Sol siyasette yeni akım: ‘Z kuşağı sosyalizmi’ yükseliyor

Demokratik ülkelerde “z kuşağı sosyalizmi” olarak adlandırılan yeni bir sol dalga güç kazanırken, The Economist dergisi bu hareketin gıda ve barınma fiyatlarını devletin belirlemesi gibi basit ancak ekonomik açıdan uygulanamaz vaatlerine dikkat çekti. Gelir kaynağı olarak yalnızca süper zenginleri hedef alan yeni nesil sosyalist siyasiler, lüks konut vergileri ve kira kontrolleriyle öne çıkıyor.

Demokratik ülkelerde “z kuşağı sosyalizmi” adı verilen yeni bir sol fikir dalgası güç kazanıyor.

The Economist dergisi, bu hareketin sloganlarının basit ve cazip olduğunu, ancak önerilen çözümlerin safça ve genellikle uygulanamaz nitelik taşıdığını bildirdi.

Derginin değerlendirmesine göre, savaş sonrası sosyalizm kapitalizmi ulusallaştırma yoluyla yönetmeyi amaçlarken, milenyum kuşağı sosyalizmi kooperatifler ve sübvansiyonlar aracılığıyla sistemi daha yeşil hale getirmeye çalıştı.

Mevcut yeni dalga ise daha ileri giderek devletin gıda ve konut gibi temel ihtiyaç maddelerinin fiyatlarını dikte etmesini istiyor ve bu süreç için gerekli paranın yalnızca süper zenginlerden alınmasını öne sürüyor.

The Economist, yeni hareketin şimdiden tanınan yüzlerinin ortaya çıktığını aktardı. Bu isimler arasında kiraları donduran ve belediyeye ait gıda mağazaları açan New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, kira kontrolü getirmeyi ve otobüsleri gençler için ücretsiz yapmayı planlayan İngiliz Yeşiller Partisi Lideri Zak Polanski ile “Costco’nun kamu hizmeti gibi çalıştığını hayal edin” diyerek devlet eliyle işletilen gıda zincirleri kurulmasını teklif eden Kanadalı siyasetçi Avi Lewis yer alıyor.

Dergi, bu fikirlerin zemin bulmasının nedenini, kağıt üzerindeki ekonomi ile insanların gerçek deneyimleri arasındaki eşi görülmemiş uçuruma bağlıyor.

Resmi verilere göre gayri safi yurt içi hasıla (GSYİH) ve hisse senedi piyasaları rekorlar kırarken, işsizlik ise düşük seviyede seyrediyor; buna rağmen halk memnuniyetsizlik yaşıyor.

Yeni sosyalistlerin geçmişteki temsilcilerden en büyük farkı, tüm bu harcamaları kimin ödeyeceği sorusunda ortaya çıkıyor.

Amerikalı sol siyasetçi Bernie Sanders, yıllık geliri 29 bin doların üzerinde olan, yani neredeyse tüm Amerikalıları kapsayan bir gelir vergisi artışı önerirken, mevcut sol hareket yalnızca süper zenginleri hedef alıyor.

Polanski, 10 milyon sterlinin üzerindeki servetler için yüzde 1, 1 milyar sterlinin üzerindekiler için ise yüzde 2 vergi uygulanmasını istiyor. Mamdani ise New York’taki lüks gayrimenkullere yönelik yeni bir vergi getirmeyi planlıyor.

Diğer yandan ekonomistler bu fikirlerin çoğunu işlevsiz buluyor. Kira kontrollerinin konut arzını azalttığı ve fiyatları daha da artırdığı belirtilirken, bazı solcuların dile getirdiği yapay zekanın durdurulması fikrinin yatırımları ve istihdamı başka ülkelere kaydıracağı ifade ediliyor.

Dergi ayrıca, süper zenginlerin sayısının az olması ve başka yerlere taşınabilme ihtimalleri nedeniyle, sadece onları vergilendirmeye dayalı bir modelin güvenilir olmadığını kaydediyor.

Buna rağmen, sosyalizmle ilgisi olmayan siyasetçiler de bu gündemin unsurlarını benimsiyor. İngiliz İşçi Partisi gıda fiyatlarına sınır getirilmesi fikrine yakın dururken, ABD’deki merkezci Demokratlar en yüksek maaş alanlar dışındaki herkes için vergi indirimleri öneriyor. Cumhuriyetçi Trump destekçileri ise yapay zeka veri merkezlerinin inşasının yavaşlatılmasına olumlu yaklaşıyor.

New York Belediye Başkanı Mamdani, nisan ayında kent sakinlerinin 5 milyon dolar ve üzerindeki değerde olan ikinci lüks konutları için yeni bir vergi uygulanmasını teklif etti.

Belediye başkanı, bu verginin paralarını New York gayrimenkullerinde saklayan ancak fiilen burada yaşamayan “zenginlerin en zenginlerini” hedef aldığını açıkladı.

Financial Times gazetesinin aktardığına göre, New York’un süper zengin sakinleri bu girişimi eleştirdi. Third Point hedge fonunun sahibi olan ve Forbes’a göre 3,9 milyar dolar serveti bulunan milyarder Daniel Loeb, X platformunda yaptığı paylaşımda belediye başkanını sınıf düşmanlığını körüklemekle suçladı.

Bir diğer milyarder Bill Ackman, “Mamdani zenginleri vergilendirin sloganını seviyor olsa da planları, yardım etmeye çalıştığını iddia ettiği nüfus gruplarına zarar verecek” değerlendirmesinde bulundu. Öneriyi Truth Social üzerinden eleştiren ABD Başkanı Donald Trump ise Mamdani’nin New York’u mahvettiğini yazdı.