Kopenhag’daki AB zirvesinde gündem “drone duvarı”

Bugün başlayacak Kopenhag’daki gayri resmi AB zirvesi öncesinde, NATO’nun doğu kanadında bir “drone duvarı” inşa etme planları ivme kazanıyor.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in Birliğin Durumu konuşmasında yaptığı açıklamanın ardından, Savunma Komiseri Andrius Kubilius cuma günü bu planlara “acil öncelik” verileceğini söylemişti.

Helsing ve Quantum Systems gibi Alman savunma girişimleri, aylardır insansız hava aracı duvarını savunuyorlar. Bu duvar, mart ayında Alman Dış İlişkiler Konseyi (DGAP) Başkanı ve eski Airbus CEO’su Thomas Enders tarafından bir görüş belgesinde de talep edilmişti.

Enders’e göre amaç, ABD teknolojisine başvurmadan tasarlanmış Avrupa yüksek teknoloji savunma ekipmanlarını teşvik etmek. Helsing ve Quantum Systems gibi girişimler tam da bunu yapmaya çalışıyor.

Bu şirketler drone’larını Ukrayna ile yakın işbirliği içinde geliştiriyorlar ve burada savaşta pratik uygunlukları test ediliyor. 

Fakat rekabetten muaf değiller; İngiltere hafta sonu drone duvarını kendi drone’larıyla donatmak istediğini doğruladı. Şimdi Savunma Bakanı Boris Pistorius projeye itiraz ediyor.

Baltık ve İskandinav etkisi

NATO’nun doğu kanadı boyunca bir İHA duvarı oluşturma planları bir süredir tartışılıyor.

Mayıs 2024’te Litvanya İçişleri Bakanı Agnė Bilotaitė, NATO’nun doğu kanadındaki bir grup devletin (Polonya, Baltık ülkeleri, Finlandiya ve Norveç) böyle bir drone duvarı oluşturmaya karar verdiğini duyurdu.

Plan, Beyaz Rusya ve Rusya sınırlarında insansız hava araçları ve kalıcı olarak kurulmuş altyapının bir kombinasyonunu kullanmaktı. Belirtilen hedefler, düşman insansız hava araçlarını durdurmak, kaçakçılığı, istenmeyen göçü ve “düşman ülkelerin diğer provokasyonlarını” önlemekti.

Fakat birçok şey hâlâ belirsizdi. Mart 2025’te AB, bu insansız hava aracı duvarının finansmanı için yapılan başvuruyu reddetti. Tabii ki, düşük finansal hacimden de anlaşılacağı gibi, bu sadece ilk temkinli bir girişimdi; maliyetler sadece on iki milyon euro olarak tahmin edilmişti.

Bundan tamamen bağımsız olarak, ilk şirketler çalışmaya başladı. Örneğin, Estonya şirketi DefSecIntel Technologies, Baltık ülkelerinden diğer şirketlerle işbirliği içinde bir drone duvarı planları geliştirmeye başladı. Projeleri, prensipte genişlemeye açık olduğu söyleniyor.

Almanya, “bağımsızlık” fırsatı görüyor

Almanya’da, NATO’nun doğu kanadında bir drone duvarı inşa etme planı mart ayından bu yana daha geniş ölçekte tartışılıyor. O tarihte, Alman Dış İlişkiler Konseyi (DGAP) dört yazarın Federal Cumhuriyet’in silahlanmasının hızlandırılması çağrısında bulunduğu bir görüş belgesi yayınladı ve Almanya ile AB’nin gerçek anlamda bağımsız bir küresel politika için gerekli koşulları yaratmak üzere “mümkün olduğunca çabuk Amerikan sistemlerinden bağımsız hale gelmesi” gerektiğini vurguladı.

Yazarlar, somut bir örnek olarak, “NATO’nun doğu kanadı üzerinde geniş kapsamlı bir drone duvarının kurulmasını” gösterdi; bunun için “on binlerce savaş drone’u” gerekecekti. 

Makalenin yayınlanmasının arkasındaki itici güç olarak da görülen dört yazardan biri, 2004’ten 2019’a kadar Airbus Group ve onun öncülü EADS’nin CEO’su olarak görev yapan ve 2019’dan beri DGAP’nin başkanı olan Thomas Enders’ti.

Enders, 2022’den beri Alman askeri startup’ı Helsing’in denetim kurulunda da yer alıyor. İlkbaharda Helsing, bir drone duvarı inşa etmek istediğini açıklamıştı.

“Silahlanmanın Silikon Vadisi”

Nisan ayından bu yana, drone duvarı planları yoğunlaşıyor. Bu konuda Helsing’in yanı sıra, Ukrayna’da savaşın başlamasından sonra Ukrayna silahlı kuvvetlerine tedarik sağlamaya başlayan ilk şirketlerden biri olan Alman drone üreticisi Quantum Systems da önemli bir rol oynuyor.

