Bizi Takip Edin

AMERİKA

Amerikan ekonomisi toparlanıyor mu?

Yayınlanma

ABD Başkanı Joe Biden, 2023’e ilişkin tüm karamsar öngörülere rağmen, Amerikan ekonomisinin ‘gerçekten parlak noktalara’ sahip olduğunu ve yeni bir düzlüğe doğru gittiğini savundu.

‘Yeni bir düzlük’, Beyaz Saray’ın istikrarlı ve daha yavaş büyümeye verdiği yeni isim. Yatırımcıların, bazı CEO’ların ve iktisatçıların ABD ekonomisinin 2023 yılını resesyonda geçireceği öngörülerine rağmen Beyaz Saray bu görüşü paylaşmıyor.

Joe Biden, resesyondan kurtuluşun federal harcamalarda olduğunu düşünüyor. Kapalı bir toplantıda kabine üyelerine seslenen Biden, önümüzdeki 10 yılda imalat ve teknoloji alanlarındaki kamu ve özel yatırımlarının 3,5 trilyon dolara varacağını ileri sürdü.

Bu yatırımların Amerikan ekonomisini güçlendireceğini söyleyen Biden, Amerikan şirketlerinin ve işçilerinin beklentilerinin de artacağını kaydetti.

ABD Başkanı, içine girdiği krizden daha güçlü çıkan dünyadaki tek ülke olduklarını da savundu.

Baz etkisi ile azalan enflasyon

Amerikan başkanı, ekonominin toparlandığına kanıt olarak enflasyon verilerini gösterdi.

Amerikan Merkez Bankası (Fed), hâlâ enflasyondan endişe ettiğini dile getirse de tahvil piyasaları pembe bir enflasyon tablosu çiziyor.

Finansal piyasalar, Fed’in yüzde 2’lik enflasyon hedefine ulaşılacağını düşünüyor. Hazine başabaş noktaları, önümüzdeki 5 yılda enflasyon ortalamasının yüzde 2,2 olacağını öngörüyor. Geçen sene bu beklenti yüzde 3,6 civarındaydı.

Başabaş noktaları, düzenli ve enflasyon korumalı tahvillerin gelirleri arasındaki fark tarafından öngörülen gelecek enflasyon oranına tekabül ediyor.

IMF yetkililerinden Gita Gopinath, ABD’nin enflasyon köşesini hâlâ dönmediğini savunurken San Francisco Fed Başkanı da finansal piyasaların enflasyonu nasıl olup da önemsemediğini anlayamadığını söyledi.

Ekim ayında yüzde 7,1’e düşen yıllık enflasyonun, Aralık’ta son 13 ayda ilk kez yüzde 7’nin altına düşebileceği tahmin ediliyor. 

Fed’in yüzde 2’lik hedefine ne zaman ulaşılacağı belirsizliğini korurken, banka yetkilileri bu yıl içerisinde bir faiz indirimi öngörmüyorlar.

Otomotiv sektörü yeni iş modeline geçti: Az üret, çok kâr et

ABD otomotiv sektörünün açıkladığı verilere göre, 2022 yılında toplamda 14 milyon araç satıldı.

2019 yılında bu sayı 18 milyondu. İlk akla gelen, azalan satışların kârı da azaltacağıdır; ama görünen o ki otomotiv sektörü bu meselenin üstesinden gelmiş.

Amerikan üreticileri, eskiden yaptıkları gibi aşırı üretim yerine düşük üretim, yüksek fiyatlar ve şişkin kârlarla iş görüyorlar.

Ekonomik Analiz Bürosunun verilerine göre, 2022’nin üçüncü çeyreğinde, yerel otomobil üreticilerinin kârları 2016’dan bu yana görülmedik seviyelere ulaştı. 

Tüketicilerin önünde artık daha az seçenek ve daha pahalı fiyatlar var. Kasım ayı enflasyon verileri, alıcıların yeni araçlara, 2019’daki seviyeden yüzde 20 daha fazla ödediğini gösteriyor.

