Bizi Takip Edin

Amerika

JPMorgan’dan fosil yakıtların terk edilmesine karşı ‘gerçeklik kontrolü’ uyarısı

Yayınlanma

JPMorgan, dünyanın fosil yakıtlardan yenilenebilir enerjiye geçişte bir ‘gerçeklik kontrolüne’ ihtiyacı olduğu uyarısında bulunarak net sıfır hedeflerine ulaşmanın ‘nesiller’ alabileceğini söyledi.

ABD’li banka bu hafta müşterilerine gönderdiği küresel enerji stratejisi raporunda kömür, petrol ve doğalgaz kullanımını azaltma çabalarının yüksek faiz oranları, enflasyon ve Ukrayna ile Ortadoğu’daki savaşlar nedeniyle sekteye uğradığını belirtti.

JPMorgan’ın küresel enerji stratejisi başkanı ve raporun başyazarı Christyan Malek Financial Times’a verdiği demeçte, “Net sıfır hedefi hala biraz uzakta olsa da, değişkenlerin değiştiği gerçeğiyle yüzleşmek zorundayız. Faiz oranları çok daha yüksek. Devlet borçları önemli ölçüde daha fazla ve jeopolitik ortam yapısal olarak farklı. Her yıl 3 ila 4 milyon dolara mal olacak bu maliyet, farklı bir makro ortamda ortaya çıkıyor,” dedi.

Malek, gerekli yatırım seviyelerinin hükümetler üzerinde daha agresif enerji politikalarından geri adım atmaları için baskı oluşturacağını savundu. Örneğin İskoç hükümeti perşembe günü, karbon emisyonlarını 2030 yılına kadar yüzde 75 oranında azaltmaya yönelik iddialı planını, hedefin ulaşılamaz olduğunu kabul ederek rafa kaldırdı.

JPMorgan raporunda, dünyanın enerji sistemini değiştirmenin ‘yıllarla değil on yıllarla ya da nesillerle ölçülmesi gereken bir süreç’ olduğunu söyledi.

Banka, yenilenebilir enerjiye yapılan yatırımların ‘şu anda düşük getiri sağladığını’ ve enerji fiyatlarının güçlü bir şekilde artması halinde toplumsal huzursuzluk riskinin bile bulunduğunu ekledi.

Rapor, Shell ve BP gibi petrol şirketlerinin bu yıl iklim hedeflerini azaltmasının ve Microsoft, Unilever ve JBS gibi yüzlerce şirketin, Glasgow’daki BM COP26 iklim zirvesinin ardından kurulan bir ‘Bilime Dayalı Hedefler’ girişimi tarafından onaylanacak kadar iddialı hedefler belirleyememesinin ardından geldi.

Malek, Uluslararası Enerji Ajansı’nın öngördüğü gibi, gelişmekte olan ülkelerin nüfuslarının daha fazla otomobil satın almaya ve daha fazla uçuş yapmaya başlamasıyla petrol ve doğalgaz talebinin 2030’da zirve yapacağının garanti olmadığını belirtti.

JPMorgan, 2030 yılında dünyanın günde 108 milyon varil petrole ihtiyaç duyacağını ve daha fazla rüzgar, güneş ve elektrikli araç kapasitesi inşa edilmesinin bu rakama günlük 2 milyon varil daha ekleyebileceğini tahmin ediyor.

Malek, “Talep açısından bir dönüm noktasındayız. Dünyanın her geçen gün daha büyük bir kısmı enerjiye erişiyor ve daha büyük bir kısmı da bu enerjiyi yaşam standartlarını yükseltmek için kullanmak istiyor. Bu büyüme devam ederse enerji sistemleri ve hükümetler üzerinde büyük bir baskı oluşacaktır,” dedi.

JPMorgan, fosil yakıt projelerinin ve düşük karbonlu enerji projelerinin önde gelen finansörlerinden biri. BloombergNEF’in verilerine göre banka 2021 ve 2022’de 101 milyar dolarlık fosil yakıt anlaşması ve 71 milyar dolarlık düşük karbon anlaşması imzaladı.

İcra Kurulu Başkanı Jamie Dimon 2022 yılında bir ABD Kongresi oturumunda bankanın büyük petrol ve doğalgaz projelerine yatırım yapmaya devam edeceğini, bu tür anlaşmalardan çekilmenin ‘Amerika için cehenneme giden yol olacağını’ ve ‘dünyanın enerji dönüşümünü doğru yapmadığını’ söylemişti.

