Diplomasi
Futbol dilencileri Katar’da umduğunu değil, bulduğunu yiyecek
Uruguaylı yazar ve futbolsever (böyle çağrılmak hoşuna giderdi) Eduardo Galeano, artık klasikleşmiş kitabı Gölgede ve Güneşte Futbol’un girişinde kendisini “iyi bir futbol dilencisi” olarak tanımlar ve devamında şöyle der: Tanrı rızası için, güzel bir maç lütfen.
Pazar günü Katar’da başlayan Dünya Kupası ise futbol dışında her şeyiyle gündem oldu. Uzun yıllardır stadyum inşaatlarında köle gibi çalıştırılan işçiler ve işçi ölümleri konuşulmuştu; turnuva başlamadan önce ise eski FIFA Başkanı Sepp Blatter’in “Fransa, Katar lehine siyasi baskı yaptı,” açıklaması, “sahte taraftar” iddiaları, stadyumlar ve çevresinde içkinin yasaklanması (üstüne bir de FIFA Başkanı Gianni Infantino’nun “Üç saat bira içmezseniz ölmezsiniz,” demesi!) ve ilk maçta Katar’ın Ekvador’a şike önerdiği yönündeki haberler damga vurdu.
İlk maçta, özellikle ilk yarıda Katar futbol takımının Ekvador karşısında amiyane tabirle “mahalle takımı” görüntüsünde olması da yangını iyice körükledi. Katar’ın bir “futbol ülkesi” olmadığı kesin ama bu takımın 2019’da Asya Kupası’nı, üstelik finalde Japonya gibi dişli bir takibi yenerek kazandığını hatırlatalım. Dolayısıyla ilk maçtaki dağınık görüntü yanıltıcı olabilir fakat bu turnuvada Katar Milli Takımının oynadığı futbolun ancak son sıralarda konuşulacağı da kesin.
Katar ve işçi ölümleri
Dünya Kupası için inşa edilen tüm binalarda göçmen işçilerin kullanıldığı artık sır olmaktan çıktı. Dahası, kendi “yerli” nüfusu, toplam nüfusun aşağı yukarı %12’sine tekabül eden Katar, bağımsız bir ülke olarak tarih sahnesine çıktığı günden beri göçmen emeği üzerinde yükseliyor. Güneydoğu Asya, sadece Katar’a değil, tüm Körfez krallıklarına işçi ihraç ediyor. Eskiden Körfez’i besleyen esas işçi havzası diğer Arap ülkeleriydi; ama krallıklar, Arap dünyasının “yıkıcı” siyasi düşüncelerinden uzak durmak için Güney Asya ile sıkı ilişkiler kurdular.
Dünya Kupası için Katar’ın 7 yeni stadyum inşa ettiği açıklandı. Elbette bu stadyumlara yeni havaalanları, metrolar, yollar ve 100 civarı yeni otel de eşlik ediyor. Doha yönetimi, stadyumların inşasında 30 bin yabancı işçinin kullanıldığını duyurmuştu. Bunların çoğu, yukarıdaki bilgiler eşliğinde şaşırtıcı olmayan şekilde, Bangladeş, Hindistan, Nepal ve Filipinlerden temin edildi.
Şubat 2021’de, The Guardian gazetesi Dünya Kupası inşaatlarında çalışan 6 bin 500 yabancı işçinin hayatını kaybettiğini ileri sürmüştü. Gazete, bu rakamı Doha’daki elçiliklerden elde ettiğini söylemişti. Katar hükümeti ise haberi yalanlayarak, ölümlerin tamamının Dünya Kupası inşaatlarıyla ilgili olmadığını, bazı işçilerin yıllardır Katar’da çalıştığını ve doğal nedenlerden de ölümlerin gerçekleştiğini söyledi. Hükümetin verdiği bilgiye inanacak olursak, 2014-2020 arasında turnuva için yapılan inşaat şantiyelerinde toplam 37 ölüm kaydedilmişti ve bu ölümlerin yalnızca üçü iş bağlantılıydı.
