ABD, Gazze planının ikinci aşamasını duyurmaya hazırlanıyor

ABD Başkanı Trump yönetimi, Gazze’de savaş sonrası yönetim ve güvenlik yapısını belirleyecek planın ikinci aşamasını yıl sonuna kadar ilan etmeyi hedefliyor. Hamas’ın silahsızlanması ve Türkiye’nin oluşturulacak uluslararası güce katılımı konusundaki anlaşmazlıklar ise sürecin önündeki en büyük engeller olarak öne çıkıyor.

ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, İsrail ile Hamas arasında yaklaşık iki ay önce sağlanan kırılgan ateşkesi korumayı amaçlayan Gazze barış planının ikinci aşamasına geçişi yaklaşık iki hafta içinde duyurmayı planlıyor.

Bu yeni aşama, savaş sonrası Gazze’nin Hamas’ın yerine hangi yönetim ve güvenlik mekanizmaları tarafından idare edileceğinin belirlenmesini kapsıyor.

The Times of Israel gazetesine konuşan ABD’li bir yetkili, Trump’ın yapacağı açıklamada söz konusu yönetim ve güvenlik yapılarında yer alacak kişi ve ülkeleri de kamuoyuna duyuracağını söyledi.

Yetkili, katılımcılarla ilgili görüşmelerin sürdüğünü, duyurunun yıl sonuna kadar yapılmak istendiğini ancak sürecin tamamlanmayabileceğini ifade etti.

Hamas’ın silahsızlanması ve yönetim devri müzakereleri sürüyor

Sürecin uzamasının temel nedeni olarak, ABD ile bölgesel arabulucular Katar, Mısır ve Türkiye’nin, Hamas’ın yönetimi bırakması ve silahsızlanmasına ilişkin müzakereleri henüz tamamlamamış olması gösteriliyor.

Hamas, Gazze’nin yönetimini Filistinli teknokratlardan oluşacak bir hükümete devretmeye açık olduğunu belirtse de Barış Konseyi gibi dış aktörlerin yönetimde rol almasına karşı çıkıyor.

Örgüt ayrıca, silah bırakmayı reddederek İsrail’e karşı silahlı direniş hakkından vazgeçmeyeceğini kamuoyuna açıklamış durumda.

Arabulucular, Hamas’ı önce roket ve füze gibi ağır silahları, daha sonra ise hafif silahları teslim etmeyi içeren kademeli bir silahsızlanma planına ikna etmeye çalışıyor.

İsrail ordusunun çekilmesi için silahsızlanma şartı

İsrail tarafı ise ordusunun Gazze’den çekilmesinden önce “tam ve hızlı” bir silahsızlanma sürecinde ısrar ederek kademeli yaklaşımı reddediyor.

ABD planı, Hamas’ın arabulucuların silahsızlanma önerisini kabul etmesi ve İsrail’in de buna onay vermesi üzerine şekilleniyor.

Bu iki temel engelin aşılması halinde, ABD yönetimi 2026 yılı başında Gazze’ye Uluslararası İstikrar Gücü (ISF) konuşlandırmayı hedefliyor.

Trump, çarşamba günü yaptığı açıklamada ikinci aşamanın “yakında” başlayacağını söyledi ancak net bir takvim vermedi.

Uluslararası güç için Türkiye formülü masada

Planlanan Uluslararası İstikrar Gücü’nün (ISF), ilk etapta Gazze’yi kuzeyden güneye ikiye bölen ve doğusu İsrail, batısı ise fiilen Hamas kontrolünde olan Sarı Hat boyunca konuşlandırılması öngörülüyor.

ABD’li yetkiliye göre ISF, Sarı Hat İsrail sınırına doğru çekildikçe İsrail ordusunun yerini kademeli olarak alacak ve nihayetinde Gazze’nin tamamında güvenlikten sorumlu hale gelecek.

Endonezya ve Azerbaycan gibi bazı ülkeler, Gazze’deki zor koşullara rağmen ISF’ye asker göndermeye istekli olduklarını bildirdi. Ancak bu ülkeler, Türkiye’nin ISF’den dışlanmasına yönelik İsrail itirazı nedeniyle resmî açıklamalarını ertelemiş durumda.

Ortadoğulu bir diplomat, birlik göndermeyi düşünen ülkelerin Türkiye’nin ISF’de yer almasının ateşkese güvence sağlayacağı görüşünde olduğunu aktardı.

Diplomatlara göre, Hamas’ın garantör ülke Türkiye’nin askerlerinin de içinde bulunduğu bir güce ateş açma ihtimalinin daha düşük olduğu düşünülüyor.

İsrail ise Hamas ile yakın ilişkileri ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın savaş boyunca İsrail’e yönelik eleştirileri nedeniyle Türkiye’nin güçte yer almasına kesin olarak karşı çıkıyor.

ABD’li yetkili, Trump yönetiminin İsrail’i Türkiye’nin savaş sonrası Gazze yönetiminde rol almasına ikna etmeye çalıştığını, Endonezya ve Azerbaycan dahil birçok ülkenin asker katkısı sunmaya istekli olduğunu söyledi.

Tony Blair başkanlığında uluslararası denetim

ISF’nin sınır güvenliğini sağlama, insani yardım dağıtımını koruma ve Hamas’ın silahsızlanmasını ilerletme görevleri üstlenmesi beklenirken; Hamas veya Fetih ile bağlantısı olmayan Filistinli teknokratlardan oluşan bir komitenin geçiş döneminde Gazze yönetimini üstlenmesi planlanıyor.

ABD’li yetkili, Trump’ın açıklamasında bu teknokrat komitesinin 12 ila 15 üyesinin isimlerini duyurmasının beklendiğini belirtti.

Komitede, Gazze’de yaşayan veya Gazze kökenli, iş ve yönetim alanlarında uzman Filistinlilerin yer alacağı ifade edildi.

Teknokrat hükümetin üstünde ise eski İngiltere Başbakanı Tony Blair’ın başkanlık edeceği uluslararası bir yönetim kurulu bulunacak. Bu kurulda Trump’ın üst düzey danışmanları Jared Kushner ve Steve Witkoff’un yanı sıra başka isimler de yer alacak.

Blair, Kushner ile birlikte Trump’ın 20 maddelik Gazze planının hazırlanmasında öncü rol oynamıştı.

Söz konusu yönetim kurulu da Trump’ın liderliğini yapacağı ve yaklaşık bir düzine dünya liderinden oluşacak Barış Konseyi tarafından denetlenecek.

Trump, Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’ın da bu konseyde yer alacağına inandığını ifade etmişti.

İsrail televizyonu Kanal 12’ye konuşan ABD’li bir yetkili sürece ilişkin “Önümüzdeki haftalarda gerçekle yüzleşeceğiz. Hamas, İsrail ordusunun çekilmesi karşılığında iktidarından vazgeçip silahsızlanmaya mı başlayacak, yoksa reddedip sonuçlarına mı katlanacak” dedi.