ABD’de Kongre ara seçimlerinde alınan ağır yenilgi, Cumhuriyetçilerin 2028 başkanlık vizyonunu ve Başkan Yardımcısı JD Vance’in adaylık ihtimalini tartışmaya açtı. Demokratların Senatoda 7 sandalye kazandığı ve Georgia ile Teksas valiliklerini devraldığı süreç, parti bağışçılarını DeSantis gibi alternatif isimlere yöneltiyor.

Cumhuriyetçi Partinin Kongre ara seçimlerinde aldığı yenilgi, partisinin 2028 başkanlık seçimlerindeki kazanma ihtimalini tartışmaya açtı.

The Wall Street Journal gazetesinin haberine göre ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in bazı müttefikleri, ortaya çıkan tablonun ardından hiçbir Cumhuriyetçi adayın başkanlık yarışını kazanma şansı kalmadığını savunuyor.

Gazete, alınan bu seçim sonucunu Cumhuriyetçi Partinin Watergate skandalından bu yana yaşadığı en ağır yenilgi olarak niteledi.

Sandıktan çıkan sonuçlar varlıklı parti bağışçıları arasındaki rahatsızlığı artırdı.

Bağışçılar, mevcut yönetimden çıkacak bir adayın Donald Trump ile aşırı derecede özdeşleşeceğinden ve onun başkanlık döneminin neticeleri sebebiyle yıpranacağından endişe duyuyor.

Bazı fon sağlayıcılar, şimdiden alternatif bir isim olarak Florida Valisi Ron DeSantis seçeneğini değerlendiriyor.

Alınan yenilgi, Trump destekçilerinin oluşturduğu koalisyon içindeki bölünmeyi de su yüzüne çıkardı.

Hispanik seçmenlerin bir bölümü Demokratlara yönelirken, savaşa karşı çıkan Cumhuriyetçiler ise İran ile girilen savaş sebebiyle mevcut yönetimden uzaklaştı.

Demokratlar bu seçimde Senatoda yedi sandalye kazanırken, geleneksel olarak Cumhuriyetçilerin kalesi sayılan Georgia ve Teksas eyaletlerinde valilik makamlarını geri aldı.

Yaşanan gelişmeler, Başkan Yardımcısı JD Vance’in siyasi geleceğini de belirsizliğe sürükledi.

Kimi yakın çalışma arkadaşları Vance’e başkanlık iddialarından vazgeçmesini tavsiye etti.

Vance ise 2028 yılındaki başkanlık yarışına katılıp katılmayacağı konusunda henüz nihai bir karar almadı.

Partinin yenilgisinin ardından “kapsamlı bir makale” yayımlayan Vance, seçim başarısızlığını İran ile yapılan savaşa bağlayarak İsrail ile ilişkilerdeki yaklaşımın yeniden gözden geçirilmesi çağrısında bulundu.

WSJ, Vance’in bu yazısının Washington çevrelerinde başkanın kamuoyunda tepki çeken kararlarından uzaklaşma çabası olarak yorumlandığını aktardı.

Bütün bunlarla birlikte Vance, Cumhuriyetçi Parti içindeki diğer potansiyel aday adaylarına kıyasla elindeki avantajları koruyor.

Anketlerde önde çıkan Vance, partisinin önde gelen isimlerinin ve bizzat Trump’ın desteğine sahip görünüyor.

Bazı müttefikleri Vance’e başkanlık kampanyası yürütmek yerine Ohio’ya dönmesini, yeniden Senato yarışına girmesini veya eyalet valiliği için aday olmasını önerdi.

Gazetenin edindiği bilgilere göre Vance, önüne getirilen bu alternatifleri geri çevirdi.

Vance, 2028 başkanlık seçimlerine katılma ihtimalini gözeterek Kongre ara seçimleri öncesinde Cumhuriyetçi Parti içerisindeki konumunu tahkim etmeye yönelmişti.

Axios, 2025 yılının sonlarında Vance’in olası stratejisinin beş ayağını şu şekilde sıralamıştı: Trump’ın desteğini arkasında tutmak, MAGA (Amerika’yı Yeniden Harika Yap) hareketi içindeki anlaşmazlıklardan uzak durmak, büyük bağışçıları çekmek, Cumhuriyetçi adayların kampanyalarına katılmak ve muhafazakar medya figürleri ile etki sahiplerinden oluşan bir çevreye dayanmak.

Axios’un ulaştığı kaynaklar, Vance’in aday gösterilebilmesi için Trump’ın desteğini temel şart olarak tanımlamıştı.

Trump ağustos ayında yaptığı değerlendirmede, bu konuda konuşmak için henüz erken olduğunu vurgulamakla birlikte, başkan yardımcısının bir sonraki seçimde Cumhuriyetçilerin adayı olma ihtimalinin çok yüksek olduğunu dile getirmişti.

The Washington Post gazetesinin aktardığına göre Trump, özel bir sohbette 2028 yılında Vance’in zaferini görmeyi arzu ettiğini belirtmişti.

