Rusya Merkez Bankası tüketici kredilerinde sınırları yeniden sıkılaştırdı

Rusya Merkez Bankası, tüketici kredilerindeki canlanmanın ardından yüksek borç yüküne sahip kişilere verilebilecek kredilerin payını ekim ayından itibaren yeniden düşürme kararı aldı. Düzenleyici kurum, 2023-2024 dönemindeki kredi genişlemesinin ardından sorunlu kredi oranının yüzde 13’ü aşmasını gerekçe gösterirken, beş yılı aşan vadeli tüketici kredilerine yönelik sınırı da yarıya indireceğini açıkladı.

Rusya’da tüketici kredilerindeki sınırlı canlanmanın ardından Rusya Merkez Bankası, bu alandaki kredi verme koşullarını yeniden sıkılaştırdı.

Düzenleyici kurum, yüksek borç yüküne sahip kişilere kullandırılabilecek tüketici kredilerinin payını ekim ayından itibaren yeniden azaltacak.

Yılın ikinci çeyreğinde tüketici kredilerinin yüzde 16’sı, kredi ödemelerinin borçlunun gelirine oranını gösteren borç yükü göstergesi (PDN) yüzde 50’nin üzerinde olan kişilere verildi. Bu kredilerin yüzde 2’sini, gelirinin yüzde 80’inden fazlasını borç ödemelerine ayıran kişiler kullandı.

Ekim ayından itibaren bu oranlar sırasıyla yüzde 15 ve yüzde 1 ile sınırlandırılacak. Mevcut sınırlar ise sırasıyla yüzde 18 ve yüzde 3 düzeyinde bulunuyor. Aynı sınırlamalar mikrofinans kuruluşları için de geçerli olacak.

Rusya Merkez Bankası, bu adımların bankaları ve borçluları koruma amacı taşıdığını açıkladı. Kurum, 2024 yılının ortasından bu yana tüketici kredilerine ilişkin koşulları kademeli olarak sıkılaştırıyor.

Yüksek faiz oranlarıyla birlikte uygulanan bu politika, Ekim 2024 ile Mart 2026 arasında teminatsız tüketici kredisi bakiyesinin yüzde 6 azalmasına yol açtı.

Buna karşın Merkez Bankası, yılın ikinci çeyreğinde büyümenin yeniden başladığını belirtti. Tüketici kredisi portföyü yüzde 2,8 arttı. Kuruma göre bu artışın temel nedeni, özellikle nakit kredi kullandırımlarındaki yükseliş oldu.

Merkez Bankası, kredi talebindeki toparlanmanın nedenlerinden biri olarak faiz oranlarının düşmesinin ardından ertelenmiş kredi talebinin devreye girmesini gösterdi. Düzenleyici kurum, 2023-2024 dönemindeki kredi genişlemesinin tekrarlanmasını istemediğini vurguladı.

O dönemde kullandırılan kredilerin zaman içinde olgunlaşmasıyla bankaların portföylerindeki sorunlu tüketici kredilerinin payı yüzde 13’ü aştı. Bu oran nisan başında yüzde 13,1, temmuz başında ise yüzde 13,2 seviyesine ulaştı. Merkez Bankası ayrıca tüketici kredilerinin yeniden yapılandırılmasına yönelik talebin istikrarlı biçimde yüksek kaldığını kaydetti.

Banka uzun vadeli kredi sınırını düşürüyor

Merkez Bankası, vadesi beş yılı aşan tüketici kredilerinin payını da yarıya indirecek. Kredi vadeleri çoğu zaman Merkez Bankasının belirlediği sınırlara uyum sağlamak amacıyla uzatılıyor. Böylece düzenli taksit tutarı ve buna bağlı olarak borç yükü göstergesi düşüyor.

Yılın ikinci çeyreğinde kullandırılan kredilerin yüzde 2’sinin vadesi beş yılı aştı. Ekim ayından itibaren bu oran için belirlenen üst sınır yüzde 1’e düşecek. Mevcut sınır ise yüzde 5 düzeyinde bulunuyor.

Merkez Bankası, en yüksek borç yüküne sahip kişilere verilen kredileri sınırlandırmasının ardından yeni kullandırılan kredilerin kalitesinin iyileştiğini belirtti.

Bununla birlikte kurum, borçluların reel gelirlerindeki artışın yavaşlaması halinde yeni kredilerin kalitesinin de bozulabileceğini kabul etti. Bu yıl ücret artışları ile reel harcanabilir gelirlerdeki büyüme hız kesiyor.

Yaklaşık bir buçuk yıl süren kredi yavaşlaması ve gelir artışı, Rusya’da hane halkının borç yükünü kısmen hafifletti.

Merkez Bankası verilerine göre 2025 yılı içinde harcanabilir gelirlerin kredi ödemelerine ayrılan payı yüzde 10,7’den yüzde 9,1’e geriledi.

Buna karşılık bankaların tahsil edilme olasılığı bulunmayan alacaklarının toplamı 2,5 trilyon rubleye ulaştı. Bu tutar, toplam kredi portföyünün yüzde 6,5’ini oluşturdu.