‘Güçlü büyüme’ mi?

Atlanta Fed’in tahminlerine göre ABD ekonomisi 2022’nin son çeyreğinde yüzde 3,8 büyüyecek. Biden da Amerikan ekonomisindeki büyümenin ‘sağlam’ olduğunu öne sürüyor.

2023 yılında muhtemel bir ‘dezenflasyon’a en büyük katkıyı yavaşlayan imalat sektörünün vermesi muhtemel.

ISM imalat endeksi, Aralık ayı itibariyle 48.4’e düştü. Bir önceki ay 49 olan endeks, Mayıs 2020’den bu yana en düşük seviyesinde.

Bu endeksin 50’nin altında olması, genellikle daralan veya daralmaya yüz tutan bir ekonomiye işaret ediyor. İmalat sektörü, Mayıs 2020’den bu yana ilk kez geçen Kasım ayında küçülmüştü.

Endeksin en büyük unsurları, Aralık ayında yeni siparişlerin, üretimin ve istihdamın başına gelenler: bu üç kalemin hepsinde daralma gözleniyor.

Sektördeki şirketlerin hammadde ve diğer malzemelere ödediği fiyatlar da düşüyor.

İmalat sanayisindeki on beş sektörden on üçünde küçülme yaşanırken yalnızca iki sektörde büyüme görüldü.

Küçülmenin ve fiyatlardaki düşüşün tüketiciye yansıyacağı muhakkak. ABD’de hızı kesilen enflasyonun kaynağında imalat sektöründeki yavaşlamanın da olduğu görülüyor.

ABD ekonomisinin 2023’teki tahmini büyümesinin ise yüzde 0,5 civarında olması bekleniyor. ABD ‘teknik’ resesyondan kaçabilecek olsa da en iyimser tahminler bile çok da güçlü bir büyümeye işaret etmiyor.

Resesyon beklentisi artıyor

Bankrate tarafından 2022’nin dördüncü çeyreği için yapılan anket, iktisatçılarda resesyon beklentisinin yükseldiğini gösteriyor.

Anket yapılan iktisatçılar, Amerikan ekonomisinin 2023 yılında yüzde 64 ihtimalle resesyona gireceğini öngördü.

Yalnızca iki iktisatçı ABD’nin resesyondan kaçınabileceğini savundu.

Fed’in açıkladığı Aralık ayı toplantı tutanakları da, bankanın faiz artırımına devam edeceğini açık bir dille belirtiyor. 

Amazon, Tesla ve Facebook gibi şirketler de ekonominin daralacağından neredeyse emin. Facebook’un (Meta) kurucusu Mark Zuckerberg, “Önümüzdeki birkaç yılda operasyonel odağımız verimlilik, disiplin ve titizlik olacak ve daha sıkı bir atmosferde iş göreceğiz,” dedi.

İşsizlik ve istihdam

Joe Biden, Amerikan ekonomisinin avantajlarından birinin de hâlâ dirençli görünen işgücü piyasası olduğunu söyledi.

ABD Çalışma Bakanlığının yayınladığı verilere göre, 31 Aralık haftasındaki işsizlik başvuruları ‘yalnızca’ 204 bin. 

Bu, Eylülden bu yana görülen en düşük sayı olarak kayıtlara geçti. Süregiden işsizlik beyanlarında 24 bin kişilik bir düşüş yaşandı.

Bu pembe tabloya rağmen, dün Amazon 18 bin işçiyi daha işten çıkaracağını duyurdu. Teknoloji şirketi Salesforce da işgücünü yüzde 10 oranında azaltacağını açıkladı.

Özellikle teknoloji ve medya sektörlerinde işten çıkarmalar hayli yaygınlaştı. Fakat Wall Street Journal’a göre, işten çıkarılan teknoloji sektörü çalışanları kolayca yeni iş bulabiliyor.

