukrayna’ya gönderildiği bildirildi.

Anlaşma sağlanırsa, robotlar Gazze’nin altında uzanan ve yaklaşık 300 mil (480 km) uzunluğundaki Hamas kontrolündeki tünelleri devriye gezmek üzere gönderilecek.

42 yaşındaki Eric Trump, 2024 yılında kurulan Foundation Future Industries şirketinde hisseye sahip.

LeBlanc, şirketin ABD ordusundan 70 milyon dolardan fazla tutarda sözleşme aldığını söyledi.

Trump’ın bir sözcüsü, başkanın oğlunun “herhangi bir devlet sözleşmesinin talep edilmesi, müzakere edilmesi, tedarik edilmesi veya yürütülmesi dahil olmak üzere Foundation’ın yönetimi, operasyonları, stratejik kararları veya ticari faaliyetlerinde hiçbir rolü olmadığını” savundu.

FT’ye yaptıkları açıklamada, Trump’ın “Foundation’ı hiçbir devlet kurumuna tanıtmadığını veya herhangi bir devlet sözleşmesi müzakeresine katılmadığını” savundular ve “Tüm sözleşme kararları, onun katılımı veya etkisi olmaksızın Foundation yönetimi tarafından bağımsız olarak alınmaktadır,” diye eklediler.

LeBlanc, Trump’ın katılımının sözleşmenin alınmasında hiçbir rol oynamadığını iddia etti fakat kendisinin de Kongre’de ifade vermek üzere çağrılmasını beklediğini söyledi.

Trump ailesiyle bağlantıları olan şirketlere devlet ihalelerinin verilmesi, şiddetli eleştirilere yol açıyor.

Geçen ay The Telegraph, Gazze’deki savaşı sona erdirmekle görevli “Barış Kurulu”nda (BoP) birkaç çıkar çatışması ortaya çıkarmıştı.

ABD Barış Özel Temsilcisi ve BoP yönetim kurulu üyesi Jared Kushner, Tel Aviv merkezli bir sigorta ve yatırım şirketi olan Phoenix Financial’da önemli bir hisseye sahip olan Affinity Partners’ın sahibi.

Phoenix Financial ise İsrail ordusuyla bağlantılı bir dizi şirkete yatırım yapıyor.

The Telegraph, bu şirketlerden biri olan Smart Shooter Ltd adlı küçük bir İsrail savunma firmasının, geçen ay daha köklü rakiplerini geride bırakarak 150 milyon dolar değerinde bir ABD ordusu ihalesini kazandığını ortaya çıkardı.

Okumaya Devam Et

Ortadoğu

Körfez ülkeleri Kuveyt’te yeni askeri komuta merkezi kurdu

Yayınlanma

Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) savunma bakanları, altı üye ülke arasındaki askeri entegrasyonu derinleştirmek amacıyla Kuveyt’te yeni bir ortak komuta merkezinin kurulmasını ve bu merkeze kuvvetlerin tahsis edilmesini onayladı.

Karar, salı günü KİK Genel Sekreteri Casim El Budeyvi tarafından, Bahreyn Savunma Bakanı Korgeneral Abdullah bin Hassan El Nueymi’nin başkanlığında, Bahreyn’in Manama kentinde düzenlenen KİK Ortak Savunma Konseyi’nin 23. oturumunun ardından duyuruldu.

İleri düzey komuta, karargâhı Riyad’da bulunan mevcut Birleşik Askeri Komuta’nın bir parçasını oluşturacak.

KİK daha önce BAE, Bahreyn, Kuveyt, Umman, Katar ve Suudi Arabistan’ın silahlı kuvvetleri arasındaki askeri entegrasyonu ve koordinasyonu güçlendirmek amacıyla bu birleşik komutayı kurmuştu.

Duyuruda, yeni komutaya atanacak kuvvetlerin sayısı veya yapısı, sorumlulukları ya da ne zaman faaliyete geçeceği konusunda ayrıntılı bilgi verilmedi.

