Bizi Takip Edin

Ortadoğu

Lübnan’da esen ‘çöl rüzgarı’ mı?

Yayınlanma

Ekonomik krizin her geçen gün daha da derinleştiği Lübnan’da cumhurbaşkanlığı adaylığında yaşanan kriz, siyasi ittifakları sarsmaya başladı. Hizbullah ve Özgür Yurtseverler arasındaki gerilim, keskin bir ayrılığa mı işaret ediyor? Siyasi istikrarsızlık ekonomik krizi daha da derinleştirecek mi? Fransa-Fas maçı öncesi yaşanan gerilim yeni bir iç savaşın ayak sesi mi? Lübnan’daki gelişmeleri, Doç. Dr. Yasin Atlıoğlu, Harici için değerlendirdi.

Ekonomik krizin vurduğu ve cumhurbaşkansız geçici bir hükümetle yönetilen Lübnan, siyasi krizi daha da derinleştirme potansiyeli taşıyan gelişmelere sahne oluyor. Hizbullah’ın Hıristiyan müttefiki Özgür Yurtseverler Hareketi ile yaşadığı anlaşmazlığın ilk kez kamuoyuna “yansıtılması” ve Hizbullah’ın arabuluculuk girişimlerini reddettiğine dair söylentiler dikkat çekiyor.

Mayıs ayında yapılan genel seçimlerden sonra eski Cumhurbaşkanı Mişel Avn, 22 Haziran’da Necib Mikati’ye hükümeti kurma görevini vermişti. Ancak son seçimde oluşan dengeler, Hizbullah ve Hizbullah karşıtları şeklinde özetlenebilecek iki ana bloktan birinin çoğunluğu sağlamasına izin vermiyor. Bu ana kamplaşma dışında, kökleri Fransız manda dönemine uzanan mezhebe dayalı kota sistemi de süreci iyice felce uğratıyor. Mezhebe dayalı sistem, parlamento başkanının Şii, başbakanın Sünni ve cumhurbaşkanının Hristiyan Maruni olmasını öngörüyor. Ancak ne Sünniler ne de Maruniler kendilerinin doldurması gereken koltuklar için uzlaşabilmiş görünmüyor. Bu süreçte mevcut Başbakan Necib Mikati, siyasi krize tampon olması için geçici olarak göreve getirilmişti. Ülke geçici hükümetle yönetilirken Cumhurbaşkanı Mişel Avn’ın görev süresinin 31 Ekim’de sona ermesinden bu yana Meclis, 10 defa oturum düzenlenmesine rağmen cumhurbaşkanını seçemedi.

Anlaşmazlığın sebebi cumhurbaşkanlığı

Hizbullah ve müttefiklerinin yer aldığı 8 Mart Koalisyonu’ndaki Marada Hareketi lideri Süleyman Frenciye ve Özgür Yurtseverler Hareketi lideri Cibran Basil’in isimleri potansiyel cumhurbaşkanı adayı olarak öne çıkıyor. Genelkurmay Başkanı Joseph Avn’ın da olası adaylığı Lübnan basınında sürekli dile getiriliyor. Ancak henüz Meclis’teki oturumlarda söz konusu kişilerin adı üzerinden bir oylama yapılmadı.

Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Yasin Atlıoğlu, Hizbullah ve Özgür Yurtseverler Hareketi arasında bir kısmı basına da yansıyan anlaşmazlığın, büyük ölçüde cumhurbaşkanının belirlenmesi sorunu olduğunu söylüyor.

Cumhurbaşkanlığı makamını isteyen Özgür Yurtseverler de Marada hareketi de Hizbullah’ın müttefiki. Ancak Atlıoğlu’na göre cumhurbaşkanı adaylığı krizi sadece Hizbullah ve müttefikleri arasındaki bir sorun değil. Cumhurbaşkanı adayı için Samir Caca liderliğindeki “Hizbullah karşıtı” cephe ile de uzlaşılması gerekiyor. Atlıoğlu, süreçte dış aktörlerin etkisinin de unutulmaması gerektiğini hatırlatıyor: “Son 10 yılda zayıflamasına rağmen Suriye’nin etkisini sürdürme çabası, Fransa, Suudi Arabistan… Aday belirlenirken hepsinin etkisinin dikkate alınması gerekiyor.”

