Trump, nükleer müzakereler konusunda Netanyahu’ya baskı yapıyor

ABD Başkanı Trump, Beyaz Saray’da bir araya geldiği İsrail Başbakanı Netanyahu’ya İran ile yürütülen nükleer müzakerelerin sürdürülmesi konusundaki kararlılığını iletti. Netanyahu’nun güvenlik ihtiyaçlarını ön plana çıkardığı görüşmede, diplomatik sürecin başarısız olması durumunda devreye alınacak askeri seçenekler ve bölgesel stratejiler değerlendirildi.

ABD Başkanı Donald Trump, çarşamba günü Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile gerçekleştirdiği görüşmede, İran ile yürütülen müzakerelerin devam etmesi yönündeki ısrarını dile getirdi.

Üç saat süren toplantının ardından liderler kameraların karşısına geçmezken, taraflar görüşmeye ilişkin kısa yazılı açıklamalar yayımladı.

Trump’ın geçtiğimiz yıl yeniden göreve gelmesinden bu yana iki lider arasında gerçekleşen yedinci buluşma, bölgede tansiyonun yükseldiği bir atmosferde kaydedildi.

Trump, geçtiğimiz ay İran’daki protestolara yönelik müdahaleleri gerekçe göstererek Tahran yönetimini hedef alan açıklamalarda bulunmuş; İran ise bu çıkışa İsrail ve ABD hedeflerini vurma tehdidiyle karşılık vermişti. Washington yönetimi bölgeye askeri takviye sürdürürken, aynı zamanda İran’ın nükleer programına ilişkin dolaylı müzakere sürecini de başlattı.

Liderler basına kapalı görüşmeyi tercih etti

Görüşme öncesindeki gergin beklentilere rağmen toplantı protokol çerçevesinde geçti. İki lider basının sorularını yanıtlamaktan kaçınırken, Netanyahu Beyaz Saray’a girişinde alışılagelmiş ana kapı yerine güney girişini kullandı.

Trump, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada, “Çok iyi bir toplantıydı, iki ülke arasındaki güçlü ilişki sürüyor. İran ile müzakerelerin devam etmesi konusunda ısrar ettim; bir anlaşma mümkün mü görmek istiyoruz” ifadesini kullandı.

Trump ayrıca, anlaşma zemini bulunması halinde bunun tercih edileceğini Netanyahu’ya ilettiğini belirterek, “Olmazsa sonuçların ne olacağını göreceğiz” dedi.

İsrail güvenlik ihtiyaçlarından taviz vermiyor

Netanyahu ise açıklamasında, görüşmede İran ile müzakereler, Gazze ve bölgesel gelişmelerin ele alındığını bildirdi.

İsrail Başbakanlık Ofisi, Netanyahu’nun müzakereler bağlamında İsrail’in güvenlik ihtiyaçlarını vurguladığını ve tarafların yakın koordinasyon ile sürekli iletişim konusunda mutabık kaldığını kaydetti.

Bölgedeki gelişmeler nedeniyle erkene alınan görüşme öncesinde Trump, Tahran’ı sert müdahaleler nedeniyle uyarmış ve bölgeye güçlü bir donanma sevk edildiğini duyurmuştu.

Bu süreçte Umman’da başlayan dolaylı müzakerelerin ikinci turunun kısa süre içinde yapılması planlanıyor.

Trump, nükleer anlaşmaya varmanın kolay olduğunu savunurken, Dışişleri Bakanı Marco Rubio müzakerelerin İran’ın füze programı, vekil güçleri ve iç politikalarını da kapsaması gerektiğini vurguladı.

ABD bölgedeki askeri varlığını artırıyor

Trump müzakerelere öncelik verdiğini belirtse de Wall Street Journal, ABD Savunma Bakanlığı’nın bölgeye ikinci bir uçak gemisi saldırı grubu gönderilmesi talimatını verdiğini bildirdi.

İran tarafı ise yaptırımların kaldırılması şartıyla nükleer kısıtlamaları görüşmeye hazır olduğunu, ancak füze programı ve uranyum zenginleştirme hakkının müzakere edilemez olduğunu duyurdu.

İran’ın dini lideri Ali Hamaney’in danışmanı Ali Şemhani de füze kapasitesinin tartışmaya kapalı olduğunu teyit etti.

Trump, Netanyahu ile görüşmesinin ardından, geçtiğimiz yıl nükleer tesislerin bombalanmasıyla sonuçlanan sürece atıfta bulunarak, “Geçen sefer anlaşma yapmamayı tercih ettiler ve bunun sonuçları iyi olmadı. Umarız bu kez daha makul davranırlar” dedi.

“Anlaşma olmazsa askeri seçenek gündeme gelebilir”

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Washington’un önceliğinin rejim değişikliği değil, İran’ın nükleer silah edinmesini engellemek olduğunu belirtti.

Vance, “İran halkı rejimi devirmek isterse bu onların kararıdır. Bizim odak noktamız İran’ın nükleer silaha sahip olmaması” diyerek, diplomasinin sonuçsuz kalması durumunda askeri seçeneğin masada olduğunu ima etti.

İsrail yönetimi, yalnızca nükleer kapasiteyi sınırlayan dar kapsamlı bir anlaşmaya karşı çıkıyor.

Tel Aviv; uranyum zenginleştirmenin durdurulmasını, stokların ülke dışına çıkarılmasını, balistik füze programının sonlandırılmasını ve bölgesel gruplara desteğin kesilmesini şart koşuyor.

Ortak yol haritası için hazırlık yapılıyor

İsrail Kanal 12’nin haberine göre toplantının temel amacı, Tahran ile uzlaşı sağlanamaması durumunda izlenecek ortak yol haritasını belirlemekti.

Haberde, ABD’li yetkililerin anlaşma ihtimaline şüpheyle yaklaştığı ve başarısızlık durumunda ortak askeri adımın daha etkili olacağı değerlendirmesine yer verildi.

Görüşmede Gazze’deki durum da ele alındı. Trump, ekim ayında yürürlüğe giren ateşkesin ilerletilmesini istediğini ifade ederek, “Gazze ve genel olarak bölgede kaydedilen önemli ilerlemeleri ele aldık” dedi.

Trump ayrıca, önümüzdeki hafta Gazze ateşkes planının uygulanmasını izlemek üzere kurulan ve Netanyahu’nun da dahil olduğu Barış Kurulu’nun ilk toplantısını gerçekleştireceğini duyurdu.