İngiliz hükümeti: İsrail Gazze’de soykırım yapmıyor

Dışişleri Bakanı David Lammy, Birleşik Krallık’ın İsrail devletinin Gazze’deki eylemlerini soykırım olarak değerlendirmediğini açıkladı.

Geçen haftaya kadar Birleşik Krallık hükümeti, İsrail’in soykırım yapıp yapmadığı sorusunun ulusal hükümetlerin değil, mahkemelerin karar vereceği bir konu olduğunu savunuyordu.

Fakat Lammy, geçen hafta uluslararası kalkınma komitesi başkanına gönderdiği mektupta, Dışişleri Bakanlığının yaptığı değerlendirmenin İsrail’in eylemlerinin soykırım teşkil etmediği sonucuna vardığını belirtti.

Kabine değişikliği öncesinde dışişleri bakanlığı görevinden ayrılmadan önce gönderilen mektupta, “Soykırım Sözleşmesine göre, soykırım suçu ancak ‘ulusal, etnik, ırksal veya dini bir grubu tamamen veya kısmen yok etme niyeti’ olduğunda işlenir. Hükümet, İsrail’in bu niyetle hareket ettiği sonucuna varmamıştır,” deniyor.

İngiliz hükümeti, Gazze’de yaşananların soykırım olarak değerlendirilmediğini ilk kez açıkça dile getirdi.

Mayıs ayında, Orta Doğu’dan sorumlu parlamento müsteşarı Hamish Falconer milletvekillerine yaptığı açıklamada, “Soykırımın olup olmadığına dair resmi bir kararın, hükümetler veya yargı dışı kurumlar tarafından değil, yetkili mahkemeler tarafından verilmesi gerektiği, İngiltere hükümetinin uzun süredir savunduğu bir görüşü,” demişti.

Lammy de geçen yıl, hükümetin uluslararası bir mahkeme olmadığını, İsrail’in uluslararası insani hukuku ihlal edip etmediğine dair bir karar vermediklerini ve veremeyeceklerini savunmuştu.

Lammy’nin mektubu, uluslararası kalkınma komitesi başkanı Sarah Champion’un, Birleşik Krallık’ın dolaylı olarak İsrail’e gönderilen F-35 savaş uçakları için parça tedarikine devam etme politikasının, soykırımı önleme konusundaki uluslararası yükümlülüğüne nasıl uyduğunu soran sert ifadeli mektubuna yanıt niteliğindeydi.

Bu, Gazze savaşında Başbakan Keir Starmer için kritik bir diplomatik dönem. Starmer, İsrail’in katı koşulları yerine getirmediği takdirde bu ayın sonunda Filistin devletini tanıyacağını ilan etmişti.

Pazartesi günü başbakan, Downing Street’te Filistin Yönetimi Başkanı Mahmud Abbas ile bir araya geldi ve çarşamba günü İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’u ağırlayacak.

Starmer’ın kabine değişikliğinde adalet bakanı ve başbakan yardımcısı olan Lammy, Champion’a verdiği yanıtta, hükümetin soykırım meselesini “dikkatle değerlendirdiğini” söyledi.

Lammy, hükümetin vardığı sonuca rağmen, kadınlar ve çocuklar da dahil olmak üzere çok sayıda sivilin hayatını kaybetmesi ve “kapsamlı yıkım” yaşanması nedeniyle İsrail’in Gazze’deki eylemlerinin “tamamen korkunç” olduğunu söyledi.

Lammy, İsrail’in “bu çatışmanın neden olduğu acıyı önlemek ve hafifletmek için çok daha fazlasını yapması gerektiğini” söyledi.

Lammy, Dışişleri Bakanlığının soykırım konusunda, hükümetin F-35 jetleri için İngiliz malı parçaları İsrail’e 30 silah ihracat lisansının askıya alınmasından muaf tutmaya karar verdiği durum da dahil olmak üzere, çeşitli değerlendirmeler yaptığını söyledi.

Londra, İngiliz yapımı silahların Gazze’de uluslararası hukuku ihlal etmek için kullanılma riski nedeniyle geçen eylül ayında İsrail’e ihracat lisanslarını askıya almıştı. 

Fakat “uluslararası barışı korumak için” hayati önem taşıyan daha geniş bir NATO savunma programının parçası olduğu için, ABD yapımı F-35 savaş jetleri için İngiliz yapımı parçaların tedarikini muaf tuttu.