Diplomasi
Diken üstünde Türkiye-Suriye ‘normalleşmesi’
Ankara ile Şam’ın ‘istihbari’ düzeyde sürdürdüğü ilişkilerin seviyesinin yükseltilebileceğine dair sinyaller terör örgütlerini harekete geçirdi. Son bir haftada Suriye’nin kuzeyinde yaşananlar, bölgedeki statükonun iki ülke için de büyük tehdit olduğunu bir kez daha gösterdi.
Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu’nun, Suriyeli mevkîdaşıyla görüştüğünü duyurması ve AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Hayati Yazıcı’nın “Şam ile ilişkiler direkt hale gelebilir, seviyesi de yükselebilir” açıklamasına MHP lideri Devlet Bahçeli’nin olumlu desteği konuşulurken sınır bölgesi, terör örgütlerinin kışkırtmalarına sahne oluyor.
Bakan Mevlüt Çavuşoğlu, geçen hafta “Bağlantısızlar Toplantısı’nda, Suriye Dışişleri Bakanıyla ayaküstü kısa bir sohbet ettiğini” açıkladı, Şam’ın terörle mücadelesine destek vereceklerini söyledi ve Suriye’nin kuzeyinde Türk bayrağı yakılmasına kadar varan eylemlere neden olan şu açıklamayı yaptı: “Muhalefetle Suriye’deki rejimi bizim bir şekilde anlaştırmamız lazım.” Çavuşoğlu’ndan sonra AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Hayati Yazıcı, “Şam ile ilişkiler direkt hale gelebilir, seviyesi de yükselebilir” dedi ve “normalleşme” sürecine Cumhur İttifakı’nın diğer bileşeni MHP Genel Başkanı Lideri Devlet Bahçeli’den destek geldi: “Türkiye’nin Suriye konusunda attığı adımlar değerli ve isabetlidir.”
Tartışmaların odağı: İdlib
Çavuşoğlu’nun açıklamasından saatler sonra, Türkiye sınırında TSK’nın YPG ve IŞİD’den temizleyip Şam’ın terör örgütü olarak gördüğü Özgür Suriye Ordusu (ÖSO)’ nu yerleştirdiği ve Birleşmiş Milletler ile Türkiye’nin de terör örgütleri listesinde bulunun HTŞ dahil irili ufaklı bir çok terör örgütünün barındığı bölgelerden Suriye ordusuna saldırı düzenlenmesinin yanı sıra Türkiye aleyhine de gösteriler yapıldı. Gösterilerde Türk bayrağının yakılması ve TSK gözlem noktalarının taşlanması gibi eylemler, hükümete yakın çevreler tarafından bölgede bulunmayan “YPG ve rejimin” hanesine yazıldı. Böylece yeni adı Suriye Ulusal Ordusu (SMO) olan ÖSO ve hem Rusya hem Suriye ile Türkiye’nin arasındaki en büyük sorunlardan biri olan “İdlib’deki örgütler” aklanmaya çalışıldı.
Ancak Suriye’nin kuzeyindeki gelişmeleri yakından takip edenler biliyor ki, gösteriler söz konusu bölgelerde Türkiye aleyhine gerçekleşen ilk eylem değil. Rusya ve İran’la Astana Süreci’nde atılan çeşitli adımlardan sonra bir çok kez TSK’yı hedef alan çeşitli saldırılar yaşandı, bazılarında Türk askerleri şehit oldu. Bu bölgede TSK’ya yönelik saldırılarda, eylemi gerçekleştiren örgüt, hiç bir zaman açıklanmadı. Belki gerçekten hangi örgüt olduğu tespit edilemediğinden… Ancak sırf bu saldırılar bile, bin tane isim altında bölgede barınan örgütlerin, Suriye’nin yanı sıra “gerektiğinde” Türkiye için de büyük bir sorun teşkil ettiğini gösteriyor.
Türkiye’nin, Rusya ile imzalanan mutabakatlarla sorumluluğunu üstlendiği “terör örgütlerini ılımlı muhaliflerden ayırma” görevini yapmadığına/yapamadığına ve sittin sene bölgede varlık gösterip Suriye’nin bu bölgeleri geri almasını engelleyemeyeceğine göre, İdlib hatta Suriye’nin kuzeyindeki diğer bölgelerdeki mevcut statükonun devamı için sürdürdüğü ısrarından vazgeçmesi gerekiyor.
