Bizi Takip Edin

Diplomasi

ABD-İran görüşmeleri devam ediyor: Yeni rota Umman

Yayınlanma

ABD Başkanı Donald Trump, ABD ordusunun Umman Denizi’nde uçak gemisine yaklaşan bir İran insansız hava aracını (İHA) düşürdüğünü duyurmasına rağmen, Körfez’de gerilimi azaltmaya yönelik İran’la görüşmelerin sürdüğünü söyledi.

Trump, salı günü Beyaz Saray’da gazetecilere Washington’ın İran’la “şu anda” müzakere yürüttüğünü söyledi, ancak görüşmelerin nerede yapıldığını söylemeyi reddetti.

“[Görüşmeler] her yerde. Ama müzakere ediyorlar. Bir şey yapmak istiyorlar ve bir şey yapılıp yapılmayacağını göreceğiz,” dedi.

“Bir süre önce bir şeyler yapma şansları vardı, ama işe yaramadı. Biz de ‘Midnight Hammer’ operasyonunu gerçekleştirdik, bunun tekrar olmasını istemediklerini düşünüyorum” diye ekledi ve geçen haziran ayında ABD Hava Kuvvetleri ve Donanmasının üç İran nükleer tesisine saldırdığı operasyona atıfta bulundu.

Nükleer programı konusunda müzakerelere katılmaya ikna etmek için Tahran’a baskı yapan Trump, son zamanlarda sık sık ülkeye tekrar saldırmakla tehdit etti. ABD başkanı geçen hafta USS Abraham Lincoln gemisini Körfez’e gönderdi ve bu da olası bir askeri çatışma korkusuna yol açtı.

Yaklaşık 5.700 ek ABD askeri getiren uçak gemisi saldırı grubu, bölgede bulunan üç destroyer ve üç kıyı savaş gemisine katıldı.

Bölgesel güçlerin bir çözüm için baskı yapmasıyla son günlerde gerginlikler azalmaya başladı.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan salı günü erken saatlerde, “uygun bir ortamın varlığı” koşuluyla, ülkenin dışişleri bakanına “onur, ihtiyat ve uygunluk ilkeleri rehberliğinde adil ve eşitlikçi müzakereler yürütmesi” talimatını verdiğini söyledi.

Pezeşkiyan, “Bu müzakereler ulusal çıkarlarımız çerçevesinde yürütülecektir,” diye ekledi.

İran Cumhurbaşkanı’nın açıklaması, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’nın (CENTCOM) USS Abraham Lincoln’den kalkan bir ABD savaş uçağının “uçak gemisini ve gemideki personeli korumak ve meşru müdafaa kapsamında İran’a ait İHA’yı düşürdüğünü” bildirmesiyle aynı döneme denk geldi.

İran Tasnim haber ajansı, konuyla ilgili bilgisi olduğunu söylediği adı açıklanmayan bir kaynağa dayanarak, uluslararası sularda bir İHA ile bağlantının kesildiğini; İHA’nın İslam Devrim Muhafızları Ordusu’na (IRGC) verileri “başarıyla” ilettikten sonra iletişimin koptuğunu bildirdi.

Tasnim, bağlantı kesintisinin neden gerçekleştiğini belirlemek üzere soruşturma yürütüldüğünü belirtti.

Düşürme olayının ardından CENTCOM, IRGC güçlerinin Hürmüz Boğazı’nda ABD bayraklı ve ABD mürettebatlı bir ticaret gemisini de taciz ettiğini iddia etti.

Açıklamada, “İki IRGC botu ve İran’a ait bir Mohajer İHA’sı, M/V Stena Imperative’e yüksek hızla yaklaştı ve tankere çıkarma yapıp el koymakla tehdit etti,” denildi.

İran’ın Fars haber ajansı ise günün ilerleyen saatlerinde, adı açıklanmayan İranlı yetkililere dayandırdığı haberinde, bir geminin gerekli hukuki izinler olmaksızın İran karasularına girdiğini aktardı.

Yetkililer, geminin uyarıldığını ve “özel bir güvenlik olayı yaşanmadan” bölgeyi terk ettiğini söyledi.

Görüşmelerin yapılması bekleniyor

İki olay, cuma günü yapılması beklenen görüşmelere ilişkin planları değiştirmiş görünmüyor.

Salı günü Fox News’e verdiği röportajda Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff’un “bu hafta ilerleyen günlerde İranlılarla görüşmeler yapmasının planlandığını” söyledi.

