Diplomasi
ABD, 250 milyar dolarlık çip yatırımı karşılığında Tayvan’la ticaret anlaşmasına vardı

ABD ve Tayvan, Washington’ın yarı iletken tedarik zincirlerini güvence altına alma ve şirketleri Amerikan imalatına yatırım yapmaya yönlendirme hamleleri kapsamında, ABD’de çip sektörüne 250 milyar dolarlık yatırım karşılığında Tayvan menşeli ürünlere uygulanan gümrük tarifelerini yüzde 15’e düşüren bir ticaret anlaşması imzaladı.
Başkan Donald Trump yönetimi, Japonya ve Güney Kore’ye uygulanan oranlarla uyumlu şekilde Tayvan’dan gelen çoğu üründe vergileri yüzde 20’den yüzde 15’e indireceğini; ayrıca jenerik ilaçlar, havacılık parçaları ve ABD’de bulunmayan doğal kaynaklar üzerindeki tarifeleri kaldıracağını açıkladı.
Tayvanlı yarı iletken ve teknoloji şirketlerinin ABD’de 250 milyar dolarlık yatırım yapacağı ve Tayvan’ın en az bu tutar kadar kredi garantisi sağlayacağı bildirildi. Anlaşma ayrıca, dünyanın en büyük yarı iletken üreticisi olan Taiwan Semiconductor Manufacturing Co’nun (TSMC) dünyanın gelişmiş çiplerinin çoğunu ürettiği Tayvan’dan, belirli kotalar dahilinde tarifesiz çip ithalatını öngörüyor.
Bu anlaşma, Beyaz Saray’ın geçen yıl yabancı şirketler ABD’de üretime yatırım yapmadığı takdirde yarı iletkenlere yüzde 100 tarife uygulama tehdidinde bulunmasının ardından, Taipei’nin hayati önemdeki çip sektörünü koruma çabalarında bir dönüm noktası niteliği taşıyor.
Anlaşma aynı zamanda, yeni ikili tarife oranı açısından Tayvan’ı diğer önemli ABD ticaret ortaklarıyla aynı seviyeye getirerek, Ada’nın dezavantajını da ortadan kaldırıyor.
Tayvan hükümeti yaptığı açıklamada, “Elde ettiğimiz yüzde 15’lik tarife oranı, Japonya, Güney Kore ve AB gibi müttefikler de dahil olmak üzere ABD ile en büyük ticaret fazlasına sahip ülkeler arasında en elverişli olandır ve eşit bir rekabet zemini yaratacaktır” dedi.
ABD ile müzakereleri yürüten Tayvan Başbakan Yardımcısı Cheng Li-chiun, yatırım tutarına şirketlerin küresel genişleme stratejileri kapsamında hazırladıkları planlar temel alınarak ulaşıldığını söyledi.
Washington’dan yayınlanan basın toplantısında Cheng, “Bu, müzakere sürecinde şirketlerle yapılan birkaç tur görüşmede tedarik zinciri genelinde toplanan yatırım planlarının toplanmasıyla ulaşılan bir doğrudan yabancı yatırım (DYY) rakamıdır” dedi.
Cheng ayrıca, anlaşmanın Tayvan çip endüstrisini taşımayı amaçlamadığını vurgulayarak, ABD’ye daha fazla üretim kaydırılmasının Washington’ın Çin’den gelebilecek bir saldırıya karşı Tayvan’ı koruma motivasyonunu zayıflatabileceği yönündeki endişeleri yatıştırmaya çalıştı.
Anlaşmanın yürürlüğe girmesi için muhalefetin kontrolündeki Tayvan parlamentosunun onayı gerekiyor.
Teknoloji sektörü uzmanları, anlaşmanın çiplerle ilgili hükümlerinin sonuçlarını hâlâ inceliyor.
ABD ve Tayvan hükümetlerinin açıklamalarına göre, ABD’de yarı iletken fabrikaları inşa eden şirketler, inşaat süresi boyunca yeni tesislerin planlanan kapasitesinin 2,5 katına kadar olan ithalatı “ulusal güvenlik” tarifelerinden muaf olarak gerçekleştirebilecek.