Bir diğer odak: YPG
ÖSO ve onlarca terör örgütünün barındığı bölgelerde yapılan “gösteriler”den sonra dün de diğer bir terör örgütü YPG’den kışkırtma eylemleri peş peşe geldi. Suriye’nin YPG denetimindeki Ayn el-Arap (Kobani) bölgesinden Gaziantep’in Karkamış ilçesi ve Şanlıurfa’nın Birecik ilçesine saldırı düzenlendi. Karkamış’a yapılan saldırıda ölen ve yaralanan olmazken, Birecik ilçesi Çiçekalan Hudut Karakolu’na düzenlenen saldırıda bir asker şehit oldu, yaralanan dört asker ise hastaneye kaldırıldı. Bu sabah yaralı askerlerden birinin daha şehit düştüğü duyuruldu. Saldırı sonrası bölgeye takviye ekipler sevk edilirken TSK’nın “hedefleri” ateş altına aldığı açıklandı ve Milli Savunma Bakanlığı (MSB) “13 teröristin etkisiz hale getirildiğini” bilgisini paylaştı. Karkamış’ta bir camiden yapılan “Türk Ordusu birazdan terör örgütü PKK’ya operasyon düzenleyecektir. Lütfen evlerinizden çıkmayın” anonsu halkta hareketlilik yaratsa da Gaziantep Valisi Davut Gül, anonsların maksadını aştığını, rutinin dışında bir durum söz konusu olmadığını açıkladı ve “Sorumlu kamu görevlileriyle ilgili soruşturma açılmıştır” dedi.
PKK’ya yakın haber siteleri saldırı sonrası TSK’nın Haseke, Kamışlı, Tel Tamir, Münbiç ve Afrin’in bazı noktalarını vurduğunu duyurdu. İngiltere merkezi Suriye İnsan Hakları Gözlemevi ise Türk uçaklarının Ayn el-Arap’ın batısında Suriye yönetimine ait bir askeri üssü hedef aldığını ve en az 11 kişinin hayatını kaybettiğini iddia etti. Suriye’nin resmi haber ajansı Sana da askeri kaynaklara dayandırdığı haberinde TSK’nın Halep kırsalındaki “saldırılarında” üç Suriye askerinin hayatını kaybettiğini, altısının da yaralandığını yazdı. Öncelikle Şam’ın resmi açıklamalarını Sana üzerinden “gayriresmi” şekilde yaptığını hatırda tutmakta fayda var. Yani Suriye askerlerinin hayatını kaybettiğini doğru kabul etmek gerekiyor.
‘Suriye ordusu YPG ile işbirliği yapıyor’ iddiası
Hatırlayalım: TSK’nın YPG’yi sınırından 30 kilometre uzaklaştırmak için 9 Ekim 2019’da başlattığı Barış Pınarı Harekâtı’ndan sonra 22 Ekim’de Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Soçi Mutabakatı’nı imzaladı. Mutabakatın maddelerinden biri şuydu: “Rus askeri polisi ve Suriye sınır muhafızları, Barış Pınarı Harekât alanının dışında kalan Türkiye-Suriye sınırının Suriye tarafına, YPG unsurları ve silahlarının Türkiye-Suriye sınırından itibaren 30 kilometrenin dışına çıkarılmasını temin etmek üzere girecektir.”
