Kamuoyu Görüşü Vakfı tarafından yapılan anket, Rusya halkının yüzde 49’unun önümüzdeki bir ay içinde fiyatların eskisinden daha hızlı artacağını düşündüğünü ortaya koydu. Akaryakıt krizinin gölgesinde yükselen enflasyon beklentileri, Mart 2022’deki savaş sonrası dönemi geride bırakarak Kasım 2021 seviyesine ulaştı. Uzmanlar, lojistik maliyetlerindeki artışın yaz boyunca tüm ürün gruplarında fiyatları yukarı çekeceğini öngörüyor.

Rusya’da akaryakıt krizinin gölgesinde halkın fiyat artış hızıyla ilgili endişeleri belirgin şekilde yükseldi.

Kamuoyu Görüşü Vakfı (FOM) tarafından 3-5 Temmuz tarihlerinde gerçekleştirilen anket çalışmasına katılanların yüzde 49’u, önümüzdeki bir ay içinde temel gıda, mal ve hizmet fiyatlarının eskisinden daha hızlı artacağı yönünde görüş bildirdi.

Bir ay önce bu seçeneği tercih edenlerin oranı yüzde 35 seviyesinde kalırken, fiyatların “eskisi gibi artacağını” düşünenlerin oranı o dönem yüzde 40 olarak ölçülmüştü.

Güncel ankette fiyat artış hızının değişmeyeceğini öngörenlerin oranı ise yüzde 31’e geriledi.

Fiyat artışına yönelik beklentiler, mevcut durumda savaşın başladığı dönemin dahi üzerine çıktı. Mart 2022’de aylık enflasyon yüzde 7,6 olarak kaydedilmiş ancak ardından nisan ayında yüzde 1,56’ya, mayıs ayında ise yüzde 0,12’ye gerileyerek hızlı bir düşüş göstermişti.

Enflasyon beklentileri en son Kasım 2021’de bugünkü seviyelerde seyrederken, bu veriden daha kötü bir tablo yalnızca koronavirüs karantinalarının yaşandığı Mart-Nisan 2020 döneminde (yüzde 50) kaydedilmişti.

Rusya’da hükümet uzak bölgelere yakıt tedariki için harekete geçti

Enflasyon haziran ortasından itibaren ivme kazandı

Son bir ay içinde ekonomik göstergelerdeki eğilim köklü bir değişim gösterdi. Mayıs ayında yüzde 0,17 seviyesinde gerçekleşen aylık enflasyon, haziran ayının ortasından itibaren akaryakıt fiyatlarındaki hızlı yükselişin etkisiyle yeniden ivme kazandı.

Rusya Federal Devlet İstatistik Servisi (Rosstat) verilerine göre, 9 Haziran – 6 Temmuz arasındaki son dört haftalık dönemde enflasyon sırasıyla yüzde 0,31, yüzde 0,22, yüzde 0,25 ve yüzde 0,15 olarak gerçekleşti.

Bu süre zarfında benzin fiyatları yüzde 7,9, dizel yakıt fiyatları ise yüzde 9,5 oranında artış gösterdi.

Akaryakıt krizi, araç sahibi olup olmamasından bağımsız olarak toplumun tüm kesimleri tarafından hissediliyor. Benzin istasyonlarındaki kuyruklar ve yakıt kıtlığı sosyal alanda görünür hale gelirken, bu durumun diğer tüketim maddelerine yansıyacağı beklentisi hakim kılınıyor.

Rusya Federasyonu Merkez Bankası Başkanı Elvira Nabiullina, akaryakıt piyasasındaki mevcut durumun insanlarda geniş bir ürün yelpazesinde fiyat artışı endişesi yaratacağını belirtmişti.

Yatırım bankacısı Evgeniy Kogan ise yakıt tedarikindeki aksamaların diğer ürünler üzerindeki etkisinin henüz istatistiklere tam olarak yansımadığını, ancak önümüzdeki aylarda lojistik maliyetlerindeki artışın tüm fiyatlarda kendisini göstereceğini ifade etti.

Kogan, “Bu nedenle yüksek enflasyon en azından tüm yaz boyunca bizimle kalacak” değerlendirmesinde bulundu.

Kogan, sürecin daha olumsuz bir senaryoya evrilme ihtimaline ilişkin şu ifadeleri kullandı:

“Akaryakıt fiyatları güçlü ve uzun süreli artış gösterirse enflasyon beklentileri yükselir ve bu durum kalıcı bir enflasyonu tetikler. Örneğin, herkes fiyatların sert şekilde artmasını beklerse, ruble cinsinden mevduat ve tasarrufların cazibesi azalır; insanlar ürünler henüz pahalanmadan daha fazla harcama yapmaya başlar.”

Böyle bir senaryoda Rusya Merkez Bankası’nın politika faizini artırmak zorunda kalacağı belirtiliyor.

