Bizi Takip Edin

Amerika

ABD’den Rusya’ya karşı yeni nükleer atılımı

Yayınlanma

Ukrayna savaşının başlamasının ardından Rusya’dan doğalgaz ve petrol alımını durdurarak yaptırım uygulamaya başlayan ABD ve Avrupa, nükleer enerji sektörü söz konusu olduğunda aynı şekilde davranmamıştı.

Aksine, Batılı güçler, Rusya’nın devlete ait nükleer devi Rosatom ve yan kuruluşu Tenex’ten hammadde ve hizmet akışını kesintiye uğratmamaya özen gösterdiler.

Financial Times’ta (FT) yer alan analize göre, Ukrayna savaşı, ABD ve Avrupa enerji arzında, özellikle de her iki bölgenin nükleer filolarına güç sağlamak için gereken zenginleştirilmiş uranyum yakıtının beşte birinden fazlasının Rusya’dan geldiği nükleer sektörde birçok güvenlik açığını ortaya çıkardı.

ABD’de kamu hizmeti şirketleri, Rus arzının kesintiye uğraması ihtimaline karşı nükleer yakıt stoklamak için iki yıldır çaba harcıyor. Washington, aynı zamanda, 2011’deki Fukushima kazasından sonra talepteki çöküş ve yıllarca süren ihmal nedeniyle harap olan nükleer tedarik zincirini yeniden inşa etmek için milyarlarca dolarlık bir hamle yapıyor.

Fukushima’nın ardından nükleer yatırımlardaki ani geri çekilme, uranyum ve reaktörleri beslemek için gerekli olan dönüştürme ve zenginleştirme gibi yan hizmetler sağlayan birçok özel şirket için bir krize yol açtı.

Kongre, Rosatom’dan ithalatı yasaklayabilir

ABD’li bir nükleer yakıt şirketi olan Centrus Energy’nin eski CEO’su Daniel Poneman, “Fukushima çöküşü piyasayı bir nevi yok etmeden önce büyük bir tedarik zincirimiz vardı,” diyor.

Piyasadaki çöküş, Rusya’ya bağımlılıkla el ele gitti. Örneğin, Tenex, en yeni nesil reaktörlere güç sağlamak için gerekli olan Haleu veya düşük zenginleştirilmiş uranyum veya yüksek testli düşük zenginleştirilmiş uranyum adı verilen bir tür uranyumun ticari satışlarında tekel.

Poneman, ABD’nin ‘hassas’ çift kullanımlı nükleer teknoloji sektörünü özelleştiren dünyadaki tek ülke olduğunu ve bu nedenle açıkta kaldığını söylüyor. Ukrayna savaşının ‘tüm nükleer enerji dünyasını alt üst ettiğini’ söyleyen Poneman, bunun ardından Washington’un sektörü yeniden ayağa kaldırmak için harekete geçtiğine işaret ediyor.

Başlangıçta Washington’a, yaptırımların uygulanmasına karşı lobi yaptıktan sonra, ABD nükleer endüstrisi şimdi Rusya’dan yakıt zenginleştirme ve dönüştürme hizmetlerine olan bağımlılığı sona erdirmeyi taahhüt ediyor.

Bunların aşamalı olarak kaldırılması yıllar alacak olsa da, Kongre, Rosatom ve Tenex’ten ithalatı yasaklayacak bir yasa üzerinde çalışıyor.

Bill Gates de ‘yeniden nükleer’ atılımını destekliyor

Ukrayna savaşı, fosil yakıtlara alternatif olarak nükleer enerjiye olan talebin artmasıyla aynı zamana denk geldi. ABD Başkanı Joe Biden’ın iklim ekibi, bunu dünyanın Paris Anlaşması’ndaki hedeflere ulaşmasına yardımcı olabilecek kilit bir teknoloji olarak nitelendiriyor.

Geçtiğimiz ay Washington, İngiltere, Fransa ve Japonya da dahil olmak üzere 21 ülkeye katılarak 2050 yılına kadar nükleer kapasiteyi üç katına çıkarma sözü verdi.

ABD’nin yerli sanayisine yönelik planları, küresel olarak zenginleştirme ve dönüştürme kapasitesini artırmak için birlikte 4,2 milyar dolar taahhüt eden Fransa, Kanada, Japonya ve İngiltere’den destek alıyor.

