Trump’ın Japonya ile anlaşması otomotiv şirketlerini memnun etmedi

Donald Trump’ın Japonya ile imzaladığı ticaret anlaşması, yabancı otomobil üreticilerini sevindirirken, artık dezavantajlı duruma düştüklerini düşünen Amerikan otomotiv şirketlerini endişelendiriyor.

Trump, nisan ayı başında tüm yabancı otomobil üreticilerine yüzde 25’lik gümrük vergisi uygulamıştı ve bu vergi, ABD şirketlerinin Meksika ve Kanada’dan ithal ettiği parçalarla ürettiği otomobillere de uygulanıyordu.

Fakat Beyaz Saray çarşamba günü yaptığı açıklamada, Başkanın Japon otomobilleri ve otomobil parçaları için gümrük vergisini yüzde 15’e düşürmeyi planladığını doğruladı.

Bu, ABD şirketleri tarafından üretilen bazı otomobillerin, tamamen yurtdışında üretilen bazı otomobillerden daha yüksek gümrük vergisine tabi olabileceği anlamına geliyor.

Tokyo ile yapılan yeni anlaşma, AB ve Güney Kore gibi diğer önemli ticaret ortaklarıyla ticaret görüşmelerini zorlaştıran otomobil vergilerinin düşürülmesi için bir yol olduğunu gösteriyor.

Bu durum, karmaşık Kuzey Amerika otomobil tedarik zinciri nedeniyle yerli sanayiye zarar vereceği uyarısında bulunan ABD’li otomobil üreticilerini endişelendiriyor.

Hazine Bakanı Scott Bessent, çarşamba sabahı Bloomberg televizyonunda verdiği röportajda, Japonya’nın otomobil gümrük vergisini düşürme kararını, diğer ülkelerin “tekrar edemeyeceğini” düşündüğü yeni yatırım teklifine bağladı. 

Fakat bir otomobil endüstrisi lobisi, Ticaret Bakanı Howard Lutnick’in, büyük ve etkili otomobil sektörlerine sahip AB ve Güney Kore ile de benzer anlaşmalar yapmaya çalıştığını söyledi.

Dört AB diplomatı, 27 ülkeden oluşan bloğun, Japonya anlaşmasına benzer şekilde otomobiller de dahil olmak üzere yüzde 15’lik bir temel gümrük vergisi belirleyecek bir anlaşma için ABD ile görüşmelerde olduğunu doğruladı.

Otomotiv endüstrisi lobisi, Japonya ile yapılan anlaşmayı “ABD otomobillerinin bir kez daha terk edilmesi” olarak nitelendirdi.

Beyaz Saray, gümrük vergilerinin ABD’nin ülkede daha fazla otomobil üretmesine yardımcı olacağını savunsa da, Kuzey Amerika’daki otomotiv tedarik zincirlerinin entegre yapısı nedeniyle yerli otomobil üreticileri de bu vergilerden olumsuz etkilendi.

ABD şirketleri, özellikle Trump’ın ülkeler arasındaki gümrük vergilerini düşüren Kuzey Amerika ticaret anlaşmasını yeniden müzakere etmesinden sonra, otomobil üretiminde ve parça tedarikinde Meksika ve Kanada’ya güveniyor.

Bu sıkıntıyı biraz hafifletmek için Beyaz Saray, önümüzdeki iki yıl boyunca Kuzey Amerika’da üretilen bazı otomobillerin satış değerinin bir kısmı için karmaşık bir indirim planı sundu ama otomobil üreticileri hâlâ zor durumda.

Ülkenin “Büyük Üçlü” otomobil devinden General Motors, kısmen gümrük vergileri nedeniyle ikinci çeyrek kârında 1 milyar dolarlık düşüş olduğunu açıkladı ve kazanç raporunda bir sonraki çeyrekte kayıpların daha da artacağı uyarısında bulundu.

Chrysler ve Jeep’in sahibi Stellantis ise bu hafta başında 2025’in ilk yarısında 2,7 milyar dolar zarar beklediğini açıkladı.

