Rusya genelinde valiler akaryakıt krizini yönetmeye çalışıyor

Rusya’da haziran ayından bu yana akaryakıt tedarikinde yaşanan aksaklıklar ve artan talep karşısında bölge valileri krizi yönetmek için farklı önlemlere başvuruyor. Bazı bölgelerde plaka numarasına göre yakıt satışı ve litre sınırı uygulanırken, federal hükümet iç piyasayı doyurmak için ek adımlar atmaya hazırlanıyor.

Rusya’da bölge valileri, haziran ayından bu yana akaryakıt gündeminin en önemli sözcüleri haline geldi. Süreçte ilginç olaylar da yaşandı.

Vologda Oblastı Valisi Georgiy Filimonov, 6 Temmuz günü Telegram kanalından halka çağrıda bulunarak “durumu anlayışla karşılamalarını, yedek yakıt stoku yapmamalarını ve telaşa kapılmamalarını” istedi.

Bu paylaşımdan bir saat sonra ise Vologda çevre yolunda yakıtının bittiğini duyuran Filimonov, “Depo tamamen boş” ifadesini kullandığı bir ses kaydı paylaştı ve yolculuğuna trafik polisi aracıyla devam etmek zorunda kaldı.

Vali Filimonov, 7 Temmuz günü Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak ile bölgedeki akaryakıt durumunu görüştü. Filimonov ayrıca petrol şirketlerinin yönetimlerine kişisel bir ricada bulunarak, bölgeye başta Ai-92 ve Ai-95 olmak üzere istikrarlı akaryakıt sevkiyatı sağlanmasını ve tedarik miktarlarının artırılmasını talep etti.

Bölge yöneticisi, Telegram kanalından yaptığı açıklamada, “Sorunların hızlı çözümü için tedarikçilerle birlikte lojistik süreçleri yeniden yapılandırıyoruz” dedi.

Komşu Yaroslavl Oblastı Valisi Mihail Yevrayev ise RTVI kanalına verdiği demeçte, akaryakıt piyasasında “belirli bir hareketlilik” gözlendiğini ancak bölgede benzin sıkıntısı bulunmadığını iddia etti.

Yevrayev, bu hareketliliğin nedenini bazı petrol rafinerilerindeki aksamalara, yaz dönemi bakım çalışmalarına ve tatil sezonu dolayısıyla artan araç seyahatlerine bağladı.

Vali, bölgelerin önündeki temel görevin yakıt dolum ve tahliye süreçlerini hızlandırmak olduğunu ifade etti.

Orlov Oblastı’nda ise 4 Temmuz’dan itibaren plaka numarasına göre yakıt alım sistemi yürürlüğe girdi. Bu uygulamaya göre, devlet tescil plakası çift rakamla başlayan araçlar çift günlerde, tek rakamla başlayanlar ise tek günlerde yakıt alabiliyor.

Yakıt sıkıntısı yaşayan birçok diğer bölgede olduğu gibi burada da tek seferde en fazla 30 litre yakıt alınmasına izin verilirken, bidonlara yakıt doldurulması tamamen yasaklandı.

Vali Andrey Klıçkov, 4 Temmuz’da yaptığı açıklamada, plaka uygulamasının akaryakıt istasyonlarındaki kuyrukları ortadan kaldırdığını belirtti.

Novosibirsk Oblastı Valisi Andrey Travnikov, 2 iul’da yaptığı açıklamada, akaryakıt tedarikinde önceliğin hayati önem taşıyan işletmelere ve acil servis araçlarına verildiğini duyurdu.

Travnikov, bu kararı “yakıt tedarikindeki durumun karmaşıklaşmasıyla” gerekçelendirdi. 6 Temmuz’da ise Ukrayna Silahlı Kuvvetleri’ne ait insansız hava araçları, komşu Omsk Oblastı’nda bulunan ve Rusya’nın en büyük petrol rafinerilerinden biri olan tesise ilk kez saldırı düzenledi.

Saldırının gerçekleştiği gün Omsk Oblastı’nda bidonlara yakıt satışı yasağı kaldırıldı. Bu gelişmenin ardından komşu Novosibirsk Oblastı’nda akaryakıt durumu nedeniyle yüksek teyakkuz rejimi ilan edildi.

