Kaliforniya Valisi Gavin Newsom, eyaletteki idam cezasına çarptırılmış 548 kişinin tümünün idam cezalarını hafifleterek ömür boyu hapis cezasına çevirdi.

Vali, yazdığı bir mektupta, “Artık bu suçluların gözden uzak bir şekilde ölmelerine izin verirken, kurbanları sonsuza dek anıp onurlandırabiliriz,” dedi.

Bu karar, ABD’nin en kalabalık eyaletinin Demokrat lideri Newsom’un 2028 başkanlık seçimlerinde olası bir aday olarak gündeme gelmesiyle birlikte geldi.

Görev süresi dolmak üzere olan Newsom, makamındaki son aylarını geçiriyor. Demokrat Parti’den Xavier Becerra’nın salı günü yapılacak ara seçimlerin ardından görevi devralması bekleniyor.

Newsom mektubunda, cezaları şartlı tahliye olasılığı olmayan ömür boyu hapis cezasına çevirmek için anayasal af yetkisini kullandığını açıkladı:

“Yaklaşık 30 yıldır kamu görevinde bulunduktan sonra, hükümetin adil bir şekilde başarabileceği şeylerin sınırlarını anlamaya başladım. Bu kararı alıyorum çünkü eylalet onaylı infazların Kaliforniya’nın değerleriyle bağdaşmadığını, hukuk sistemimizin temellerini sarsacağını ve hepimizi küçük düşüreceğine yürekten inanıyorum.”

Kaliforniya, tarihsel olarak en fazla idam mahkumu barındıran eyalet. Newsom, daha önce 2019 yılında eyalette idam cezasının uygulanmasına son verilmesini emretmişti.

2006 yılından bu yana hiçbir mahkumu idam etmeyen eyalette, idam mahkûmlarını affetme kararı büyük ölçüde sembolik bir anlam taşıyor.

Fakat uzmanlar, bu kararın her yıl milyonlarca dolarlık mahkeme masrafından tasarruf sağlayabileceğini belirtiyor.

Seçmenlerin 1978 yılında idam cezasını yeniden yürürlüğe koymasından bu yana sadece 13 mahkûm idam edildi.

Kararını zor ama “doğru bir adım” olarak nitelendiren Newsom, pek çok Kaliforniyalının acımasız suçlar işleyenlerin ölmeyi hak ettiğini düşünse de kendisinin “eyaletin ahlaki açıdan onları öldüremeyeceği” sonucuna vardığını belirtti.

Newsom, her açıdan Kaliforniya’nın idam cezasını uygulama sisteminin “bir başarısızlık” olduğunu ve bu sistemin adil bir şekilde uygulanmadığını ve uygulanamayacağını, bunun da masum insanların mahkum edilmesine yol açtığını söyledi.

Şartlı tahliye imkânı olmayan ömür boyu hapis cezasının, yasal olarak verebileceği ve eyaletin etik olarak uygulayabileceği en ağır ceza olduğunu belirtti.

Af kararının bazı Kaliforniyalıları kızdıracağını ve inciteceğini kabul eden Newsom, bunun “her zaman vicdanımda ağır bir yük olarak kalacağını” söyledi ve şöyle devam etti:

“Vali olarak, her bir idamın sorumluluğunu tek başıma üstlendiğim gibi, bu kararın ve etkisinin sorumluluğunu da tek başıma üstleniyorum. Bu nedenle, vicdanımın sesini dinlemek ve Anayasamızın verdiği yetkiyle Kaliforniya Eyaleti’nin refahı için bu adımı atmak zorundayım.”

ABD’de suçları kovuşturma ve idam emri verme yetkisi eyaletlere ait olduğundan, bu konudaki yetkinin büyük kısmı eyalet valilerinde bulunuyor.

Newsom’un kararı, Eylül ayı sonlarında Tennessee’de bir kadına yönelik büyük yankı uyandıran ve başarısızlıkla sonuçlanan idamın ardından ve ABD’de idamların sayısının artmakta olduğu bir dönemde geldi.

Perşembe günü Indiana, Florida ve Alabama’da üç idamın gerçekleştirilmesi planlanıyor.

CalMatters’ın haberine göre, Kaliforniya Yüksek Mahkemesi’ndeki yedi yargıçtan en az dördünün cezaların hafifletilmesini onaylaması gerekecek.

Newsom’un kararının, 1996 yılında iki cinayet ve dört kişiyi yaralamak suçlarından idam cezasına çarptırılan 53 yaşındaki Keith Doolin gibi idam mahkûmlarını nasıl etkileyeceği belirsiz. Doolin masum olduğunu savunuyor.

Doolin, 2025 yılında başka bir cezaevine nakledilene kadar onlarca yıl boyunca San Quentin’de idam mahkûmları koğuşunda kaldı.