JPMorgan’a paralel olarak, enerji danışmanlık şirketi Wood Mackenzie de perşembe günü yaptığı açıklamada, yüksek faiz oranlarının net sıfır küresel ekonomiye geçişi ‘daha da zor ve maliyetli’ hale getireceğini söyledi.

Wood Mackenzie’nin baş ekonomisti Peter Martin, ‘artan sermaye maliyetinin enerji ve doğal kaynak endüstrileri için derin etkileri olduğunu’ ve yüksek faiz oranlarının, yüksek sermaye yoğunluğu ve düşük getirileri nedeniyle yenilenebilir enerji ve nükleer enerjiyi orantısız bir şekilde etkilediğini söyledi.

Wood Mackenzie, petrol ve doğalgaz sektöründeki birçok şirketin borçlanma seviyesinin düşük olduğunu ve yüksek faiz oranlarından nispeten etkilenmeyeceğini de sözlerine ekledi.

Amerika

Nvidia yönetim kurulu CEO Jensen Huang’ı görevden almaya hazırlanıyor

Yayınlanma

Nvidia yönetim kurulu, hakkındaki casusluk bağlantısı soruşturması ve evlilik dışı ilişki iddialarının ardından kurucu CEO Jensen Huang’ı görevden almaya hazırlanıyor. Geçici yönetici seçeneğini de değerlendiren şirketin hisseleri gelişmeler üzerine yüzde 8,2 düşüşle 159 dolara geriledi.

The Wall Street Journal’ın (WSJ) konuya aşina kaynaklara dayandırdığı haberine göre Nvidia yönetim kurulu, şirketin kurucusu ve Üst Yöneticisi (CEO) Jensen Huang’ı görevden almaya hazırlanıyor.

Aynı kaynaklar, Huang’ın geleceğinin ele alınacağı yönetim kurulu toplantısının bugün yapılabileceğini aktardı.

Bloomberg’in konuya vakıf bir kaynağa dayandırdığı haberinde ise Nvidia yönetim kurulunun, Huang’ın yerine geçebilecek adayları belirlemek amacıyla dışarıdan bir firmayla anlaştığı belirtildi.

Ajansa konuşan kaynak, şirket yönetiminin kalıcı bir halef bulunana kadar geçici bir yönetici atama seçeneğini de değerlendirdiğini söyledi.

CBS News kanalının kaynakları da ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin Nvidia yönetim kurulunun bu planlarından haberdar olduğunu bildirdi.

The New York Times (NYT) daha önce kaynaklarına dayanarak yayımladığı haberde, Megaspeed yöneticisi Alice Huang ile bağlantıları nedeniyle hakkında soruşturma yürütülen Jensen Huang’ın, bir astıyla evlilik dışı ilişki yaşadığını yazmıştı.

ABD istihbarat servisleri, Alice Huang’ın Çin Devlet Güvenlik Bakanlığı tarafından devşirildiğini değerlendiriyor.

NYT’nin aktardığına göre söz konusu ilişki, Nvidia Başkan Yardımcısı Kimberly Powell ile yaşandı.

Şirketin iki eski çalışanı, Kaliforniya’daki bir otelde düzenlenen şirket konferansı sırasında Huang ve Powell’ın birbirlerine yakınlık gösterdiği anların videoya kaydedildiğini anlattı.

NYT ise bu video kaydını izlemediğini özellikle not düştü.

Öte yandan hem Huang hem de Powell başka kişilerle evli.

Bu gelişmelerin gölgesinde TradingView verilerine göre Nvidia hisseleri anlık olarak 165,26 dolardan 156,46 dolara geriledi.

Türkiye saatiyle 02.00 itibarıyla şirket hisseleri yüzde 8,2 düşüşle 159 dolar civarında işlem gördü.

Huang hakkındaki Megaspeed yöneticisiyle yakın ilişki şüpheleri kasım ayı başında gündeme gelmişti.

Financial Times’ın haberine göre ikili arasındaki bağ yalnızca yakın temaslarla sınırlı kalmayıp romantik bir ilişkiye dayanıyordu.

Nvidia CEO’su, çalışanlara hitaben yaptığı konuşmada eşini aldattığını itiraf etmişti.

Eşine ve çocuklarına yaşattığı acı nedeniyle özür dileyen Huang, ilişki yaşadığı kadının adını açıklamamıştı.

Nvidia yönetim kurulu, CEO’ya yönelik olası bir istihbarat faaliyetinin araştırılması için bağımsız bir soruşturma başlatıldığını duyurmuştu.

İncelemenin dışarıdan hukukçuların katılımıyla bağımsız yönetim kurulu üyeleri tarafından yürütüleceği açıklanmıştı.