Fakat Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), bu rakamların fazlasıyla düşük olduğunu düşünüyor; zira Katar, kalp krizi ve solunum yetmezliği gibi ölüm nedenlerini iş kazası saymıyor. Oysa bu rahatsızlıklar, yüksek sıcaklıklarda yapılan ağır işlerin sonuçları arasında yer alıyor. ILO’nun kendi hesaplamalarına göre, yalnızca 2021 yılında 50 yabancı işçi öldü, 500’ün üzerinde yabancı işçi de ağır yaralandı.
Diğer eleştiri de göçmen işçilerin çalışma koşulları. Körfez bölgesinde çok yaygın olan bu işçilik türünde (“kafala”), patronlar göçmen işçilerin pasaportuna el koyuyor ve iş bitene kadar ülkeden ayrılmasının önüne geçiyor. Hükümet, 2017 yılında iş koşullarını düzenleyici önlemler alsa ve ILO’nun baskısıyla bu sistemi kaldırdığını ilan etse de Uluslararası Af Örgütü birçok şirketin hâlâ bu sistemi kullandığına ilişkin bir rapor yayımlamıştı.
Son olarak Reuters, Ekim ayının sonunda göçmen işçilerin Doha’da kaldıkları evlerden aceleyle tahliye edildiğini bildirdi. Çoğunluğa Asyalı ve Afrikalı işçilerin kaldığı El Mansura bölgesinde 1200 işçiye tahliye için iki saat süre tanındığı da haberde yer alan iddialar arasında.
İngiltere’nin sessiz ve derinden desteği
Ama Katar’da görülen, yalnızca Katar’ın aynadaki görüntüsü değil. Yalnızca turnuva güvenliğini kimlerin sağladığına bakmak bile bize bir şeyler anlatıyor: ABD, Britanya, Fransa, İtalya, Pakistan, Türkiye, NATO.
Sadece bu da değil. Katar güvenlik güçleri, geçen Ekim ayında bir tatbikat yaptı ve tatbikata, yukarıda sayılan ülkelere ek olarak Almanya, Polonya, İspanya, Ürdün, Kuveyt, Suudi Arabistan ve Filistin de katıldı. Turnuvanın güvenlik komitesinin verdiği rakamlara göre, Katar tarafında tatbikata katılanların 32 bini devlet görevlisiyken, 17 bini özel güvenlik sektöründen. Britanya, güvenlik için Katar’a iki savaş gemisi yolladı (Katar’daki El Udeyd Üssünde ABD’li ve İngiliz askerler de bulunuyor).
Bu sadece işin bir yönü. Londra, 2010 yılından bu yana Doha’ya 3,4 milyar sterlin (4 milyar dolar) silah sattı. İskoç Yeşiller Partisi, bu meseleyi gündeme getirdi ve Katar’ın Dünya Kupası vesilesiyle yapacağı propagandaya Britanya’nın da ortak olduğunu ileri sürdü. İş o noktaya geldi ki, Britanya genelinde birçok bar, Katar’ın “LGBT karşıtı” duruşunu ve insan hakları karnesini gerekçe göstererek Dünya Kupası maçlarını yayınlamama ve boykot kararı aldı.
Üstelik FIFA Başkanı Infantino, bira yasağını savunurken yaptığı açıklamalarda yalnız değil. Birleşik Krallık Dışişleri Bakanı James Cleverly, Ekim ayının sonunda yaptığı bir açıklamada, LGBT futbol izleyicilerini “Katar kültürüne saygı göstermeye” davet edince tepki çekmişti.