Lübnan-secim

Lübnan Meclisi’nde, ülkenin 14. cumhurbaşkanını seçmek için düzenlenen 10. oturumda da hiçbir aday yeterli oyu alamadı.        FOTO: Hussam Shbaro / AA

Çöldeki kum tepesi

Lübnan basınında yer alan kimi haberlere göre Hizbullah lideri Nasrallah, “kadim ortağı” Süleyman Frenciye’ye yıllar önce cumhurbaşkanlığını vaat etmişti. Ancak Hizbullah, eski Cumhurbaşkanı Mişel Avn’ı ülkedeki en yüksek makama taşıyan anlaşma ile “dostluğunu” kazandığı Özgür Yurtseverler’i göz ardı edebilir mi? Atlıoğlu, Özgür Yurtseverlerle Hizbullah arasındaki gerilimin cumhurbaşkanlığı pazarlığında taktiksel göründüğünü ve henüz ittifakı bitirme gibi bir noktada olmadığına dikkati çekiyor ancak ekliyor: “Lübnan politikası için ‘çöldeki kum tepeleri’ derler rüzgar her estiğinde kum tepeleri başka yerde oluşur. Dolayısıyla herkes birbiriyle iş birliği yapabilir, yeni ittifakların ortaya çıkma ihtimali yok değil.”

Doç. Dr. Atlıoğlu, Frenciye’nin dedesinin eski Lübnan devlet başkanı olduğunu hatırlatarak, “Frenciyeler Maruni olmalarına rağmen Suriye ile yakın ve derin ilişkilere sahip. Dede Frenciye’nin devlet başkanı olduğu dönem, Hafız Esad’ın da iktidara geldiği dönemdi. Dolayısıyla Frenciye, Hizbullah için makul bir aday ancak Suriye’ye bariz yakınlığı nedeniyle Caca tarafını ikna etmek zor görünüyor” diyor.

Genelkurmay Başkanı Joseph Avn’ın olası adaylığının ise en son çözüm olabileceğine dikkat çeken Atlıoğlu’na göre, “Avn’ın ismi, hiç bir aday üzerinde uzlaşama olmadığı ve dış aktörlerin sorunun çözümü için bastırdığı bir durumda gündeme gelebilir. 1958’deki iç savaştan sonra da böyle bir formülle uzlaşıya varılmıştı. Genelkurmay başkanının görece tarafsızlığı üzerinden bir uzlaşı sağlanabilir ve belli bir istikrar da getirebilir. Buna rağmen çok iyi bir seçenek gibi de durmuyor.”

‘Yeni bir isim ihtimal dışı değil’

Atlıoğlu, basına yansıyan isimlerin dışında Hizbullah’ın ülkenin ekonomik durumunu göz önüne alarak Batı ile iyi ilişkilere sahip, yeni bir adayı gündeme getirme potansiyeli ile ilgili şunları söylüyor: “Lübnan’ın İsrail ile imzaladığı deniz yetki sınırlandırma anlaşmasında da gördük. Hizbullah bu anlaşmayı gayet makul karşıladı… En büyük düşmanına böyle bir ılımlılık gösterdikten sonra Batı’ya yakın duran bir cumhurbaşkanı çok da uzak bir ihtimal değil. Sadece Batı değil Körfez ülkeleri de, özellikle Lübnan’ın acil sıcak para ihtiyacı göz önüne alındığında dikkate alınması gereken bir unsur.”

Doç. Dr. Yasin Atlıoğlu

Ölümcül darbe: Sezar Yasası

Lübnan halkının günlük yaşamını derinden etkileyen, ülke tarihindeki en ağır ekonomik krizlerinden birinin, mevcut siyasi tabloda çözüme kavuşması mümkün görünmüyor. Yasin Atlıoğlu, ülkedeki ekonomik krizin boyutunu şöyle resmediyor: “Artık temel gıda maddelerine ulaşılamaz durumda. İnsanlar gerçek anlamda yiyecek ekmek bulamıyor. Pandeminin ilk başlarında Lübnan sınırından taksiciler Suriye’ye ekmek götürüyorlardı. Gelinen noktada Lübnan, Suriye kadar ekmeğe muhtaç halde dersek abartmış olmayız.”