Şirket, devlet sırlarının veya Nvidia’ya ait gizli bilgilerin tehlikeye girdiğine dair henüz bir bulgu bulunmadığının altını çizerek Huang’a duyduğu güveni ifade etmiş ve görevine devam edeceğini bildirmişti.

ABD Başkanı Donald Trump da Nvidia CEO’suna destek vererek görevde kalması yönünde görüş belirtmişti.

Çin Dışişleri Bakanlığı ise casusluk iddialarını temelsiz spekülasyon ve ülkeyi karalama girişimi olarak nitelendirerek reddetmişti.

Reuters’ın daha sonraki haberine göre yatırımcılar, Nvidia ve Huang aleyhine toplu dava açtı.

Davada şirket ve CEO’su, iş insanının Megaspeed yöneticisiyle olan bağlantılarını gizleyerek hissedarları yanıltmakla suçlanıyor.

Okumaya Devam Et

Amerika

ABD’de dört eyalette trans sporculara sandıktan yasak çıktı

Yayınlanma

ABD’de Demokratların seçim başarısına rağmen Arizona, Nebraska, Washington ve Colorado’daki halk oylamalarında trans sporcuların kadın takımlarında yarışmasını engelleyen düzenlemeler kabul edildi. Yasaklar, eyaletlerce yüzde 52 gibi dar marjlarla onaylandı.

ABD’de Demokratların geçen haftaki seçim başarısına rağmen dört eyalette trans kadın ve kız çocuklarının kadın spor takımlarında yer almasını engelleyen tasarılar halk oylamasında kabul edildi.

Arizona, Nebraska, Washington ve Colorado eyaletlerinde kabul edilen düzenlemeler, Demokratların güçlü olduğu bölgelerde dahi trans hakları konusunda ciddi engeller bulunduğunu ortaya koydu.

Trans sporcuların haklarını savunan sivil toplum kuruluşları, sandıktan çıkan yenilgilerin ardından yeni bilgilendirme kampanyaları planlayarak gelecek mücadeleler için zemin hazırlamaya çalışıyor.

Transgender Law Center İcra Direktörü Shelby Chestnut, konuya ilişkin The Hill gazetesine verdiği demeçte, “Trans çocukların spordaki mücadelesinin bittiğini kesinlikle düşünmüyorum ancak bu seçimin, insanların spora katılım hakkı dahil olmak üzere trans haklarını desteklemenin ne anlama geldiğini kavraması için daha katetmesi gereken çok yol olduğunu açıkça gösterdiğine inanıyorum” dedi.

Eyalet genelinde onaylanan dört düzenleme, ilk ve ortaöğretim ile üniversite düzeyinde trans sporculara yönelik kısıtlamalar getirdi veya mevcut kısıtlamaların kapsamını genişletti.

Kamuoyu araştırmaları da halkın bu tür yasaklara geniş destek vermeyi sürdürdüğünü gösteriyor.

Siena Üniversitesi bünyesindeki Araştırma Enstitüsünün nisan ayı verilerine göre, katılımcıların yüzde 59’u trans sporcuların lise düzeyinde kendi cinsiyet kimlikleriyle örtüşen takımlarda yarışmasına karşı çıktı.

Aynı ankette, transların üniversite düzeyinde kadın takımlarında yarışmasına karşı olanların oranı ise yüzde 58 olarak ölçüldü.

Siena Üniversitesinin 2025 yılı verilerinde hem lise hem de üniversite seviyesinde trans sporcuların tercih ettikleri takımlarda yer almasına karşı çıkanların oranı yüzde 65 seviyesindeydi.

Bazı eyaletlerde tasarıların az farkla kabul edilmesi trans hakları savunucuları açısından umut kaynağı oldu.

Colorado’daki halk oylaması yüzde 52 destekle sonuçlandı.

Trans hakları savunucuları, hayal kırıklığı yaratsa da bu tablonun kamuoyunda mesafe katedildiğini gösterdiğini vurguladı.

National Center for LGBTQ Rights Hukuk Direktörü Shannon Minter, “Bu tasarıların eyaletlerde halk oylamasına sunulmasının getirdiği baskı altında, oldukça kısa bir süre içinde kamuoyunu çok ciddi biçimde dönüştürmeyi başardık” ifadesini kullandı.

Konunun doğrudan seçmenin oyuna sunulması, trans sporculara sınırlama getirmek isteyen gruplar açısından yeni bir yöntem oldu.

ABD’de daha önce 27 eyalette trans sporcular aleyhine yasalar çıkarılmış, iki eyalette de benzer adımlar idari düzenlemeler yoluyla atılmıştı.