Bunun işaret ettiği bir başka ihtimal daha var: İşten çıkarılan dolgun maaşlı ve tazminat sahibi üst düzey teknoloji çalışanları, resmi kurumlara işsizlik başvurusu yapma ihtiyacı duymuyor.

Büyük şirketler işçi çıkarıyor, KOBİ’ler işçi alıyor

Ücretler ve istihdam konusunda araştırmalar yapan ADP şirketinin verilerine göre, Aralık ayında büyük teknoloji şirketleri net olarak 151 bin kişiyi işten çıkardı. Bununla birlikte küçük ve orta büyüklükteki işletmelerde işe alımlar güçlendiği için özel sektörün Aralık ayındaki net istihdam artışı 235 bin olarak kayıtlara geçti.

ADP’nin baş ekonomistine göre işgücü piyasası güçlü olsa da bölünmüş durumda ve bu ‘güçlülük’ sektörden sektöre değişiyor.

Yarın açıklanacak istihdam verilerinde, Aralık ayında 200 binlik bir istihdam artışı olması bekleniyor. Ama bu rakam, istihdamdaki artışın azalmaya başladığını gösteriyor çünkü işsizlik oranının da yüzde 3,7’de kalacağı düşünülüyor.

Yeni iş düzenlemeleri

Öte yandan Biden, işçilerin daha iyi ücretli işlere geçmesini engelleyen rekabet sınırlayıcı anlaşmalara yönelik de düzenlemeler yapmayı planlıyor.

Bunun için Federal Ticaret Komisyonu, işçilere imzalatılan rekabet sınırlayıcı anlaşmalara ve bazı örneklerde ‘eğitim payının geri ödenmesi’ gibi uygulamalara karşı talimat yayınladı.

Kongre Demokratlarının lideri Chuck Schumer de Biden ile Komisyon’un adımını alkışlayarak, eski uygulamanın işçilerin ücretlerini düşürmek için tasarlanmış bir sistem olduğunu savundu.

Komisyon, yeni uygulama ile birlikte Amerikan işçilerinin ücretlerinin toplamda yıllık 300 milyon dolar artacağını hesaplıyor.

AMERİKA

Biden, Arap-Amerikan seçmenleri kaybedebilir

Yayınlanma

ABD Başkanı Joe Biden’ın önemli bir bağışçısı, Gazze savaşının yarattığı “felaketin” yeniden seçilme şansını tehlikeye attığı uyarısında bulunarak başkana İsrail’e silah sevkiyatını durdurması çağrısında bulundu.

Salı günü Boston’da ev sahipliğini yapacağı bir bağış kampanyasında 2,5 milyon dolar toplamayı bekleyen George Krupp, Biden’ı İsrail’e silah sevkiyatını askıya alarak konuyu “masadan kaldırmaya” çağırdı. 

Financial Times’a konuşan Krupp, “Bence bu İsrail meselesi onun için bir felaket oldu. Biden’ın hem insani hem de siyasi nedenlerle silah sevkiyatını askıya alması gerektiğini kesinlikle düşünüyorum,” dedi.

Kilit eyaletlerde Biden’a tepkiler var

Başkanın savaş konusundaki tutumu Demokratları böldü. Başkan, 7 Ekim’deki Aksa Tufanı operasyonuna karşılık olarak “İsrail’in kendini savunma hakkını” güçlü bir şekilde destekledi.

Fakat Biden’ın İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu hükümetini “dizginleyememesi” parti içinde giderek artan bir eleştiri konusu oldu.

Büyük bir Arap-Amerikan topluluğuna sahip olan Michigan’da 100.000’den fazla Demokrat (ya da toplam oyların yüzde 13’ü) Biden’ın tutumu nedeniyle 15 Mart’taki Demokrat başkanlık önseçiminde “bağlılıktan uzak” oy kullandı.

