Avrupa
Kosova Sırp dinarını neden yasakladı?

Sırbistan ile Kosova arasındaki ilişkilerin normalleşmesi bir kez daha kesintiye uğrama tehdidi altına girdi. Kosova makamları, 1 Şubat’tan itibaren Sırp dinarının yasaklanacağını ve avronun tek yasal para birimi olarak kalacağını duyurdu. Belgrad, söz konusu hamleyi ‘Sırpların Kosova topraklarından göç etmelerini sağlamaya dönük ağır bir darbe’ olarak nitelendirdi. Avrupa Birliği (AB) de Priştine’den kararının nedenlerini ve olası sonuçlarını açıklamasını talep etti.
Kosova Merkez Bankası, 1 Şubat itibariyle Kosova topraklarında tek yasal para birimi olarak avronun kullanılmaya başlanacağını ve Sırp dinarının yasaklanacağını kararname ile duyurdu. Böylece Kosova’da yeni mali kuralların yürürlüğe gireceğine dair geçen yılın sonundan bu yana dolaşan gayri resmi bilgiler doğrulanmış oldu.
Sırp dinarı, şimdiye kadar Kosova’nın ağırlıklı olarak Sırp nüfusun yaşadığı bölgelerinde ana ödeme aracı olarak kullanılıyordu.
Bu bölgelerdeki çoğu kurum ve kuruluşta maaşlar, emekli maaşları, çocuk yardımları ve sosyal yardımlar Sırp dinarı ile ödeniyor. Yerel dükkanlarda da ödemeler dinar üzerinden yapılıyor.
Kosova’nın geri kalanında kullanılan tek para birimi avro. Şubat ayından bu yana Kosova makamları her yerde durumun böyle olması gerektiğine karar verdi. Priştine, Merkez Bankası’nın kararının Sırbistan ile ilişkileri etkilemeyeceğinden emin olduğunu ifade etti.
‘Amaç Sırpları tehcire zorlamak’
Ancak Belgrad ve Kosovalı Sırplar bunun aksini düşünüyor. Sırbistan hükümetinde Kosova şefi ve Belgrad’ın Priştine ile diyalogdaki baş müzakerecisi Petar Petkoviç, dinarın Kosova topraklarında yasaklanmasını ‘Kosova Başbakanı Albin Kurti’nin en zorlu tek taraflı kararlarından biri ve Sırplara bir darbe’ olarak nitelendirdi, bunun amacının Sırp halkını tehcire zorlama oluğunu vurguladı. Belgrad tarafından desteklenen Kosovalı Sırpların ana partisi Sırp Listesi de benzer bir açıklama yaptı.
Sırp Listesi partisi, “Dinarın yasaklanması Sırpların Kosova’da yaşamasının yasaklanması anlamına gelir,” açıklamasında bulundu.
‘Kurti, diyaloğu durdurmak adına tüm kartları masaya koyuyor’
Son olarak Sırbistan Başbakanı Ana Brnabic, Kosovalı mevkidaşı Albin Kurti’yi ‘normalleşme konusunda diyaloğu durdurmak adına tüm kartları masaya koymakla’ suçladı.
Belgrad, Kosova Merkez Bankası’nın kararının yürürlüğe girmesini beklemeden, kararın iptali yönünde diplomatik çabalara girişti. Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandr Vucic, bu hafta “Dinarın Kosova’da yasaklanmasını önlemek için her türlü mücadeleyi vereceğiz,” sözünü verdi.
AB’den ‘normalleşmeyi riske atacak eylemlerden kaçınma’ uyarısı
Brüksel’in konuya ilişkin tepkisi de olumsuz oldu. AB Sözcüsü Peter Stano, yaptığı açıklamada, “Bu kararı analiz ediyoruz ve kararın alınmasının sebep ve saikleri ile olası sonuçlarının açıklığa kavuşturulmasında ısrar ediyoruz,” dedi ve ekledi: “Hem Kosova hem de Sırbistan’ın önceden mutabakat olmaksızın, ilişkilerin normalleşmesine yardımcı olmayan ve durumun istikrarı üzerinde fazlaca olumsuz etki yaratabilecek eylemlerden kaçınmalarını bekliyoruz.”
Stano’ya göre, Kosova makamlarının Sırp dinarının kendi topraklarında dolaşımını yasaklama kararının, en azından Batı tarafından aktif bir şekilde desteklenen normalleşme sürecini durduracağından ya da son yıllarda pek çok kez olduğu gibi yeni bir gerilime yol açacağından ciddi bir şekilde endişe ediliyor.
Avrupa
Jaecoo 7 Britanya’da en çok satan araç oldu

Çinli markaların Avrupalı rakiplerini geride bırakmasıyla, Jaecoo 7 Eylül ayında Birleşik Krallık’ta en çok satan yeni otomobil oldu.
Bazı internet kullanıcılarının “Temu’dan aldığım Range Rover” dedikleri bu SUV, daha önce Mart ayında da sıralamanın zirvesinde yer almıştı; bu da, yeni otomobil pazarı için yılın en önemli iki ayında ülkenin en popüler modeli olduğu anlamına geliyor.