İngiliz futbol efsanesi David Beckham da yuhalamalardan nasibini aldı. Beckham’ın Katar Dünya Kupası elçiliği için 10 yıllığına 150 milyon sterlinlik (177 bin dolar) bir anlaşma imzaladığı öne sürülüyordu. İngiliz yıldız, Doha’dan gönderdiği mesajda, “Futbol sahası ilerleme için bir platfor olacak,” dedi ama hedef olmaktan kurtulamadı. İngiliz komedyen Joe Lycett, 10 bin sterlini (11 bin 900 dolar) kağıt makinesinden geçirdiği bir video paylaşarak Beckham’ın elçilikten çekilmeye çağırdı.
Hem futboldan daha fazlasının on yıllardır bu iki ülkeyi birbirine bağladığını da hatırlatalım. 2008’deki finansal krizin İngiltere bacağında, ünlü Barclay’s bankası yer alıyordu ve Katar’ı yöneten El Thani ailesinin bu bankadaki yatırımları, “yıkılamayacak kadar büyük” bankayı batmaktan kurtarmıştı. Barclay’s-Katar bağlantısı, banka yöneticilerinin aldığı ufak tefek cezalar dışında kamuoyundan gizlendi.
Libya ve Suriye dosyalarının kötü şöhretli siması, şimdilerde büyük yatırımcı olarak arz-ı endam eden Şeyh Hamad bin Casim bin Cabir el-Thani’nin Birleşik Krallık bağlantısını hiç küçümsememek gerekiyor. Yeni Kral Charles’ın, 2011-2015 yılları arasında kendi hayır kurumu için el-Thani’den nakit dolu çantalarla 3 milyon sterlin (3 milyon 540 bin dolar) kabul ettiği iddia ediliyor. El-Thani 1996 yılında dışişleri bakanı iken, Katar ile İngiliz silah şirketi BAE Systems arasında 500 milyon sterlinlik bir anlaşma imzalanmıştı. Daha sonra ortaya çıktı ki, anlaşma, el-Thani bağlantılı iki Jersey Adası şirketine 7 milyon sterlinlik bir transferi de içeriyordu. Mesele ortaya çıktığında Jersey yetkilileri soruşturma başlatmıştı ama İngiliz hükümeti, iki ülke arasındaki ilişkileri bozabileceği gerekçesiyle soruşturmayı kapatmıştı.
Macron’un dediklerinin aksine, Fransa’da futbol ve siyaset iç içe
Elbette, Sepp Blatter’in açıklamalarının ardından ibre Fransa’ya döndü. Blatter’e göre, dönemin Fransa Cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy, FIFA oylamasına Katar lehine müdahale etmiş ve eski UEFA Başkanı Michel Platini’ye baskı yapmıştı. Platini, baskı görmediğini, fakat oylamadan önce Elysee Sarayında Sarkozy ve o dönemki Katar Veliaht Prensi Tamim Bin Hamad El-Thani ile yemek yediğini söylemiş ve “Sarkozy’nin Katar’ı desteklediği yönünde bir izlenim edindiğini” kabul etmişti. İşin ilginç yanı, Fransız L’Equipe’in ulaştığı Platini, Katar 2022’ye herhangi bir davet almadığını, dahası gitmeyi de düşünmediğini söyledi.
Daha da tuhafı, Batılı ülkelerden gelen birçok futbolcu Katar’a karşı -alt perdeden de olsa- eleştirilerde bulunurken, Fransa’nın kaptanı Hugo Lloris, “Fransa’dayken, yabancıları ağırladığımızda genellikle kurallarımıza uymalarını, kültürümüze saygı duymalarını isteriz ve ben de Katar’a gittiğimde aynısını yapacağım. Fikirlerine katılabilirim veya katılmayabilirim, fakat saygı göstermeliyim,” dedi.
Lloris’e, Elysee Sarayından birilerinin sufle verdiğinden şüphe etmekte fayda olabilir, çünkü neredeyse Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un sözlerini birebir tekrar etti. Katar’ın “insan hakları” karnesi hatırlatıldığında, Fransız lider, “Spor politikleştirilmemeli,” deyivermişti. Sadece Sarkozy değil, onun halefi “sosyalist” François Hollande da Katar’la iyi ilişkileri devam ettirmiş ve Körfez ülkesine 24 savaş uçağı satmıştı.
