NATO Genel Sekreteri, Trump’ın İran savaşına verdiği destekle Avrupa’yı kızdırdı

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin, Avrupa ülkelerinin Hürmüz Boğazı’ndaki ABD donanmasına katılacağı yönündeki önerisi Avrupa başkentlerinde rahatsızlık yarattı.

NATO Genel Sekreteri, Donald Trump’ın İran ile savaşına verdiği net destekle Avrupa başkentlerini rahatsız etti. Kıta, çatışmanın tetiklediği enerji şokuyla boğuşurken bu durum, Atlantik ötesi ittifakı daha da geriyor.

Mark Rutte’nin, Avrupalı müttefiklerin ABD başkanının Hürmüz Boğazı’na deniz unsurları konuşlandırma çağrısına kulak vermek için nihayetinde “bir araya geleceği” yönündeki iması, birçok Avrupa başkentindeki yetkilileri rahatsız etti. İttifak diplomatlarına göre bu durum, NATO içinde en büyük üyeye ne kadar ileri gidilerek uyum sağlanacağı konusundaki gerilimleri tırmandırdı.

Financial Times’a konuşan bir AB diplomatı, “Bu bizi gerçekten zor ve rahatsız edici bir duruma sokuyor. İyi niyet göstermek istiyoruz, ancak [çatışmaya] herhangi bir şekilde dâhil olabilecek durumda olmadığımız da bir gerçek,” dedi.

Birçok Avrupa başkentinde çatışmaya ilişkin duyulan huzursuzluk, Orta Doğu’da büyük tahribata yol açan ve petrol ile gaz fiyatlarını fırlatan bu savaşa dair Rutte’nin yorumlarıyla tam bir tezat oluşturuyor. Rutte, ABD’yi askeri ittifaka dâhil tutmak amacıyla rutin olarak Trump’ı yatıştırmaya ve övmeye çalışıyor.

Rutte, pazar günü Trump’ın İran’ı bombalama kararı için “Bunu tüm dünyayı güvenli kılmak için yapıyor” dedi. ABD liderinin, İran’ın engellediği Hürmüz Boğazı’nda gemilere eskortluk yapacak bir donanmaya NATO müttefiklerinin katılması talebine atıfta bulunarak, “Avrupa ülkelerinin bir araya gelmek için birkaç hafta beklemesi son derece doğal,” diye ekledi.

Trump, NATO müttefiklerini çağrısına hemen kulak vermedikleri için azarlayarak onları “KORKAKLAR” olarak nitelendirdi ve ABD olmadan NATO’nun “KAĞITTAN KAPLAN” olduğu uyarısında bulundu. Geçen yıl yeniden göreve geldiğinden beri ABD başkanı, ticaret, savunma harcamaları ve Grönland’ı işgal tehdidinde bulunarak Atlantik ötesi birliği düzenli olarak sınadı.

Üçü dışında tamamı aynı zamanda NATO üyesi olan AB ülkeleri geçen hafta Trump’ın Hürmüz çağrısını topluca geri çevirdi. Bloğun baş diplomatı Kaja Kallas, çatışma hakkında “Bu bizim savaşımız değil” derken, Almanya, İtalya ve İspanya’dan bakanlar da bu görüşü yineledi.

NATO üyesi üç Avrupalı diplomat, Rutte’nin yorumları ile Avrupa başkentlerinin çoğunluğu arasındaki ayrışmadan endişe duyduklarını söyledi. Diplomatlar, Trump’ı doğrudan eleştirmek için bir neden görmediklerini ancak savaşa girme kararını onaylamaya da katılmadıklarını belirtti.

Almanya Cumhurbaşkanı Frank-Walter Steinmeier salı günü, “Bu savaş, ayrıca… dahil olanlar için politik açıdan felaket bir hatadır. Ve beni en çok rahatsız eden de bu: gerçekten önlenebilir, gereksiz bir savaş,” dedi.

Fransa Genelkurmay Başkanı Fabien Mandon salı günü yaptığı açıklamada, ABD’nin “giderek daha öngörülemez hale geldiğini ve askeri operasyonlar başlatmaya karar verdiklerinde bize bilgi verme zahmetine bile girmediklerini” söyledi.

Mandon, “Bu bizim güvenliğimizi etkiliyor. Çıkarlarımızı etkiliyor,” diye ekledi.

Bir NATO yetkilisi FT’ye şunları söyledi: “NATO, İran’daki savaşa dâhil değil, ancak müttefikleri güvende tutmak için durumu yakından izliyor. Genel sekreter, ittifak genelindeki müttefik liderlerle sürekli temas halinde.”

Paris’in öncülüğündeki bazı Avrupa başkentleri, Basra Körfezi’ni uluslararası pazarlara bağlayan bu kilit su yolundan geçmek zorunda olan küresel petrol ve gaz sevkiyatının yaklaşık beşte birini korumak amacıyla, savaş sona erdikten sonra boğazda devriye faaliyetlerinde bulunmaya potansiyel olarak istekli olduklarını ima etti.

Aynı zamanda, bazı Avrupalı yetkililer, savaşın petrol ve gaz fiyatları üzerindeki büyük etkisi ve Avrupa genelinde hane halkları ile işletmeler için maliyetleri artırması nedeniyle, çatışmayı “bizim savaşımız değil” olarak nitelendirmeye özel olarak karşı çıktı.

Bir yetkili, “Sonuçları bizim, dolayısıyla çatışma da bizim,” diyerek, birden fazla başkentin savaştan etkilenen Ortadoğu ülkeleriyle diplomatik bir çözüm bulmak için temas halinde olduğunu ekledi.

Çatışma ve Trump’ın tutumuyla nasıl başa çıkılacağı konusundaki gerilim, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun cuma günü Fransa’ya giderek G7 mevkidaşlarıyla “ortak güvenlik endişelerini ve iş birliği fırsatlarını görüşmek” üzere bir araya gelmesiyle daha da görünür hale geldi.