Lübnan’ın dışarıdaki krizlere karşı direnci olan bir ülke olmadığına dikkati çeken Atlıoğlu’na göre, Suriye’deki savaş Beyrut’u vurdu ancak ölümcül darbe 2020’de ABD’nin Şam’a uyguladığı ekonomik ambargo ile geldi: “Lübnan 2011-2012’den beri nüfusuna oranla en büyük mülteci yükünü çeken ülke. Resmi kayıtlara göre 800 bin, gayri resmi bir buçuk milyona yakın mülteci, 5-6 milyonluk bir ülke için devasa bir rakam. Sadece mülteci meselesi de değil. Suriye’deki krizin etkisiyle Lübnan uzun süre cumhurbaşkanı ve parlamento seçimini bile yapamadı. 2015’teki protestolarla birlikte kriz kendini göstermeye başlamıştı ama esas darbeyi ABD’nin Suriye’ye uyguladığı Sezar yaptırımları indirdi. Lübnan ve Suriye ekonomisi birbiriyle bağlantılı olduğu için yaptırımlar Lübnan’ı derinden sarstı. Sonra pandemi ve liman patlaması derken artık işler iyice çığından çıktı.”

Şartlı sıcak para

Atlıoğlu, mevcut siyasi tablo göz önüne alındığında ekonomik krizin çözümü için bir umut ışığı olup olmadığıyla ilgili Lübnan’ın acil olarak sıcak paraya ihtiyacı olduğunu, bu kapsamda IMF ile anlaşmanın belli bir noktaya geldiğini ayrıca uluslararası konferanslarda Lübnan için toplanan yardım paralarının bekletildiğini hatırlatıyor. Bu meblağların Lübnan’a verilmesi için özellikle bankacılık sisteminde belli reform şartları olduğuna dikkati çeken Atlıoğlu, “Çünkü insanlar bankalardan paralarını alamıyor. Sadece bankacılık değil mevcut mezhebe dayalı sistemin kendisinden kaynaklı sıkıntılar da var. Kurumlar-bakanlıklar mezhepler arasında paylaştırılıyor. Dolayısıyla bir parti ya da aile bir bakanlığı aldığı gibi oraya gelen parayı da kafasına göre kullanıyor. Yolsuzluk, rüşvet, adam kayırmacılık her şey var. Samimi olarak yardımı yapacak ülkeler de yardımın toplumun geneline yansımayacağını düşünüyor” diyor.

Doç. Dr. Atlıoğlu, ülkenin acil ihtiyaç duyduğu sıcak para akışının, geldiği takdirde de yakıcı krizi en derinden hisseden halka yansımasının şimdilik tek yolunun reformların gündeme gelmesiyle mümkün olacağı görüşünde: “Tabi bu reformları yapabilmek için de istikrarlı bir hükümet kurmak ve iyi kötü bir cumhurbaşkanı seçebilmek gerekiyor.”

‘Münferit ancak potansiyel hep var’

Hem ekonomik hem siyasi kriz yetmezmiş gibi bir de 10 Aralık’ta Eşrefiye mahallesinde yaşanan gerilim akıllara iç savaş yıllarını getirdi. 2022 FIFA Dünya Kupası’nda Portekiz’i eleyerek yarı finale kalan Fas’ın tarihi başarısını kutlayan Lübnanlı Müslüman gençlerle Hıristiyan bir grup arasında yaşanan gerginliği yorumlayan Doç. Dr. Yasin Atlıoğlu’na göre olay münferit ancak söz konusu Lübnan olunca biraz temkinli yaklaşmak gerekiyor: “Galatasaraylılar şampiyonluğunu kutlarken Beşiktaş’a girerse Beşiktaşlılar konvoya saldırır. Ya da Kadıköy’e… Olayın yaşandığı Eşrefiye mahallesi de Hıristiyanların yaşadığı, kısmen de daha elit ve düzgün bir mahalle. Hıristiyanlar kendilerinin Arap olmadığını düşünüyor ve Fas’ın başarısını kutlayan grubun bu mahalleye girmesi nasıl ki İrlanda da İngiliz bayrağı sallanamazsa aynı durum. Tarihsel bir takım düşmanlıklar söz konusu. Olay münferit ancak Lübnan gibi bir yerde basit bir sürtüşme sadece Galatasaray-Fenerbahçe kavgası gibi kalmayabiliyor çünkü bir anda ortaya silahlar çıkabiliyor. Böyle küçük olayların daha büyük çatışmaları körükleme potansiyeli hep var, geçmişte de böyle oldu.”