Burada daha önemli iki bilgiyi hatırlatmakta fayda var: Birincisi, Fransa’nın en önemli kulübü Paris Saint-Germain’in (PSG) sahibi, Katar Varlık Fonu’na bağlı Katar Spor Yatırımları. İkincisi, geçen Eylül ayında, Katar ile Fransız enerji devi TotalEnergies 1,5 milyar dolarlık bir anlaşma imzaladı. Total, bu anlaşmayla birlikte, dünyanın bilinen gaz rezervlerinin yüzde 10’una sahip olan North Field South’ta yüzde 9,3’lük bir hisseye sahip oldu ki bu, Katar’ın yabancı bir enerji şirketiyle bu türden yaptığı ilk anlaşma.
Herkes orada
Sadece Avrupalılar değil, Asyalılar da bu turnuvaya hevesle koşuyor. 32 takımlı turnuvada bu sene 6 Asya ülkesi var ve bu bir rekor. Dahası, FIFA’nın 14 ortağı ve Dünya Kupası sponsorunun 9’u Asya merkezli şirketler. 2002 yılında Japonya-Güney Kore ortaklığında düzenlenen Dünya Kupası’nın 15 sponsorundan yalnızca 6’sı evsahibi ülkelerden gelmişti.
Sponsorluğun önemini geçiştirmek mümkün değil. Yayın gelirinin ardından, sponsorluk anlaşmaları FIFA’nın en önemli gelir kaynakları sıralamasında ilk sırada. Yapılan hesaplamalar, sponsorluk gelirlerinin 1,35 milyar dolar (toplam gelirin yüzde 29’u) olduğunu gösteriyor. Yayın haklarından elde edilen gelirse 2,64 milyar dolar.
Asya menşeli sponsorlar arasında Hindistan’dan, Çin’den, Singapur’dan, Güney Kore’den ve Katar’dan şirketler yer alıyor. 2018’de Rusya’da düzenlenen turnuva, Asya’da 1,6 milyar kişi tarafından izlendi; bu, toplam izlenmenin yüzde 43’üne tekabül ediyor. 2018’de en çok izleyiciye sahip 5 ülkeden 3’ü Asya’daydı ve bu üç ülkeyi tahmin etmek pek zor değil: Çin, Endonezya ve Hindistan. İşin tuhafı ise, bu üç ülkeden hiçbirinin Dünya Kupası’na katılmıyor oluşu.
Birleşik Arap Emirlikleri’nin başkenti Abu Dabi’de bir araya gelen Rusya, ABD ve Ukrayna heyetleri, iki gün süren üçlü müzakerelerin sonucunda geniş çaplı esir takası konusunda mutabakata vardı. Her iki taraftan bini aşkın esirin yer alacağı takasın önümüzdeki iki ila üç hafta içinde gerçekleştirilmesi öngörülürken, ABD’li müzakereciler yarın Moskova’da Rusya Devlet Başkanı Putin ile görüşecek.
Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) başkenti Abu Dabi’de Rusya, ABD ve Ukrayna arasında iki gün süren üçlü müzakereler bugün tamamlandı.
Vedomosti gazetesinin müzakere sonuçlarına ilişkin derlediği bilgilere göre taraflar geniş çaplı esir takası konusunda mutabakata vardı, tutumlarını karşılaştırdı ve ileriki çalışmalar için bir zemin oluştuğunu açıkladı.
Görüşmelerde Rus heyetine başkanlık eden Rusya Devlet Başkanı Yardımcısı Vladimir Medinskiy, toplantının ardından basın toplantısı düzenledi.
ABD tarafı da müzakerelere ilişkin değerlendirmelerini paylaştı ve ABD Başkanı’nın temsilcilerinin Moskova’ya yapacağı ziyareti duyurdu.