Meseleyi doğrudan halk oylamasına taşıma stratejisi kısıtlama yanlıları için başarıyla sonuçlandı.

Independent Women’s Forum Hukuk Danışmanı Beth Parlato, “Bunun dahiyane ve kız çocuklarının sporunu korumak adına mükemmel bir yöntem olduğunu düşünüyorum” değerlendirmesinde bulundu.

Stratejinin daha fazla eyalette uygulanmasını umduğunu kaydeden Parlato, nihai hedeflerinin bu konuda ulusal ölçekte bir yasanın çıkarılması olduğunu belirtti.

Trans sporcuları savunan aktivistler, zaman içinde bu mücadeleyi kazanabilecekleri görüşünü dile getiriyor.

ABD’deki sporcuların yüzde 1’inden azının trans olduğu tahmin edilirken savunucular meselenin yerel düzeyde ele alınması gerektiğini savunuyor.

Minter, konunun uzlaşmaz bir ikilem olmadığını belirterek şunları kaydetti:

“Halk meselenin ‘ya hep ya hiç’ olmadığını, çocuğun yaşına, spor dalına ve rekabet düzeyine göre makul kurallar getirilebileceğini anlama fırsatı bulduğunda destek veriyor; zira insanlar genellikle kimseyi dışlamak istemiyor. İnsanların farkına varmaya başladığı ve oyların birbirine bu denli yakın çıkmasını sağlayan bir diğer unsur da bu tür düzenlemelerin asıl etkisinin tüm kız çocuklarını denetime, muhtemelen de pek çok kişinin tepkisini çekecek ölçüde mahremiyeti ihlal eden muayene veya testlere tabi tutmak olduğunu görmeleridir.”

LGBTQ hakları örgütü PFLAG Üst Yöneticisi Brian K. Bond, trans bireyleri savunmak için toplumla bağ kurmanın ve zor konuları konuşmanın zorunlu olduğunu aktardı.

Bond, “Bu da alışıldık çevrelerimizin ötesine geçmek ve algoritmalarımızın yarattığı yankı fanuslarının dışına çıkmak anlamına geliyor” dedi.

Hak savunucuları kısıtlamalara karşı yargı yoluna başvurmayı ve seçilmiş yetkililer üzerindeki baskıyı artırmayı planlıyor.

Chestnut, stratejilerine ilişkin şu bilgileri verdi:

“Bazı grupların dava süreçlerini işaret ettiğini biliyorum, idari düzenlemelere dönük adımlar da var. Bizim açımızdan net olan husus, ister federal ister yerel düzeyde olsun, Kongre’ye yeni seçilen üyelerin politikalarında trans bireyleri kapsayacak şekilde hareket etmelerini sağlamak ve onları sorumlu tutmaktır.”

Alınan sonuçlar, hak savunucularına 2000’li yılların başında eşcinsel evlilikleri kısıtlamak amacıyla yürürlüğe konan düzenlemeleri hatırlattı.

Bond, geçmişteki benzer süreçlere işaret ederek, “1990’larda ve 2000’lerde halk oylamaları, LGBTQ+ bireylerin hakları üzerinden toplumu kutuplaştırmanın başlıca araçlarından biriydi. Ancak yenilgiler de dahil olmak üzere halk oylaması sonuçları yalnızca belirli bir anı yansıtır; hakların geleceğine veya nelerin başarılabileceğine dair nihai bir hüküm niteliği taşımaz. İnsanların eninde sonunda adalete değer verdiğine ve toplumlarımızı güçlendiren çeşitliliğe saygı duyduğuna inanıyoruz” değerlendirmesinde bulundu.

Okumaya Devam Et

Amerika

ABD’den Rusya’ya Avrupa için yeni güvenlik anlaşması teklifi çağrısı

Yayınlanma

Axios’un haberine göre ABD yönetimi, Abu Dabi’deki müzakerelerde Rusya’dan Avrupa ile gelecekte akdedilecek güvenlik mimarisine yönelik yeni bir teklif hazırlamasını istediğini ileri sürdü. Sürecin Ukrayna barış görüşmeleriyle eş zamanlı yürütülmesi öngörülürken güvenlik adımlarının ancak çatışmaları sona erdirecek anlaşmanın ardından devreye gireceği bildirildi.

ABD yönetiminin, Avrupa ülkeleri ile Moskova arasındaki gerilimi düşürecek tedbirleri de içeren, Avrupa ile gelecekte akdedilebilecek yeni güvenlik anlaşmasına yönelik teklif sunması için Rusya’ya çağrıda bulunduğu ileri sürüldü.