Nitekim mutabakattan sonra Suriye ordusu Ayn el Arap, Münbiç, Tel Tamir gibi 30 kilometre alanında kalan bölgelere Rus askeri unsurlarıyla birlikte girdi. Ancak ne YPG’nin “kazanımlarını” kolay yoldan bırakmaya niyeti vardı ne de Suriye ordusunun ABD destekli YPG ile mücadele edecek gücü. Üstelik Rusya da YPG’nin ABD’nin elinde bir silah olarak kullanılmasındansa bulunacak bir formülle Suriye yönetimine ve ordusuna eklemlenmesini istiyordu. Dolayısıyla mutabakata rağmen söz konusu bölgelerdeki YPG varlığı harekât öncesindeki gibi devam etti, Suriye ordusunun varlığı ise temsiliyet düzeyinde kaldı. Şam’ın Rusya arabuluculuğunda YPG ile oturduğu masadan anlaşma çıkmadı. Çünkü Şam, YPG’nin “özerklik” talebini “Rusya’ya rağmen” hiç bir zaman kabul etmedi. “Rusya’ya rağmen”in anlamı, Rusya’nın YPG’ye özerklik için ısrar etmesinden değil, YPG’nin statüsü ile çok da ilgilenmediğinden… En başta da belirttiğim gibi Rusya’nın esas amacı ABD’nin Suriye’deki “tek silahını” elinden almak.
YPG ile tek başına mücadele edemeyeceğini bilen Şam da bugüne kadar TSK’nın YPG’yi hedef alan tüm harekâtlarından YPG’yi silah bırakmaya zorlamak için faydalandı. Türkiye’nin bölgeye yeni bir harekât düzenleyeceği sinyallerini vermesinden sonra da “bölgeye gelmek için” örgüte silah bırakmayı kabul ettiremedi belki ama YPG denetimindeki bölgelere Suriye bayrağı ve devlet kurumlarına Esad fotoğrafları asılmasını istedi.
Böyle bir ortamda üstelik Türkiye, YPG ile mücadele konusunda Şam ile aynı noktada olduğunu resmi ağızdan açıklamasına ve ilişkilerde vites yükseltme niyetinin beyanına rağmen neden Suriye ordusunu vurdu?
Türkiye’nin olası iki mesajı
Öncelikle Türkiye resmi olarak Suriye ordusunu vurduğunu duyurmadı. Ancak “yanlışlıkla” vurmuş olma ihtimali de sıfıra yakın. Bu tabloda YPG ile birlikte Suriye ordusunun da hedef alınmasının iki amacı olabilir. Birincisi, Suriye ile normalleşme adımı, İdlib ve TSK’nın IŞİD ve YPG’den temizlediği bölgelerde varlık gösteren Ankara’ya yakın “ılımlı muhalefet”te çok büyük tepkiye yol açtı. Türkiye eğitip donattığı unsurların “elinden kayıp gitmesini” istemiyor. Çünkü böyle bir senaryo, sınırda çok daha büyük tehditlere yol açma tehlikesi taşıyor. Çavuşoğlu’nun tartışma yaratan açıklamasından sonra “ılımlı muhalefetle” içli dışlı olan düşünce kuruluşlarındaki analizcilerin “Bütün kazanımlarımızı kaybederiz” diye feryat etmesi bundan. Ankara, Suriye’yi hedef alarak “ılımlı muhalefetteki” tepkiyi dindirmek en azından hafifletmek istemiş olabilir.
İkincisi mesaj ise bölgede yeni bir Türk operasyonuna karşı çıkan ve mücadele edeceğini ilan eden Şam yönetimine: “Bölge sizin denetiminizdeyse bu bölgeden bana yönelecek saldırılardan siz sorumlusunuz. Eğer değilse operasyona itiraz etmeyin.”
Suriye şimdilik, en azından resmi olarak Türkiye’ye karşılık vermedi ama bu “mesajın” normalleşme sürecine Şam nezdinde katkı yapması mümkün değil. YPG’nin çatı örgütü Suriye Demokratik Güçleri (SDG) Medya Sorumlusu Ferhad Şami’nin yaşananlarla ilgili açıklaması kışkırtmanın şimdilik hedefine ulaşmadığını gösteriyor: “…. Şam hükümetinin bombardıman altındaki yerlerde bulunması, Türk devletinin saldırılarını engellemedi. Şam hükümeti, bu saldırılara karşılık vermede kararsız. Bu saldırılar, işgalci Türk devletinin Şam hükümetiyle yaptığı istihbarat görüşmelerinin olduğu bir süreçte yaşanıyor. Bu yüzden bu bir şüphe yaratıyor ve kafalarda soru işaretlerine yol açıyor.”
