Polonya’da Ukraynalı mültecilere destek hızla eriyor

Polonya’da 2022 yılında yüzde 94 olan Ukraynalı mültecileri kabul etme oranı, güncel anketlere göre yüzde 48’e geriledi. Ukrayna vatandaşlarına yönelik ayrımcılık ve nefret söylemi vakalarında da artış yaşanıyor.

Bloomberg‘in analistlere ve kamuoyu araştırmalarına dayandırdığı habere göre, Polonya’nın Ukrayna’ya verdiği destek tehlikeli bir dönemde zayıflamaya başlarken, konu ülke siyasetindeki iktidar mücadelesinin merkezine oturdu.

2022’de Polonya halkının yüzde 94’ü Ukraynalı mültecileri kabul etmeye hazır olduğunu belirtirken, anketler bu oranın artık yüzde 48’e düştüğünü gösteriyor.

Bunun yanı sıra bazı Polonyalılar, mültecilere tanınan imtiyazlardan rahatsızlık duyuyor.

Siyasette Ukrayna çatlağı

Ağustos başında göreve başlayan Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, Ukrayna’nın NATO ve Avrupa Birliği üyelik hedeflerine karşı temkinli bir tutum sergiliyor.

Nawrocki ve Hukuk ve Adalet Partisi’ndeki müttefikleri, mültecileri sosyal yardımları öncelikli olarak almakla suçladı. Nitekim cumhurbaşkanı, ağustos ayında yardımların kapsamını genişleten yasa tasarısını veto etmişti.

Buna karşılık Donald Tusk hükümeti ise savunma harcamalarını artırdı. Böylece Polonya, NATO içinde gayrisafi yurtiçi hasılasının en büyük kısmını bu alana ayıran ülke konumuna geldi.

Varşova’daki Uluslararası İlişkiler Konseyi kıdemli araştırmacısı Piotr Buras, konuya ilişkin, “Asıl mesele, Nawrocki’nin Polonya’nın ulusal güvenlik çıkarlarını sağ kesimde artan Ukrayna karşıtı duygularla nasıl bağdaştıracağıdır” diye konuştu.

Anketler tutum değişikliğini ortaya koydu

Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşın başlamasından bir ay sonra, Mart 2022’de Varşova merkezli CBOS araştırma şirketinin yaptığı ankette Polonyalıların yüzde 94’ü Ukraynalı mültecileri kabul etmek istediğini belirtmişti.

CBOS’un geçen yıl ekim ayında gerçekleştirdiği ankete göreyse bu oran yüzde 48’e geriledi.

Aynı ankete katılanların yarısı, Ukraynalı mültecilere sağlanan devlet yardımlarının “fazlasıyla cömert” olduğunu düşünüyor.

Ayrımcılık ve nefret suçları artıyor

Bloomberg, Polonya İnsan Hakları Komiseri’ne dayanarak, ülkede yaşayan Ukrayna vatandaşlarına yönelik “artan sayıda ayrımcılık ve nefret söylemi vakası” tespit edildiğini yazdı.

Irkçılık ve yabancı düşmanlığı üzerine veri toplayan Varşova merkezli “Bir Daha Asla” adlı sivil toplum kuruluşu da 2024 ile 2025 arasında Ukraynalılara yönelik fiziksel saldırıların arttığını bildirdi.

Polis kayıtlarına göre 2024 yılında Ukrayna vatandaşlarına karşı nefret ve ayrımcılık temelli 651 suç işlendi.

Bu yılın ilk dokuz ayında ise 477 vaka rapor edildi. Ancak haberde, bu istatistiklerin eksik olabileceği, zira pek çok mağdurun olayı bildirmediği ve kayda geçen vakalarda mağdurun milliyetinin veya etnik kimliğinin her zaman belirtilmediği aktarıldı.

“Nankör Ukraynalılar”

Göç araştırmacısı ve analist Yelena Babakova’ya göre “nankör Ukraynalı” figürü, Polonya’daki Ukrayna karşıtı söylemlerde önemli bir yer tutuyor.

Babakova, Ukraynalıların artık her işi kabul etmeye gönüllü olmamalarının ve Polonyalılarla iyi pozisyonlar için rekabete girmelerinin, “toplumdaki örtük sözleşmeyi bozduğunu” ifade etti.

Polonya hükümetinin verilerine göre, Şubat 2025 itibarıyla ülkede yaklaşık 1,55 milyon Ukrayna vatandaşı yaşıyor.

Ukraynalılar, Polonya’daki tüm yabancıların yüzde 78’ini oluşturuyor. O dönemde geçici koruma altında bulunan kişi sayısı 993 bindi ve bu kişilerin çoğunluğunu kadınlar ile çocuklar oluşturuyordu.

Öte yandan Polonya hükümeti de ülkede “Ukrayna karşıtı duyguların körüklendiğini” kabul etti.

Başbakan Tusk, ağustos ayında yaptığı açıklamada bu durumun sorumluluğunu yabancı ajanlara ve “Rusya’nın senaryosuna göre hareket eden yerli aptallara” yüklemişti.