DefSecIntel Technologies’in de dahil olduğu bir grup Estonya şirketi olan Estonya Savunma Sanayii Kümesi de düzenli olarak işbirliği ortağı olarak anılıyor.

Ukrayna’daki savaştan edinilen deneyimler, bu planlarda merkezi bir rol oynuyor. Quantum Systems ve Helsing gibi şirketler sadece Ukrayna silahlı kuvvetlerine tedarik sağlamakla kalmıyor, aynı zamanda hızla gelişen drone savaşından edinilen deneyimleri anında değerlendirmek ve askeri teçhizatlarını iyileştirmek için cephe hatlarının yakınında da bulunuyorlar. 

Raporlar artık Ukrayna’yı “silahlanmanın Silikon Vadisi” olarak adlandırıyor. Nisan ayında, Quantum Systems’ın Satış Direktörü Martin Karkour, drone duvarının ilk unsurlarının bir yıl içinde inşa edilebileceğini söyledi. Tek gereken “AB veya NATO düzeyinde bir strateji” ve “muhtemelen de para” idi.

“Rusya provokasyonları” drone duvarına yaradı

Bu ön koşul şu anda yerine getiriliyor ve bu, büyük ölçüde Danimarka’daki havaalanları ve askeri üsler üzerinde uçan insansız hava araçları sayesinde oldu.

Von der Leyen, 10 Eylül’deki Birliğin Durumu konuşmasında insansız hava aracı duvarını destekleyeceğini açıkladı; Ukrayna ile “insansız hava aracı ittifakı” için 6 milyar avro ayrılacak.

Bu, Quantum Systems ve Helsing gibi startup’lara insansız hava araçlarının seri üretimini ilerletme ve böylece Avrupa’nın önde gelen üreticileri haline gelme fırsatı sunacak.

Cuma günü, Savunma Komiseri Andrius Kubilius, insansız hava aracı duvarının AB için “acil öncelik” olduğunu açıkladı. Kubilius, bu açıklamayı, kuzeydeki Norveç ve Finlandiya’dan güneydoğudaki Romanya ve Bulgaristan’a kadar NATO’nun doğu kanadındaki tüm ülkelerin savunma bakanlarıyla yaptığı toplantının ardından yaptı.

AB Komiseri, Ukrayna silahlı kuvvetlerinin Rusya’ya karşı yürüttüğü drone savaşından elde ettiği deneyimlerden yararlanmanın önemli olduğunu zaten teyit etmişti. Ayrıca, drone duvarının ilk unsurlarının bir yıl içinde tamamlanabileceği değerlendirmesine de katıldığını belirtti.

Almanya fikir mi değiştirdi?

Ukrayna projeye katılmayı çoktan kabul etti. Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy pazartesi günü “Rusya’nın hava tehdidine karşı güvenilir bir kalkan” oluşturmak için bilgi ve deneyimlerini paylaşmaya hazır olduklarını kaydetti.

Haberlere göre, AB devlet ve hükümet başkanları bugün başlayacak Kopenhag’daki gayri resmi zirvede drone duvarı planlarını görüşmeyi planlıyorlar. 

Fakat pazartesi günü oldukça şaşırtıcı bir gelişme yaşandı ve Almanya Savunma Bakanı Boris Pistorius, drone duvarının “önümüzdeki üç veya dört yıl içinde” gerçekleştirilemeyeceğini belirtti.

Bu nedenle, planlamanın odak noktasının drone duvarı değil, genel olarak “drone savunması” olması gerektiğini ve teknolojinin hızla geliştiği için, herhangi bir zamanda ayarlamalara olanak tanıyacak şekilde “geliştirme ve tedarik süreçlerinin yeterince esnek” olmasının sağlanması gerektiğini söyledi.

Pistorius’un aklında hangi somut adımların olduğu hemen netleşmedi.

İngiliz rekabeti: Krallık Doğu Avrupa’yı himaye etmek istiyor

Öte yandan Alman girişimciler tarafından geliştirilen drone teknolojisinin alternatifleri de var.

Hafta sonu, İngiliz Savunma Bakanı John Healey, Ukrayna ile işbirliği içinde drone’ların geliştirildiğini ve bunların şu anda İngiliz fabrikalarında seri üretildiğini ve cephede kullanılmak üzere Ukrayna’ya “binlerce” adet teslim edildiğini doğruladı.

Bunlar NATO ülkelerinde de kullanılabilir. The Telegraph gazetesi, bunu açıkça AB tarafından şu anda planlanan drone duvarının alternatifi olarak gösteriyor.