O yıl vali, eyaletin idam mahkûmları hariç tüm mahkûmlar için cezaevi sisteminde reform yapacağını duyurmuştu.

Küba’nın BM Daimi Temsilcisi Guzman, ABD’den gelebilecek askeri harekat ihtimaline karşı ülke genelinde her cuma gününün halk savunmasına ayrıldığını duyurdu. Havana yönetiminin son 10 ayda aralarında FBI ve CIA’in de bulunduğu ABD kurumlarıyla temas yürüttüğünü belirten Guzman, iki ülke arasındaki askeri dengesizlik sebebiyle sivil hazırlığa odaklandıklarını vurguladı.

Küba yönetimi, ABD’nin olası askeri harekat ihtimalini dışlamayarak muhtemel çatışmalara hazırlanıyor.

Küba’nın Birleşmiş Milletler (BM) Daimi Temsilcisi Ernesto Soberon Guzman, Rus haber ajansı TASS’a verdiği mülakatta konuya ilişkin değerlendirmede bulundu.

Guzman, süreci ciddiyetle ele aldıklarını belirterek “Örneğin bu nedenle Küba’da her cuma gününü, egemenliğimizi, bağımsızlığımızı ve toprak bütünlüğümüzü korumak amacıyla tüm halkı hazırlamak üzere savunmaya ayırıyoruz. Askeri senaryo dahil her türlü ihtimale hazır olmak zorundayız” dedi.

Mevcut ABD yönetimi döneminde üst düzey yetkililerin Küba’yı ele geçirme, bombalama ve yok etme niyetine dair bir ya da iki değil, çok sayıda kamuya açık beyanda bulunduğunu aktaran Guzman, tehditleri ciddiye almalarının bir nedeninin de bu açıklamalar olduğunu kaydetti.

Daimi Temsilci, iki ülkenin askeri imkanlarının kıyaslanamayacak düzeyde olduğunu, bu sebeple Küba’nın kendi nüfusunun hazırlığına dayanmak mecburiyetinde kaldığını ifade etti.

Havana yönetiminin hedefinin çatışma olmadığını vurgulayan Guzman, siyasi görüş ayrılıklarına rağmen ABD ile ilişkilerin normalleşmesinden ve karşılıklı saygı temelinde kurulacak diyalogdan yana olduklarını bildirdi.

Küba’nın son 10 ayda ABD Dışişleri Bakanlığı, FBI, CIA ve ABD Güney Komutanlığı (SOUTHCOM) temsilcileriyle temas kapsamında birkaç tur görüşme gerçekleştirdiği bilgisini paylaştı.

Diğer taraftan ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Küba’nın “zaten düştüğünü” savunarak adanın işleyen bir ekonomiye ve etkin bir hükümete sahip olmadığını öne sürdü.

Daha önce ABD Başkanı Donald Trump, askeri müdahale yerine yaptırımları tercih ederek Küba’yı silah zoruyla ele geçirme yaklaşımından geri adım atmıştı.

Küba Dışişleri Bakanı Bruno Rodriguez Parrilla ise Trump’ın, Washington’ın İran meselesini çözmesinin ardından adaya yönelik olası adımlar atılabileceği yönündeki ifadelerini kınamıştı.

Eski Paraguay Cumhurbaşkanı Santiago Peña, 6 Ekim Cuma gecesi ev hapsinden Silahlı Kuvvetler bünyesindeki bir askeri birliğe nakledildi.

Bu nakil, protestocuların Asunción’daki konutunu kuşatarak onun resmi bir cezaevine hapsedilmesini talep etmeleri ve bunun sonucunda polisle çatışmaların yaşanmasının ardından gerçekleşti.

Peña, Senato’nun oybirliğiyle aleyhinde azil kararı almasının ardından birkaç saat önce görevinden alınmıştı.

Görevden alma kararı, Paraguay nüfusunun yaklaşık %40’ının fonlarına erişimini engelleyen Ueno Bankası’nın iflasında Peña’nın rol oynadığı iddialarından kaynaklanıyordu.

Bu olay, Brezilya’da Daniel Vorcaro’nun Banco Master’ı ile ilgili finansal skandalla benzerlikler taşıyor.

Söz konusu skandal, eski cumhurbaşkanı adayı Flávio Bolsonaro’yu, Bolsonaro hareketinin önemli bir kısmını ve Brezilya’daki siyasi sağ örgütleri de içine almıştı.

Arjantinli dijital haber sitesi Infobae’ye göre, ordu, Peña’yı Asunción’un La Piedad semtindeki evinden üç kamyonet kullanarak götürdü.

Operasyon, eski başkanın ikametgahı yakınlarında gerginliğin tırmanması nedeniyle orada kalmasının imkansız hale gelmesinin ardından, gece yarısından kısa bir süre önce gerçekleştirildi.