Buna karşın danışmanları, başkanın tutum değiştirebileceğini ve henüz kesin bir karara varmadığını hatırlatmıştı.

2026 yılındaki ara seçimlerin öncesinde yurt içi ziyaretlerini artıran Vance, partililerine yönelik desteğini yoğunlaştırdı.

Eylül ayından itibaren Cumhuriyetçi adaylar yararına 17 ayrı etkinlik düzenleyen Vance, mitinglerde konuşmalar yaptı ve parti komitesi için bağış toplama faaliyetlerine katıldı.

WP’nin değerlendirmesinde, bu faaliyetlerin Vance’e Washington dışındaki seçmenlerle ve parti teşkilatıyla bağlarını güçlendirme fırsatı sunduğu kaydedilmişti.

O süreçte adaylık niyetini teyit etmeyen başkan yardımcısı, öncelikle 2026 seçimlerine odaklanılması gerektiğini belirtmişti.

Ara seçim hezimetinin ardından Vance’in siyasi ufku daha belirsiz bir hale geldi.

The Atlantic yazarı Jonathan Chait’in analizine göre başkan yardımcısı; yenilginin faturasını İran savaşına ve dolaylı yoldan İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’ya keserek MAGA koalisyonunun birliğini ve bu hareket içindeki kendi konumunu korumaya çalışıyor.

Bu söylem hem yönetimin tepki toplayan kararlarıyla araya mesafe koymayı hem de potansiyel rakibi Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun konumunu zayıflatmayı amaçlıyor.

Rubio ise adaylık yarışında Vance’in karşısına çıkmayacağını açıklamıştı.

Eylül ayında 2028 başkanlık seçimlerine katılmayı “şu an itibarıyla” planlamadığını kaydeden Rubio, bu ihtimali tamamen dışlamadığını da belirtmişti.

Kaliforniya Valisi Gavin Newsom, eyaletteki idam cezasına çarptırılmış 548 kişinin tümünün idam cezalarını hafifleterek ömür boyu hapis cezasına çevirdi.

Vali, yazdığı bir mektupta, “Artık bu suçluların gözden uzak bir şekilde ölmelerine izin verirken, kurbanları sonsuza dek anıp onurlandırabiliriz,” dedi.

Bu karar, ABD’nin en kalabalık eyaletinin Demokrat lideri Newsom’un 2028 başkanlık seçimlerinde olası bir aday olarak gündeme gelmesiyle birlikte geldi.

Görev süresi dolmak üzere olan Newsom, makamındaki son aylarını geçiriyor. Demokrat Parti’den Xavier Becerra’nın salı günü yapılacak ara seçimlerin ardından görevi devralması bekleniyor.

Newsom mektubunda, cezaları şartlı tahliye olasılığı olmayan ömür boyu hapis cezasına çevirmek için anayasal af yetkisini kullandığını açıkladı:

“Yaklaşık 30 yıldır kamu görevinde bulunduktan sonra, hükümetin adil bir şekilde başarabileceği şeylerin sınırlarını anlamaya başladım. Bu kararı alıyorum çünkü eylalet onaylı infazların Kaliforniya’nın değerleriyle bağdaşmadığını, hukuk sistemimizin temellerini sarsacağını ve hepimizi küçük düşüreceğine yürekten inanıyorum.”

Kaliforniya, tarihsel olarak en fazla idam mahkumu barındıran eyalet. Newsom, daha önce 2019 yılında eyalette idam cezasının uygulanmasına son verilmesini emretmişti.

2006 yılından bu yana hiçbir mahkumu idam etmeyen eyalette, idam mahkûmlarını affetme kararı büyük ölçüde sembolik bir anlam taşıyor.

Fakat uzmanlar, bu kararın her yıl milyonlarca dolarlık mahkeme masrafından tasarruf sağlayabileceğini belirtiyor.

Seçmenlerin 1978 yılında idam cezasını yeniden yürürlüğe koymasından bu yana sadece 13 mahkûm idam edildi.

Kararını zor ama “doğru bir adım” olarak nitelendiren Newsom, pek çok Kaliforniyalının acımasız suçlar işleyenlerin ölmeyi hak ettiğini düşünse de kendisinin “eyaletin ahlaki açıdan onları öldüremeyeceği” sonucuna vardığını belirtti.

Newsom, her açıdan Kaliforniya’nın idam cezasını uygulama sisteminin “bir başarısızlık” olduğunu ve bu sistemin adil bir şekilde uygulanmadığını ve uygulanamayacağını, bunun da masum insanların mahkum edilmesine yol açtığını söyledi.

Şartlı tahliye imkânı olmayan ömür boyu hapis cezasının, yasal olarak verebileceği ve eyaletin etik olarak uygulayabileceği en ağır ceza olduğunu belirtti.