Elon Musk’ın şirketi Tesla ise çarşamba günü, kısmen gümrük vergileri nedeniyle, bir kez daha düşük kârlılık ve gelirle bir çeyrek daha kapattı.

Tesla, düzenleyici kredi gelirlerinin düşmesi, araç teslimatlarındaki azalma ve “karışık ve daha düşük hammadde maliyetlerinin kısmen sabit maliyetlerin emiliminin azalması ve gümrük vergilerindeki artışla dengelenmesi” nedeniyle kârlılığının çeyrekte düştüğünü açıkladı.

Diğer büyük ticaret ortakları kendi otomobil üreticileri için daha iyi gümrük vergisi oranları elde etmeyi başarırsa, bu kayıpları telafi etmek daha zor olacak.

Reuters, Japon otomobil şirketleri Toyota ve Honda’nın hisselerinin anlaşma haberleri üzerine yükseldiğini, fakat Güney Koreli ve Avrupalı otomobil üreticilerinin hisselerinin de liderlerinin benzer anlaşmalar yapabileceği umutlarıyla yükseldiğini bildirdi.

Trump’ın otomobil tarifeleri, aylardır AB ile ticaret müzakerelerinde bir anlaşmazlık konusu olmuştu. Almanya, büyük otomobil üretim sektörüne bir nefes aldırmak umuduyla Brüksel’i Trump’a önemli tavizler vermeye açıkça zorluyor.

Volkswagen, BMW ve Mercedes gibi şirketleri temsil eden Alman Otomobil Birliği (VDA) Başkanı Hildegard Müller, “Şirketlerimizin maliyetleri şimdiden milyarlarca avroya ulaştı ve bu rakam her geçen gün artıyor. Daha önce sorunsuz işleyen tedarik zincirlerinde meydana gelen zarar çok büyük ve daha da artmasına izin verilmemelidir,” dedi.

Alman otomobil şirketleri, nisan ve mayıs aylarında ABD’ye ihracatlarında çift haneli düşüşler bildirdi ve bu durum sadece Alman şirketlerle sınırlı değil. İsveçli otomobil şirketi Volvo, ABD’de bazı otomobillerinin satışını durdurmak zorunda kaldı.

Güney Koreli otomobil şirketleri Hyundai ve Kia, bu hafta içinde ikinci çeyrek mali sonuçlarını açıklayacak ve her iki şirket de gümrük vergilerinden önemli zararlar bekliyor.

Trump, 8 Mayıs’ta müzakere şartlarını açıklarken, “Diğer ülkelerle otomobiller konusunda bu anlaşmayı yapmayacağım,” demişti.

İngiliz otomobil markası Rolls-Royce’un “çok özel bir otomobil olduğunu ve sayısının da çok sınırlı olduğunu” belirten Trump, Land Rover gibi bazı İngiliz markalarının Amerikan SUV’leriyle rekabet etmesine rağmen, bu markanın milyonlarca otomobil üreten dev otomobil şirketlerinden biri olmadığını kaydetti.

Ticaret görüşmelerini tartışmak için isminin açıklanmaması koşuluyla konuşan bir Beyaz Saray yetkilisi de çarşamba günü benzer bir açıklama yaptı ve Trump’ın başka ülkeler için otomobil gümrük vergilerini düşürmeyi kabul etme olasılığını azalttı.

“Bu bir müzakere” diyen yetkili, Japon şirketlerinin 550 milyar dolarlık yatırım taahhüdünü, ülkenin benzeri görülmemiş bir teklifte bulunduğunun işareti olarak gösterdi.

Japonya’da, zor günler geçiren Başbakan Shigeru Ishiba, anlaşmayı “tarifelerden çok yatırıma öncelik vermeyi” hedeflediğini belirterek kutladı.

Fakat Japon mallarına hala çift haneli gümrük vergisi uygulanması nedeniyle, diğerleri sonuçtan o kadar da memnun değildi.

Eski Japonya Bakan Yardımcısı Tatsuya Terazawa, “Otomobil ve otomobil parçalarına yüzde 15 oranında gümrük vergisi uygulanırsa, Japonya istediğini elde edemez,” dedi.