Diplomasi
NATO Genel Sekreteri, Trump’ın İran savaşına verdiği destekle Avrupa’yı kızdırdı

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin, Avrupa ülkelerinin Hürmüz Boğazı’ndaki ABD donanmasına katılacağı yönündeki önerisi Avrupa başkentlerinde rahatsızlık yarattı.
NATO Genel Sekreteri, Donald Trump’ın İran ile savaşına verdiği net destekle Avrupa başkentlerini rahatsız etti. Kıta, çatışmanın tetiklediği enerji şokuyla boğuşurken bu durum, Atlantik ötesi ittifakı daha da geriyor.
Mark Rutte’nin, Avrupalı müttefiklerin ABD başkanının Hürmüz Boğazı’na deniz unsurları konuşlandırma çağrısına kulak vermek için nihayetinde “bir araya geleceği” yönündeki iması, birçok Avrupa başkentindeki yetkilileri rahatsız etti. İttifak diplomatlarına göre bu durum, NATO içinde en büyük üyeye ne kadar ileri gidilerek uyum sağlanacağı konusundaki gerilimleri tırmandırdı.
Financial Times’a konuşan bir AB diplomatı, “Bu bizi gerçekten zor ve rahatsız edici bir duruma sokuyor. İyi niyet göstermek istiyoruz, ancak [çatışmaya] herhangi bir şekilde dâhil olabilecek durumda olmadığımız da bir gerçek,” dedi.
Birçok Avrupa başkentinde çatışmaya ilişkin duyulan huzursuzluk, Orta Doğu’da büyük tahribata yol açan ve petrol ile gaz fiyatlarını fırlatan bu savaşa dair Rutte’nin yorumlarıyla tam bir tezat oluşturuyor. Rutte, ABD’yi askeri ittifaka dâhil tutmak amacıyla rutin olarak Trump’ı yatıştırmaya ve övmeye çalışıyor.
Rutte, pazar günü Trump’ın İran’ı bombalama kararı için “Bunu tüm dünyayı güvenli kılmak için yapıyor” dedi. ABD liderinin, İran’ın engellediği Hürmüz Boğazı’nda gemilere eskortluk yapacak bir donanmaya NATO müttefiklerinin katılması talebine atıfta bulunarak, “Avrupa ülkelerinin bir araya gelmek için birkaç hafta beklemesi son derece doğal,” diye ekledi.
Trump, NATO müttefiklerini çağrısına hemen kulak vermedikleri için azarlayarak onları “KORKAKLAR” olarak nitelendirdi ve ABD olmadan NATO’nun “KAĞITTAN KAPLAN” olduğu uyarısında bulundu. Geçen yıl yeniden göreve geldiğinden beri ABD başkanı, ticaret, savunma harcamaları ve Grönland’ı işgal tehdidinde bulunarak Atlantik ötesi birliği düzenli olarak sınadı.
Üçü dışında tamamı aynı zamanda NATO üyesi olan AB ülkeleri geçen hafta Trump’ın Hürmüz çağrısını topluca geri çevirdi. Bloğun baş diplomatı Kaja Kallas, çatışma hakkında “Bu bizim savaşımız değil” derken, Almanya, İtalya ve İspanya’dan bakanlar da bu görüşü yineledi.
NATO üyesi üç Avrupalı diplomat, Rutte’nin yorumları ile Avrupa başkentlerinin çoğunluğu arasındaki ayrışmadan endişe duyduklarını söyledi. Diplomatlar, Trump’ı doğrudan eleştirmek için bir neden görmediklerini ancak savaşa girme kararını onaylamaya da katılmadıklarını belirtti.
Almanya Cumhurbaşkanı Frank-Walter Steinmeier salı günü, “Bu savaş, ayrıca… dahil olanlar için politik açıdan felaket bir hatadır. Ve beni en çok rahatsız eden de bu: gerçekten önlenebilir, gereksiz bir savaş,” dedi.
Fransa Genelkurmay Başkanı Fabien Mandon salı günü yaptığı açıklamada, ABD’nin “giderek daha öngörülemez hale geldiğini ve askeri operasyonlar başlatmaya karar verdiklerinde bize bilgi verme zahmetine bile girmediklerini” söyledi.
Mandon, “Bu bizim güvenliğimizi etkiliyor. Çıkarlarımızı etkiliyor,” diye ekledi.
Bir NATO yetkilisi FT’ye şunları söyledi: “NATO, İran’daki savaşa dâhil değil, ancak müttefikleri güvende tutmak için durumu yakından izliyor. Genel sekreter, ittifak genelindeki müttefik liderlerle sürekli temas halinde.”
Paris’in öncülüğündeki bazı Avrupa başkentleri, Basra Körfezi’ni uluslararası pazarlara bağlayan bu kilit su yolundan geçmek zorunda olan küresel petrol ve gaz sevkiyatının yaklaşık beşte birini korumak amacıyla, savaş sona erdikten sonra boğazda devriye faaliyetlerinde bulunmaya potansiyel olarak istekli olduklarını ima etti.
Aynı zamanda, bazı Avrupalı yetkililer, savaşın petrol ve gaz fiyatları üzerindeki büyük etkisi ve Avrupa genelinde hane halkları ile işletmeler için maliyetleri artırması nedeniyle, çatışmayı “bizim savaşımız değil” olarak nitelendirmeye özel olarak karşı çıktı.
Bir yetkili, “Sonuçları bizim, dolayısıyla çatışma da bizim,” diyerek, birden fazla başkentin savaştan etkilenen Ortadoğu ülkeleriyle diplomatik bir çözüm bulmak için temas halinde olduğunu ekledi.
Çatışma ve Trump’ın tutumuyla nasıl başa çıkılacağı konusundaki gerilim, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun cuma günü Fransa’ya giderek G7 mevkidaşlarıyla “ortak güvenlik endişelerini ve iş birliği fırsatlarını görüşmek” üzere bir araya gelmesiyle daha da görünür hale geldi.
Diplomasi
UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
Diplomasi
ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Diplomasi
Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi3 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını5 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını6 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Dünya Basını1 hafta önceProf. Pape: İran savaş öncesinden daha güçlü