Samir Caca’ya verilen desteğin anlamı

Atlıoğlu, Lübnan’da ordu dışında en büyük silahlı grubun Hizbullah olduğunu ve bu anlamda rakipsiz olduğunu hatırlatıyor ancak Samir Caca’ya verilen Suudi desteğine dikkati çekiyor: “Bu desteğin sadece siyasi ve maddi destek olup olmadığından şüpheleniyorum. Arkasında silahlandırma olabilir mi? Hele Samir Caca eski savaş suçlusu zaten… Buradan bir şey çıkar mı? Lübnan’da Sünni-Şii çatışması denendi ama bir şey çıkaramadılar. Ancak Hıristiyan-Şii çatışması en büyük tehlike olabilir. O zaman tüm dengeler değişir. Böyle bir potansiyel var. Hizbullah’ın İsrail için bölgede kalan son tehdit olduğunu da unutmayalım. Ama şunu eklemek lazım; Lübnan iç savaşın en acı deneyimini yaşadı. 90 sonrası doğan yeni kuşak belki bilmiyor ama savaşı bilen belli yaşın üstündekiler savaşa karşı duracaktır. Genç kuşağın da mezhepçilikle pek alakası yok, orada pozitif bir durum var. Lübnanlı kimliğinin oluşması açısından bu durum umut verici…”

Etiketler:
Okumaya Devam Et

Ortadoğu

Körfez ülkeleri demiryolu anlaşması imzaladı

Yayınlanma

2 gün önce

09/11/2026

Yazar

Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) üye ülkeleri, pazar günü Bahreyn’de Körfez Demiryolu Projesi Genel Anlaşması’nı imzaladı.

2009 yılında onaylanan proje, Suudi Arabistan, Katar, Bahreyn, BAE, Kuveyt ve Umman’ı ortak bir demiryolu ağıyla birbirine bağlamayı ve tüm ağın 2030 yılı sonuna kadar faaliyete geçmesini hedefliyor.

İmza töreni, Körfez İşbirliği Konseyi Ulaştırma ve İletişim Bakanları Komitesi’nin 30. toplantısı kapsamında Bahreyn’deki Al Riffa Al Zaher Sarayı’nda gerçekleştirildi.

Anlaşma, Körfez İşbirliği Konseyi Genel Sekreteri Casim Elbudayvi ve üye ülkelerin ulaştırma bakanlarının huzurunda imzalandı.

Yapılan açıklamaya göre Elbudayvi, Körfez Demiryolu Projesi Genel Anlaşması’nın, ulaştırma sektöründe Körfez entegrasyonunu güçlendirme ve KİK ülkeleri genelinde demiryolu taşımacılığını düzenleme yolunda önemli bir adım olduğunu belirtti.

Sekreter, anlaşmanın, tüm üye devletleri birbiriyle uyumlu çalışabilen tek ve entegre bir bölgesel ağ aracılığıyla birbirine bağlayacak Körfez Demiryolu projesinin işleyişini destekleyeceğini de sözlerine ekledi.

Anlaşma ayrıca Körfez ülkeleri arasındaki bağlantıyı güçlendirecek ve ulaşımı kolaylaştıracak.

Elbudayvi, Körfez Demiryolu projesini “Körfez entegrasyonunu destekleyen stratejik projelerden biri” olarak nitelendirdi.

Projenin üye ülkeler arasında yolcu ve yük taşımacılığını kolaylaştıracağını, kara ulaşım ağlarını limanlara ve lojistik merkezlerine bağlayacağını ve Körfez ulaşım sektörünün verimliliğini ve rekabet gücünü artıracağını açıkladı.

Elbudayvi, “bölgede ve dünyada yaşanan hızlı dönüşümlerin, deniz yollarındaki aksaklıklar ve artan nakliye ve sigorta maliyetleriyle birleşerek, ulaşım ve lojistik sektörünün piyasa istikrarını destekleme ve ticaretin ile temel hizmetlerin kesintisiz akışını sağlama konusundaki stratejik önemini vurguladığını” belirtti.

KİK Genel Sekreteri, İran saldırıları olarak nitelendirdiği olaylar sırasında BAE, Suudi Arabistan ve Umman’ın gösterdiği çabaları övdü ve bu çabaların mal ve emtia hareketi için alternatif güzergâhlar sağlanmasına yardımcı olduğunu ve diğer KİK ülkelerine yönelik tedarik zincirlerinin sürekliliğini garanti altına aldığını söyledi.

