Lai, Tayvan’ın “özgürlüğünden vazgeçmeyeceğini” söyledi, yeni İHA bütçeleri sözü verdi

Tayvan lideri Lai Ching-te, dört yıllık görev süresinin yarı noktasına gelmesini vesile eden çarşamba günkü konuşmasında, Pekin’i kızdıracak sözler söyledi. Tayvan’ın “bağımsız bir ülke” olduğunu savunan Lai, İHA programları için yeni bir bütçeyi ilerletme sözü verdi.

Tayvan’ın muhalefet kontrolündeki yasama organı, bu ayın başlarında onayladığı uzun süredir beklenen savunma bütçesinden yerli İHA üretimini çıkarmıştı.

Lai ayrıca, ABD Başkanı Donald Trump’ın Çinli mevkidaşı Xi Jinping ile görüşmesinden günler sonra, Tayvan’ın statüsüne ilişkin tutumunu yineleme fırsatı buldu. Xi, görüşmede Tayvan’ın kırmızı çizgi olduğunu hatırlatarak, ABD’ye bu kırmızı çizgiyi aşmaları halinde ‘çatışma çıkabileceği’ uyarısında bulunmuştu.

Trump ise sonrasında “hiçbir taahhütte” bulunmadığını, ancak Taipei için yeni bir silah paketini onaylayıp onaylamama konusunda hâlâ karar aşamasında olduğunu söyledi; ayrıca ABD’nin “birilerinin ‘Hadi bağımsız olalım’ demesini istemediğini” vurguladı.

Lai, Tayvan için anakaradan ayrı olarak kullandıkları adı söyleyerek: “Çin Cumhuriyeti, Tayvan egemen ve bağımsız bir ülkedir” dedi.

Lai, son iki yılda yaptığı savunma hamlelerine değinerek, “Savunma reformu, silahların güncellenmesinden ibaret değildir; personel, eğitim, lojistik, kurumlar ve toplumsal desteğin kapsamlı biçimde güçlendirilmesini içerir,” dedi.

Savunmaya odaklanmasının amacının “kışkırtmak değil, savaşı önlemek” olduğunu iddia etti.

“Benzer düşünen ülkelerle birlikte çalışıyoruz; kimseye karşı olmak için değil, Tayvan Boğazı’nda ve Hint-Pasifik bölgesinde barış ve istikrarı korumak için,” diye savundu.

İlk sunduğu 40 milyar dolarlık savunma bütçesinde yasama organının yaptığı kesintilerden yakınan Lai, yerli İHA tedarik zincirini inşa etmek için başka bir yol izleyeceğini söyledi.

“Yasama Yuanı’nın özel savunma bütçesine ilişkin yasa tasarısını tam olarak kabul etmemesi, Tayvan Boğazı’nda barış ve istikrar statükosu üzerinde kaçınılmaz olarak ağır bir etki yaratacaktır. Bunu düzeltmek için hükümet alternatif bir özel yasa çıkaracak ve yıllık bütçemizdeki artışların yanı sıra ek bütçeleri de kullanarak ‘akıllı ve sürdürülebilir ulusal savunma kabiliyetleri’ oluşturacaktır” dedi.

Ana muhalefet partisi Kuomintang ve Tayvan Halk Partisi, Lai’nin aşırı savunma harcamalarına ve adayı silahlandırma çabalarına karşı çıkarak, bunun adayı tehlikeye atacağını ve Çin’in tepkisini doğuracağını söylüyorlar. Muhalefet ayrıca sık sık, yolsuzluk ve kayırmacılığa karşı önlem alınması çağrısı yapıyor.

Lai, konuşması sırasında ABD’nin Tayvan’a süregelen desteğinden duyduğu memnuniyeti dile getirdi ve “fırsatı olsa” Trump’a, bölgesel istikrarı bozan tarafın Çin olduğunu söyleyeceğini ima etti.