Yaşananlar gösterdi ki…
İki ülkenin diplomatik ilişkileri ne zaman kurabileceği muamma. Ama bilinen ve bir kez daha görünen gerçek şu: İdlib’deki statüko ve YPG’nin devletleşme süreci Türkiye ve Suriye’nin güvenliğine büyük tehdit oluşturuyor. İdlib ve YPG kaynaklı tehditler ortadan kaldırılmadıkça da Türkiye-Suriye ilişkileri diken üstünde olmaya devam edecek. Ayrıca iki ülke için de hayati olan sorunun çözümü, tehditten aynı derecede etkilenmeyecek Moskova ya da Tahran’da değil. Ufukta Ankara ve Şam’ın anlaşması dışında ikinci bir çözüm seçeneği görünmüyor.
Birleşik Arap Emirlikleri’nin başkenti Abu Dabi’de bir araya gelen Rusya, ABD ve Ukrayna heyetleri, iki gün süren üçlü müzakerelerin sonucunda geniş çaplı esir takası konusunda mutabakata vardı. Her iki taraftan bini aşkın esirin yer alacağı takasın önümüzdeki iki ila üç hafta içinde gerçekleştirilmesi öngörülürken, ABD’li müzakereciler yarın Moskova’da Rusya Devlet Başkanı Putin ile görüşecek.
Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) başkenti Abu Dabi’de Rusya, ABD ve Ukrayna arasında iki gün süren üçlü müzakereler bugün tamamlandı.
Vedomosti gazetesinin müzakere sonuçlarına ilişkin derlediği bilgilere göre taraflar geniş çaplı esir takası konusunda mutabakata vardı, tutumlarını karşılaştırdı ve ileriki çalışmalar için bir zemin oluştuğunu açıkladı.
Görüşmelerde Rus heyetine başkanlık eden Rusya Devlet Başkanı Yardımcısı Vladimir Medinskiy, toplantının ardından basın toplantısı düzenledi.
ABD tarafı da müzakerelere ilişkin değerlendirmelerini paylaştı ve ABD Başkanı’nın temsilcilerinin Moskova’ya yapacağı ziyareti duyurdu.
Ukrayna tarafı ise geride kalan müzakere turunu zorlu olarak nitelendirdi.
Rus heyeti başkanı Medinskiy, Abu Dabi’deki görüşmeler kapsamında Ukrayna’daki çözüme ilişkin Rusya ve ABD’nin tutumlarının karşılaştırıldığını belirtti.
Medinskiy, “Amerikan tarafının katılımıyla tutumlarımızı karşılıklı olarak paylaştık, bazı noktalarda karşılıklı anlayış bulduk, bazılarında ise bulamadık. Ve bu görüşme şüphesiz devam edecek” dedi.
Toplantının organizasyonu için BAE makamlarına teşekkür eden Medinskiy, “Tüm Rus heyetimiz adına, üçlü müzakerelerin mükemmel organizasyonu, dostane ve iş odaklı bir atmosfer oluşturulması dolayısıyla Birleşik Arap Emirlikleri ve Abu Dabi yönetimine teşekkür etmek isterim” diye konuştu.
Abu Dabi’deki müzakere sürecinin somut ayrıntıları, nihai bir anlaşmaya varılana kadar açıklanmayacak.
Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov da görüşmelerin ardından ileriki çalışmalar için bir zemin oluştuğunu ifade etti.
Taraflar 1000’er kişiyi aşan esir takasında anlaştı
Rusya ve Ukrayna’nın geniş çaplı esir takası konusunda anlaştığını bildiren Medinskiy, “Bunun somut parametreleri yakın zamanda açıklanacak” ifadelerini kullandı.
Müzakereler sırasında insani konuların da gündeme geldiğini belirten Medinskiy, konuya ilişkin bir soruya yanıt verirken, “Heyetimizin üyeleri özel olarak bu konuyla ilgilendi” dedi.
Rusya Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanlığı Enformasyon Dairesi Başkan Yardımcısı Aleksandr Zorin, Vesti medya kuruluşuna yaptığı açıklamada, Rusya ile Ukrayna arasındaki takasta yer alacak esir sayısının her iki taraftan da bini aşacağını bildirdi.
Zorin’in aktardığına göre takas önümüzdeki iki ila üç hafta içinde gerçekleşebilir.