KİK ülkelerindeki ulaştırma ve depolama sektörünün 2025 yılında %5,7’lik reel büyüme kaydettiğini ve bu sayede petrol dışı iktisadi faaliyetler arasında en hızlı büyüyenlerden biri haline geldiğini açıkladı.

Anlaşma, engellerin aşılması ve Körfez demiryolu ağının teknik ve operasyonel entegrasyonunun sağlanması amacıyla üye devletler ile Körfez Demiryolu Otoritesi arasında bir koordinasyon çerçevesi oluşturuyor.

Anlaşma, bölgedeki deniz seyrüseferinde, özellikle Hürmüz Boğazı’ndaki aksaklıklar ve bunların ticaret ile mal hareketine getirdiği zorluklar nedeniyle daha da önem kazandı.

Son gelişmeler, sınırlı sayıda deniz yoluna bağımlı olmanın tedarik zincirlerini bölgesel krizlere karşı savunmasız bıraktığını ve bu durumun daha çeşitlendirilmiş ve esnek ulaşım alternatiflerine olan ihtiyacı artırdığını ortaya koyuyor.

Bu yılın Mayıs ayında, Körfez Demiryolu İdaresi Genel Müdürü Muhammed el Şabrami, projenin genel tamamlanma oranının %50’yi aştığını ve çalışmaların, kararlaştırılan takvime göre tamamlanmasını sağlamak üzere devam ettiğini duyurmuştu.

Körfez Demiryolu İdaresi’ne göre, ağ saatte 200 kilometreye kadar hızlarda seyreden yolcu trenlerini barındıracak şekilde tasarlanmış olup, yük trenleri ise saatte 80 ila 120 kilometre arasında değişen hızlarda çalışacak.

KİK demiryolu projesinin temel altyapısı için tahmini toplam maliyet yaklaşık 15,4 milyar ila 16 milyar dolar arasında.

Demiryolu ağı için önerilen güzergâh, Kuveyt’ten başlayarak Suudi Arabistan üzerinden Bahreyn’e uzanıyor. Bir başka bölüm ise Dammam’ı Salva sınır kapısı üzerinden Katar’a bağlayacak.

Doha, iki ülke arasında planlanan bir köprü vasıtasıyla Bahreyn’e bağlanacak.

Ağ ayrıca Suudi Arabistan’dan Abu Dabi’ye ve BAE’nin El Ayn kentine uzanacak, ardından Suhar üzerinden Muskat’a devam edecek.

Okumaya Devam Et

Ortadoğu

Suriye, Yemen’e asker göndermeye başladı iddiası

Yayınlanma

2 gün önce

09/11/2026

Yazar

AFP ve Reuters, Suriye hükümetinin Suudilerin isteği doğrultusunda Yemen’e birlikte gönderdiğini iddia ederken Şam iddiayı yalanladı.

Cumartesi günü Suudi destekli Yemen yönetiminden yetkililer AFP’ye verdikleri demeçte, binlerce Suriye askerinin Suudi Arabistan ve Yemen’e konuşlanmasını beklediklerini söylemişti.

Aynı yetkililer, bazı Suriyeli personelinin halihazırda Riyad’da bulunduğunu kaydetmişlerdi.

İsimlerinin açıklanmaması kaydıyla konuşan üç askeri kaynak ve bir savunma yetkilisine dayandırdığı haberinde AFP, yüzlerce Suriye askerinin Suudi-Yemen sınırının her iki tarafında konuşlandırıldığını bildirdi.

Yemen Başkanlık Liderlik Konseyi ve Savunma Bakanlığı bünyesindeki yetkililer ajansa, Husilere karşı yürütülen muharebe operasyonlarına destek vermek üzere ek Suriye güçlerinin gönderileceğini de ifade etti.

Bu iddialar, Reuters’ın Suriyeli askeri kaynakların yanı sıra Suudi ve ABD’li yetkililere dayandırdığı ve son haftalarda onlarca Suriyeli personelin danışmanlık rollerini, eğitimi ve askeri uzmanlık değişimini kapsayan ikili işbirliği anlaşması kapsamında Suudi Arabistan’a ulaştığını belirten haberinin ardından geldi.

Reuters’ın aktardığı Suriyeli kaynaklara göre, görev tanımları genişleyebilirse de söz konusu personel şu anda Krallık bünyesinde danışmanlık ve eğitim görevleri yürütüyor.