El Budeyvi, bu kararın salı günkü toplantıda Körfez ülkeleri arasında ortak askeri işbirliğini ve entegrasyonu ilerletmek amacıyla üzerinde mutabık kalınan çeşitli tedbirlerden biri olduğunu söyledi.

Körfez ülkeleri demiryolu anlaşması imzaladı

Ayrıca, ortak askeri harekatı güçlendirmek amacıyla Nisan ayında Cidde’de düzenlenen olağanüstü toplantıda KİK liderleri tarafından yayınlanan talimatlara da değindi ve bunların üye devletlerin güvenliğini ve egemenliğini korumak ve ortak tehditlere karşı koyma yeteneklerini geliştirmek konusundaki ortak kararlılığı yansıttığını belirtti.

Körfez liderleri, Nisan ayındaki toplantıda bölgeye yönelik ortak bir füze uyarı sisteminin “hızlandırılmış” bir şekilde tamamlanmasını talep etmişti.

El Budeyvi o dönemde, “Üye devletler arasında askeri entegrasyonun yoğunlaştırılmasının ve balistik füzelere karşı erken uyarı sistemi projesinin tamamlanmasının hızlandırılmasının önemini vurguladılar,” demişti.

Bu son karar, bu yıl İran’ın KİK ülkelerine yönelik misillemeleri, Yemen direnişinin Suudi Arabistan’a yönelik füze ve insansız hava aracı saldırıları, ABD ile İran arasında yeni bir askeri çatışma yaşanacağına dair endişeler ve Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin devam eden aksaklıkları nedeniyle artan bölgesel güvenlik endişeleri ortasında alındı.

El Budeyvi, İran misillemelerine yanıt vermede Körfez orduları arasındaki koordinasyonu överek, bu işbirliğinin üye devletlerin güvenliğinin ortak bir sorumluluk olduğunu gösterdiğini söyledi.

Bu karar, 29 Ekim’de Manama’da düzenlenen KİK silahlı kuvvetleri genelkurmay başkanları toplantısının ardından geldi.

Toplantıda askeri liderler, bölgesel güvenlik sorunlarına yanıt olarak savunma işbirliği ve koordinasyonunun güçlendirilmesini görüştü.

El Budeyvi ayrıca, “sivil tesislere ve altyapıya zarar veren İran’ın KİK ülkelerine yönelik saldırılarını” ve “Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik saldırılarını” kınadı ve bloğun kolektif güvenliğe olan bağlılığını yineledi.

Okumaya Devam Et

Ortadoğu

Netanyahu’nun Arap partilerini hedef alması Mecliste krize yol açtı

Yayınlanma

İsrail Başbakanı Netanyahu’nun meclis açılışında Arap partilerini hedef alarak birlik hükümeti çağrısı yapması üzerine, hükümeti kurmakla görevlendirilen Gadi Eisenkot Likud ile görüşmeleri iptal etti. Netanyahu’nun bloku 53 sandalyede kalırken, 67 vekilin desteğini alan Eisenkot, Başbakanın görevde kalmaya uygun olmadığını açıkladı.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, yeni Meclisin yemin töreninin ardından 10 Kasım Salı günü yaptığı konuşmada birlik hükümeti çağrısını tekrarladı.

Netanyahu, İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden partilerin desteğiyle hükümet kurulması ihtimaline karşı çıkarak bu partilerin milletvekillerini “terörü desteklemekle” ve “Yahudi devletini yok etmek istemekle” suçladı.

The Times of Israel gazetesinin haberine göre Netanyahu’nun konuşması muhalefet kanadında tepkiyle karşılandı.

Hükümeti kurmakla görevlendirilen Yashar Partisi lideri Gadi Eisenkot, Likud temsilcileriyle yapılması planlanan görüşmeyi iptal etti.