Ukrayna tarafı ise geride kalan müzakere turunu zorlu olarak nitelendirdi.
Rus heyeti başkanı Medinskiy, Abu Dabi’deki görüşmeler kapsamında Ukrayna’daki çözüme ilişkin Rusya ve ABD’nin tutumlarının karşılaştırıldığını belirtti.
Medinskiy, “Amerikan tarafının katılımıyla tutumlarımızı karşılıklı olarak paylaştık, bazı noktalarda karşılıklı anlayış bulduk, bazılarında ise bulamadık. Ve bu görüşme şüphesiz devam edecek” dedi.
Toplantının organizasyonu için BAE makamlarına teşekkür eden Medinskiy, “Tüm Rus heyetimiz adına, üçlü müzakerelerin mükemmel organizasyonu, dostane ve iş odaklı bir atmosfer oluşturulması dolayısıyla Birleşik Arap Emirlikleri ve Abu Dabi yönetimine teşekkür etmek isterim” diye konuştu.
Abu Dabi’deki müzakere sürecinin somut ayrıntıları, nihai bir anlaşmaya varılana kadar açıklanmayacak.
Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov da görüşmelerin ardından ileriki çalışmalar için bir zemin oluştuğunu ifade etti.
Taraflar 1000’er kişiyi aşan esir takasında anlaştı
Rusya ve Ukrayna’nın geniş çaplı esir takası konusunda anlaştığını bildiren Medinskiy, “Bunun somut parametreleri yakın zamanda açıklanacak” ifadelerini kullandı.
Müzakereler sırasında insani konuların da gündeme geldiğini belirten Medinskiy, konuya ilişkin bir soruya yanıt verirken, “Heyetimizin üyeleri özel olarak bu konuyla ilgilendi” dedi.
Rusya Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanlığı Enformasyon Dairesi Başkan Yardımcısı Aleksandr Zorin, Vesti medya kuruluşuna yaptığı açıklamada, Rusya ile Ukrayna arasındaki takasta yer alacak esir sayısının her iki taraftan da bini aşacağını bildirdi.
Zorin’in aktardığına göre takas önümüzdeki iki ila üç hafta içinde gerçekleşebilir.
Medinskiy: “Ukrayna’da sadece bir çıban patladı”
Medinskiy, müzakerelerin ardından yaptığı açıklamada Avrupa’daki güvenlik mimarisi sorununun çözülmesi gerektiğini belirterek, “Azımsanmayacak kadar yıl geçti ve nihayet bu konu artık ses getirdi ve çözülmesi gerektiği yönünde bir anlayış kazandı” dedi.
Ukrayna’daki çatışmanın sona ermesinin ardından ne olacağına dair sorunun ortaya konulmasının bile başlı başına doğru olduğunu kaydeden Rusya Devlet Başkanı Yardımcısı Medinskiy, sözlerini şöyle sürdürdü: “Dünyanın yeni, modern, yenilenmiş, adil ve belirli bazı ülkelerin zararına olmayan bir güvenlik sistemine ihtiyacı var. Bunun üzerinde çalışacağız.”
Medinskiy’nin değerlendirmesine göre şu anda tüm dünya organizması hasta durumda.
Medinskiy, durumu “Ukrayna’da sadece bir çıban patladı. Bu nedenle organizmayı bir bütün olarak tedavi etmek gerekiyor. Burada yara bandıyla yetinemezsiniz” sözleriyle açıkladı.
Abu Dabi’deki Rus heyeti, aynı günlerde BAE’de bulunan Avrupa temsilcileriyle görüşmedi.
Medinskiy, “Hayır, onlarla görüşmedik, burada hangi statüde bulunduklarını pek anlamıyoruz. Müzakereler üçlü nitelik taşıyor” ifadelerini kullandı.
