Bizi Takip Edin

ASYA

ABD ile Taliban arasındaki tutuklu takasının önemi

Yayınlanma

Taliban’ın esir tuttuğu ABD’li emekli donanma subayına karşılık, uyuşturucu kaçakçısı olan üst düzey bir Taliban üyesinin karşılıklı serbest bırakılması ile sonuçlanan müzakereler, Afganistan ile ABD arasındaki yeni işbirliği dönemini gözler önüne serdi.

Taliban Dışişleri Bakanı Emir Han Muttaki, “Kabil Havalimanı’nda bugün Mark Frerichs ABD’ye, Beşir Nurzey de bize teslim edildi” dedi. Gelişme, ABD Başkanı Joe Biden’ın, “Afgan savaş ağası” olarak nitelendirdiği Nurzey’in serbest bırakılması talebinin üzerine başlayan müzakerelerin ardından geldi, bu çok zor bir karardı.

Biden, “Mark’ın özgürlüğünü sağlayan müzakereleri başarılı bir çözüme ulaştırmak, hafife almadığım zor kararlar gerektirdi” dedi.

Taliban hükümeti yetkilileri, Hacı Beşir Nurzey’i iyi sahne edilmiş bir törenle, kahraman gibi karşıladı. Nurzey, çelenk taşıyan maskeli Taliban askerleri tarafından selamlandı. Nurzey, Muttaki ile birlikte düzenlediği basın toplantısında, Taliban’ın çabaları olmasaydı serbest kalmasının mümkün olmadığını söyledi. Nurzey, bir ABD vatandaşına karşılık serbest bırakılmasının Afganistan ile Amerikalılar arasında barışın kaynağı olacağına inanıyor.

Muttaki de, Nurzey’in serbest bırakılmasının ABD ile ilişkilerin geliştirilmesine yardımcı olacağını belirterek, “Guantanamo’da tutulan Nurzey’in serbest bırakılması ABD ile Afganistan arasındaki ilişkilerde yeni bir sayfa açtı” dedi.

Nurzey, ABD’nin son aylarda serbest bıraktığı ikinci Afgan mahkum oldu. ABD’nin ünlü Guantanamo Körfezi hapishanesinde 15 yıl tutuklu kalan Esedullah Harun, Haziran ayında serbest bırakıldı. El Kaide ile bağlantılı olduğu iddia edilen Harun, Küba’daki ABD gözaltı merkezinde yıllarca herhangi bir resmi suçlama yapılmaksızın tutulmasının ardından 2006 yılında tutuklandı.

Ancak Nurzey, 17 yılı aşkın bir süredir parmaklıklar ardındaydı. ABD Nurzey’i ABD ve Avrupa’ya değeri 50 milyon doları aşan uyuşturucu kaçakçılığından ömür boyu hapis cezasına çarptırmıştı.

Washington için Frerichs’in serbest bırakılması ise öncelikti ve Ocak ayında Biden, Taliban’ı meşruiyetinin değerlendirilmesini bekliyorsa Frerichs’i serbest bırakması konusunda uyardı. ABD ve müttefikleri, Taliban’ı henüz Afganistan’ın yeni hükümeti olarak tanımıyorlar.

Gelişmelere hakim olan Taliban’dan bir kaynak Harici’ye verdiği demeçte, “ABD, Taliban’ı uyardıktan hemen sonra Haziran ayında takasa onay verdi” dedi. Konunun hassasiyeti nedeniyle isminin açıklanmasını istemeyen yetkili, “ABD, daha fazla ekonomik yaptırım tehdidi ile Taliban’a birkaç ay boyunca baskı yaptı, ancak Taliban, hiçbir şey almadan Frerichs’i serbest bırakmayı reddettiğini söyledi” dedi. Yetkili, Taliban’ın en başından beri “Biz size Frerichs’i veriyoruz, siz de bize Nurzey’i veriyorsunuz” dediğini aktardı.

Taliban, iktidarı geri almadan bir yıl önce Şubat 2020’de Frerichs’i kaçırdı. Bir donanma gazisi olan Frerichs, on yıl boyunca Afganistan’daki inşaat projelerinde inşaat mühendisi olarak çalışmıştı. Serbest bırakılmasının ardından pazartesi günü Doha’ya giden Frerichs’in sağlığı iyi durumda.

Nurzey’e kısa bir bakış 

Hacı Beşir Nurzey hüküm giymiş eski bir Afgan uyuşturucu baronu. Taliban’ın kurucusu ve genç dini lideri Molla Ömer’in yakın bir müttefiki olan Nurzey, ilk Taliban hükümetinin de kilit destekçilerinden.

Ancak, diğer yandan ABD hükümeti adına gizli ajan olarak çalıştığı söylenen Nurzey’in Ocak 2002’de Taliban’ın sakladığı 15 kamyon silahı Afganistan’daki ABD kuvvetlerine teslim ettiği biliniyor. Nuzey aynı yıl (2002), ABD’yi düşman olarak nitelendiren Taliban ile irtibattaydı, Taliban’a para ve silah sağladı.