Netanyahu’nun seçim sürecinden bu yana Arap partilerini gayrimeşru ilan etme girişimleri, Eisenkot’un bu partilerin desteğiyle hükümet kurma ihtimalini hedef alıyor.

Meclis tablosunda Netanyahu’nun bloku 53 sandalyede kalırken, Eisenkot’un başbakanlığı için öneride bulunan partiler toplam 67 milletvekiline ulaşıyor.

Yahudi muhalefet partilerinin Arap partileriyle işbirliği yapılmasına yönelik itirazları ise bu sayısal çoğunluğun hükümete dönüşmesini güçleştiriyor.

Konuşmasına İran başlığıyla başlayan Netanyahu, Tahran’ın nükleer programını yeniden ilerletmeye çalıştığını iddia etti.

Netanyahu, “Bu varoluşsal tehdidi kalıcı olarak ortadan kaldırmanın tek yolu, ayetullahlar rejimini devirmektir” dedi.

Güvenlik risklerini gerekçe göstererek ulusal birlik hükümeti kurulması çağrısında bulunan Netanyahu, “Diğer bütün hesapları bir kenara bırakmalı ve ulusal birlik hükümeti kurmalıyız. Bu büyüklükteki sorunlarla ancak böyle bir hükümet baş edebilir” değerlendirmesini yaptı.

Netanyahu, konuşmasının büyük bölümünü muhalefet partilerinin Arap milletvekilleriyle kurabileceği işbirliğine ayırdı.

Ra’am ile Ortak Liste arasında ayrım yapmayı kabul etmeyen Netanyahu, iki siyasi hareketin de Yahudi devletinin yıkılmasını amaçladığını öne sürdü.

Netanyahu konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı: “Yalnızca Yahudi devletinin yıkıntıları üzerinde nasıl bir Filistin devleti kurulacağı konusunda ayrılıyorlar: Gazze’deki Hamas gibi Müslüman Kardeşler modelinde İslami bir devlet mi, yoksa Fetih modelinde milliyetçi bir Filistin devleti mi? Aralarındaki bütün fark bu.”

Ra’am lideri Mansur Abbas ise Netanyahu’nun 2021 yılında hükümet kurma amacıyla kendisiyle müzakere yürüttüğünü daha önce defalarca dile getirmişti.

Netanyahu’nun o dönemki girişimi sonuçsuz kalmış, Ra’am daha sonra Bennett-Lapid koalisyon hükümetinde yer almıştı.

Eisenkot’un ultra-Ortodoks partilerle temas kurma arayışına da karşı çıkan Netanyahu, Haredi milletvekillerine seslenerek İsrail’in Yahudi kimliğinin tehlike altında olduğunu savundu.

Haredi temsilcilerden Eisenkot blokunun vaatlerine güvenmemelerini isteyen Netanyahu, “Size dağlar kadar vaatlerde bulunacaklar. Ama solun başını çektiği bir hükümet kurulur kurulmaz bütün bu vaatler buharlaşacak. Arap partilerinden bir güvenceye sahip olacaklar ve istediklerini yapacaklar” dedi.

Netanyahu, Tevrat eğitimi alan öğrencilerin statüsünü yasal zemine oturtma ve hahamlarla uzlaşarak askerlik yasası çıkarma taahhüdünü yineledi.

Birleşik Tevrat Yahudiliği Partisi, dini okul öğrencilerini zorunlu askerlik hizmetinden muaf tutacak yasal düzenlemenin hayata geçirilmemesi nedeniyle Netanyahu yönetimine tepki gösteriyor.

Parti, hükümeti kurma görevi sürecinde Cumhurbaşkanlığına herhangi bir isim önermedi.

Şas Partisi ise Netanyahu blokundaki yerini korumaya devam ediyor.

Eisenkot’un savunduğu herkes için zorunlu ulusal hizmet ilkesi, Birleşik Tevrat Yahudiliği Partisi ile yürütülebilecek olası ortaklığın önündeki temel engellerden biri olmayı sürdürüyor.