Avrupa ülkelerinden hiçbir barış girişimi gelmediğini söyleyen Rus heyeti başkanı Medinskiy, “Avrupa ülkelerinden tek bir barış girişimi, tek bir barış teklifi almadık. Bu yüzden neyi tartışacağımız belirsiz. Eğer buraya turist olarak geldilerse, otelin lobi barında sohbet etsinler” diye konuştu.
Avrupa ülkeleri, Ukrayna’daki çatışmanın çözümüne yönelik barış müzakerelerine “vicdanları uyandığında” katılabilecek.
Witkoff ve Kushner Moskova ile Dublin’e gidecek
ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner, kendisinin ve Steve Witkoff’un Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüşmek üzere yarın Moskova’ya gideceğini bildirdi.
Amerikalı müzakereciler bu ziyaretin ardından İrlanda’nın başkenti Dublin’de Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile bir araya gelmeyi planlıyor.
Kushner ayrıca üçlü müzakereler sırasında tarafların, çözüm sürecinin en zorlu konusu olacak toprak meselesi de dahil olmak üzere karmaşık konuları ele aldığını anlattı.
Tarafların savaş sonrası güvenlik konularını görüştüğünü kaydeden Kushner, ABD’nin Avrupalı temsilcileri müzakere formatına dahil etmeye çalıştığını belirtti.
Avrupa’ya Rusya ile diyalog için tek bir müzakereci seçme çağrısı yapan Trump’ın Özel Temsilcisi, üçlü müzakerelerin ardından yaptığı açıklamada, “Bu, Rusları Avrupa’yı müzakerelere dahil etmeye ikna etmekten daha büyük bir başarı olurdu” dedi.
Donald Trump’ın damadı, toprak konularında anlaşmaya varılmadan Ukrayna’nın savaş sonrası güvenliğine ilişkin bir anlaşmanın imzalanmayacağını vurguladı.
Kushner’e göre toprak anlaşmazlıklarının çözümü müzakerelerin en karmaşık kısmı olacak.
Ayrıca Kushner’in aktardığına göre Rus tarafı, Vladimir Putin ve Volodimir Zelenskiy yüz yüze görüşmeden önce daha fazla ilerleme kaydedilmesini istiyor.
Arahamiya: “Yılbaşına kadar çözüme ulaşmak için iyi bir dinamiğimiz var”
Ukrayna’daki Halkın Hizmetkarı Partisi Meclis Grubu Başkanı David Arahamiya, bu müzakere turunun “en zorlulardan biri olduğunu” açıkladı.
Arahamiya, “Ruslar çok katı talimatlarla geldiler” dedi.
Öte yandan ileriki görüşmeler konusunda iyimserliğini dile getiren Arahamiya, “Bence yılbaşına kadar bir çözüme ulaşmak için şu anda iyi bir dinamiğimiz var” diye konuştu.
Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi Başkanı Kirill Budanov ise basın mensuplarına yaptığı açıklamada, bir sonuç alınana kadar müzakerelerin içeriği ve sonuçları hakkında bilgi verilmeyeceğini belirterek, “Sadece sonuç önemlidir. Buna ulaştığımızda kamuoyuna açıklanacaktır” ifadelerini kullandı.
Budanov, Ukrayna Silahlı Kuvvetlerinin Donbass’tan çekilmesinin görüşülüp görüşülmediğine ilişkin soruyu ise yanıtsız bıraktı.
Abu Dabi’deki müzakereler ilk gün olan 10 Kasım’da 4,5 saat, ikinci gün olan 11 Kasım’da ise iki saatten az sürdü.
Rus heyetinde Medinskiy, Dışişleri Bakan Yardımcıları Sergey Ryabkov ve Mihail Galuzin ile Rusya Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanlığı temsilcileri İgor Kostyukov ve Yuriy Jigarlovskiy yer aldı.