Üst düzey bir Suudi yetkili ajansa yaptığı açıklamada, uzmanlık paylaşımının Suriye silahlı kuvvetlerinin yeniden yapılandırılmasını desteklemeyi amaçladığını söyledi.

Daha geniş kapsamlı güvenlik çerçevesi, Suriye geçici Cumhurbaşkanı Ahmed Şara ve Savunma Bakanı Murhaf Ebu Kasra’nın Riyad ziyareti sırasında bir savunma anlaşmasının imzalanmasının ardından geldi.

Bu ziyaret, Şara’nın Veliaht Prens Muhammed bin Selman ile bir aydan kısa bir süre içinde gerçekleştirdiği ikinci görüşme oldu.

Öte yandan Suriye makamları, Suudi Arabistan ile devam eden askeri işbirliğinin ana hatlarını belirleyerek, mevcut temasların eğitim, kapasite geliştirme ve uzmanlık paylaşımı ile sınırlı olduğunu vurguladı.

Şam’daki kaynaklar, Suriye birliklerinin Yemen’e konuşlandırıldığına dair haberleri ise kesin bir dille reddetti.

Suriyeli bir diplomatik kaynak cumartesi günü devlet haber ajansı SANA’ya yaptığı açıklamada, Riyad ile mevcut askeri anlaşmaların her iki ülkenin ulusal çıkarlarına hizmet etmesi amaçlanan eğitim programları, teknik destek ve askeri danışmanlıklar çerçevesinde yer aldığını söyledi.

Kaynak, anlaşmanın özellikle Suriye askeri birliklerinin kapasitelerinin güçlendirilmesine vurgu yaptığını ve Suudi yetkililerin Şam’a gerçekleştireceği koordinasyon ziyaretlerinin önümüzdeki ay başlamasının planlandığını kaydetti.

Kaynağa göre, Şam ve Riyad arasındaki iş birliği zamanla, ortak çıkarların seyrine bağlı olarak, karşılıklı bir savunma düzenlemesine dönüşebilir veya Suriye’nin “Mekke İttifakı”na katılmasının önünü açabilir.

Kaynak ayrıca Suriye güçlerinin Yemen’e sevk edildiğini öne süren haberleri yalanlayarak, Suriye’nin öncelikli hedeflerinin iç güvenliği pekiştirmek, altyapıyı yeniden inşa etmek ve iktisadi toparlanmayı ilerletmek üzerinde yoğunlaşmaya devam ettiğini vurguladı.

Okumaya Devam Et

Ortadoğu

Süveyş’teki petrol trafiğindeki toparlanma, gerçek sorunları gizliyor

Yayınlanma

5 gün önce

06/11/2026

Yazar

Süveyş Kanalı trafiği Kızıldeniz krizi başladığından bu yana en yoğun seviyesine ulaştı ama artan tanker hareketleri, çatışmalar ve yaptırımların şekillendirdiği dengesiz bir toparlanmayı gölgeliyor.

AGBI’nin denizcilik haber kaynağı Lloyd’s List’ten aktardığına göre, ham petrol tanker tonajı Ekim ayında 2023 yılı aylık ortalamasını aştı.

Hürmüz Boğazı’ndaki saldırılardan kaçınmak için Yanbu üzerinden yön değiştiren Suudi ihracatı ile Hindistan’a giden Rus petrolü, ham petrol tanker tonajının üç yıl önce Ensarullah saldırılarının başlamasından önceki seviyelerin üzerine çıkmasına katkıda bulundu.

Lloyd’s List’in genel yayın yönetmeni Richard Meade, o ay kanal üzerinden geçen büyük ham petrol tankerlerinin yaklaşık onda dördünün yaptırım uygulanan gemiler olduğunu belirtti.

Tonaj rakamları, taşınan petrol miktarından ziyade gemilerin taşıma kapasitesini ölçer ve balastla seyreden gemileri de içerir.

Sektör kaynaklarına göre, yeniden faaliyete geçen konteyner seferleri de trafiği artırıyor. Fakat tüm gemi türlerine ait toplam tonaj, isyancıların saldırıları nedeniyle nakliye şirketlerinin rotalarını Güney Afrika’nın güneyinden geçecek şekilde değiştirmeye başlamasından önceki Ekim 2023 seviyelerinin yaklaşık üçte biri altında kaldı.

