Ukrayna tarım ürünlerine AB’den gümrük darbesi

Financial Times’ın haberine göre, Avrupa Birliği (AB) önümüzdeki birkaç hafta içinde Ukrayna’dan ithal edilen mısır, şeker, bal ve kanatlı hayvan eti gibi bazı tarım ürünlerine yönelik gümrük vergilerini önemli ölçüde artırmaya hazırlanıyor. Bu adım, Ukrayna tarım ürünleri ihracatına yönelik tüm gümrük vergileri ve kotaları askıya alan “ticari vizesiz geçiş” uygulamasının mevcut halinin uzatılmaması ve yerine geçiş tedbirleri getirilmesi planının parçası.

Financial Times‘ın (FT) diplomatlara dayandırdığı haberine göre, Avrupa Birliği (AB) önümüzdeki birkaç hafta içinde Ukrayna menşeli ürünlere uygulanan gümrük vergilerini önemli ölçüde artırmaya hazırlanıyor.

Bu durum, Ukrayna tarım ürünleri ihracatına yönelik tüm gümrük vergileri ve kotaları askıya alan otonom ticari tedbirler olan “ticari vizesiz geçiş” uygulamasının 6 Haziran’da sona ermesi ve AB’nin bu uygulamayı mevcut haliyle uzatmama kararı almasıyla ilgili.

AB, tarafların serbest ticaret anlaşmasında gerekli değişiklikleri hazırlaması sürecinde Ukraynalı ihracatçılar için kısıtlamalardan kaçınmak amacıyla geçiş tedbirleri getirmeyi planlıyor.

Gazeteye konuşan kaynaklara göre, AB üyesi ülkelere kısa süre önce bildirilen “geçiş teklifi”, Ukrayna’dan ithal edilecek tarım ürünleri için gümrüksüz kotaları ciddi şekilde azaltacak.

Avrupa Komisyonu’nun müzakereler süresince yıllık gümrüksüz kotayı 12 aylık kotaya bölmeyi planladığı belirtiliyor. Bu durumdan en çok mısır, şeker, bal ve kanatlı hayvan eti ürünlerinin etkilenmesi bekleniyor.

Örneğin, mısır için gümrüksüz kota yıllık 4,7 milyon tondan 650 bin tona, şeker için 109 bin tondan 40,7 bin tona ve kanatlı hayvan eti için 57,1 bin tondan 40 bin tona düşürülecek.

Avrupa Parlamentosu Ticaret Komitesi Başkanı Bernd Lange, durumla ilgili olarak, “Bu, Ukrayna için gerçekten kötü bir sinyal,” dedi.

AB, Moskova ile Kiev arasında çatışmaların başlamasının ardından Kiev’e destek amacıyla 2022 yazında Ukrayna tarım ürünleri için tercihli bir rejim uygulamaya koymuştu.

Bu rejim birkaç kez uzatılmış ancak Avrupalı çiftçilerin protestoları nedeniyle Avrupa Komisyonu bazı tarım ürünlerinin tedarikini geçici olarak sınırlandırmıştı.

Polonya, Bulgaristan, Slovakya ve Macaristan da dahil olmak üzere bazı ülkeler, Ukrayna tahılının ithalatına tek taraflı kısıtlamalar getirmişti.

AB Konseyi en son geçtiğimiz bahar aylarında Ukrayna için geçici ticaret serbestisi önlemlerinin 5 Haziran 2025’e kadar uzatılmasını onaylamıştı.

Bu ayın başlarında Avrupa Komisyonu sözcüsü Olof Hill, European Pravda‘nın aktardığına göre, Komisyonun şu anki önceliğinin “hem AB hem de Ukrayna’daki işletmecilere uzun vadeli öngörülebilirlik ve istikrar sunmak amacıyla” Ukrayna ile AB arasındaki derin ve kapsamlı serbest ticaret bölgesinin gözden geçirilmesi üzerinde çalışmak olduğunu belirtti.

Mart ayında Ukraynalı yetkililer, AB ile gümrüksüz ticaretin sona ermesinin, özellikle ABD’den askeri yardım konusundaki belirsizlik ortamında “gerçekten yıkıcı” sonuçları olabileceğini açıklamıştı.

Ukrayna Maliye Bakanı Sergey Marçenko, tedbirlerin uzatılmamasının “çok yanlış bir sinyal” olacağını ifade etmişti. Marçenko’ya göre, AB kilit bir ticaret ortağı ve çatışmalar başlamadan önceki koşullara geri dönülmesi Ukrayna’ya ciddi zarar verecek.

FT, Ukrayna hükümeti verilerine dayandırarak, AB’ye yapılan ihracattan elde edilen gelirin, Ukrayna’nın 2024 yılı için öngörülen 41 milyar dolarlık toplam ihracat gelirinin neredeyse onda birini oluşturduğunu yazdı.