Bu ülkeler yeni nükleer reaktörler inşa etmeyi planlıyorlar ve savunucuların mevcut teknolojiden daha güvenli ve daha verimli olduğunu iddia ettikleri küçük modül reaktörlerinin (SMR’ler) yapılmasını da araştırıyorlar.

Bill Gates ve OpenAI CEO’su Sam Altman da dahil olmak üzere özel yatırımcılar, SMR’ler geliştiren startup’ları destekliyor.

Uranyum ve nükleer yakıta olan talep de arttı çünkü ABD, Britanya ve diğer bazı batılı ülkeler, Çin ve Rusya yeni birimler inşa etmek için yarışırken, mevcut nükleer reaktörlerin ömrünü uzatma kararı aldı.

Duyarlılıktaki bu değişim, 2021’in başından bu yana üç katına çıkarak 16 yılın en yüksek seviyesi olan 106 dolara yükselen uranyum fiyatlarında bir toparlanmaya yol açtı.

Nükleere yatırımın dezavantajları

Bununla birlikte FT’ye göre analistler, artan maliyetlerin, yüksek faiz oranlarının ve proje gecikmelerinin nükleer startup’lara yönelik piyasa desteğinde keskin bir düşüşe neden olduğunu belirterek başarının garanti edilmediğini söylüyor.

Eleştirmenler ayrıca, nükleer altyapının büyük masraflarının, sektörün maliyet aşımları konusundaki zayıf sicilinin ve güvenlik endişelerinin, kamu parasının yenilenebilir enerjiyi yaygınlaştırmak için daha iyi harcanacağı anlamına geldiğini iddia ediyor.

Endişeli Bilim İnsanları Birliği’nde nükleer enerji güvenliği direktörü Edwin Lyman, “Endüstri, insanları karbon emisyonlarını azaltmada rol oynayabileceğine ikna etmek için bir halkla ilişkiler savaşı veriyor. Fakat temeller gerçekten değişmedi: nükleer enerji diğer elektrik türlerinin çoğundan daha pahalı,” diyor.

Tedarik zincirlerindeki dönüşüm

Nükleer yakıt tedarik zinciri, uranyum cevherinin madenciliği ve öğütülmesiyle başlıyor.

Amerikan cevher üretimi 1980’lerde zirveye ulaşmıştı. Bazı işlenmemiş rezervler yerinde kalırken, yerli sanayi denizaşırı ülkelerdeki daha düşük maliyetli rakiplerle rekabet etmek için mücadele etti.

ABD nükleer santralleri artık kullandıkları uranyumun çoğunu ithal ediyor ve tedarikin neredeyse yarısını Rusya, Kazakistan ve Özbekistan’dan sağlıyor.

Rusya, uranyum zenginleştirmede rakipsiz

Cevheri gaza dönüştürmek ve daha sonra uranyum-235 izotopunun varlığını yaklaşık yüzde 5’lik bir seviyeye kadar zenginleştirmek için kimyasal süreç daha da uzmanlaşmış durumda.

Zenginleştirme hizmetlerinin yalnızca iki büyük batılı tedarikçisi var: Fransa’nın Orano şirketi ve İngiltere, Almanya ve Hollanda konsorsiyumu olan Urenco.

Çin, kendi ihtiyaçlarını karşılamak için zenginleştirme kapasitesi inşa ederken, Rusya, dünyanın ticari kapasitesinin neredeyse yarısına sahip baskın bir oyuncu olarak öne çıkıyor.

ABD’deki 93 nükleer reaktör tarafından kullanılan yakıtın beşte birinden fazlası, başta Rosatom olmak üzere Rus tedarikçilerle yapılan zenginleştirme sözleşmeleri yoluyla sağlanıyor. Avrupa Birliği, yakın zamana kadar Rus yakıtına bağımlı olan Finlandiya, Slovakya, Macaristan ve Çek Cumhuriyeti’ndeki 18 Rus yapımı reaktörü nedeniyle şirkete daha da bağımlı.

Haleu’da Rus tekeli ABD’deki planların ertelenmesine neden oldu

Tenex’in ise standart nükleer yakıttan daha güçlü olan ve SMR reaktörlerinde kullanılan düşük zenginleştirilmiş uranyum veya yüksek testli düşük zenginleştirilmiş uranyum (Haleu) pazarını tekel kontrolüne tabi tutması, ABD’deki bazı reaktör projeleri için şimdiden sorunlara neden oluyor.