Lloyd’s List’in denizcilik istihbarat ve araştırma direktörü Bridget Diakun, brifingde “Süveyş Kanalı, Husi milislerinin Kızıldeniz’de gemilere saldırmaya başladığından bu yana en yoğun dönemini yaşıyor. Özellikle konteyner gemileri arasında bir toparlanma görüyoruz,” dedi.

Diakun, tonaj açısından tanker trafiğinin kriz öncesi seviyelerin bile üzerine çıktığını da sözlerine ekledi.

Kanal, Eylül ayındaki 1.228 ve bir yıl önceki 998 geçiş sayısından artış göstererek Ekim ayında 1.338 geçiş kaydetti.

Toplam gemi tonajı, bir önceki aya göre yüzde 18, bir önceki yıla göre ise yüzde 63 artışla 126 milyon detveyt ton seviyesine ulaştı.

Ekim ayında ham petrol tankerlerinin tonajı 47 milyon detveyt ton olarak gerçekleşti. Bu rakam, 2023 yılının Ocak ile Kasım ayları arasındaki aylık ortalama 44 milyon detveyt ton ile karşılaştırıldığında daha yüksek.

Suudi Arabistan, Doğu-Batı boru hattını kullanarak ham petrolü Hürmüz Boğazı’nı atlayarak Kızıldeniz’deki Yanbu’ya yönlendiriyor.

1.200 km uzunluğundaki bu hat, o ayın başlarında meydana gelen bir drone saldırısının ardından Eylül ayında yeniden faaliyete geçti ve tanker yüklemeleri de kısa süre sonra yeniden başladı.

Suudi Arabistan’ın Yanbu’dan yaptığı ihracat, Süveyş Kanalı üzerinden kuzeye doğru ilerliyor.

Rus ham petrolü ise ters yönde, Hindistan’a doğru sevk ediliyor. Süveyş Kanalı, Rusya’nın Karadeniz ve Baltık limanlarından Güney Afrika’nın etrafından dolaşmaya kıyasla daha kısa bir rota sunuyor.

Hürmüz Boğazı ve çevresinde ticari gemilere yönelik saldırılar ise yoğunlaştı. Diakun, saldırılardaki artışın boğazdan geçen trafiği bir miktar yavaşlattığını ama tanker seferlerini durdurmadığını belirtti.

Lloyd’s List Intelligence’a göre, İran ile bağlantısı olmayan gemilerin boğazdan geçiş sayısı, 19-25 Ekim haftasında önceki haftaki 122’den 110’a düştü. Eylül ayındaki haftalık ortalama ise 115 idi.

Daha önce yaptırım uygulanan ticarete dahil olmuş 50’den fazla yaptırım dışı tanker ve gaz gemisi, Körfez’den kurallara uygun yük taşımaya yönelerek, bölgeden uzak duran ana akım gemi sahipleri ve işletmecilerinin bıraktığı boşluğu doldurdu.

Diakun, “Bu aslında normal bir durum değil. Bunun nedeni jeopolitik aksaklıklar,” dedi.

Meade, yaptırım uygulanan tankerlerin çoğunlukla Aframax ve Suezmax sınıfında (yani çok büyük ham petrol tankerlerinden daha küçük sınıfta) olduğunu belirtti.

Konuşmacıya göre, Kızıldeniz’in güney girişi olan Bab el-Mendeb’de büyümenin ana itici gücü, konteyner seferlerinin yeniden başlaması oldu.

Uluslararası Denizcilik Örgütü Genel Sekreteri Arsenio Domínguez bu hafta, Suudi Arabistan’a bağlı gemilerin bu boğazda hâlâ tek başına hedef alınmaya devam ettiğini söyledi.

Fakat Diakun, toparlanmanın ne kadar daha ilerleyebileceğini, bunun konteyner gemilerinin geri dönüşüne ve Süveyş Kanalı üzerinden ham petrol tankerlerinin hareketlerine bağlı olduğunu göz önünde bulundurarak sorguladı.

Asıl soru, trafiğin Husi saldırıları öncesindeki seviyelerini koruyup koruyamayacağı ya da toparlanmanın durup durmayacağıydı. “Şu anda Süveyş ve Bab el-Mendeb’e ne kadar geminin geri dönebileceğine dair bir sınır olmalı,” dedi.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English