Medinskiy: “Ukrayna’da sadece bir çıban patladı”
Medinskiy, müzakerelerin ardından yaptığı açıklamada Avrupa’daki güvenlik mimarisi sorununun çözülmesi gerektiğini belirterek, “Azımsanmayacak kadar yıl geçti ve nihayet bu konu artık ses getirdi ve çözülmesi gerektiği yönünde bir anlayış kazandı” dedi.
Ukrayna’daki çatışmanın sona ermesinin ardından ne olacağına dair sorunun ortaya konulmasının bile başlı başına doğru olduğunu kaydeden Rusya Devlet Başkanı Yardımcısı Medinskiy, sözlerini şöyle sürdürdü: “Dünyanın yeni, modern, yenilenmiş, adil ve belirli bazı ülkelerin zararına olmayan bir güvenlik sistemine ihtiyacı var. Bunun üzerinde çalışacağız.”
Medinskiy’nin değerlendirmesine göre şu anda tüm dünya organizması hasta durumda.
Medinskiy, durumu “Ukrayna’da sadece bir çıban patladı. Bu nedenle organizmayı bir bütün olarak tedavi etmek gerekiyor. Burada yara bandıyla yetinemezsiniz” sözleriyle açıkladı.
Abu Dabi’deki Rus heyeti, aynı günlerde BAE’de bulunan Avrupa temsilcileriyle görüşmedi.
Medinskiy, “Hayır, onlarla görüşmedik, burada hangi statüde bulunduklarını pek anlamıyoruz. Müzakereler üçlü nitelik taşıyor” ifadelerini kullandı.
Avrupa ülkelerinden hiçbir barış girişimi gelmediğini söyleyen Rus heyeti başkanı Medinskiy, “Avrupa ülkelerinden tek bir barış girişimi, tek bir barış teklifi almadık. Bu yüzden neyi tartışacağımız belirsiz. Eğer buraya turist olarak geldilerse, otelin lobi barında sohbet etsinler” diye konuştu.
Avrupa ülkeleri, Ukrayna’daki çatışmanın çözümüne yönelik barış müzakerelerine “vicdanları uyandığında” katılabilecek.
Witkoff ve Kushner Moskova ile Dublin’e gidecek
ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner, kendisinin ve Steve Witkoff’un Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüşmek üzere yarın Moskova’ya gideceğini bildirdi.
Amerikalı müzakereciler bu ziyaretin ardından İrlanda’nın başkenti Dublin’de Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile bir araya gelmeyi planlıyor.
Kushner ayrıca üçlü müzakereler sırasında tarafların, çözüm sürecinin en zorlu konusu olacak toprak meselesi de dahil olmak üzere karmaşık konuları ele aldığını anlattı.
Tarafların savaş sonrası güvenlik konularını görüştüğünü kaydeden Kushner, ABD’nin Avrupalı temsilcileri müzakere formatına dahil etmeye çalıştığını belirtti.
Avrupa’ya Rusya ile diyalog için tek bir müzakereci seçme çağrısı yapan Trump’ın Özel Temsilcisi, üçlü müzakerelerin ardından yaptığı açıklamada, “Bu, Rusları Avrupa’yı müzakerelere dahil etmeye ikna etmekten daha büyük bir başarı olurdu” dedi.
Donald Trump’ın damadı, toprak konularında anlaşmaya varılmadan Ukrayna’nın savaş sonrası güvenliğine ilişkin bir anlaşmanın imzalanmayacağını vurguladı.
Kushner’e göre toprak anlaşmazlıklarının çözümü müzakerelerin en karmaşık kısmı olacak.
Ayrıca Kushner’in aktardığına göre Rus tarafı, Vladimir Putin ve Volodimir Zelenskiy yüz yüze görüşmeden önce daha fazla ilerleme kaydedilmesini istiyor.
Arahamiya: “Yılbaşına kadar çözüme ulaşmak için iyi bir dinamiğimiz var”
Ukrayna’daki Halkın Hizmetkarı Partisi Meclis Grubu Başkanı David Arahamiya, bu müzakere turunun “en zorlulardan biri olduğunu” açıkladı.
Arahamiya, “Ruslar çok katı talimatlarla geldiler” dedi.