Rusya Siyasi Kültür Araştırmaları Merkezi’nin 29 Haziran – 5 Temmuz günleri arasında yaptığı çalışmaya göre, nüfus ve internet kullanıcısı oranına göre hesaplanan “akaryakıt endişesi” endeksinde liderliği Pskov Oblastı, Karelya Cumhuriyeti, Kaliningrad Oblastı, Sivastopol, Arhangelsk Oblastı, Krasnodar Krayı ve Moskova paylaştı.

Buna karşın İrkutsk Oblastı Valisi İgor Kobzev, 7 Temmuz’da Telegram kanalından yaptığı açıklamada akaryakıt durumunun normale döndüğünü bildirdi. Kobzev, bazı belediyelerde duraksama döneminin ardından akaryakıt istasyonlarının yeniden açıldığını ve istasyonlardaki araç kuyruklarını düzenleyen gönüllülerin görevine son verildiğini duyurdu.

Vali Kobzev, daha önce 22 Haziran’da yaptığı açıklamada bölgedeki bazı istasyonlarda benzin satışına sınırlandırma getirildiğini belirtmiş ve bu durumu Ukrayna ordusunun saldırılarıyla açıklamıştı. Benzer şekilde Tataristan, Vladimir, Lipetsk, Tambov ve Samara gibi birçok bölgenin yöneticileri de daha önce akaryakıta yönelik aşırı talebi rapor etmişti.

Stratejik çalışmalar yürüten Peterburgskaya Politika Vakfı Başkanı Mihail Vinogradov, Vedomosti gazetesine verdiği demeçte, bazı valilerin kendi bölgelerinde farklı yöntemler denediğini ancak süreçte valilerin etkisinin son derece sınırlı olduğunu belirtti.

Vinogradov’a göre bölge başkanları kriz yöneticisi olmaktan ziyade durumun rehinesi konumunda bulunuyor ve bu nedenle temel görevleri toplumsal risklerin birikmesini önlemekle sınırlı kalıyor.

Bölgesel Politika Geliştirme Merkezi Başkanı İlya Graşenkov ise valilerin benzin üretemeyeceğini, fakat halkta bir düzen ya da kaos algısı yaratma gücüne sahip olduklarını ifade etti.

Siyaset bilimci Rostislav Turovski, valiler için en önemli konunun toplumsal huzursuzluğun büyümesini engellemek olduğunu vurguladı.

Turovski, bölge başkanlarının Başbakan Yardımcısı Novak liderliğindeki hükümet merkeziyle yürüttüğü diyaloğun kritik önemde olduğunu belirterek, “Deneyimler gösteriyor ki bazı bölge yöneticileri kendi bölgeleri adına özel kararlar aldırabiliyor. Örneğin Yakutistan yakın zamanda garantili yakıt tedariki için kota almayı başardı. Ancak bu durum genellikle sorunlarını merkeze daha kolay aktarabilen uzak bölgeler için geçerli” değerlendirmesini yaptı.

Uzak Doğu bölgelerinin akaryakıt tedarikindeki özel durumuna dikkat çeken Devlet Duması Milletvekili Aleksey Korniyenko da hükümete resmi bir talep gönderdi.

Korniyenko, bölgedeki akaryakıt istasyonu sıklığı, ulaşım imkanları ve iklim-coğrafya özelliklerini dikkate alan farklılaştırılmış bir düzenleme yaklaşımı geliştirilmesini istedi.

Milletvekili, akaryakıt istasyonları ve yerleşim yerleri arasındaki mesafelerin çok uzak olması nedeniyle bu bölgelerde halkın yakıt stoku yapmamasının imkansız olduğunu ifade etti.

Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak, 7 Temmuz’da hükümetin durum merkezinde düzenlenen toplantıda, yaz dönemi talep zirvesi ve rafinerilerdeki plansız bakım çalışmaları nedeniyle mevcut durumun gerginliğini koruduğunu kabul etti. Novak, hükümetin iç akaryakıt piyasasını doyurmak için ek önlemleri değerlendireceğini açıkladı.

Bu kapsamda özellikle İrkutsk Oblastı, Zabaykalskiy Krayı ve yoğun tarım faaliyetlerinin sürdüğü güney bölgelerinin yakıt ihtiyaçlarının karşılanmasına öncelik verileceği bildirildi.