Mart ayında onlarca bağışçı ve aktivistle birlikte “Gazze’deki kriz” konusundaki endişelerini dile getiren bir mektuba imza atan Krupp, FT’ye verdiği demeçte Biden’ın savaş konusundaki “ikircikli” tutumunun yeniden seçilme kampanyasına zarar verdiğini söyledi. Bağışçı, Başkanın “İsrail’i Gazze’den çıkaracak ve iki devletli çözüme giden yolu gösterecek” net bir “doktrine” ihtiyacı olduğunu da sözlerine ekledi.

“Bence seçim bugün yapılsa, Başkan kaybeder”

Krupp’un yorumları Demokrat “mega bağışçı” Haim Saban’ın Biden’ın İsrail’e ağır silah sevkiyatını durdurma kararını eleştirmesinin ardından geldi. 

Saban geçen hafta Beyaz Saray üst düzey yetkililerine gönderdiği bir e-postada “Kötü, kötü, kötü, her düzeyde kötü bir karar, lütfen yeniden düşünün,” diye yazdı. Saban, Amerikan-İslam İlişkileri Konseyi ve diğer sivil haklar grupları tarafından eleştirilen yorumlarında, “İsrail’i önemseyen Yahudi seçmenlerin sayısı, Hamas’ı önemseyen Müslüman seçmenlerin sayısından daha fazladır,” dedi.

Çoğunlukla Demokratlara oy veren Arap ve Müslüman toplulukların bu seçimlerde tercih değiştirebileceği düşünülüyor. Kamuoyu yoklamaları Trump’ın kazanacağını gösterirken, Krupp ve pek çok Demokrat Gazze savaşının da dengeyi Başkanın aleyhine değiştirebileceğinden korkuyor.

Krupp, “Bence seçim bugün yapılsa, kaybederdi,” diyor.

Trump, Arap ve Müslüman Amerikalıları saflarına çekiyor

Nitekim Washington Post’tan Josh Rogin’in haberine göre, Müslüman Amerikalılar ve Arap Amerikalılar arasında, Başkan Biden’ın Gazze savaşına ve genel olarak Ortadoğu’ya yaklaşımına yönelik öfke aylardır artıyor ve kasım ayındaki beklentileri için olası bir tehdit oluşturuyor.

New York Times-Siena College’ın geçen hafta yayınladığı bir ankete göre Donald Trump, beş kilit eyaletteki Arap ve Müslüman seçmenler arasında 57-25 Biden’ın önünde görünüyor. 2020’de oy kullanacağını söyleyenler ise o dönemde Biden’ı 56-35 desteklediklerini bildirmişti.

Bir sandık çıkış anketine göre Michigan’daki Müslümanların yüzde 94’ü Şubat ayındaki Demokrat önseçiminde “bağlılık göstermedi.”

Şimdi, seçim yaklaşırken, bazı Arap Amerikalı bağışçılar ve aktivistler sadece yarış dışı kalmayı değil, Trump’ın seçilmesi için çalışmayı da düşünüyorlar.

Habere göre bu hafta Michigan’da yapılacak özel bir toplantıda Trump’ın temsilcileri onları da yanlarına çekmek için ellerinden geleni yapacaklar.

Trump’ın bağış gecesinde buluşacaklar

Salı günü, ülkenin dört bir yanından bir grup Arap Amerikalı bağışçı ve aktivist, Trump’ın eski Almanya Büyükelçisi Richard Grenell’in girişimiyle Oakland Hills, Michigan’da özel bir akşam yemeği için bir araya gelmeyi planlıyor.

Yorum yapmayı reddeden Grenell, Trump kampanyasının resmi bir üyesi değil fakat Trump son zamanlarda kendisinden “elçim” diye söz ediyor ve kasım ayında Trump’ın kazanması halinde üst düzey bir ulusal güvenlik pozisyonu için aday olarak görülüyor.