Af kararının bazı Kaliforniyalıları kızdıracağını ve inciteceğini kabul eden Newsom, bunun “her zaman vicdanımda ağır bir yük olarak kalacağını” söyledi ve şöyle devam etti:

“Vali olarak, her bir idamın sorumluluğunu tek başıma üstlendiğim gibi, bu kararın ve etkisinin sorumluluğunu da tek başıma üstleniyorum. Bu nedenle, vicdanımın sesini dinlemek ve Anayasamızın verdiği yetkiyle Kaliforniya Eyaleti’nin refahı için bu adımı atmak zorundayım.”

ABD’de suçları kovuşturma ve idam emri verme yetkisi eyaletlere ait olduğundan, bu konudaki yetkinin büyük kısmı eyalet valilerinde bulunuyor.

Newsom’un kararı, Eylül ayı sonlarında Tennessee’de bir kadına yönelik büyük yankı uyandıran ve başarısızlıkla sonuçlanan idamın ardından ve ABD’de idamların sayısının artmakta olduğu bir dönemde geldi.

Perşembe günü Indiana, Florida ve Alabama’da üç idamın gerçekleştirilmesi planlanıyor.

CalMatters’ın haberine göre, Kaliforniya Yüksek Mahkemesi’ndeki yedi yargıçtan en az dördünün cezaların hafifletilmesini onaylaması gerekecek.

Newsom’un kararının, 1996 yılında iki cinayet ve dört kişiyi yaralamak suçlarından idam cezasına çarptırılan 53 yaşındaki Keith Doolin gibi idam mahkûmlarını nasıl etkileyeceği belirsiz. Doolin masum olduğunu savunuyor.

Doolin, 2025 yılında başka bir cezaevine nakledilene kadar onlarca yıl boyunca San Quentin’de idam mahkûmları koğuşunda kaldı.

O yıl vali, eyaletin idam mahkûmları hariç tüm mahkûmlar için cezaevi sisteminde reform yapacağını duyurmuştu.

Küba’nın BM Daimi Temsilcisi Guzman, ABD’den gelebilecek askeri harekat ihtimaline karşı ülke genelinde her cuma gününün halk savunmasına ayrıldığını duyurdu. Havana yönetiminin son 10 ayda aralarında FBI ve CIA’in de bulunduğu ABD kurumlarıyla temas yürüttüğünü belirten Guzman, iki ülke arasındaki askeri dengesizlik sebebiyle sivil hazırlığa odaklandıklarını vurguladı.

Küba yönetimi, ABD’nin olası askeri harekat ihtimalini dışlamayarak muhtemel çatışmalara hazırlanıyor.

Küba’nın Birleşmiş Milletler (BM) Daimi Temsilcisi Ernesto Soberon Guzman, Rus haber ajansı TASS’a verdiği mülakatta konuya ilişkin değerlendirmede bulundu.

Guzman, süreci ciddiyetle ele aldıklarını belirterek “Örneğin bu nedenle Küba’da her cuma gününü, egemenliğimizi, bağımsızlığımızı ve toprak bütünlüğümüzü korumak amacıyla tüm halkı hazırlamak üzere savunmaya ayırıyoruz. Askeri senaryo dahil her türlü ihtimale hazır olmak zorundayız” dedi.

Mevcut ABD yönetimi döneminde üst düzey yetkililerin Küba’yı ele geçirme, bombalama ve yok etme niyetine dair bir ya da iki değil, çok sayıda kamuya açık beyanda bulunduğunu aktaran Guzman, tehditleri ciddiye almalarının bir nedeninin de bu açıklamalar olduğunu kaydetti.

Daimi Temsilci, iki ülkenin askeri imkanlarının kıyaslanamayacak düzeyde olduğunu, bu sebeple Küba’nın kendi nüfusunun hazırlığına dayanmak mecburiyetinde kaldığını ifade etti.

Havana yönetiminin hedefinin çatışma olmadığını vurgulayan Guzman, siyasi görüş ayrılıklarına rağmen ABD ile ilişkilerin normalleşmesinden ve karşılıklı saygı temelinde kurulacak diyalogdan yana olduklarını bildirdi.

Küba’nın son 10 ayda ABD Dışişleri Bakanlığı, FBI, CIA ve ABD Güney Komutanlığı (SOUTHCOM) temsilcileriyle temas kapsamında birkaç tur görüşme gerçekleştirdiği bilgisini paylaştı.

Diğer taraftan ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Küba’nın “zaten düştüğünü” savunarak adanın işleyen bir ekonomiye ve etkin bir hükümete sahip olmadığını öne sürdü.

Daha önce ABD Başkanı Donald Trump, askeri müdahale yerine yaptırımları tercih ederek Küba’yı silah zoruyla ele geçirme yaklaşımından geri adım atmıştı.

Küba Dışişleri Bakanı Bruno Rodriguez Parrilla ise Trump’ın, Washington’ın İran meselesini çözmesinin ardından adaya yönelik olası adımlar atılabileceği yönündeki ifadelerini kınamıştı.