Öte yandan ileriki görüşmeler konusunda iyimserliğini dile getiren Arahamiya, “Bence yılbaşına kadar bir çözüme ulaşmak için şu anda iyi bir dinamiğimiz var” diye konuştu.
Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi Başkanı Kirill Budanov ise basın mensuplarına yaptığı açıklamada, bir sonuç alınana kadar müzakerelerin içeriği ve sonuçları hakkında bilgi verilmeyeceğini belirterek, “Sadece sonuç önemlidir. Buna ulaştığımızda kamuoyuna açıklanacaktır” ifadelerini kullandı.
Budanov, Ukrayna Silahlı Kuvvetlerinin Donbass’tan çekilmesinin görüşülüp görüşülmediğine ilişkin soruyu ise yanıtsız bıraktı.
Abu Dabi’deki müzakereler ilk gün olan 10 Kasım’da 4,5 saat, ikinci gün olan 11 Kasım’da ise iki saatten az sürdü.
Rus heyetinde Medinskiy, Dışişleri Bakan Yardımcıları Sergey Ryabkov ve Mihail Galuzin ile Rusya Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanlığı temsilcileri İgor Kostyukov ve Yuriy Jigarlovskiy yer aldı.
Ukrayna Dış İstihbarat Servisi Başkanı Rüstem Umerov’un başkanlık ettiği Ukrayna heyetinde, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin Ofis Başkanı Kirill Budanov, Budanov’un Birinci Yardımcısı Sergey Kislitsa ve Halkın Hizmetkarı Partisi Meclis Grubu Başkanı David Arahamiya yer aldı.
Müzakere masasında ABD tarafından ise Donald Trump’ın Özel Temsilcisi Steven Witkoff ve Başkan’ın damadı Jared Kushner hazır bulundu.
Politico’nun diplomatlara dayandırdığı haberine göre NATO, yurt dışı operasyonlarını azaltarak Rusya ile karşı karşıya gelmeye odaklanmak üzere yeni askeri hedeflerini müzakere ediyor.
Politico’nun diplomatlara dayandırdığı haberine göre NATO, yurt dışındaki operasyonlarını azaltmak ve Rusya ile karşı karşıya gelmeye odaklanmak istiyor.
İttifak ülkeleri, olası bir savaş durumunda müttefiklerin hangi güçleri ve silahları sağlamak zorunda kalacağını ve maliyetleri kimin üstleneceğini belirlemek amacıyla blokun yeni hedef göstergelerine ilişkin müzakerelere başladı.
NATO’nun askeri kapasitesine yönelik yeni şartları onaylaması gereken “Siyasi Yönlendirme” (Political Guidance) adlı taslak belgeye göre, müttefiklerden artık hem Avrupa’daki bir çatışma hem de yurt dışındaki operasyonlar için aynı anda yeterli güç sağlamaya hazır olmaları talep edilmeyecek.
Bunun yerine müttefiklerin, bu iki senaryodan yalnızca birini veya diğerini hayata geçirmeye hazırlanmaları öngörülüyor.
Eski NATO Genel Sekreterinin Savunma Yatırımlarından Sorumlu Yardımcısı Camille Grand, belgenin “her koşulda NATO için Avrupa’da geniş çaplı bir çatışmanın patlak vermesinin diğer tüm görev veya olaylardan öncelikli olacağına dair çok net bir anlayış” öngördüğünü açıkladı.
Müttefiklerin söz konusu belge üzerinde şubat ayına kadar nihai mutabakata varması bekleniyor.
Üst düzey bir ittifak yetkilisi, ülkelerin kaynaklarının akılcı şekilde harcandığından emin olmak istediklerini belirtti.
Aynı yetkili, “Rusya’nın kendi kapasitesini yeniden inşa etmekle meşgul olduğu mevcut jeopolitik koşullarda bu büyük önem taşıyor” ifadelerini kullandı.
Politico’ya göre müttefikler, hem Avrupa’daki geniş çaplı bir çatışma hem de NATO sınırları dışında operasyonlar yürütmek için yeterli güce sahip olma şartından vazgeçilip vazgeçilmemesi gerektiği yönünde zorlu bir soruyla karşı karşıya kaldı.