Donald Trumo’ın kızı Tiffany Trump’ın eşi Michael Boulos ve Lübnanlı bir iş adamı olan babası Massad Boulos da yemeğe katılacak. Yemek, Trump’ın ortakları tarafından savaşın yaşandığı birçok eyalette Arap Amerikalı liderlerle düzenlenen yemeklerden biri.

Rogin’in aktardığına göre, toplantının düzenlenmesine yardımcı olması ve ev sahipliği yapması için Suriyeli Amerikalı bir toplum lideri ve çeşitli Müslüman savunuculuk kuruluşlarına bağışta bulunan Michiganlı doktor Yahya Basha ile temas kuruldu. Yıllar boyunca hem Demokrat hem de Cumhuriyetçi yönetimlerle bağlarını geliştirmiş olan Basha 2024 adayını henüz seçmediğini söyledi.

Basha en çok Biden yönetiminin Suriye’ye yaptırım uygulama konusundaki politikalarını eleştiriyor. Diğer davetlilerin de Biden’ın Ortadoğu politikalarına, özellikle de Gazze ve İran’a ilişkin kendi şikâyetleri var.

Fakat Rogin’in belirttiğine göre konuştuğu herkes, 2020’de başkanlığa aday olurken kendilerine vaatlerde bulunan Biden tarafından “ihanete uğramış ve ihmal edilmiş” hissettiklerini söyledi.

Michigan’da yapılacak toplantıya davet edilen dört kişi ise Post muhabirine, Trump’ın seçilmesine yardım etmeye zaten kararlı olduklarını ve kampanya ile bağlarını güçlendirmek istediklerini söyledi.

Okumaya Devam Et

AMERİKA

Politico: ABD, ‘yabancı acenta’ yasası nedeniyle Gürcü siyasetçilere yönelik yaptırımları değerlendirecek

Yayınlanma

Politico‘nun haberine göre ABD Kongresi, Gürcistan’da ‘Yabancı Etkinin Şeffaflığı’ yasasını teşvik etmekten sorumlu siyasetçilere yaptırım uygulanmasını öngören yeni bir yasa tasarısını değerlendirecek.

‘Demokrasiyi koruma ve kollama’ çabalarının bir parçası olarak tasarı, ‘Gürcistan’da demokrasi, insan hakları ya da güvenliğin altının oyulması ya da zarar görmesinde maddi sorumluluk taşıyan’ kamu görevlilerine karşı yaptırımlar öngörüyor.

Tasarı, fonlarının yüzde 20’sinden fazlasını yurt dışından alan STK’ları ve medya kuruluşlarını hedef alan yasadan sorumlu siyasetçilere ve onların ailelerine vize yasağını kapsayacak.

Gazetenin ulaştığı tasarıda, ayrıca “Gürcistan’da yabancı acenta yasasının sunulmasından sorumlu yetkililer, yeni yasa tasarısı kapsamında mal varlıklarının dondurulması ve seyahat yasaklarıyla karşı karşıya kalabilir,” ifadelerine yer verildi.

Gürcistan’da iktidar partisinin kurucusu, ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı ile görüşmeyi reddetti

Yaptırımlar, ülkede düzenlenen protestoları bastıran Gürcistan kolluk kuvvetleri ve güvenlik kurumlarını da etkileyecek.

Ülkede söz konusu yasaya karşı binlerce kişinin katıldığı gösteriler düzenlenmiş ve çok sayıda kişi gözaltına alınmıştı.

Öte yandan tasarıda, Tiflis’in ‘Rusya ve Çin ile bağların güçlendirilmesini destekleyerek Amerikan ve diğer Batılı kuruluşların yanı sıra yerel ve uluslararası sivil topluma açıkça saldırdığı’ iddia edildi.

Habere göre Kongre, ilgili tasarının metnini birkaç ay önce hazırlamıştı. Kongre üyesi Joe Wilson’ın tasarıyı 20 Mayıs’ta sunması bekleniyor.