Nurzey’in adı, milyonlarca dolarlık eroin kaçakçılığı yaptıktan sonra kamuoyunun dikkatini daha da çekti ve 1 Haziran 2004’te ABD’nin “Yabancı Narkotik Çeteleri Belirleme Yasası”  uyarınca yaptırıma uğradı. Nurzey 2005 yılında New York’ta Amerikalı yetkililerle bir araya geldi ve ABD, adı en çok aranan uyuşturucu kaçakçıları arasında olmasına rağmen Nurzey’e tutuklanmayacağına dair güvence verdi. Ancak 2009 yılında tutuklandı ve uyuşturucu kaçakçılığı suçlamasıyla ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı.

Nurzey, 1979’dan 1989’a kadar Afganistan’ı işgal eden Sovyet güçlerine karşı da savaştı.

ASYA

Japonya’da LDP’nin fon skandalını araştıran meclis komitesi önümüzdeki hafta toplanacak

Yayınlanma

Japonya’da Meclis etik komisyonunun önümüzdeki hafta örtülü ödenek skandalının arka planını araştırmak üzere toplanacağı bildirildi.

The Japan Times’ın haberine göre, iktidardaki Liberal Demokrat Parti’yi (LDP) taviz vermeye zorlayan bir haftalık tartışmaların ardından, iktidar ve muhalefet partileri perşembe günü komitenin programı ve hükümetin gelecek mali yıl için bütçe teklifine ilişkin son müzakereler üzerinde anlaştı.

Japonya Anayasal Demokrat Partisi milletvekili ve komitenin kıdemli üyesi Manabu Terata perşembe günü gazetecilere yaptığı açıklamada, komitenin muhtemelen önümüzdeki çarşamba ve perşembe günü toplanarak beş üst düzey LDP milletvekilini bir komisyon planına karıştıkları gerekçesiyle sorgulayacağını söyledi.

Toplantının halka açık olup olmayacağı ise henüz bilinmiyor. Prensip olarak komitenin ifade verecek her bireyin iradesini dikkate alması gerekiyor ve katılmayı kabul eden beş milletvekili de toplantının gizli kalmasını tercih edeceklerini ima etti.

Ancak Terata, önümüzdeki hafta başında yapılacak son görüşmelerde muhalefetin toplantıların açık yapılması için bastırmaya devam edeceğini de sözlerine ekledi.

Terata, “Hesap verebilirliği sağlamanın en önemli koşullarından birinin bu kişilerin seçmenlere kamuoyu önünde açıklama yapması ve bizim de sorgulama yapmamız olduğuna inanıyorum” dedi ve ekledi: “Bu yönde çalışmaya devam etmek istiyorum.”

Kishida, rüşvet skandalı sonrası LDP liderliğinde değişikliklere devam ediyor

Dört ana muhalefet partisi – Anayasal Demokrat Partisi CDP, Nippon Ishin no Kai, Japon Komünist Partisi ve Halk için Demokratik Parti – başlangıçta 51 LDP milletvekilinin katılımını talep etmişti. Perşembe günü öğleden sonra itibariyle ise beş LDP milletvekili katılmayı kabul etti.

LDP, muhalefetin baskısı altında, katılabilecek ve katılmak isteyen milletvekillerini kendi içinde seçiyor.

Parlamento düzenlemeleri, zan altındaki bir milletvekilinin ifade vermeyi teklif etmesi halinde bir komisyonun açılmasına izin veriyor.

İktidar partisi, muhalefetin skandala karışan daha fazla sayıda milletvekilinin komisyona katılması konusunda ısrarını sürdürmesi üzerine bütçe görüşmelerinin hızlandırılması karşılığında taviz vermek zorunda kaldı.

Bütçenin onaylanması için önemli bir ön koşul olan halka açık oturum ise önümüzdeki perşembe günü yapılacak.

Okumaya Devam Et

ASYA

Çin araştırma gemisinin Maldivler’e ulaşması Hindistan’ın güvenlik endişelerini artırdı

Yayınlanma

Küresel gemi takip verilerine göre, bir Çin araştırma gemisi perşembe günü Maldivler’e ulaştı. Hindistan’da tedirginlik yarattı.

MarineTraffic verilerine göre, Çin’in doğal kaynaklar bakanlığına bağlı bir araştırma enstitüsüne ait olan Xiang Yang Hong 03, Çin’in güneydoğusundaki Xiamen limanından ayrıldıktan bir aydan fazla bir süre sonra Maldivler’in başkenti Male’de bir liman ziyareti gerçekleştirdi.

Gemi takip verilerine göre sivil gemi buraya varmadan önce üç haftadan fazla bir süre Hindistan, Maldivler ve Sri Lanka’nın münhasır ekonomik bölgelerinin hemen dışındaki sularda araştırma yaptı.

Çin Dışişleri Bakanlığı geminin yaptığı araştırmanın “sadece” barışçıl amaçlarla bilimsel anlayışa fayda sağlamak için yapıldığını söyledi.

ABD’li bir düşünce kuruluşu ocak ayında Çin donanmasının, deniz kuvvetlerinin konuşlandırılması için “bu görevlerden elde edilen verilerden yararlanabileceği” yorumunu yapmıştı.

