Vietnam Komünist Partisi’nin, liderlik ve ekonomik büyüme gündemlerinin ele alınacağı kongresi başladı

Vietnam için en önemli siyasi toplantı pazartesi günü başladı. İktidardaki Komünist Parti, önümüzdeki beş yıl için ülkenin liderliğini ve genel politika yönelimini belirlemek üzere bir araya geldi.

Vietnam’ın dört bir yanından gelen toplam 1.586 delege, partinin en yüksek karar alma organı olan ve her beş yılda bir toplanarak üst düzey liderliği seçen ve ülkenin siyasi ve ekonomik yönünü belirleyen öncelikleri saptayan 14. Ulusal Kongre için başkent Hanoi’de toplandı.

Delegeler, partinin Merkez Komitesi’ne yaklaşık 200 üye seçecek. Merkez Komite de Politbüro’ya 17 ila 19 üye atayacak.

Kongre yalnızca Vietnam’ı 2031’e kadar kimin yöneteceği sorusunu karara bağlamakla kalmayacak; aynı zamanda Güneydoğu Asya’nın ihracat odaklı bu ekonomik gücünün, ABD–Çin rekabetinin yoğunlaştığı ve küresel ekonominin parçalandığı daha çalkantılı bir dünyada, 2045’e kadar yüksek gelirli bir ülke olma iddiasını sürdürmek için nasıl bir yol izleyeceğini de belirleyecek.

Genel Sekreterlik makamı

Komünist Parti Genel Sekreteri To Lam’ın tam beş yıllık bir dönem için görevde teyit edilmesi bekleniyor.

Kritik soru, pek çok diplomat ve analistin öngördüğü gibi, parti liderliği ile devlet başkanlığı görevlerini de birleştirip birleştirmeyeceği. Bu adım, Çin’de Xi Jinping modeline benzer biçimde gücü yoğunlaştıracak.

Vietnam geleneksel olarak, parti genel sekreteri, devlet başkanı, başbakan ve Ulusal Meclis başkanının birbirini dengelediği “dört sütun” sistemiyle yönetiliyor. Bu rollerin birleştirilmesi bu dengeyi değiştirip, Genel Sekreter To Lam’ı Vietnam’daki en güçlü lider haline getirecektir.

Lam, 1980’lerin sonlarında Vietnam’ın ekonomisini dışa açmasından bu yana çok iddialı bir bürokratik ve ekonomik reform dalgasını yönetti. Bunlar arasında on binlerce kamu çalışanının işten çıkarılması, karar alma süreçlerini hızlandırmak için idari sınırların yeniden çizilmesi ve onlarca büyük altyapı projesinin başlatılması yer alıyor.

Lam, 2016’da bakan olmadan önce on yıllar boyunca Kamu Güvenliği Bakanlığı’nda görev yaptı. Selefi Nguyen Phu Trong’un öncülük ettiği yolsuzlukla mücadele kampanyasını yürüttü. Yükselişi, Politbüro’nun 18 üyesinden altısının, aralarında iki eski devlet başkanı ve Vietnam parlamento başkanının da bulunduğu isimlerin görevden alındığı yolsuzluk soruşturmaları dönemine denk geldi.

Singapur’daki ISEAS–Yusof Ishak Enstitüsü Vietnam Çalışmaları Programı’nda misafir araştırmacı olan Nguyen Khac Giang’a göre, Lam’ın parti içindeki grubu Kamu Güvenliği Bakanlığı ile uyumlu; diğer ana grup ise daha muhafazakâr olan orduya yakın.

AP’ye konuşan Giang, muhafazakârların Lam’ın reform gündeminden rahatsız olduğunu, “Vietnam sosyalist sisteminin raydan çıkabileceğinden” endişe ettiklerini ve güç yoğunlaşmasını dengelemek ve ülkeyi sosyalist bir çizgide tutmak için liderlik içinde muhafazakâr seslerin varlığını sürdürmesini istediklerini söyledi.

Vietnam nereye gidiyor

Kongrenin üzerinde belirleyici bir ulusal hedef duruyor: Vietnam’ın 2045’e kadar yüksek gelirli bir ülkeye dönüşüp dönüşemeyeceği. Bu hedef, ülkenin siyasetini, ekonomisini ve dünyadaki yerini şekillendirecek.

Delegeler, ekim ayında yayımlanan ve 2026–2030 döneminde yıllık ortalama yüzde 10 veya daha fazla GSYH büyümesi hedefleyen taslak karar metnini kesinleştirecek. Bu hedef, on yılın ilk yarısı için belirlenen yüzde 6,5–7,0 büyüme hedefinin altında kalınmasının ardından gündeme geldi. Ülkenin 2025 GSYH büyümesi yüzde 8 oldu.

Bunu başarmak için taslak, ekonominin büyüme biçiminin değiştirilmesini; sanayinin üst seviyeye taşınmasını, üretimin modernleştirilmesini ve büyümeyi bilim, teknoloji ve dijital araçlarla desteklemeyi öngörüyor.

Örneğin orduya bağlı Viettel, ocak ayında ilk yarı iletken çip üretim tesisinin temelini attı. Projenin 2027’de deneme üretimine başlaması hedefleniyor ve bu adım, Hanoi’nin yüksek teknoloji kapasitesi oluşturma ve yabancı tedarikçilere bağımlılığı azaltma yönündeki daha geniş stratejisinin bir parçası.

Taslak ayrıca özel sektörü “ekonominin en önemli itici güçlerinden biri” olarak tanımlıyor. Bu ifade, To Lam’ın iş dünyası öncülüğündeki büyümeye verdiği önemi ve devlet işletmelerinin ağırlığından uzaklaşma eğilimini vurguluyor.

Giang’a göre To Lam, büyük özel holdinglere Vietnam genelindeki büyük projelerde daha fazla rol vererek bu yaklaşımı derinleştirmeyi hedefleyebilir.

Belge, “dış ilişkiler ve uluslararası entegrasyonu” ulusal savunma ve güvenlikle aynı düzeye koyuyor. Bu, Vietnam’ın ihracata dayalı ekonomisinin küresel piyasalara ve jeopolitiğe ne kadar bağımlı olduğunun altını çiziyor.

Belge ayrıca çevre korumayı, ekonomik ve sosyal kalkınmayla birlikte “merkezi” bir görev olarak yükseltiyor. Bu, hızlı büyümenin hava kirliliği ve diğer çevresel baskıları artırdığı Vietnam için dikkat çekici bir yön değişikliğini ifade ediyor.