FOM’un düzenli olarak gerçekleştirdiği anketler haziran ayında enflasyon beklentilerinde bir düşüş kaydetmişti ancak bu çalışma akaryakıt krizinin belirginleşmesinden önce, 29 Mayıs – 10 Haziran tarihleri arasında yapılmıştı. Ekonomist Egor Susin, benzin fiyatlarındaki dalgalanmaların enflasyon beklentilerine henüz yansıyacağını ifade etti.

Rusya’da lojistik sektörü akaryakıt kriziyle sarsılıyor

Enflasyon Rus halkının en büyük kaygıları arasında

1990’lı yıllardaki hiperenflasyon dönemini hafızasında tutan Rusya toplumunda, fiyat artışları en önemli endişe kaynaklarından biri olmayı sürdürüyor.

Levada Center tarafından mayıs ayında gerçekleştirilen anket, Rusların yüzde 55’inin fiyat artışlarını ülkenin en yakıcı sorunu olarak gördüğünü ortaya koydu. Bu başlık; yüzde 35 ile savaşı, yüzde 27 ile insansız hava aracı saldırılarını ve yüzde 22 ile internet kesintileri ile popüler servislere yönelik engellemeleri geride bıraktı.

Tüm Rusya Kamuoyu Araştırmaları Merkezi (VTsIOM) verilerine göre de enflasyon, Rus halkının en büyük üç toplumsal korkusu arasında yer alıyor.

Ankette yer alan “Hayatınızda şu sorunların ortaya çıkma olasılığını nasıl değerlendiriyorsunuz?” sorusuna verilen yanıtlarda, “Alışılmış ürünlerin çok pahalı hale gelmesi veya bunları artık satın alamayacak olmak” seçeneği üçüncü sırada yer alıyor.

ROMIR araştırma şirketinin verileri de enflasyonun Rusya vatandaşlarını en çok endişelendiren ilk üç sorun arasında bulunduğunu doğruluyor.

Singapur yakınlarında yer alan Endonezya’ya bağlı Büyük Karimun Adası, Rus petrol ürünlerinin ihracatında yeni bir Asya sevkiyat merkezi haline geldi. Bloomberg’in analizine göre, Temmuz 2024 ile Mayıs 2026 döneminde adadaki terminalden en az 1,6 milyar dolarlık Rus petrol ürünü geçti.

Singapur yakınlarında yer alan Endonezya’ya bağlı Büyük Karimun Adası, Rus petrol ürünlerinin ihracatında yeni bir Asya merkezi haline geldi.

Bloomberg’in aktardığı verilere göre, iki yıllık süre zarfında bu ada üzerinden en az 1,6 milyar dolar değerinde Rus petrol ürünü taşındı.

Söz konusu sevkiyatlar, Temmuz 2024 ile Mayıs 2026 arasındaki dönemde Karimun’daki petrol terminali üzerinden gerçekleştirildi.

Terminale ulaşan petrol ürünleri, üçü Avrupa Birliği’nin yaptırım listesinde bulunan yedi farklı Rus limanından gönderildi. Bloomberg, 2024 yılından önce bu limanlardan adaya yönelik herhangi bir sevkiyatın kaydedilmediğini bildirdi.

Karimun terminali yaptırım iddialarını reddetti

Karimun terminalinin işletmecisi ise yaptırımların delindiği yönündeki suçlamaları kabul etmedi.

Şirket tarafından yapılan açıklamada, faaliyetlerin Endonezya mevzuatına ve uluslararası hukuk kurallarına uyum içinde yürütüldüğü, yaptırım uygulanan hiçbir kuruluşla iş ilişkisi kurulmadığı belirtildi.

Haberde ayrıca, bölgedeki birçok ülke gibi Endonezya’nın da yalnızca Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafından onaylanan yaptırımlara riayet ettiği, Avrupa Birliği veya Birleşik Krallık tarafından tek taraflı olarak yürürlüğe koyulan kısıtlamaları uygulamadığı ifade edildi.

Büyük Karimun AB yaptırım listesine alındı

Rusya’nın Ukrayna’da başlattığı askeri operasyonun ardından Batılı ülkeler, Rus petrol sektörüne yönelik geniş kapsamlı kısıtlamaları devreye sokmuştu.

Bu doğrultuda Avrupa Birliği, Rusya’dan deniz yoluyla yapılan petrol ve petrol ürünleri ithalatını yasaklarken, G7 ülkeleri de Rus petrolüne tavan fiyat uygulaması getirmişti.

Gelişmelerin devamında, Nisan 2026’da Avrupa Birliği, Büyük Karimun Adası’ndaki petrol terminalini yaptırım listesine dahil etti. Böylece bu tesis, Avrupa Birliği’nin benzer kısıtlamalar uyguladığı üçüncü bir ülkeye ait ilk liman oldu.