Son yıllarda Hindistan, orduya ait olmasalar bile Çin’in Hint Okyanusu’ndaki araştırma gemilerinin varlığından duyduğu endişeyi dile getirmişti.

Hintli bir güvenlik yetkilisi daha önce gemilerin “çift kullanımlı” olduğunu, yani topladıkları verilerin hem sivil hem de askeri amaçlar için kullanılabileceğini iddia etmişti.

Xiang Yang Hong 03 Hint Okyanusunu birçok kez ziyaret etti.

Gemi 2021 yılında Endonezya’daki Sunda Boğazı’ndan geçerek Endonezyalı yetkilileri alarma geçirmişti.

Roket ve füze fırlatmalarını takip edebilen askeri bir gemi olan Yuan Wang 5 ise, 2022 yılında Kolombo’ya vararak Hindistan’ı alarma geçirmişti..

Sri Lanka’ya en son Ekim 2023’te bir Çin araştırma gemisi yanaşmış ve Hindistan’ın endişelerini yeniden canlandırmıştı. Ancak ocak ayında ada ülkesi yabancı araştırma gemilerine bir yıl süreyle moratoryum uygulayarak Çin’in uğrayacağı bir limanı fiilen reddetti.

Xiang Yang Hong 03’ün gelişi, Maldivler Devlet Başkanı Muhammed Muizzu’nun ocak ayında Çin’e yaptığı ve Pekin’in 920 milyon yuan (128 milyon $) ‘karşılıksız yardım teklifiyle’ ilişkileri geliştirdiği ziyaretin ardından gerçekleşti.

Maldivler, geminin kendi sularında hiçbir araştırma yapmayacağını, sadece personel rotasyonu ve malzeme ikmali için duracağını söyledi.

Okumaya Devam Et

ASYA

Çin, balıkçı teknesi krizinden sonra Tayvanlı teknelere yönelik denetim başlattı

Yayınlanma

Geçtiğimiz hafta Tayvan devriyelerinin takip ettiği Çin balıkçı teknesinin alabora olması sonucu iki Çinli balıkçının hayatını kaybetmesinin ardından gerilimin yükselebileceğine dair endişe artıyor.

Bu hafta Çin kıyı devriye botları, anakaradan sadece birkaç kilometre uzakta bulunan Kinmen takımadaları açıklarındaki sularda faaliyet gösterdi ve denetim için Tayvanlı bir tur teknesine bindi. Tayvan yönetimi gemiye çıkışın “paniğe” neden olduğunu söyledi.

Denetim, Taipei’nin Kinmen ve yakındaki Matsu adaları yakınlarında “kısıtlı sular” kurduğu 1990’lardan bu yana devam eden statükodan bir kopuş olarak yorumlandı. On yıllar boyunca Çin ve Tayvan sahil güvenlik gemileri bu sınırlara genel olarak uydular.

Tayvan’ın iktidardaki Demokratik İlerleme Partisi (DPP) yetkililerinden Wen Lii, “teamüllerin çiğnenmesi ve Tayvan’ın kısıtlı sularının sınırlarının bulanıklaştırılmasının endişe verici olduğunu” söyledi.

“Bu fiilen Çin’in kolluk kuvvetlerinin genişletilmesi anlamına geliyor” dedi ve ekledi: “Bu aynı zamanda Pekin’in, Tayvan Boğazı’nın orta çizgisinin ötesinde ve şimdi de Kinmen çevresindeki sularda sık sık askeri saldırıları içeren daha geniş çaplı baskılarının bir parçasını temsil ediyor.”

Çin Global Times gazetesi ise, Çin’in anakaradaki balıkçıların güvenliğini korumak amacıyla Xiamen ve Kinmen arasındaki sularda kolluk kuvvetlerini ve devriyeleri güçlendirdiğini yazdı.

Global Times, Pekin’in operasyonunun tamamen haklı olduğunu savundu ve DPP’yi somut eylemlerle anakara balıkçılarının canlarına ve mallarına saygı göstermeye çağırdı.

Çin Sahil Güvenlik (CCG) sözcüsü Gan Yu da, Fujian sahil güvenliğinin deniz hukuku uygulamasını güçlendireceğini ve balıkçıların can ve mal güvenliğini sağlamak için Xiamen ve Kinmen arasındaki sularda düzenli olarak hukuk uygulaması ve devriye gezeceğini açıkladı.

Geçmişte anakara Xiamen ve Kinmen arasındaki sularda çok sık kolluk kuvveti ve denetim yapmıyordu ve Tayvan yetkililerinin yasa uygulamalarına karşı nadiren sert karşı önlemler alıyordu.

Çinli balıkçı teknelerine yönelik müdahalenin ardından, anakara bu olaya tepki olarak denetimleri başlattı.

Pekin ayrıca “Tayvan’ın anakara balıkçılarına yönelik acımasız muamelesini ve Tayvan’ın ‘şiddetli kolluk kuvvetleri’ uygulamalarını” da kınadı. Tayvan ise suçlamaları reddetti.

Pekin ve Tayvan arasında balıkçı teknesi krizi

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English