Netanyahu’nun meclis hitabı sırasında muhalefet sıralarından danışmanlarının Katar ile bağlantılarına ve 7 Ekim 2023 saldırılarına ilişkin devlet soruşturma komisyonu kurulmamasına yönelik tepkiler yükseldi.

Birlikte Partisi lideri ve eski Başbakan Naftali Bennett, “Devlet soruşturma komisyonu ne olacak? Katar’ı neden düşman devlet ilan etmiyorsun? Katarlı danışmanların ne olacak?” diye sordu.

Demokratlar Partisi lideri Yair Golan ve parti üyeleri salonu terk ederken, milletvekili Gilad Kariv, “Katar’dan ne kadar para aldınız?” sorusunu yöneltti.

Netanyahu, uzun yıllar boyunca Katar’dan Gazze’deki Hamas yönetimine mali kaynak aktarılmasını kolaylaştıran bir hat izlemişti.

Başbakanlık bünyesinde çalışan bazı yakın danışmanların, Doha’nın çıkarlarını koruma karşılığında maddi kazanç sağladıkları iddiasıyla haklarında soruşturma yürütülüyor.

Netanyahu’nun uzun süredir danışmanlığını yapan Jonatan Urich’in, polis ifadesinde Katar bağlantılı faaliyetler karşılığında yüz binlerce şekel aldığını ve bu çalışmaların 7 Ekim sonrasında da devam ettiğini kabul ettiği belirtilmişti.

Urich, Netanyahu’nun ekibinde çalışmayı sürdürüyor.

Netanyahu konuşmasında seçim süreçlerine dış müdahale yapıldığı yönündeki iddiaları yeniden gündeme getirerek soruşturma dosyası üzerindeki sınırlamaların kaldırılmasını istedi.

Polis incelemesinde söz konusu iddialara dair kısıtlı delil elde edildiği, adli makamların da iddialar doğrulansa dahi sonucun değişmeyeceğini aktardığı biliniyor.

Eisenkot, konuşmanın ardından X hesabından yaptığı açıklamada Netanyahu’nun resmi töreni siyasi amaçları doğrultusunda kullandığını kaydetti.

Eisenkot açıklamasında şu ifadeleri kullandı: “Görevi sona ermekte olan başbakanın gerçeklikten kopuk, bölücü, nefret dolu ve utanç verici konuşmasını oturup dinledim. Bir dakika daha görevde kalmaya uygun olmadığına daha da ikna oldum.”

“Ulusal acil durum hükümeti” kurma hedefini yineleyen Eisenkot, Netanyahu yönetiminin ülkeyi kutuplaştırdığını ve güvenliğini tehlikeye sürüklediğini vurguladı.

Ortak Liste ise meclisteki konuşmayı “kışkırtıcı ve ırkçı” olarak tanımlayarak Netanyahu’nun makamından uzaklaştırılması yönünde çalışma yürüteceğini açıkladı.

Parti, sandıkta kendisini destekleyen 500 bini aşkın yurttaşın iradesini mecliste temsil etme kararlılığını sürdürdüğünü kaydetti.

Ra’am lideri Mansur Abbas da Kanal 12 televizyonuna verdiği demeçte, Netanyahu’nun resmi devlet merasimini “yalan söylemek, kışkırtmak ve Arap partilerine iftira atmak” için kullanmasından ötürü şaşkınlık duyduğunu ifade etti.

Abbas, “Biz yasalara uyan İsrail vatandaşlarıyız. İslami bir devlet veya Arap devleti kurmak istemiyoruz” dedi.

Sözlerini sürdüren Abbas, “Barıştan ve çatışmanın iki devletli çözümle sona ermesinden yanayız. Terörü kınıyoruz; biz de terörün mağduruyuz” diye konuştu.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English