Aralık 2022’de Bill Gates tarafından kurulan bir şirket olan TerraPower, yakıt kısıtlamalarını gerekçe göstererek Wyoming’de planlanan 345 megavatlık yeni bir reaktörün inşasında iki yıllık bir gecikme olduğunu duyurdu.

Biden’ın üç ayaklı nükleer planı

Biden yönetimi, zenginleştirme ve dönüştürme tedarik zincirini yeniden inşa etmek için üç yönlü bir strateji izliyor: yerli sanayiyi sübvanse etmek; uluslararası ortakları bir ‘dostluk stratejisine’ dahil etmek; ve vergi mükelleflerinin yatırımlarını korumak için Rus ithalatına yaptırımlar uygulamak.

ABD Enerji Bakanlığı nükleer enerjiden sorumlu bakan yardımcısı Kathryn Huff, stratejinin ABD’nin ‘ulusal güvenliğini, enerji bağımsızlığını ve iklim hedeflerini’ korumak için hayati önem taşıdığını ileri sürüyor.

Huff, Putin’in ‘haksız bir savaş’ yürüttüğünü ve enerji sistemleri etrafında ‘kabul edilemez davranışlarda’ bulunduğunu ileri sürerek, Rusya’ya ‘fon sağlamayı’ bırakmanın ‘ahlaki bir zorunluluk’ olduğunu belirtiyor.

Kasım ayında Biden yönetimi, ABD merkezli şirketleri zenginleştirme ve dönüştürme kapasitesini artırmaya teşvik etmek için Kongre’den fazladan 2,2 milyar doları onaylamasını istedi.

Birkaç SMR geliştiricisine milyarlarca dolarlık destek sözü verdi ve bu ay uranyum zenginleştirme hizmetleri için şirketlerden 500 milyon dolarlık bir teklif talebi başlattı.

ABD, Haleu’da ‘kendi kendine yeter’ olmayı hedefliyor

Rusya’nın SMR reaktör yakıtı üzerindeki kontrolünü kırmak amacıyla ABD Enerji Bakanlığı, Centrus Energy’nin Piketon, Ohio’daki bir projesini finanse ediyor.

Kasım ayında, şirkette çalışan bilim adamları 16 santrifüjlü bir kaskad sistemi kullanarak, 20 kg Haleu üretmek için uranyumu normalden daha yüksek bir seviyeye zenginleştirdiler. Şirkete göre, ortalama bir ABD tüketicisi için ömür boyu enerji sağlamak için, sadece üç yemek kaşığı Haleu yeterli.

Projenin başarısının ardından Centrus, ‘yabancı, devlete ait, devlet sübvansiyonlu rakiplere’ alternatif olmayı amaçlayan Haleu üretimini genişletmek için daha fazla devlet teşviki için rekabet edeceğini söyledi.

Bu arada Rosatom, Çin, Vietnam, Macaristan ve Bangladeş de dahil olmak üzere denizaşırı ülkelerde 30’dan fazla standart nükleer reaktör inşa ediyor ve Aralık 2022’de önümüzdeki on yıl için 200 milyar dolarlık dış sipariş aldığını açıkladı.

Amerika

ABD’den Rusya’ya Avrupa için yeni güvenlik anlaşması teklifi çağrısı

Yayınlanma

Axios’un haberine göre ABD yönetimi, Abu Dabi’deki müzakerelerde Rusya’dan Avrupa ile gelecekte akdedilecek güvenlik mimarisine yönelik yeni bir teklif hazırlamasını istediğini ileri sürdü. Sürecin Ukrayna barış görüşmeleriyle eş zamanlı yürütülmesi öngörülürken güvenlik adımlarının ancak çatışmaları sona erdirecek anlaşmanın ardından devreye gireceği bildirildi.

ABD yönetiminin, Avrupa ülkeleri ile Moskova arasındaki gerilimi düşürecek tedbirleri de içeren, Avrupa ile gelecekte akdedilebilecek yeni güvenlik anlaşmasına yönelik teklif sunması için Rusya’ya çağrıda bulunduğu ileri sürüldü.

Haber portalı Axios’un konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberine göre ABD tarafı, söz konusu talebi Abu Dabi’de yapılan üçlü müzakereler sırasında iletti.

Görüşmelerde ABD Başkanı Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile Donald Trump’ın damadı Jared Kushner, Rus heyetine güvenlik alanındaki endişe ve taleplerini özetleyen yeni bir teklif hazırlamasını önerdi.