Paraguaylı ABC Color gazetesi tarafından çekilen görüntülerde, konvoy yola çıkarken Peña’yı taşıyan araca yumurta atan ve hakaretler yağdıran kişiler görülüyor.

Aynı yayın organı, Paraguay istihbaratının kalabalığın arasına sızan “kışkırtıcıları” tespit ettiğini bildirdi.

Paraguay lideri banka skandalının ardından istifa etti

Polis ile göstericiler arasında yaşanan çatışmalar sırasında, 10. Polis Karakolu’nun başı Komiser Pedro Barbera kaşından yaralandı.

Olay yerinde bulunanlar, Peña’nın ev hapsinde tutulmak yerine Tacumbú Ulusal Cezaevi’ne gönderilmesini talep ettiler.

Peña’nın görevden alınması, 6 Ekim Cuma günü Paraguay Senatosu’nda oybirliğiyle kabul edildi.

Eski başkan, yargılama öncesinde istifasını sunmaya çalışmış ama talebi reddedilmiş ve yargılama süreci, görevden alınma kararı onaylanana kadar devam etmişti.

Kongre’nin kararından birkaç dakika sonra, iktisadi suçlar ve yolsuzlukla mücadele konusunda uzmanlaşmış savcılar, Peña’nın derhal tutuklanmasını talep etti.

Savcılık daha sonra, Peña’nın Ueno Bankası’nın iflasına karıştığı iddiasını gerekçe göstererek, onun ev hapsine alınmasını emretti. Bu önlem, cezai kovuşturmanın yalnızca ilk adımıydı.

Peña, davayla ilgili ilk resmi duruşma için 7 Ekim Cumartesi sabahı yerel saatle 11:00’de savcılığa çağrıldı.

Bu duruşma sırasında, Peña’ya güveni kötüye kullanma, nüfuz ticareti ve zimmete para geçirme gibi suçlamalar hakkında sorular sorulacak.

Peña’nın görevden alınmasının ardından Savcılık’ın gösterdiği hızlı tepki, skandalın boyutunu ve önceki günlerde artan siyasi ve toplumsal baskıyı yansıtıyor.

Kriz, başkanın görevden alınmasından üç gün önce, 3 Ekim Salı günü Ueno Bankası’nın kapatılmasıyla tetiklendi.

Paraguay Merkez Bankası, bankanın kendi kontrol grubuna bağlı şirketlere verilen kredilerle bağlantılı olarak ödeme gücü oranlarında bir açık tespit ettikten sonra, kurum için tasfiye işlemlerini başlattı.

Banka, Peña’nın geçen yılın Mart ayına kadar hisselerine sahip olduğu Vázquez Grubu’na aitti.

Kurum, Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan gelen fonlar da dahil olmak üzere yaklaşık 850 milyon ABD doları tutarında kamu mevduatına sahipti ve yaklaşık 3 milyon müşteriye hizmet veriyordu.

Bu rakam, Paraguay nüfusunun neredeyse %40’ına denk geliyor.

Muhalefet, eski başkanı eleştirmekten geri durmadı. Milletvekilleri, onu çıkar çatışması, mevzuatın manipülasyonu, sosyal güvenlik fonlarının zimmete geçirilmesi ve Merkez Bankası tarafından kurumsal örtbas yapılmakla suçladı.

Muhalefet milletvekili Rocío Vallejo, Peña aleyhine resmi bir suçlamada bulunmadan kısa bir süre önce bir oturumda, “Daha önce hiç kimse Paraguay Cumhuriyeti’nde tek bir günde 3 milyon insana zarar vermemişti, ama siz bunu başardınız,” dedi.

Peña’nın “Başkanlık Koruma Alayı” adlı askeri birimdeki hukuki durumu, birkaç önemli noktada hâlâ belirsizliğini koruyor.

Eski başkanın askeri tesiste hangi koşullarda tutulacağına dair bilgiler de açıklanmadı.

Öte yandan Ueno’nun, 10 Şubat’ta Florida’nın Palm Beach kentindeki Trump’ın özel kulübünde düzenlenen “Hispanic Prosperity Gala 2026” etkinliğinin altı Elmas Sponsoru’ndan biri olduğu ortaya çıktı.

ABC Color’a göre, etkinlikte eski Brezilya Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’nun oğlu Eduardo Bolsonaro da dahil olmak üzere siyasi şahsiyetler ve muhafazakârların destekçileri bir araya geldi.

Ueno, galada en üst düzey sponsorluk kademesi olan ve reklam değeri 100.000 dolar olarak belirtilen “Elmas Sponsor” kategorisinde sadece beş başka şirketle birlikte yer aldığı bildirildi.

Galanın düzenleyicisi olan Latino Wall Street, 3 Şubat’ta sosyal medyada Ueno Bank’ın katılımını kamuoyuna duyurarak, bankayı bu ilk etkinliğin resmi sponsoru olarak tanımladı.