Ukrayna Dış İstihbarat Servisi Başkanı Rüstem Umerov’un başkanlık ettiği Ukrayna heyetinde, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin Ofis Başkanı Kirill Budanov, Budanov’un Birinci Yardımcısı Sergey Kislitsa ve Halkın Hizmetkarı Partisi Meclis Grubu Başkanı David Arahamiya yer aldı.
Müzakere masasında ABD tarafından ise Donald Trump’ın Özel Temsilcisi Steven Witkoff ve Başkan’ın damadı Jared Kushner hazır bulundu.
Politico’nun diplomatlara dayandırdığı haberine göre NATO, yurt dışı operasyonlarını azaltarak Rusya ile karşı karşıya gelmeye odaklanmak üzere yeni askeri hedeflerini müzakere ediyor.
Politico’nun diplomatlara dayandırdığı haberine göre NATO, yurt dışındaki operasyonlarını azaltmak ve Rusya ile karşı karşıya gelmeye odaklanmak istiyor.
İttifak ülkeleri, olası bir savaş durumunda müttefiklerin hangi güçleri ve silahları sağlamak zorunda kalacağını ve maliyetleri kimin üstleneceğini belirlemek amacıyla blokun yeni hedef göstergelerine ilişkin müzakerelere başladı.
NATO’nun askeri kapasitesine yönelik yeni şartları onaylaması gereken “Siyasi Yönlendirme” (Political Guidance) adlı taslak belgeye göre, müttefiklerden artık hem Avrupa’daki bir çatışma hem de yurt dışındaki operasyonlar için aynı anda yeterli güç sağlamaya hazır olmaları talep edilmeyecek.
Bunun yerine müttefiklerin, bu iki senaryodan yalnızca birini veya diğerini hayata geçirmeye hazırlanmaları öngörülüyor.
Eski NATO Genel Sekreterinin Savunma Yatırımlarından Sorumlu Yardımcısı Camille Grand, belgenin “her koşulda NATO için Avrupa’da geniş çaplı bir çatışmanın patlak vermesinin diğer tüm görev veya olaylardan öncelikli olacağına dair çok net bir anlayış” öngördüğünü açıkladı.
Müttefiklerin söz konusu belge üzerinde şubat ayına kadar nihai mutabakata varması bekleniyor.
Üst düzey bir ittifak yetkilisi, ülkelerin kaynaklarının akılcı şekilde harcandığından emin olmak istediklerini belirtti.
Aynı yetkili, “Rusya’nın kendi kapasitesini yeniden inşa etmekle meşgul olduğu mevcut jeopolitik koşullarda bu büyük önem taşıyor” ifadelerini kullandı.
Politico’ya göre müttefikler, hem Avrupa’daki geniş çaplı bir çatışma hem de NATO sınırları dışında operasyonlar yürütmek için yeterli güce sahip olma şartından vazgeçilip vazgeçilmemesi gerektiği yönünde zorlu bir soruyla karşı karşıya kaldı.
Taslak belgede “ve” bağlacının “veya” ile değiştirilmesi öneriliyor; bu değişiklik, her iki senaryo için aynı anda değil, bunlardan yalnızca biri için güç bulundurulması anlamına geliyor.
Blokun üst düzey diplomatlarından biri, “Kolay olmayacak. ‘Ve’ ile ‘veya’ arasındaki seçim muazzam önem taşıyor” dedi.
Aynı diplomat, sözlerine şunları ekledi:
“Kimse kriz durumlarına yanıt olarak operasyon yürütme imkanından vazgeçtiğimizi söylemiyor. Nihayetinde askerlerin nereye gönderileceğine dair karar siyasi bir karardır.”
Habere göre bu değişiklik, NATO’nun Kosova veya Irak’taki misyonları gibi halihazırda yurt dışında devam eden operasyonları otomatik olarak etkilemeyecek.
NATO’nun Ankara zirvesinde ülkeler, ortak bildiride “Rusya’nın Avrupa-Atlantik güvenliği ve istikrarı için oluşturduğu uzun vadeli tehdide” işaret etmişti.