Taslak belgede “ve” bağlacının “veya” ile değiştirilmesi öneriliyor; bu değişiklik, her iki senaryo için aynı anda değil, bunlardan yalnızca biri için güç bulundurulması anlamına geliyor.
Blokun üst düzey diplomatlarından biri, “Kolay olmayacak. ‘Ve’ ile ‘veya’ arasındaki seçim muazzam önem taşıyor” dedi.
Aynı diplomat, sözlerine şunları ekledi:
“Kimse kriz durumlarına yanıt olarak operasyon yürütme imkanından vazgeçtiğimizi söylemiyor. Nihayetinde askerlerin nereye gönderileceğine dair karar siyasi bir karardır.”
Habere göre bu değişiklik, NATO’nun Kosova veya Irak’taki misyonları gibi halihazırda yurt dışında devam eden operasyonları otomatik olarak etkilemeyecek.
NATO’nun Ankara zirvesinde ülkeler, ortak bildiride “Rusya’nın Avrupa-Atlantik güvenliği ve istikrarı için oluşturduğu uzun vadeli tehdide” işaret etmişti.
Öte yandan Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Moskova tehdidine ve Rusya ile savaşa hazırlanma gerekliliğine ilişkin açıklamaları “provokasyon” ve “durumun kasıtlı olarak körüklenmesi” olarak nitelendirmişti.
Putin, eylül ayında yaptığı açıklamada, “Bir kez daha vurgulamak istiyorum: Avrupa ile herhangi bir askeri çatışmaya hazırlanmıyoruz, böyle planlarımız ve gerekçelerimiz yok, en önemlisi de Avrupa ile durumu tırmandırmak için hiçbir gerçek teşvik edici nedenimiz yok” ifadelerini kullanmıştı.
Putin, daha sonra yaptığı bir uyarıda da Rusya’nın kimseyi tehdit etmediğini ve “ne 29, ne 30 ne de 50’nci yılda kimseye saldırma” niyetinde olmadığını, ancak bir saldırı durumunda karşılık vereceğini belirtmişti.
Financial Times’ın haberine göre, Singapur merkezli Megaspeed şirketi ABD’nin ihracat kısıtlamalarına rağmen gelişmiş Nvidia yapay zeka çiplerinin Çin’e yönlendirildiği şüphesiyle ABD ve Singapur makamlarının incelemesine alındı. Çinli Alibaba ile işbirliği yapan şirketin varlıkları 2023’te 33 milyon dolardan 2024’te 3 milyar dolara yükseldi.
İddiaya göre Singapur’daki şirketler ABD’nin ihracat kısıtlamaları sürerken Çinli teknoloji şirketlerinin gelişmiş ABD yapımı Nvidia yapay zeka çiplerine erişmesine yardımcı oluyor ve bu şirketlerden Megaspeed, çiplerin Çin’e yönlendirilmiş olabileceğine yönelik soruşturmanın merkezinde.
Financial Times (FT) gazetesinin haberine göre Megaspeed, Çinli Alibaba ile yürüttüğü işbirliği sayesinde Nvidia’nın Asya’daki en büyük müşterilerinden biri haline geldi.
Şirketin varlıkları 2023 yılında 33 milyon dolarken 2024 yılında 3 milyar dolara yükseldi.
Megaspeed, ağırlıklı olarak Güneydoğu Asya’da kiralanan kapasiteler üzerinden bilgi işlem hizmetleri sunmak amacıyla grafik işlemciler satın almasına olanak tanıyan resmi Nvidia bulut ortağı statüsü kazandı.
Alibaba ise şirketin en büyük müşterisi oldu.
Daha önce Megaspeed’in hissedarları arasında, Nvidia CEO’su Jensen Huang ile ilişkisi etrafındaki krizin merkezinde yer alan Alice Huang da vardı.
FT, Alice Huang’ın Çinli yatırımcılara Alibaba ile olan ticari bağlantılarından ve yoğun talep gören Nvidia grafik işlemcilerini temin etme imkanından bahsettiğini bildirdi.
Alice Huang, sektörel etkinliklerde Nvidia CEO’su ile düzenli olarak fotoğraflandı.
