NATO, Finlandiya’dan Romanya’ya uzanan doğu sınırında Rus birliklerinin hareketliliğini anlık olarak takip edecek yeni bir askeri gözetleme mekanizması başlatıyor. Yapay zeka ve insansız sistemlerin öncelikli olacağı bu yeni savunma doktriniyle, olası bir askeri hareketliliğe karşı karar alma süresinin kısaltılması hedefleniyor.

NATO, ittifakın doğu kanadı boyunca Finlandiya’dan Romanya’ya kadar uzanan alanda Rus askeri hareketliliğini gerçek zamanlı olarak izlemeyi sağlayacak yeni bir ortak gözetleme sistemi kuruyor.

Bild gazetesinin ittifakın iç belgelerine dayandırdığı haberine göre, hazırlanan projeye “Doğu Kanadı Caydırıcılık Girişimi” (Eastern Flank Deterrence Initiative – EFDI) adı verildi.

Proje kapsamında NATO’nun tüm doğu sınırı boyunca askeri hareketlilikleri kaydedebilecek uydular, insansız hava araçları, kara sensörleri ve robotik sistemlerden oluşan bir ağ konuşlandırılacak. Rus askeri birliklerine dair elde edilen tüm veriler yapay zeka tarafından analiz edilecek.

Sistem, örneğin bir insansız hava aracının ittifak sınırlarında Rus tank konvoyu tespit etmesi durumunda uydu görüntülerini, sensör verilerini ve radar bilgilerini otomatik olarak birleştirecek.

Oluşturulan bu veriler gerçek zamanlı olarak tüm ittifak üyesi ülkelerin erişimine sunulacak. Bu sayede NATO komutanları sahadaki durumun eksiksiz bir görüntüsüne sahip olacak ve olası bir saldırıyı püskürtmek için hangi güçlerin ve araçların devreye sokulacağını hızla belirleyebilecek.

“Kill Web” (Cezalandırma Ağı) adı verilen bu yeni konsept, hedefi tespit etme, karar alma ve vuruş gerçekleştirme prensibine dayanıyor.

ABD ordusunda görevli subay Matt Bluebaugh, NATO’nun geleneksel silah türlerinden vazgeçmeyeceğini belirtti. Bluebaugh konuya ilişkin açıklamasında, “Bu sistem tankların, topçuların, savaş uçaklarının veya askerlerin yerini almıyor. Konseptin amacı, bu unsurların muharebe potansiyelini korumak, komutanlara karar alma süreçlerinde daha fazla zaman kazandırmak ve avantaj sağlamaktır” ifadelerini kullandı.

Yeni yaklaşımla birlikte NATO, doğu kanadındaki savunma yöntemlerini de değiştirecek. Olası bir saldırı durumunda, çatışmaya ilk olarak taarruz amaçlı insansız hava araçları, kara robotları ve insan dahli olmadan çalışan diğer otonom sistemler girecek.

Bu sistemler, savaş uçakları, tanklar ve kara birlikleri çatışmaya dahil olmadan önce düşmanın ilerleyişini yavaşlatmayı ve düşmana azami zararı vermeyi hedefleyecek.

Bild’in aktardığı bilgilere göre ittifak, projeyi kısa süre içinde hayata geçirmek istiyor. Dijital gözetleme, yapay zeka ve otomatik istihbarat paylaşımı kombinasyonunun Rusya’yı caydıracağını ve bir saldırı olasılığini azaltacağını öngörüyor.

Yeni girişim, Ukrayna’daki savaşın başlamasının ardından NATO’nun başlattığı geniş kapsamlı silahlanma ve modernizasyon programının bir parçası olarak öne çıkıyor.

İttifak bu kapsamda ayrıca, 40 milyar doların üzerinde bütçeye sahip “Drone Edge” insansız hava aracı programını başlatıyor, “HALO” uydu gözetleme sistemini genişletiyor, İsveç yapımı on adede kadar “Saab GlobalEye” erken ihbar uçağı satın almayı planlıyor ve silah üretimini hızla artırmak amacıyla “NATO Engine” adı verilen bir üretim tesisleri ağı kuruyor.

