Xi Jinping Kamboçya ziyaretinde ‘hegemonyacılığa karşı mücadele’ çağrısı yaptı

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping Kamboçya ziyaretinde ‘hegemonyacılığa karşı’ dayanışma ve işbirliği çağrısında bulundu.

Xi, Phnom Penh Uluslararası Havalimanı’nda bayraklar ve çiçekler eşliğinde Kral Norodom Sihamoni ve eski Başbakan, şimdiki Senato Başkanı Hun Sen tarafından karşılandı.

Kamboçya, Xi’nin 2016’da krallığa yaptığı son ziyaretten neredeyse on yıl sonra, yılın ilk yurtdışı turunu tamamlıyor. Phnom Penh’e inmeden önce yaptığı açıklamada Xi, “Benim için iyi bir dostun evine gitmek gibi bir his” dedi.

Şehrin dış mahallelerinde kendi adını taşıyan bir bulvara sahip olan Xi’yi havaalanında karşılayan tabelalarda “çok yaşa Kamboçya-Çin dostluğu” ve “dayanışma ve işbirliği” yazıyordu.

Xi gelişinde yaptığı açıklamada Kamboçya’yı “Çin’in komşuluk diplomasisinde bir öncelik” olarak nitelendirdi. Xi, her iki tarafın liderlerinin birbirini izleyen kuşaklarının dikkatli bir şekilde yetiştirilmesiyle, “yeni bir uluslararası ilişki türünü teşvik etmek için güzel bir örnek oluşturduk ve insanlık için ortak bir geleceğe sahip bir toplum inşa etmeye katkıda bulunduk” dedi.

Bu hafta başında Xi, ABD Başkanı Donald Trump ile tırmanan gümrük vergisi savaşında destek sağlamak üzere Vietnam ve Malezya‘yı ziyaret etti. Xi’nin gelişi, geçen ay Kamboçya’da arka arkaya yapılan bakanlık ziyaretleri ve yeni Çin dış yardım ortaklıklarına sahne olan ikili faaliyetlerin ardından geldi.

Başbakan Hun Manet, bir karşılama videosunda Xi’nin ziyaretinin iki ülke arasındaki ikili ilişkilerin “önemini ve gücünü gösterdiğini” söyledi.

“Kamboçya-Çin ilişkileri en üst düzeye ulaşmıştır – kapsamlı bir stratejik ortaklık ve sağlam bir dostluk” diyen Hun Manet, Çinlilerin Kamboçya’nın altyapı, yatırım, turizm ve ulusal savunmasının geliştirilmesinde ‘çok önemli bir rol’ oynadığını söyledi.

Vietnam ve Malezya gibi Kamboçya da ABD Başkanı Trump’ın gümrük vergileriyle sarsıldı. ABD’ye önemli bir hazır giyim ihracatçısı olan Kamboçya, temmuz ayına kadar 90 günlük bir duraklama başlamadan önce, küresel olarak en yüksek oranlardan biri olan %49’luk bir “karşılıklı” gümrük vergisi ile vuruldu.

Xi, Dışişleri Bakanlığı açıklamasında Çin ve Kamboçya’ya atıfta bulunarak “İki ulusumuz sağlam bir dostluk kurmuştur” dedi. “Birlikte hegemonyacılığa, güç politikalarına ve kamp temelli çatışmalara karşı durmalı ve iki ülkenin ve diğer gelişmekte olan ülkelerin ortak çıkarlarını savunmalıyız” diye ekledi.

Kamboçya’da Çin yatırımları

Kamboçya’nın en büyük kreditörü olan Çin, krallığın ilk otoyolu ve yeni havalimanı da dahil olmak üzere büyük altyapı projelerine milyarlarca dolar yatırım yaptı.

Bu durum, Çin’in geçen yıl Kamboçya’ya yeni kredi vermemesinin ardından geldi; bir önceki yıl 302 milyon dolar, 2022’de ise 567 milyon dolar kredi verilmişti.

Bölge uzmanları Xi’nin ziyareti sırasında artık tamamlanmış olan Ream Deniz Üssü ve hala beklemede olan Funan Techo Kanalı ile ilgili yeni anlaşmalar yapılmasını beklediler. Her iki proje de Kamboçya ile Xi’nin bu hafta başında ziyaret ettiği Vietnam arasındaki ilişkileri gerdi.

Melbourne Üniversitesi Asya Enstitüsü’nde araştırma görevlisi olan Trissia Wijaya, “Xi’nin hem Vietnam’ı hem de Kamboçya’yı ziyaret etmesi, Çin’in gerilimleri yatıştırma niyeti hakkında çok şey söylüyor” dedi ve ziyaretin “daha iyi kriz yönetimi mekanizmaları oluşturmak ve Mekong bölgesinde devletlerarası gerilimleri azaltmak” için bir araç olduğunu söyledi.

Devlet ziyareti, Kamboçya’nın bu ayın başlarında Ream Deniz Üssü’nün mart ayında tamamlanmasını kutlamak üzere resmi bir açılış törenine ev sahipliği yapmasının hemen ardından gerçekleşti.

Japonya Deniz Öz Savunma Kuvvetleri’ne ait iki mayın tarama gemisinin Xi’nin yola çıkmasından bir gün sonra üsse ilk uluslararası “liman ziyaretini” gerçekleştirmesi bekleniyor. Bu kısmen Pekin destekli limanın Çin ordusuna özel erişim sağlayacağı yönündeki endişeleri gidermeyi amaçlıyor.

Nikkei Asia’ya konulan Wijaya, “Çin, ülkedeki altyapı projelerinin en büyük finansörü olmaya devam ediyor,” dedi ve ekledi: “Burada dikkat çeken husus, proje sahiplikleri ve nasıl işletildiklerinin yanı sıra mevcut projelere ilişkin borç geri ödemeleri konusunda hala görüş ayrılıklarının bulunmasıdır.”

Xi’nin ziyareti öncesinde Nikkei Asia’ya verdiği bir mülakatta Kamboçya Başbakan Yardımcısı ve Kalkınma Konseyi Birinci Başkan Yardımcısı Sun Chanthol, kanalı “nehrimizden denize doğrudan erişim sağlayan ve krallığı Vietnam’a daha az bağımlı hale getiren ezber bozan bir proje” olarak nitelendirdi.

Çin-Kamboçya ittifakının “eşitlik ve karşılıklı faydadan güç aldığını” söyleyen Xi Jinping de sözlerini şöyle sürdürdü: “Çin uzun yıllardır Kamboçya’nın en büyük ticaret ortağı ve en büyük yatırım kaynağı olmuştur ve endüstriyel ve tedarik zinciri işbirliğimiz derinleşmeye devam etmiştir.”