Mart ve Eylül, tarihsel olarak satışların en yüksek olduğu aylar çünkü bu aylarda plakalardaki yıl kodları değişir ve bu da alıcıları, plakalarından anlaşıldığı üzere yollardaki en yeni otomobilleri tercih etmeye teşvik eder.
Sektör kuruluşu Motor Üreticileri ve Tüccarları Derneği (SMMT) tarafından açıklanan ön verilere göre, geçen ay 7 modelinden 10.813 adet tescil edildi.
Tesla Model 3, 9.929 tescil ile ikinci sırada yer alırken, onu Ford Puma (6.958) izledi.
İlk 10’da yer alan tek diğer Çinli otomobil, sekizinci sırada yer alan MG HS oldu (5.444).
Yüksek satış rakamlarına sahip tek tek model sayısı az olmasına rağmen, Çinli üreticiler geçen ay Birleşik Krallık pazarının %23’ünü oluşturdu.
BYD, 20.140 kayıtla en çok satan ikinci marka oldu ve 18.399 kayıt kaydeden Kia’nın önüne geçti.
Volkswagen ise 25.972 kayıtla birinci sırada yer aldı.
Öte yandan, Eylül ayında köklü birkaç marka önemli düşüşler yaşadı. Hyundai’nin 10.002 kayıt rakamı, bir önceki yıla göre %31,9’luk bir düşüşe karşılık gelirken, Renault’nun 6.721 araçlık sonucu %29,7 oranında geriledi.
Omoda-Jaecoo genel müdürü Victor Zhang, ikiz markaların Birleşik Krallık’taki benzeri görülmemiş yükselişinin ardından “burada kalıcı olduklarını” söyledi.
Zhang, artık hedeflerinin “en hızlı büyüyen markadan, sağlam bir konuma sahip bir markaya” dönüşmek olduğunu da sözlerine ekledi.
Omoda-Jaecoo’nun ana şirketi Chery, araçlarını Birleşik Krallık pazarına daha iyi uyarlayabilmek amacıyla, sürücü destek sistemleri ve şasinin ayarlanmasına odaklanarak, Bedfordshire’daki UTAC Millbrook test pistinde kısa süre önce bir Ar-Ge merkezi açtı.
Chery ayrıca, Japon firmanın Sunderland’daki fabrikasında araçlarını üretme olasılığı konusunda Nissan ile bir mutabakat zaptı imzaladı; bu araçlar arasında Jaecoo 7 de yer alabilir.
Eylül ayı, genel olarak yeni otomobil pazarı için güçlü bir ay oldu. Toplam kayıt sayısı, bir önceki yıla göre %12,7 artışla 350.518’e ulaştı.
Avrupa
AB Komiseri Kos: Ukrayna’nın 2027’de üyeliği imkansız

AB Genişleme Komiseri Marta Kos, Ukrayna’nın 1 Ocak 2027’de birliğe üye olmasının imkansız olduğunu ve sürecin liyakat esasına dayandığını açıkladı. Adaylara ayrıcalık tanınamayacağını vurgulayan Kos, mevcut prosedürlerin değiştirilmesi çağrısında bulundu.
Avrupa Birliği’nin (AB) genişlemeden sorumlu komiseri Marta Kos, İtalyan gazetesi Corriere della Sera’ya verdiği mülakatta, Ukrayna’nın 2027 yılının başında birliğe katılımının mümkün olmadığını söyledi.
Sürecin liyakat esasına dayandığını vurgulayan Kos, “1 Ocak 2027 tarihi Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy tarafından dile getirilmişti. Katılım liyakat esasına dayanıyor; bu tarihin imkansız olduğu açıktır” ifadesini kullandı.
Jeopolitik koşulların değişmesiyle birlikte AB üyeliğinin yalnızca Ukrayna için değil birçok ülke açısından öncelik haline geldiğini belirten Kos, üyelik sürecinde hiçbir adayın ayrıcalığı olmadığını kaydetti.
Fakat Ukrayna’nın içinde olduğu şartların gözetilmesi gerektiğini ifade eden Kos, “Tam da bu nedenle ona yardım etmekle yükümlüyüz” dedi. Genişleme Komiseri, bu yılın sonuna kadar Ukrayna ile katılım müzakerelerinde mümkün olduğunca fazla fasıl kümesinin açılmasını umduğunu dile getirdi.
Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy, yılın başında yaptığı açıklamada AB üyeliğinin hem ülkesi hem de Avrupa için temel güvenlik garantilerinden biri olduğunu savunmuş ve katılım tarihi olarak 2027’yi işaret etmişti.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz de bu tarihin imkansız olduğunu belirterek “Bu süreçler genellikle birkaç yıl sürer” değerlendirmesinde bulunmuştu.
Mevcut prosedürler nedeniyle Ukrayna’nın 1 Ocak 2027’de katılımını olanaksız gören Kos ise AB’ye giriş sürecinde değişikliğe gidilmesi çağrısı yaptı.