Leavitt, “Şu an itibarıyla bunlar hâlâ planlandığı gibi,” dedi.

İran Tasnim ajansı, Dışişleri Bakanlığı sözcüsünün, toplantı yeri seçimi için istişarelerin sürdüğünü; Türkiye, Umman ve bölgedeki birkaç ülkenin ev sahipliği teklif ettiğini söylediğini aktardı.

Associated Press haber ajansı, adı açıklanmayan bir Türk yetkiliye dayandırdığı haberinde, görüşmeler gerçekleşirse Umman, Pakistan, Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri dışişleri bakanlarının da görüşmelere katılmaya davet edildiğini bildirdi.

Katar Dışişleri Bakanlığı, gerilimi azaltmak için İran’daki en üst düzey temaslarla çalıştığını açıkladı. Bakanlık sözcüsü Majed Al Ansari, “Bölgede hepimiz kolektif olarak… olumlu bir rol oynadığımızdan emin olmak için doğru temasları ve bağlantıları kuruyoruz,” dedi. İranlı yetkililerden ise hemen bir açıklama gelmedi.

Reuters haber ajansı ise İran’ın görüşmelerin Türkiye’de değil Umman’da yapılmasını talep ettiğini ve kapsamın yalnızca nükleer konularda iki taraflı müzakerelerle sınırlandırılmasını istediğini bildirdi. Ajans, adı açıklanmayan bölgesel bir kaynağa atıfta bulundu.

Geçen yıl ABD ve İranlı yetkililer Umman üzerinden beş tur görüşme yapmıştı; ancak İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü ve Washington’ın daha sonra katıldığı 12 günlük savaş nedeniyle görüşmeler askıya alınmıştı.

Al Jazeera muhabiri Tohid Asadi, Tahran’dan aktardığı değerlendirmede İranlı yetkililerin bu görüşmelerde “pragmatik bir yaklaşım” aradığını, ancak ele alınacak kesin başlıkların hâlâ belirsiz olduğunu söyledi.

İranlı yetkililer, müzakerelerin ülkenin nükleer programına odaklanmasını istediklerini belirtirken; Washington’ın ise İran’ın bölgesel silahlı gruplarla ilişkileri ile balistik füze ve savunma programları dâhil olmak üzere birçok konuyu görüşmek istediği bildiriliyor.

Asadi, “Elbette bir güven sorunu da var ve hazirandaki görüşmeleri hatırlamamız gerekiyor: O dönemde ABD ve İsrail İran’a saldırdı; nükleer tesisleri, nükleer bilim insanlarını, askeri karargâhları ve sivil altyapıyı hedef aldı,” diye ekledi.

Analistler ise bu görüşmelerin verimli olacağına inanmadıklarını söylüyor.

Washington DC’deki Middle East Institute’te kıdemli araştırmacı Alex Vatanka, “Soru şu: Bu herhangi bir sonuca varacak mı? Washington ya da Tahran’dan, taraflardan birinin ‘kırmızı çizgilerini’ yumuşatmaya istekli olduğunu gösteren herhangi bir sinyal görmedim,” dedi.

Vatanka, “Dolayısıyla bu değişmedikçe, Amerikan ya da İran tarafında son dakika bir sürpriz olmadıkça, diplomatik görüşmelerin bu krizi barışçıl bir yöne taşımasının nasıl mümkün olabileceğini gerçekten göremiyorum,” diye konuştu.

Vatanka ayrıca bu kez ABD’nin çok daha fazla “güç gösterisi” yaptığını ve “pozisyon aldığını” belirtti.

“Esas soru şu: ABD, tüm bu askeri unsurları İran’ın bir anlaşmaya er ya da geç ihtiyaç duyduğunu fark etmesini sağlamak için mi konuşlandırıyor? Yoksa İslam Cumhuriyeti’nde rejim değişikliğine benzeyen uzun soluklu bir siyasi projeye dönük bir hazırlık mı yapıyor?” dedi.

Diplomasi

UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Yayınlanma

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.

FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.

Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.

UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.

Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.

Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.

Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.

Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.

Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.

Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.

Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.

En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.

POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.

Okumaya Devam Et

Diplomasi

ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

Yayınlanma

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.

Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.

Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.

Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.

ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.

Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.

Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.

Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.

Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.

Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.

GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.

Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.

Okumaya Devam Et

Diplomasi

Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Yayınlanma

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.

Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.

The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.

ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.

Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu

Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.

Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.

Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.

Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.

Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English