Amerikan heyetinin, bu teklifte Moskova’nın gerilimi azaltmak ve “Avrupa’ya saldırmazlık garantileri sunmak” adına ne tür “simetrik adımlar” atmaya hazır olduğunun da netleştirilmesini istediği aktarıldı.

Beyaz Saray’ın yaklaşımına vakıf bir başka kaynak ise Trump yönetiminin Avrupa’da yeni güvenlik mimarisi ile Rusya ve Ukrayna arasındaki barış anlaşması süreçlerini eş zamanlı yürütmeyi amaçladığını bildirdi.

Buna göre güvenlik mutabakatlarının fiili uygulaması, yalnızca Ukrayna’daki çatışmayı sona erdirecek anlaşmanın imzalanmasının ardından devreye girecek.

Kaynak, sürece ilişkin yaklaşımı değerlendirirken “[Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir] Zelenskiy, güvenlik garantileri konusunda bundan sonra neler yaşanacağını bilmeden herhangi bir uzlaşıya onay vermez. Putin de aynı tabloyu net biçimde görmek istiyor. Güvenlik başlığının bu denli belirleyici olması tam da buradan kaynaklanıyor” ifadelerini kullandı.

Aynı yetkili, Avrupa ve Ukrayna’nın desteği bulunmadığı sürece ABD’nin Rusya ile güvenlik anlaşmasına varmayacağını, ayrıca Washington’ın Moskova’ya Avrupa’nın güvenlik kararları üzerinde veto hakkı tanımayacağını kaydetti.

Rusya Devlet Başkanı Yardımcısı ve Ukrayna müzakerelerindeki heyet başkanı Vladimir Medinskiy ise temel hedefin Avrupa’da kapsamlı yeni güvenlik sisteminin inşası olduğunu dile getirmişti.

Medinskiy, söz konusu yapının “1975 Helsinki ruhunu taşıyan, günümüz gerçeklerine yanıt üreten, adil, yeni bir modern Yalta ve Potsdam” kimliğine kavuşması gerektiğini kaydetti.

Rus yetkili, böyle bir sistemin kurulması durumunda Avrupa’da on yıllarca, hatta asırlarca sürecek barışın sağlanabileceğini savundu.

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov da Avrasya’da yeni güvenlik mimarisinin nasıl şekillenmesi gerektiğine dair Moskova’nın kendi tutum belgesine sahip olduğunu açıkladı.

Lavrov, Rusya’nın, Washington yönetiminin “hiç kimsenin güvenliğinin zedelenmeyeceği dürüst bir çıkar dengesine ulaşma hedefiyle diyaloğu sürdürme kararlılığını koruyacağını” umduğunu belirtti.

Rus makamları, ülkenin Avrupa’ya saldırma niyetinin bulunmadığını birçok kez dile getirdi.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, NATO ülkeleriyle savaşmak için hiçbir gerekçelerinin bulunmadığına işaret ederek “Ne jeopolitik ne ekonomik ne siyasi ne de askeri hiçbir çıkarımız var” açıklamasını yapmıştı.

Putin ekim ayında yaptığı açıklamada Rusya’nın “2029’da da 2030’da da 2050 yılında da” kimseye saldırma planı olmadığını dile getirmişti.

Diğer taraftan Putin, “bütün NATO ülkelerinin Rusya ile savaştığını” öne sürmüş ve Rus ordusunun bugün dünyanın en savaşa hazır silahlı gücü olduğunu ifade etmişti.

Abu Dabi’deki temasların ardından Kushner, Witkoff ile Moskova’ya gideceklerini duyurdu.

Ziyaret kapsamında çatışmanın çözümüne yönelik müzakerelere Avrupalıların katılımı hususunda Putin ile görüşmeyi planladıklarını aktaran Kushner, Rus liderin bu katılıma onay vermesi durumunda tarafların “çok daha büyük bir ilerleme kaydedebileceğini” savundu.

Rusya Devlet Başkanı Yardımcısı Yuriy Uşakov, ABD özel temsilcilerinin 12 Kasım’da Moskova’ya ulaşacağını, Rusya Devlet Başkanı ile planlanan görüşmenin ise günün ilk yarısında yapılacağını bildirdi.

