Diplomasi
Yüksek riskli ABD-İran müzakereleri Cenevre’de başladı
İran ile ABD arasındaki nükleer müzakerelerin yüksek risk taşıyan ikinci turu, İsviçre’nin Cenevre kentindeki Umman Büyükelçiliği’nde başladı.
Görüşmeler, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Başkan Donald Trump’ın damadı Jared Kushner arasında Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamad el-Busaidi aracılığıyla yürütülüyor. Trump ise, Air Force One uçağında gazetecilere yaptığı açıklamada görüşmelere “dolaylı olarak” dahil olacağını söyledi.
ABD, görüşmelerin kapsamını İran’ın füze stoğu gibi nükleer olmayan konulara genişletmeye çalışırken, Tahran yaptırımların hafifletilmesi karşılığında yalnızca nükleer programına kısıtlamalar getirilmesini görüşmeye hazır olduğunu ve sıfır uranyum zenginleştirmeyi kabul etmeyeceğini söylüyor.
Bir gün önce Arakçi, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) Başkanı Rafael Grossi ile nükleer uzmanlarla “derin teknik görüşmeler” için bir araya geldi.
Görüşmeler, Donald Trump’ın cuma günü olası bir nükleer anlaşmaya ilişkin karamsar bir tablo çizip İranlıların “iyi bir sicili olmadığını” iddia etmesine rağmen gerçekleşiyor. Tahran tarafı ise Trump’ın daha önce tek taraflı olarak müzakerelerden çekildiğini hatırlatarak Washington’a güvenmediğinin altını çiziyor.
Geçtiğimiz yaz ABD ve İsrail’in İran’a saldırmasından bu yana ilk diplomatik temas olan 6 Şubat’taki Umman’daki son müzakere turunda yaşananlar ise şöyle:
Trump görüşmeleri “çok iyi görüşmeler” olarak tanımlarken, İranlı yetkililer de bunu “iyi bir başlangıç” olarak nitelendirdi ancak kısa sürede esaslı görüş ayrılıkları su yüzüne çıktı.
Dolaylı görüşmelere Umman Dışişleri Bakanı Bedr el-Busaidi arabuluculuk yaparken, ABD heyetine Witkoff ve Kushner, İran heyetine ise Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi başkanlık etti.
Nükleer konuda İran, uranyum zenginleştirme talebini yineledi -yüksek oranda saflaştırıldığında bomba yapımında kullanılabilen nükleer yakıt- ki ABD ve müttefikleri bunu reddediyor. İran, nükleer programının silahlaştırılmamasını sağlamak için denetim teklifinde bulunarak karşılığında yaptırımların kaldırılmasını talep etti.
Washington ise, olası bir anlaşmaya balistik füzelerin ve Hizbullah gibi İran’ın bölgedeki vekil güçler ağının da dahil edilmesi için bastırarak meselenin nükleer kapasitenin ötesine geçmesi için uğraşıyor. İran bu genişletme teklifini daha en başından reddetti.
Görüşmeler devam ederken ABD bölgeye askeri güç kaydırdı ve yeni yaptırımlar uyguladı, İran ise tekrar vurulması halinde ABD üslerine saldıracağı uyarısında bulundu.