ABD makamları, Çin istihbarat servislerinin Alice Huang’ı kendi saflarına kattığından şüphelendi.
ABD makamları, 2025 yılının sonlarına doğru ihracat kısıtlamalarını delerek Nvidia çiplerinin Çin’e yönlendirilmesine yardım ettiği şüpheleri nedeniyle Megaspeed hakkında soruşturma başlattı.
Singapur polisi de inceleme başlatırken, veri merkezi işletmecileri şirketle yaptıkları sözleşmeleri feshetmeye başladı.
Megaspeed, ABD ve Malezya makamlarının soruşturmalarına konu olduğunu açıkladı ancak “çiplerin yasa dışı devri veya herhangi bir hukuka aykırı faaliyetle bağlantılı ihlallere dair hiçbir kanıt tespit edilmedi” ifadesini kullandı.
Yapay zeka alanındaki şirketlere danışmanlık yapan Matthias Hendrichs, Singapur’un rolünü hem ABD hem de Çin ile olan yakın ekonomik bağlarıyla açıkladı.
Hendrichs’e göre Singapur, doğrudan erişimin zorlaştığı durumlarda iki ülke arasında sıklıkla aracılık yapıyor.
Kasım ayı başında ABD medyası, ABD istihbarat servislerinin Alice Huang hakkındaki şüphelerini duyurdu.
FT’nin aktardığına göre, Alice Huang’ın Nvidia CEO’su ile romantik bir ilişkisi vardı.
Daha sonra Jensen Huang, çalışanlara hitaben yaptığı konuşmada sadakatsizliğini itiraf etti ve ailesinden özür diledi.
Öte yandan Huang, ilişki yaşadığı kadının adını açıklamadı.
Nvidia Yönetim Kurulu, CEO’ya yönelik olası yabancı istihbarat operasyonu haberleriyle ilgili bağımsız soruşturma başlatıldığını duyurdu.
Şirket, yönetim kurulunun ulusal güvenliğin veya Nvidia sırlarının tehlikeye girdiğini düşünmek için bir gerekçesi olmadığını vurguladı ancak inceleme kapsamında mevcut tüm bilgilerin değerlendirileceğini belirtti.
Çin Dışişleri Bakanlığı ise ajanlaştırma suçlamalarını asılsız ve iftira niteliğinde niteleyerek reddetti.
Nvidia, Huang’ın çalışmalarına ara vermeden CEO’luk görevini sürdüreceğini açıkladı.
Bu sırada yatırımcılar, Nvidia ve yöneticisine karşı toplu dava açtı.
Yatırımcılar, Huang’ın Alice Huang ile öne sürülen bağlantısına dair bilgileri gizleyerek hissedarları yanılttıkları gerekçesiyle davalıları suçladı.
Nvidia CEO’su Huang, “Çin casusu” ile ilişkide olduğunu kabul etti
ABD’den Rusya’ya Avrupa için yeni güvenlik anlaşması teklifi çağrısı
Oylamaya gitmeyen 11 Demokrat vekil Hegseth’in azil sürecini tıkadı
Büyük Teknolojide Demokratlara göz kırpan ilk isim Alex Karp oldu
Polonya’da “Bağımsızlık Yürüyüşü”ne on binlerce kişi katıldı
Rusya ile Ukrayna arasında 1000’er kişiyi aşan esir takası yapılacak
Amerika6 gün önceMavi dalga, Demokratik Sosyalizm veya laciverdin tonları
Dünya Basını2 hafta önceGünah keçisi olarak Netanyahu
Ortadoğu2 hafta önceABD ara seçim sonrası İran’a saldırı için Körfez’i uyardı
Asya1 hafta önceÇin Komünist Partisi’nden ‘demir şapkalı prenslere’ tasfiye uyarısı
Dünya Basını1 hafta önceTarihçi Emmanuel Todd: Fransa’da asıl tehdit Rusya değil Macron yönetimidir
Ortadoğu2 hafta önceBAE, Hürmüz’ü baypas eden yeni hattan petrol ihracatına başlayacak
Asya1 hafta önceBangladeş’te konfeksiyon işçilerinin ücret isyanı
Ortadoğu1 hafta önceEisenkot’tan koalisyon için üç şart