ABD Ticaret Bakanlığı, yapay zeka şirketi OpenAI’ın en gelişmiş modeli GPT-5.6’nın geniş kitlelerin kullanımına sunulmasına izin verdi. Washington yönetiminin uyguladığı aşamalı sürüm şartının kaldırılmasının ardından, yeni modelin bu hafta içinde genel kullanıma açılması bekleniyor.

ABD Ticaret Bakanlığı, yapay zeka şirketi OpenAI’a en gelişmiş modeli GPT-5.6’yı geniş kitlelerin kullanımına sunması için resmi izin verdi.

Axios sitesinin konuya yakın bir kaynağa dayandırdığı haberine göre, şirketin yeni GPT-5.6 modelini bu hafta içinde genel kullanıma sunması bekleniyor.

Söz konusu iznin, ek testlerin gerçekleştirilmesi ile şirket yetkilileri ve hükümet temsilcileri arasında yapılan görüşmelerin ardından verildiği belirtildi.

Test sürecinin, Ticaret Bakanlığı bünyesindeki Yapay Zeka Standartları ve İnovasyon Merkezi tarafından yürütüldüğü kaydedildi.

OpenAI’ın ise olası soruları yanıtlamak ve teknik pürüzleri gidermek amacıyla Washington’da kalıcı teknik uzmanlar görevlendirdiği bildirildi.

Haziran ayının başında ABD Başkanı, yapay zeka modeli geliştiricilerinin yeni ürünlerini piyasaya sürmeden 30 gün önce test edilmesi amacıyla hükümete gönüllü olarak sunmalarını öngören bir kararname imzalamıştı.

Bloomberg’in haberine göre, OpenAI Üst Yöneticisi (CEO) Sam Altman çalışanlara yaptığı bilgilendirmede, hükümetin kendilerinden GPT-5.6 modelini geniş kitlelere sunmadan önce ilk olarak sınırlı bir ortak çevresinin erişimine açmalarını talep ettiğini aktarmıştı.

Altman, hükümetin en gelişmiş modellerin kabiliyetleri konusunda giderek daha fazla endişe duyduğunu ifade etmişti.

OpenAI, Trump yönetimine yüzde 5 hisse teklif etti

OpenAI CEO’su, resmi makamların pozisyonuna katılmasalar dahi, yeni modellerin güvenliği ve kısıtlamalarıyla ilgili tüm konularda Trump yönetimiyle işbirliği içinde çalışmaları gerektiğinin altını çizmişti.

Bu karardan önce bir diğer yapay zeka şirketi Anthropic, hükümetin ulusal güvenlik gerekçesiyle yabancı ülke vatandaşlarının bu modelleri kullanımını sınırlandırma talimatı üzerine en gelişmiş iki yapay zeka ürünü olan Mythos 5 ve Fable 5’e yurt dışından erişimi kapatmıştı. Söz konusu kısıtlama, hem ABD dışındaki hem de ülke içindeki yabancı vatandaşları kapsıyordu.

Daha sonra Anthropic tarafından yapılan açıklamada, yetkililerin ulusal güvenlik riskleri nedeniyle uygulanan erişimi durdurma kararını kısmen esneterek, şirketin Claude Mythos 5 modeline yalnızca “güvenilir” görülen bazı ABD merkezli kuruluşların erişmesine izin verdiğini duyurmuştu.

Ardından Ticaret Bakanlığı, Claude Fable 5 ve Mythos 5 modelleri üzerindeki ihracat kontrollerini tamamen kaldırarak yabancı uyruklu kişilerin de bu sistemlere erişimine izin vermişti.

Axios, Trump yönetiminin geçen ay OpenAI’dan GPT-5.6 modelini aşamalı olarak piyasaya sürmesini istediğini ve ilk erişimi hükümet tarafından onaylanmış kuruluşlarla sınırlandırdığını aktardı. OpenAI ise bu yaklaşımın kendileri için tercih edilen bir yöntem olmadığını açıklamıştı.