Pekin’den Lai’ye tepki: Tayvan halkının çıkarlarını tehlikeye atıyor

Lai’nin konuştuğu aynı sabah, Çin’in Tayvan İşleri Ofisi açıklama yaparak Tayvan halkının “yeniden birleşme ve ulusal canlanma” için çalışmasını umduğunu söyledi.

Açıklamada, Tayvan lideri Lai Ching-te’nin son iki yıldaki eylemleri kınanarak bunların Tayvan’daki halkın çıkarlarını ve refahını zayıflattığı ve kamuoyunda artan hoşnutsuzluğa yol açtığı belirtildi.

Devlet Konseyi Tayvan İşleri Ofisi Sözcüsü Zhu Fenglian, olağan basın toplantısında, Lai’nin 2024’te göreve gelmesinden bu yana ısrarla “Tayvan bağımsızlığı” çizgisine bağlı kaldığını, ayrılıkçı ideolojileri teşvik ettiğini ve Boğaz’ın iki yakası arasındaki temasları ve işbirliğini kasıtlı olarak engellediğini belirtti.

Zhu, Lai yönetimini “demokrasi” ve “barış” kisvesi altında “demokrasiye karşı otoriterlik” anlatısı uydurarak Boğaz’ın iki yakası arasında cepheleşmeyi kışkırtmakla suçladı. Boğaz’ın iki yakası arasındaki ticareti birbirinden koparma ve sanayi ile tedarik zincirlerini kesme çabalarını eleştiren Zhu, bu adımların Demokratik İlerleme Partisi’nin siyasi gündemine hizmet etmek için kamu refahını ve ekonomik gerçekleri görmezden geldiğini savundu.

Zhu ayrıca Lai yönetiminin Tayvan’ın yargı sistemini siyasi muhalifleri bastırmak için kötüye kullandığını ve siyasi iç çekişmeleri organize ettiğini söyledi. Yetkilileri, kamu kaynaklarını israf etmekle ve “Tayvan bağımsızlığı” arayışı için dış destek ve askeri araçlar peşinde koşmakla da eleştirdi.

Zhu’nun açıklamaları, Tayvan merkezli TVBS tarafından kısa süre önce yayımlanan bir anketle aynı döneme denk geldi. Ankete göre katılımcıların yüzde 45’i Lai’nin performansından memnun olmadığını belirtirken, yüzde 38’i memnun olduğunu söyledi. Geleceğe bakıldığında, yüzde 51 Lai’nin ilerideki performansına güven duymadığını ifade ederken, yüzde 41 güven duyduğunu belirtti.

Zhu, “Lai yönetiminin gerici eylemleri, Tayvan’da barış, kalkınma, temaslar ve işbirliğinden yana olan ana akım kamuoyundan ciddi biçimde sapmıştır,” dedi ve bu eylemlerin Boğaz’ın iki yakası arasındaki barış ve istikrarı ağır biçimde zayıflattığını, Tayvan’ı askeri çatışma riskiyle karşı karşıya bıraktığını ekledi.

Salı günü, Lai’nin görev süresinin ikinci yıl dönümünün arifesinde Tayvan’ın “Yasama Yuanı”nda bir azil oylaması yapıldı; bu, bir Tayvan liderini hedef alan bu tür ilk oylamaydı. Önerge başarısız olsa da muhalefet partileri, bunun Lai’ye yönelik kamuoyu hoşnutsuzluğunu yansıttığını söyledi.

Tayvan, Birleşmiş Milletler ve ABD tarafından da resmi olarak Çin’in bir parçası olarak kabul ediliyor. Ancak ABD, Çin’e karşı Tayvan’ı bir koz olarak kullanıyor ve adayı silahlandırıyor. Çin, Washington’ın da resmi olarak kabul ettiği ‘tek Çin’ ilkesi doğrultusunda Tayvan’ın bağımsızlığına yönelik girişimlere karşı çıkıyor ve gerekirse ada ile ‘zorla yeniden birleşmeyi’ savunuyor.