Yasa, üst düzey ABD yetkililerini ‘Gürcistan’daki usulsüz siyasi nüfuz, kleptokrasi ve üst düzey yolsuzluk’ ile ülkede faaliyet gösterdiği iddia edilen ‘Rus ve Çinli istihbarat kurumları’ hakkında Kongre’yi bilgilendirmekle yükümlü kılıyor.

Gürcistan’ın ‘yabancı acenta’ yasası: Brüksel neden şeffaflığı sevmiyor?

Okumaya Devam Et

AMERİKA

ABD’de ‘Yeni McCarthy’cilik’: Filistin yanlısı üniversite hocaları işlerini kaybediyor

Yayınlanma

ABD’de polis baskısı kampüslerdeki Filistin yanlısı öğrencilerin eylemlerini hedef alırken, üniversite yönetimleri de Filistin yanlısı öğretim üyeleriyle bağlarını koparıyor.

İsrail’in Gazze’ye yönelik işgal girişiminin başlangıcından bu yana siyaset, sosyoloji, Japon edebiyatı, halk sağlığı, Latin Amerika ve Karayip çalışmaları, Ortadoğu ve Afrika çalışmaları, matematik, eğitim ve daha birçok alanda çalışan akademisyenler Filistin yanlısı ve İsrail karşıtı söylemleri nedeniyle işten çıkarıldı ya da görevinden uzaklaştırıldı.

The Intercept’te yer alan habere göre Filistin’e destek verdikleri için işlerini kaybeden ya da açığa alınan akademisyenlerin sayısına dair resmi bir bilgi yok; bunun en önemli nedeni de bu ülkede yüksek öğrenimin parçalara ayrılmış, çoğunlukla özelleştirilmiş ve kısa dönemli sözleşmeli işçiliğe dayanıyor olması.

Genel olarak, Filistin yüzünden işlerini kaybeden ve açığa alınan profesörler, bu iddiaları kendileri dile getirerek kamuoyunun dikkatine sunuyorlar. Ülke genelinde çok sayıda akademisyen muhtemelen soruşturma altında ve birçoğunun sözleşmeleri yenilenmeden sessizce sona erecek.

The Intercept, Filistin yanlısı görüşleri nedeniyle istihdamları tehlikeye giren, hem ek görevli hem de kadrolu ondan fazla profesörle konuştu. Yayının konuştuğu profesörlerin hepsi 7 Ekim’den bu yana bir noktada soruşturma altına alınmış durumdaydı ve dahası, soruşturmalardan bazıları suç bulgusuna rastlanmadan kapatıldı.

Bunlardan birkaçı çeşitli derecelerde uzaklaştırma cezası aldı ve profesörlerden dördü işlerini kaybetti ya da sözleşmeleri yenilenmeden sömestr sona erdiğinde önümüzdeki hafta kaybetmeyi bekliyorlar.

Amerikan Üniversite Profesörleri Birliği’nin üst düzey program sorumlusu Anita Levy, “Soruşturmalarımızın, hatta davalarımızın büyük bir kısmı, yeniden atanmama, işten çıkarma, kadro verme ve benzeri konularla ilgili yasal süreç ihlalleri ile ilgili,” dedi.

Levy, fakülte haklarını ve akademik özgürlüğü savunan kâr amacı gütmeyen kuruluşun son aylarda Filistin yanlısı konuşmalarla ilgili beş dava açtığını söyledi.

Levy, “İki aylık bir süre içinde, Gazze’deki savaş gibi güncel bir olayla ilgili sosyal medya paylaşımlarının askıya alındığı beş ya da altı dava açıldığında, bu alışılmadık bir durumdur. Açtığımız davaların hiçbiri İsrail yanlısı söylemlerle ilgili değildi. Hepsi Filistin davasını desteklemek için olanlardı,”dedi.

Levy, ABD’nin “yeni bir McCarthyciliğin” şafağında olduğunu söylerken, yaşananların “buzdağının görünen kısmı olabileceğine” dikkat çekti.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English