Diğer yandan, ABD makamlarının yeni modellerin piyasaya sürülmesine yönelik standartlar belirlemek amacıyla yapay zeka geliştiricileriyle aktif görüşmeler yürüttüğü 2 Temmuz’da bildirilmişti.

Financial Times gazetesine konuşan kaynaklar, Donald Trump yönetiminin yeni modellerin piyasaya sürülme süreçlerine müdahil olmasının ardından, resmi yetkililer ile şirketler arasındaki bu müzakerelerin hız kazandığını belirtmişti.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, uzun menzilli saldırıların Rusya’nın korunaklı stratejik geri bölge algısını tamamen ortadan kaldırdığını ve bu durumun barışı hızlandıracağını belirtti. Ankara’daki NATO zirvesinde konuşan Zelenskiy, Rusya’daki askeri üretim ve lojistik merkezlerinin artık güvende olmadığını iddia etti.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Ukrayna’nın gerçekleştirdiği uzun menzilli saldırıların Moskova’nın güvenli geri bölge algısını ortadan kaldırdığını ve bu durumun barış sürecini hızlandıracağını açıkladı.

Ankara’da düzenlenen NATO zirvesinde konuşan Zelenskiy, “Rusya’nın stratejik geri bölge varlığına dair algısını tamamen yıktık. Rusya uzun süre boyunca geniş topraklarını, askeri üretimi güvenle yapabileceği, teçhizat depolayabileceği ve savaşı besleyen her şeyi koruyabileceği erişilmez bir derinlik olarak gördü. Ancak bunu başardık” ifadelerini kullandı.

Zelenskiy, konuşmasında Ukrayna sınırından yaklaşık 2 bin 500 kilometre uzaklıkta bulunan Omsk Petrol Rafinerisi’ne yönelik saldırıya da değindi.

Ukrayna’ya ait insansız hava araçlarının Rus savunmasını aşarak Sibirya’daki tesisi vurduğunu kaydeden Zelenskiy, “Bu bir istisna değil. Bu yeni gerçekliktir. Rusya’da Ukrayna’nın hedef almadığı tek bir büyük petrol rafinerisi kalmadı” dedi.

Zelenskiy, Ukrayna’nın Rusya’dan farklı olarak savaşı jeopolitik hırslar için yürütmediğini, amacın savaşın Rusya’ya maliyetini artırarak barış şansını yükseltmek olduğunu ekledi.

Rusya’nın en yüksek kapasiteli tesisi olan Omsk Petrol Rafinerisi, 6 Temmuz’da hedef alınmıştı. İnsansız hava araçlarının, işletmenin üretim kapasitesinin yaklaşık yüzde 40’ını sağlayan ELOU-AVT-11 birincil petrol işleme ünitesini vurduğu bildirilmişti.

Konuşmasında cephedeki Rus kayıplarına dair veriler paylaşan Zelenskiy, Ukrayna güçlerinin her ay yaklaşık 30 bin Rus askerini etkisiz hale getirdiğini duyurdu.

Zelenskiy, “Yalnızca haziran ayında yaklaşık 28 bin Rus askeri öldürüldü ve elimizde her birine dair video kanıtı bulunuyor. Bunların büyük çoğunluğu insansız hava araçlarıyla imha edildi” dedi.

Bu durumdan gurur duymadıklarını belirten Ukrayna lideri, kayıtların amacının bu savaşın kendileri tarafından başlatılmadığını göstermek olduğunu ifade etti.

Ukrayna’nın NATO içinde yer alması gerektiğini savunan Zelenskiy, “Ukrayna’nın dahil olduğu bir NATO, geleceğin ittifakıdır” dedi.

Katılımcılara hitap eden Zelenskiy, böyle bir savunma potansiyeline sahip bir halkın ittifak dışında bırakılmasının doğru olmadığını belirterek bu kapasitenin kolektif savunmanın parçası olmasının mantıklı olduğunu dile getirdi.

Zelenskiy ayrıca müttefiklere Kiev’e daha fazla Patriot antibalistik füze sistemi sağlama çağrısında bulundu.