Yaşanan bu süreçle eş zamanlı olarak Endonezya, Rusya ile enerji alanındaki ortaklığını güçlendiriyor. Endonezya Cumhurbaşkanı Prabowo Subianto, nisan ayında Moskova’ya gerçekleştirdiği resmi ziyarette Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile bir araya gelerek Rus enerji kaynaklarının sevkiyatının genişletilmesi konusunda mutabakata varmıştı.

Daha sonra Endonezya makamları, Rusya’nın ülkeye indirimli fiyattan 150 milyon varile kadar petrol tedarik etmeyi kabul ettiğini açıklamıştı.

Bloomberg, bu anlaşmaların ardından Endonezya’nın ilk Rus petrolü sevkiyatını teslim aldığını bildirdi. Yaklaşık 75 million dolar değerindeki ilk parti, yaklaşık 770 bin varil petrolden oluşuyor.

Sevkiyatın, küresel petrol fiyatlarındaki artış ve Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinde yaşanan aksamaların tetiklediği yurt içi enerji krizi ortamında gerçekleştiği kaydedildi.

Uluslararası Enerji Ajansı, Rusya’nın toplam petrol ihracatının haziran ayında bir önceki aya göre günlük 390 bin varil artarak 7,7 milyon varile yükseldiğini bildirdi. Rapora göre, ham petrol sevkiyatındaki artışa rağmen ülkenin toplam petrol gelirleri bir önceki aya kıyasla 5 milyar dolar geriledi. Hindistan’ın Rusya’dan yaptığı ithalat ise günlük 2,6 milyon varile ulaşarak toplam alımının yaklaşık yarısını oluşturdu.

Uluslararası Enerji Ajansının (IEA) yayımladığı rapora göre, Rusya’nın toplam petrol ihracatı haziran ayında bir önceki aya kıyasla günlük 390 bin varil artış göstererek 7,7 milyon varil seviyesine ulaştı.

Açıklanan veriler, bu hacmin geçen yılın aynı dönemine göre günlük 460 bin varil daha yüksek olduğunu ortaya koydu.

Ajansın analizlerine göre, haziran ayında ham petrol ihracatı mayıs ayına kıyasla günlük 620 bin varil artarak 5,8 milyon varil seviyesine ulaştı.

IEA yetkilileri, bu miktarın 2022 yılından bu yana kaydedilen en yüksek ham petrol ihraç seviyesi olduğuna dikkat çekti.

Petrol ürünleri ihracatı ise aynı dönemde günlük 230 bin varil azalarak 1,9 milyon varile geriledi.

Raporda, Rusya’nın deniz yoluyla gerçekleştirdiği Urals ve ESPO petrolü sevkiyatının haziran ayında rekor seviyelere ulaştığı belirtilerek şu ifadelere yer verildi:

“Hindistan, Rusya’dan gerçekleştirdiği petrol ithalatını bir önceki aya göre günlük 760 bin varil artırarak günlük 2,6 milyon varile çıkardı. Bu hacim, Hindistan’ın toplam petrol ithalatının yaklaşık yüzde 50’sini oluşturuyor.”

İhracat hacmi artarken gelirler geriledi

IEA verilerine göre, ihracat hacmindeki artışa rağmen Rusya’nın toplam petrol gelirleri haziran ayında bir önceki aya kıyasla 5 milyar dolar azaldı. Primorsk Limanı çıkışlı (FOB) Urals petrolünün varil fiyatı, mayıs ayına göre 23,71 dolar düşerek varil başına 61,15 dolar olarak kaydedildi.

IEA uzmanları, “Aylık bazda yaşanan bu düşüşe rağmen, yüksek ihracat hacminin desteğiyle elde edilen gelir geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık 3,7 milyar dolar daha yüksek gerçekleşti” değerlendirmesinde bulundu.

Üretim tahminleri aşağı yönlü revize edildi

Uluslararası Enerji Ajansı, Rusya’nın gelecekteki petrol üretimine ilişkin öngörülerini de aşağı yönlü revize etti. Yeni tahminlere göre, Rusya’nın petrol üretiminin günlük 9,2 milyon varil seviyesinde zirve yapması ve ardından düşüş eğilimine girmesi bekleniyor.

Ajans ayrıca, OPEC+ ülkelerinin toplam petrol üretiminin 2026 yılında günlük 4,6 milyon varil azalacağını öngörüyor.

OPEC+ tarafından 5 Temmuz tarihinde yapılan açıklamada ise mevcut kotalara ek olarak gönüllü üretim kısıntısına giden üye ülkelerin, ağustos ayından itibaren toplam üretimlerini günlük 188 bin varil artıracağı duyurulmuştu. Teşkilat bünyesindeki ülkeler, benzer artış kararlarını önceki iki ayda da uygulamaya koymuştu.