Diplomasi
Sırbistan, İsrailli silah devi Elbit ile birlikte İHA üretecek

Sırbistan devlet silah üreticisi SDPR ile İsrailli silah devi Elbit Systems, birlikte kısa ve uzun menzilli İHA üretmeye hazırlanıyor.
Birkaç hafta önce Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić, yeni bir insansız hava aracı üretim tesisinin yakında açılacağını duyurmuştu.
“Ciddi İHA’lar, dünyadaki en ciddi olanlar,” diyen Cumhurbaşkanı, tesisin en erken nisan ayında hazır olabileceğini ve bir ortak girişim olacağını eklemiş ama ortağın kim olduğunu açıklamamıştı.
BIRN ve Haaretz tarafından yürütülen bir araştırma, tesisin Elbit Systems ve Sırbistan’ın başlıca devlet silah üreticisi SDPR’nin ortak mülkiyetinde olacağını ortaya koydu.
BIRN ve Haaretz’in elde ettiği resmi belgelere ve iki bağımsız kaynakla yapılan görüşmelere göre, Elbit Systems ve SDPR tesiste iki tür İHA üretmeyi planlıyor: kısa menzilli silahlı insansız hava araçları ve uzun menzilli insansız hava araçları.
Belgeler, Elbit’in ortaklıkta yüzde 51 hisseye sahip olacağını gösteriyor. İnsansız hava aracı fabrikası, Belgrad’ın yaklaşık 30 kilometre batısındaki Simanovci sanayi bölgesinde kurulacak.
BIRN’in elde ettiği ve Sırbistan silah sanayisindeki iki kaynak tarafından doğrulanan proje planlarına göre, tesis; kısa menzilli görevler için ağır yük taşıyabilen insansız hava araçlarının yanı sıra, altı kilometreye kadar irtifalarda çalışacak şekilde tasarlanmış gelişmiş, uzun menzilli insansız hava araçları da üretecek.
Bir kaynağa göre, yeni İHA, ülkenin savunma sanayisi tarafından üretilen Sırbistan’ın Pegasus modelinin yeteneklerini aşacak.
Kaynak şunları söyledi:
“Mesele tam da bu, çünkü bunu kendi başımıza başaramayız. Buradaki amaç, Sırp mühendislerin de projeye katılmasıyla bilgi ve teknoloji edinmek.”
İkinci bir kaynak ise, SDPR’ye ait Sırp uçak üreticisi UTVA’dan mühendislerin de projeye dahil olacağını ekledi.
Bu yeni ortaklık, Sırbistan ile İsrail arasındaki savunma ilişkilerini yeni bir düzeye taşıyor. Son iki yılda, Sırbistan’ın İsrail’e yaptığı silah ihracatı 42 kat arttı ve 2025 yılında 114 milyon avroya ulaştı. İsrail’e yapılan ihracatın büyük bir kısmı SDPR tarafından yürütülüyor.
Haaretz/BIRN’in geçen ağustos ayında bildirdiği üzere, Sırbistan lideri ülkeden tüm savunma sanayi ihracatını durdurma açıklamasına rağmen silah ihracatı devam etti.
Haaretz’in izleme verileri, Sırbistan’dan yapılan ihracatın 2023’te Hamas ve Hizbullah ile patlak veren savaşın ardından yoğunlaştığını gösteriyor.
Savaş sırasında yaşanan mühimmat sıkıntısı karşısında, Belgrad’dan İsrail’in Nevatim Hava Üssüne yapılan silah sevkiyatları, bir hava köprüsü aracılığıyla iki yıl içinde önemli ölçüde arttı.
King’s College London Savaş Çalışmaları Bölümünde dış politika öğretim görevlisi olan Vuk Vuksanović’e göre, Sırbistan bu insansız hava aracı ortaklığından iktisadi ve teknolojik açıdan fayda sağlayacak ve dünyanın en gelişmiş silah üreticilerinden biri olan Elbit’in uzmanlığından yararlanma imkânı elde edecek.
İsrail açısından ise bu girişim, “sürekli bir çatışma halinde” olan bir ülkenin dışında bir üretim ve tedarik zinciri oluşturmaya yardımcı oluyor.
SIPRI’nin verilerine göre, Elbit Systems İsrail’in önde gelen silah üreticisidir. Son iki yıl içinde şirket, Sırbistan ile iki büyük savunma anlaşması imzalamıştır: 2025 yılının başlarında, Elbit 335 milyon dolar değerinde topçu sistemleri ve gelişmiş İHA sattı.
Ağustos ayında ise 1,6 milyar dolar değerinde insansız hava araçları, uzun menzilli füzeler ve elektronik harp sistemlerinin satın alınmasına yönelik ikinci bir anlaşma imzalandı. Elbit Systems’ın 2025 yılı gelirleri yaklaşık 8 milyar dolar olarak gerçekleşti.
Jeopolitik açıdan, Sırbistan yönetimi, Vučić ve partisinin 14 yıllık iktidarın ardından popülaritesinde düşüş yaşadığı bir dönemde İsrail’i “Beyaz Saray’a giden bir kestirme yol” olarak görüyor.
Vuksanović, “Onların önceliği iktidarda kalmak ve bunu başarmak için Amerikalıları kızdırmamak en iyisi – özellikle de Başkan Trump’ın küresel sahnedeki hamleleri göz önüne alındığında,” dedi.
Diplomasi
UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
Diplomasi
ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Diplomasi
Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Dünya Basını7 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi4 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını7 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Dünya Basını2 hafta önceProf. Pape: İran savaş öncesinden daha güçlü