Okumaya Devam Et

Amerika

Oylamaya gitmeyen 11 Demokrat vekil Hegseth’in azil sürecini tıkadı

Yayınlanma

ABD Temsilciler Meclisinde 11 Demokrat vekilin katılmadığı oylamada Savunma Bakanı Pete Hegseth hakkındaki azil tasarısı 204’e karşı 211 oyla engellendi. Katılım eksikliği parti içinde disiplin tepkilerine yol açarken gelecek yıl için planlanan azil girişimi Demokrat liderlerin temkinli stratejisiyle karşı karşıya geldi.

ABD Temsilciler Meclisindeki Demokratlar, 11 milletvekilinin oylamaya katılmaması sebebiyle Savunma Bakanı Pete Hegseth hakkındaki azil girişiminin Cumhuriyetçilerce engellenmesine tepki gösteriyor.

Salı akşamı Genel Kurula gelen ve Cumhuriyetçi Milletvekili Thomas Massie tarafından hazırlanan sekiz maddelik azil tasarısı, 204’e karşı 211 oyla reddedildi.

Oylamaya katılmayan 11 Demokrat vekilden sekizinin Genel Kurulda hazır bulunması halinde azil sürecinin bir sonraki aşamaya taşınabileceği hesaplanıyor.

Yaşanan sonuç, Demokrat Parti içinde Genel Kurul oylamalarına katılım disiplininin sıkılaştırılması çağrılarını artırdı.

Bu tablo, Kongrenin her iki kanadında da çoğunluğu devralacakları gelecek yılın başında Hegseth’in azline öncelik verilmesini savunan Demokrat vekillerin taleplerini yeniden hareketlendirdi.

Söz konusu baskı, yürütmenin denetiminde daha temkinli ve aşamalı bir yöntem öneren parti yönetimi açısından görüş ayrılığı riski barındırıyor.

New York Temsilcisi Alexandria Ocasio-Cortez, devamsızlık yüzünden herhangi bir oylamanın kaybedilmesinin kesinlikle kabul edilemeyeceğini vurguladı: “Bu hiçbir şekilde kabul edilemez. Konuyu en kısa sürede yeniden gündeme getirmeli ve herkesin katılımını sağlamalıyız.”

İşlerini yapmak ve oylamalarda hazır bulunmak zorunda olduklarını kaydeden Ocasio-Cortez, “Burada bulunma amacımız bu” ifadesini kullandı.

Benzer bir değerlendirmede bulunan Kaliforniya Temsilcisi Ro Khanna, “Önemli oylamalarda vekillerin mutlaka gelmesi gerektiğini açıkça ortaya koymalıyız” dedi.

Gelecek yıl Temsilciler Meclisi çoğunluğu partisine geçtiğinde Hegseth’in azlinin vakit kaybetmeden yeniden oylanmasını isteyen Khanna, “Bunu elimizden geldiğince çabuk yapmalıyız” görüşünü paylaştı.

Tasarı Genel Kurula getirilmeden önce oturum veya soruşturma gerekip gerekmediği sorusuna Khanna, “Hayır, doğrudan ilerletmeliyiz” yanıtını verdi.

Bu yaklaşım, hazırlıksız ve aceleci azil süreçlerine karşı çıkan Demokrat liderlerle bir çatışma ihtimalini doğuruyor.

Demokrat yöneticiler bu haftaki tasarıya destek verse de metni Genel Kurula bizzat taşımamıştı.

Gelecek yıl çoğunluğu elde ettiklerinde azil adımından önce Donald Trump yönetimindeki çeşitli yetkililer hakkında kapsamlı incelemeler yürütmek istediklerini belirtiyorlar.

Temsilciler Meclisi Çoğunluk Liderliği görevini üstlenmesi beklenen Kaliforniya Temsilcisi Pete Aguilar, parti yönetiminin gelecek yıl Hegseth’in azlini yeniden ele alma planı olmadığını bildirdi.

Aguilar konuya dair, “Çoğunluğa geçtiğimizde sorumlulardan hesap sorma konusunda kararlıyız ve bu süreç erken dönemde denetim mekanizmasıyla başlayacak. Ancak şu aşamada tartışılan böyle bir başlık yok” değerlendirmesini yaptı.

Oylamayı kaçıran 11 Demokrat vekil arasında yer alan Melanie Stansbury ve Jonathan Jackson, trafik sıkışıklığı nedeniyle Temsilciler Meclisine zamanında ulaşamadıklarını bildirdi.

