Zelenskiy’nin 20 maddelik barış planı: Trump başkanlığında Barış Konseyi

Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy, Rusya ile savaşı sona erdirmeyi amaçlayan 20 maddelik planın detaylarını ilk kez kamuoyuyla paylaştı. Belgede, Donald Trump liderliğinde bir Barış Konseyi kurulması, ihtilaflı bölgeler için referandum ihtimali ve 800 milyar dolarlık yeniden imar fonu öne çıkıyor.

Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy, Rusya ile devam eden savaşı sonlandırmayı hedefleyen 20 maddelik kapsamlı planı kamuoyuna duyurdu.

Belge, güvenlik garantilerinden toprak paylaşımına, nükleer santralin yönetiminden uluslararası denetim mekanizmalarına kadar birçok kritik başlığı içeriyor.

Planın güvenlik ayağında, Ukrayna’nın egemenliğinin teyit edilmesi ve Rusya ile temas hattının izlendiği bir saldırmazlık anlaşması imzalanması talep ediliyor. Kiev yönetimi, barış zamanında ordu mevcudunun 800 bin askerle sınırlandırılmasını kabul ediyor.

Buna karşılık ABD, NATO ve Avrupa ülkelerinden, Kuzey Atlantik İttifakı’nın 5. Maddesi benzeri güvenlik garantileri isteniyor.

Rusya’nın yeni bir askeri müdahalesi durumunda, bu garantörlerin askeri yanıt vermesi ve yaptırımları yeniden devreye sokması öngörülüyor. Ayrıca Rusya’nın, Avrupa ve Ukrayna’ya saldırmazlık politikasını yasalarla güvence altına alması talep ediliyor.

Ukrayna’nın nükleer olmayan statüsünün kayda geçirildiği belgede, ülkenin AB üyeliği için kesin bir tarih belirlenmesi ve sürecin takvime bağlanması şartı yer alıyor.

Toprak meselesinde ‘mevcut hatlar’ ve referandum şartı

Belgenin en tartışmalı maddelerinden biri toprak paylaşımını ilgilendiriyor. Ukrayna tarafı, Rusya’nın Dnepropetrovsk, Nikolayev, Sumı ve Harkov bölgelerinden tamamen çekilmesini istiyor. Donetsk, Lugansk, Zaporojye ve Herson bölgelerinde ise “olduğumuz yerde duralım” ilkesinin uygulanması teklif ediliyor.

Rusya’nın Ukrayna güçlerinin Donetsk bölgesinden çıkmasını talep ettiği, ABD’nin ise bu noktada “Serbest Ekonomik Bölge” formülüyle bir uzlaşı önerdiği belirtiliyor.

“Olduğumuz yerde duralım” ilkesi üzerinde anlaşma sağlanamaması halinde, Serbest Ekonomik Bölge seçeneğinin ancak Ukrayna’da yapılacak ve tüm belgenin oylanacağı bir referandumla mümkün olabileceği vurgulanıyor.

Yeniden imar için 800 milyar dolarlık fon

Zaporojye Nükleer Santrali’nin durumu konusunda taraflar arasında görüş ayrılığı sürüyor. ABD, santralde Amerikan tarafının kilit rol oynadığı üçlü bir yönetim önerirken, Kiev yönetimi ABD ve Ukrayna’nın eşit şartlarda ortak yönetimini savunuyor.

Ekonomik başlıklar altında, Ukrayna’nın yeniden imarı için 800 milyar dolar büyüklüğünde fonlar oluşturulması ve ABD ile hızlandırılmış serbest ticaret anlaşması imzalanması hedefleniyor. Ayrıca küresel kalkınma paketini içeren ayrı bir yatırım anlaşması yapılması planlanıyor.

Trump liderliğinde ‘Barış Konseyi’

Anlaşmanın hukuki bağlayıcılığa sahip olacağını belirten Zelenskiy, uygulamanın denetimi için dikkat çekici bir mekanizma önerdi. Plana göre, anlaşmanın takibi ABD Başkanı Donald Trump liderliğindeki bir “Barış Konseyi” tarafından yürütülecek.

Belgede ayrıca şu maddeler sıralanıyor:

• Rusya ve Ukrayna, anlaşmaları güç kullanarak değiştirmeme taahhüdünde bulunacak.
• Rusya, Ukrayna’nın Dinyeper Nehri ve Karadeniz’i ticari faaliyetler için kullanmasını engellemeyecek.
• Kinburn Burnu askerden arındırılacak.
• Siviller, çocuklar ve siyasi mahkûmlar dahil olmak üzere “herkes için herkes” ilkesiyle esir takası yapılacak.
• Ukrayna’da okullarda ırkçılık ve önyargıları gidermeye yönelik eğitim programları uygulanacak.
• Anlaşmanın imzalanmasının ardından Ukrayna’da en kısa sürede seçimlere gidilecek.

Tüm tarafların belirtilen şartları kabul etmesi durumunda, tam kapsamlı ateşkes rejimi derhal yürürlüğe girecek.