ABD’de hâlihazırda çip üretim tesisleri kurmuş Tayvanlı şirketler ise üretim kapasitelerinin 1,5 katına kadar olan ithalatı tarifesiz yapabilecek.
Bernstein’da Asya yarı iletken analisti olan Mark Li, cuma günü yayımladığı araştırma notunda, “Bu, TSMC’nin kapasitesinin yüzde 40’ını ABD’de bulundurması durumunda, geri kalanının, tamamı ABD’ye ihraç edilse bile, gümrük vergisinden muaf olacağı anlamına geliyor” diye yazdı.
Bu durum geçerli olursa, TSMC’nin ABD’deki yatırımlarını daha da artırması gerekecek.
Danışmanlık şirketi TechInsights’ın başkan yardımcısı G Dan Hutcheson, “Tarife tasarruflarının anlamlı olması için en az 100 milyar dolar daha koymaları gerekir” dedi.
Ancak bazı gözlemciler, kota kuralının TSMC için pek önem taşımayacağını, çünkü ABD’li müşterilere satılan çiplerin çoğunun ülkeye başka cihazların içinde girdiğini ve bu nedenle ayrı ayrı vergilendirilmediğini söyledi.
Medya ile konuşma yetkisi olmadığı için isminin açıklanmasını istemeyen bir sektör uzmanı, “TSMC bunu rahatlıkla karşılayabilir—Tayvan silikonunun yalnızca yüzde 15’i ABD’ye çip olarak giriyor, çoğu bitmiş ürünlerin parçası olarak geliyor” dedi.
Washington, Trump’ın geçen yıl dünyanın büyük bölümüne kapsamlı “karşılıklı” tarifeler dayatması sırasında yarı iletkenlere vergi getirmeyi ertelemişti. Bunun yerine yönetim, tarifelerin nasıl en uygun şekilde uygulanabileceğini değerlendirmek üzere Bölüm 232 soruşturması olarak bilinen bir ulusal güvenlik incelemesi başlattı.
Dünyanın gelişmiş yarı iletkenlerinin yaklaşık yüzde 90’ını üreten TSMC, Arizona’da çip üretim ve işleme tesislerinin yanı sıra bir araştırma-geliştirme merkezi kurmak için ABD’de 165 milyar dolar yatırım yapma taahhüdünde bulunmuştu.
Ancak ABD’deki kapasitesi, Tayvan’daki üretim hatlarıyla kıyaslandığında oldukça sınırlı.
Şirket, Nvidia ve Apple dahil müşteriler için ilk Arizona tesisinde 2025’in sonlarında seri üretime başladı ve Arizona kompleksi 2030’ların başında tamamen faaliyete geçtiğinde, 2 nanometre ve altındaki en ileri üretim kapasitesinin yüzde 30’unun ABD’de olmasını beklediğini açıkladı.
Bununla birlikte bu oran, TSMC’nin mevcut küresel toplam üretim kapasitesinin yalnızca yüzde 10’undan biraz fazlasına karşılık gelebilir ve şirketin sermaye yatırımlarında öngördüğü keskin artış dikkate alındığında birkaç yıl içinde çok daha küçük bir paya düşebilir.
TSMC yaptığı açıklamada, “Dünya çapındaki müşterilere hizmet veren bir yarı iletken dökümhanesi olarak, Amerika Birleşik Devletleri ile Tayvan arasında güçlü ticaret anlaşmaları ihtimalini memnuniyetle karşılıyoruz” dedi.
Açıklamada, “Gelişmiş teknolojimize yönelik pazar talebi çok güçlü; Tayvan’da yatırım yapmaya devam ediyor ve yurt dışında genişliyoruz. Tüm yatırım kararları piyasa koşullarına ve müşteri taleplerine dayanmaktadır” ifadeleri kullanıldı.
Çin, ABD’nin silah satışı sonrası Tayvan etrafında tatbikatlar başlattı
Diplomasi
UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
Diplomasi
ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Diplomasi
Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Dünya Basını7 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi3 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını7 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Dünya Basını1 hafta önceProf. Pape: İran savaş öncesinden daha güçlü