Eski Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi’nin ofisi, San Francisco’daki Gaziler Günü etkinliğinde bulunduğunu, ancak Hegseth’in azlini desteklediğini ve tasarının komisyona havale edilmesine karşı ret oyu kullanacağını açıkladı.

Nevada Temsilcisi Steven Horsford ise şahsi bir acil durum nedeniyle Genel Kurula geç kaldığını ve sorumluluğu tamamen üstlendiğini duyurdu.

Michigan Temsilcisi Rashida Tlaib, oylamaya katılmayan vekillere tepki göstererek Demokratlara çoğunluğu veren seçmenlerin yeni Kongreden daha fazlasını bekleyeceği uyarısında bulundu.

Bir kaza yüzünden Kongre binasına ulaşımda zorluk yaşandığını anladığını aktaran Tlaib, “Ancak özellikle çoğunluktayken işimize odaklanmalı ve oyları eksiksiz çıkarmalıyız” dedi.

Hegseth’in gelecek yılın başında azledilmesi yönünde çağrı yapan Tlaib, “Birinin ülkenin temel çıkarlarına aykırı hareket etmesine izin vermemizin tehlikeli bir emsal oluşturacağını düşünüyorum” şeklinde konuştu.

Massachusetts Temsilcisi Jim McGovern de tüm vekillerin oylamalarda bulunması gerektiğine işaret ederek sonucun değişip değişmeyeceğinden bağımsız olarak herkesin orada yer almasının şart olduğunu ifade etti.

Salı günkü oylamaya katılan tüm Demokratlar, Massie’nin sunduğu tasarının komisyona sevk edilmesine karşı oy kullandı.

New York Temsilcisi Joe Morelle, Demokratların Hegseth’in Amerikan halkı için oluşturduğu tehlikeye karşı tutumunu net biçimde gösterdiğini savunarak bakanın görev için uygun olmadığını öne sürdü.

Morelle, parti grubunun önümüzdeki haftalarda izlenecek yola dair istişarelerde bulunacağını kaydetti.

Tasarının sahibi Massie, Hegseth’in Kongre yetkisi olmadan İran’da çatışma yürüterek, Venezuela Devlet Başkanı’nı ülkesinden kaçırarak ve uluslararası sularda şüpheli uyuşturucu kaçakçılarının yargısız infazını yöneterek yetkisini kötüye kullandığını savunuyor.

Cumhuriyetçi Massie, eylül ayında da Hegseth için benzer bir azil girişimi başlatmış, ancak partisinin Meclis yönetimi oylamaları iptal edip vekilleri erken tatile göndererek tasarının oylanmasını önlemişti.

Massie, Politico’ya verdiği demeçte azil maddelerini Genel Kurula yeniden sunmayı planlamadığını söyledi.

Salı günü basın toplantısı düzenleyen Savunma Bakanı Hegseth ise Massie’nin girişimini “siyasi bir gösteri” ve “ego ile öfkeden beslenen şahsi bir manifesto” olarak nitelendirdi.

Hegseth savunmasında, “Amerikan cumhuriyetinin 250 yıllık tarihinde hiçbir savaş veya savunma bakanı, yasal askeri operasyonları yürüttüğü için azledilmedi; üstelik bizim vakamızda bu operasyonlar başarılıydı. Savaş yetkileri tasarısı olsun ya da olmasın, tek bir kez bile yaşanmadı. Tarih son derece açık ve nettir. Hoşnutsuz bir milletvekili politika anlaşmazlıkları yüzünden bunu hiçe saymak istiyor. Durum sadece politika anlaşmazlığından ibaret” ifadelerini kullandı.

Okumaya Devam Et

Amerika

Büyük Teknolojide Demokratlara göz kırpan ilk isim Alex Karp oldu

Yayınlanma

Büyük Teknoloji şirketleri, Demokratların ara seçimlerde büyük bir zafer kazanmasının ardından ilişkilerini yeniden düzenleme arayışında ve Alex Karp öne çıktı.

Bu keskin yön değişikliği, ikinci Donald Trump yönetimine büyük ölçüde bahis oynayan ve bu süreçte yönetimin gözdesi haline gelen teknoloji devi Palantir’in CEO’su ve kurucu ortağı Alex Karp’ta en belirgin şekilde ortaya çıkıyor.

Palantir’in Manhattan’daki merkezinde, POLITICO Playbook’a verdiği özel bir röportajda, bir zamanlar Demokrat Parti’yi “tamamen sorumsuz” olarak eleştiren Karp, felsefesini tanımlamak için “ilerici” kelimesini sekiz kez kullandı ve Demokratların 2026’da, 2028’de desteğini geri kazanacak bir düzelmeyi “kesinlikle” kaydettiğini kabul etti.