Kos, haziran ayında yaptığı açıklamada AB’nin Ukrayna’nın üyeliği konusunda iki senaryo üzerinde durduğunu aktarmıştı. İlk senaryonun tam üyelik gerçekleştikten sonra ülkelerin entegre olduğu standart model olduğunu belirten Kos, ikinci seçeneğin ise adayın gerekli şartları karşıladıkça belirli alanlarda AB politikalarına dahil olduğu sektörel entegrasyonu kapsadığını kaydetmişti. Kos, o dönemde birlik yetkilileri ile Ukrayna’nın bu ikinci seçenek üzerinde çalıştığını ifade etmişti.
Ukrayna, 2022 yılında resmi olarak AB’ye aday ülke statüsü aldı; katılım müzakerelerinin ilk bölümü ise Haziran 2026’da başladı.
Avrupa
Sağlık Forumu: AB hastaneleri savaşa hazır değil

Uzmanlar, Avrupa sağlık sistemlerinin giderek daha tehditkar hale gelen jeopolitik ortama uyum sağlaması gerektiği konusunda uyarıda bulundu.
Rapporteur’e göre siber saldırılardan dezenformasyona kadar uzanan yeni tehditlere ilişkin tartışmalar, bu hafta Avrupa Sağlık Forumu’nun düzenlendiği Avusturya’nın Bad Hofgastein kasabasının sakin atmosferiyle keskin bir tezat oluşturdu.
Avrupa Hastane ve Sağlık Federasyonu Başkanı Henriette Neumeyer, Ukrayna’daki savaşın, Avrupa’nın askeri krizlerden sadece dolaylı olarak, yani artan sağlık maliyetleri ve diğer ülkelerden gelen hastaların tedavisi yoluyla etkilenmediğini gösterdiğini söyledi.
Neumeyer, “Fakat ulusal düzeyde veya AB faaliyetleri bağlamında farklı senaryolara da hazırlıklı olmalıyız,” dedi.
Neumeyer, çatışmalarda sağlık tesislerine ve çalışanlarına yönelik saldırıları kınamanın yanı sıra, üye ülkeler arasında önemli eşitsizliklere dikkat çekti:
“Avrupa hastanelerinin hazırlık durumuna bakarsak, bazı zorluklarla karşı karşıya olduğumuzu görüyoruz. Araştırmalar, Almanya veya Hollanda gibi mali açıdan iyi donanımlı sistemlerde bile hazırlık konusunda eksiklikler olduğunu gösteriyor.”
Uzmanlar, sağlık sistemlerinin dayanıklılığının güçlendirilmesinin daha sağlam tedarik zincirleri, işgücü eksikliğini gidermeye yönelik önlemler ve ülkeler arasında daha yakın işbirliği gerektireceği konusunda hemfikirdi.
Son sekiz yılını Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) Ukrayna temsilcisi olarak geçiren Jarno Habicht, “Sağlık saldırı altında” dedi ve şöyle devam etti:
“Bence en önemli şey, savaşın sağlık sistemini, insanların sağlığını ve tüm toplumu nasıl bir stres testine tabi tuttuğunu düşünmek.”
Habicht, Rapporteur’a verdiği demeçte, DSÖ’nün Ukrayna’da birinci basamak sağlık merkezleri, hastaneler ve ambulanslar da dahil olmak üzere sağlık hizmetlerine yönelik 3.500’e yakın saldırıyı izlediğini belirtti.
Ayrıca, son aylarda ilaç depolarının giderek artan bir hızla tahrip edilmesi nedeniyle tedarik hatlarında aksaklıklar yaşandığını da vurguladı.
Habiht, “2026 yazından bu yana yaşadığımız bu sürekli baskı ve sivil altyapıya yönelik saldırılar, insani ihtiyaçları artıracaktır,” diye uyardı.
Asya2 hafta önceÇin yapay zekâ, çipler ve akıllı fabrikalara büyük yatırım yapıyor
Asya2 hafta önceHindistan ve Vietnam, ‘Çin artı bir’ rekabetini ticari kazanıma dönüştürmeyi hedefliyor
Asya2 hafta önceJaponya Merkez Bankası faizleri 1995’ten bu yana en yüksek seviyeye çıkardı, yen değer kaybetti
Asya2 hafta önceGüney Kore lideri Lee, ABD baskısına rağmen Ortadoğu’da savaşa dahil olmayacaklarını söyledi
Diplomasi4 gün önceEast-West Forum İstanbul’da toplandı: Çok kutupluluk geri döndürülemez
Ortadoğu2 hafta önceEnsarullah lideri: Suudi Arabistan’ın Mekke iddiası ‘asrın yalanı’
Asya1 hafta öncePakistan’a Katar’dan ikinci LNG sevkiyatı yapılacak
Diplomasi1 hafta öncePalantir nasıl Ukraynalıları kobay faresine dönüştürdü?