Haber portalı Axios’un konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberine göre ABD tarafı, söz konusu talebi Abu Dabi’de yapılan üçlü müzakereler sırasında iletti.

Görüşmelerde ABD Başkanı Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile Donald Trump’ın damadı Jared Kushner, Rus heyetine güvenlik alanındaki endişe ve taleplerini özetleyen yeni bir teklif hazırlamasını önerdi.

Amerikan heyetinin, bu teklifte Moskova’nın gerilimi azaltmak ve “Avrupa’ya saldırmazlık garantileri sunmak” adına ne tür “simetrik adımlar” atmaya hazır olduğunun da netleştirilmesini istediği aktarıldı.

Beyaz Saray’ın yaklaşımına vakıf bir başka kaynak ise Trump yönetiminin Avrupa’da yeni güvenlik mimarisi ile Rusya ve Ukrayna arasındaki barış anlaşması süreçlerini eş zamanlı yürütmeyi amaçladığını bildirdi.

Buna göre güvenlik mutabakatlarının fiili uygulaması, yalnızca Ukrayna’daki çatışmayı sona erdirecek anlaşmanın imzalanmasının ardından devreye girecek.

Kaynak, sürece ilişkin yaklaşımı değerlendirirken “[Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir] Zelenskiy, güvenlik garantileri konusunda bundan sonra neler yaşanacağını bilmeden herhangi bir uzlaşıya onay vermez. Putin de aynı tabloyu net biçimde görmek istiyor. Güvenlik başlığının bu denli belirleyici olması tam da buradan kaynaklanıyor” ifadelerini kullandı.

Aynı yetkili, Avrupa ve Ukrayna’nın desteği bulunmadığı sürece ABD’nin Rusya ile güvenlik anlaşmasına varmayacağını, ayrıca Washington’ın Moskova’ya Avrupa’nın güvenlik kararları üzerinde veto hakkı tanımayacağını kaydetti.

Rusya Devlet Başkanı Yardımcısı ve Ukrayna müzakerelerindeki heyet başkanı Vladimir Medinskiy ise temel hedefin Avrupa’da kapsamlı yeni güvenlik sisteminin inşası olduğunu dile getirmişti.

Medinskiy, söz konusu yapının “1975 Helsinki ruhunu taşıyan, günümüz gerçeklerine yanıt üreten, adil, yeni bir modern Yalta ve Potsdam” kimliğine kavuşması gerektiğini kaydetti.

Rus yetkili, böyle bir sistemin kurulması durumunda Avrupa’da on yıllarca, hatta asırlarca sürecek barışın sağlanabileceğini savundu.

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov da Avrasya’da yeni güvenlik mimarisinin nasıl şekillenmesi gerektiğine dair Moskova’nın kendi tutum belgesine sahip olduğunu açıkladı.

Lavrov, Rusya’nın, Washington yönetiminin “hiç kimsenin güvenliğinin zedelenmeyeceği dürüst bir çıkar dengesine ulaşma hedefiyle diyaloğu sürdürme kararlılığını koruyacağını” umduğunu belirtti.

Rus makamları, ülkenin Avrupa’ya saldırma niyetinin bulunmadığını birçok kez dile getirdi.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, NATO ülkeleriyle savaşmak için hiçbir gerekçelerinin bulunmadığına işaret ederek “Ne jeopolitik ne ekonomik ne siyasi ne de askeri hiçbir çıkarımız var” açıklamasını yapmıştı.

Putin ekim ayında yaptığı açıklamada Rusya’nın “2029’da da 2030’da da 2050 yılında da” kimseye saldırma planı olmadığını dile getirmişti.

Diğer taraftan Putin, “bütün NATO ülkelerinin Rusya ile savaştığını” öne sürmüş ve Rus ordusunun bugün dünyanın en savaşa hazır silahlı gücü olduğunu ifade etmişti.

Abu Dabi’deki temasların ardından Kushner, Witkoff ile Moskova’ya gideceklerini duyurdu.

Ziyaret kapsamında çatışmanın çözümüne yönelik müzakerelere Avrupalıların katılımı hususunda Putin ile görüşmeyi planladıklarını aktaran Kushner, Rus liderin bu katılıma onay vermesi durumunda tarafların “çok daha büyük bir ilerleme kaydedebileceğini” savundu.

Rusya Devlet Başkanı Yardımcısı Yuriy Uşakov, ABD özel temsilcilerinin 12 Kasım’da Moskova’ya ulaşacağını, Rusya Devlet Başkanı ile planlanan görüşmenin ise günün ilk yarısında yapılacağını bildirdi.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English