Karp şunları söyledi:

“Hayatım boyunca Demokrat oldum. Aşırı sol bir ortamda büyüdüm. İlerici olmak konusunda dünyadaki neredeyse herkesten daha fazla şey biliyorum ve Palantir’in, tüm ürünlerimizin özünde ilerici olduğuna kesinlikle inanıyorum.”

Şirketini “anti-woke” olarak nitelendiren Karp, ikinci Trump yönetimi döneminde milyarlarca dolarlık federal ihalelerden kazanç elde etti ve olası kongre soruşturmaları öncesinde Palantir’e danışmanlık yapması için eski Montana Demokrat Senatörü Jon Tester’ı işe aldı.

Geçen yıl kendi çalışanlarının “Trump 2.0”a ve Elon Musk’ın DOGE girişimine karşı çıkmak için şirketten ayrıldığını gören CEO şimdi Cumhuriyetçilerin seçim yenilgilerinin “iktisadi adalet” üzerine bir “referandum” olduğunu söylüyor ve pratik siyaset yaptığını ima ediyor:

“Bağışlarım Demokratlara da, Cumhuriyetçilere de eşit. Size şunu söyleyebilirim ki, açıklamayacağım ayrıntılara girmeden, ben çok dengeli biriyim ve siyasi arenadaki herkes bunu bilir. Ve şunu da söyleyeyim, ben köyün delisi de değilim.”

Karp ayrıca, Trump’ın özellikle göçmenlik uygulamalarını yanlış yönettiğini kabul etti. Oysa Palantir’in “Immigration OS” adlı teknolojisi, 30 milyon dolarlık bir sözleşmeyle desteklenen göç karşıtı rejimi besliyor:

“Başkanın bu konuda dürüst olduğunu duymaktan gerçekten memnun oldum; bilirsiniz, sanırım sözleri şöyleydi: ‘Evet, biraz fazla ileri gittik’. Ve benim özel olarak söylediğim şeyi şimdi kamuoyuna açıklamasından memnunum.”

Bu eleştirilerin Pentagon’a da (ki Pentagon da Palantir’e sözleşmeler vermişti) uzanıp uzanmadığı sorusuna gelince, Savunma Bakanı Pete Hegseth’in Kongre’nin öfkesiyle karşı karşıya kalan ilk yönetim yetkilisi olması üzerine Karp, yeni Demokrat danışmanının tavsiyesi üzerine sessiz kaldı.

Tester şunları söyledi:

“Alex’e hiçbir şey söylememesini tavsiye ederim. Bırakalım da olaylar kendi seyrini izlesin. Kongre işini yapsın. Kongre ya onu görevden alacak ya da almayacak. Başkan ya onu görevden alacak ya da başka biriyle değiştirecek, ya da yapmayacak. Bırakalım da bu süreç işlesin.”

Röportajdan saatler sonra Temsilciler Meclisi’ndeki Cumhuriyetçiler Hegseth’e yönelik görevden alma girişimini boşa çıkardılar.

New Hampshire’da kayıtlı seçmen olan Karp (burada yaklaşık 2 bin dönümlük arazisi var), 2028’de bir Demokrat’ı destekleme olasılığına açık.

Fakat Karp, destekleyeceği Demokratın DSA (Amerikan Demokratik Sosyalistleri) üyesi olmayacağını söylüyor.

Ona göre DSA’lılar, “Yahudileri manipüle etmeyi ve Siyahları ayrımcılığa maruz bırakmayı seviyorlar.”

“En yetkin, en iyi lider”e oy vereceğini söyleyen CEO şöyle devam etti:

“Aslında Palantir’i savunmuyorum. Aslında sorduğum şey, ‘Bu ülkedeki iktisadi adalet konusunda ne yapacaksınız?’ Ve bence bu konuda Demokratların bir avantajı var çünkü birçok Cumhuriyetçide kapitalizmin tüm sorunları çözdüğü yönünde bir ortodoks inanç var. Belki bu bir zamanlar doğruydu. Ben bunun doğru olduğunu hiç düşünmedim. Şu anda kesinlikle doğru değil. Ve temelde merkez ve merkez-sol görüşlü herkes bunu anlıyor.”

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English