Öte yandan Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Moskova tehdidine ve Rusya ile savaşa hazırlanma gerekliliğine ilişkin açıklamaları “provokasyon” ve “durumun kasıtlı olarak körüklenmesi” olarak nitelendirmişti.
Putin, eylül ayında yaptığı açıklamada, “Bir kez daha vurgulamak istiyorum: Avrupa ile herhangi bir askeri çatışmaya hazırlanmıyoruz, böyle planlarımız ve gerekçelerimiz yok, en önemlisi de Avrupa ile durumu tırmandırmak için hiçbir gerçek teşvik edici nedenimiz yok” ifadelerini kullanmıştı.
Putin, daha sonra yaptığı bir uyarıda da Rusya’nın kimseyi tehdit etmediğini ve “ne 29, ne 30 ne de 50’nci yılda kimseye saldırma” niyetinde olmadığını, ancak bir saldırı durumunda karşılık vereceğini belirtmişti.
Financial Times’ın haberine göre, Singapur merkezli Megaspeed şirketi ABD’nin ihracat kısıtlamalarına rağmen gelişmiş Nvidia yapay zeka çiplerinin Çin’e yönlendirildiği şüphesiyle ABD ve Singapur makamlarının incelemesine alındı. Çinli Alibaba ile işbirliği yapan şirketin varlıkları 2023’te 33 milyon dolardan 2024’te 3 milyar dolara yükseldi.
İddiaya göre Singapur’daki şirketler ABD’nin ihracat kısıtlamaları sürerken Çinli teknoloji şirketlerinin gelişmiş ABD yapımı Nvidia yapay zeka çiplerine erişmesine yardımcı oluyor ve bu şirketlerden Megaspeed, çiplerin Çin’e yönlendirilmiş olabileceğine yönelik soruşturmanın merkezinde.
Financial Times (FT) gazetesinin haberine göre Megaspeed, Çinli Alibaba ile yürüttüğü işbirliği sayesinde Nvidia’nın Asya’daki en büyük müşterilerinden biri haline geldi.
Şirketin varlıkları 2023 yılında 33 milyon dolarken 2024 yılında 3 milyar dolara yükseldi.
Megaspeed, ağırlıklı olarak Güneydoğu Asya’da kiralanan kapasiteler üzerinden bilgi işlem hizmetleri sunmak amacıyla grafik işlemciler satın almasına olanak tanıyan resmi Nvidia bulut ortağı statüsü kazandı.
Alibaba ise şirketin en büyük müşterisi oldu.
Daha önce Megaspeed’in hissedarları arasında, Nvidia CEO’su Jensen Huang ile ilişkisi etrafındaki krizin merkezinde yer alan Alice Huang da vardı.
FT, Alice Huang’ın Çinli yatırımcılara Alibaba ile olan ticari bağlantılarından ve yoğun talep gören Nvidia grafik işlemcilerini temin etme imkanından bahsettiğini bildirdi.
Alice Huang, sektörel etkinliklerde Nvidia CEO’su ile düzenli olarak fotoğraflandı.
ABD makamları, Çin istihbarat servislerinin Alice Huang’ı kendi saflarına kattığından şüphelendi.
ABD makamları, 2025 yılının sonlarına doğru ihracat kısıtlamalarını delerek Nvidia çiplerinin Çin’e yönlendirilmesine yardım ettiği şüpheleri nedeniyle Megaspeed hakkında soruşturma başlattı.
Singapur polisi de inceleme başlatırken, veri merkezi işletmecileri şirketle yaptıkları sözleşmeleri feshetmeye başladı.
Megaspeed, ABD ve Malezya makamlarının soruşturmalarına konu olduğunu açıkladı ancak “çiplerin yasa dışı devri veya herhangi bir hukuka aykırı faaliyetle bağlantılı ihlallere dair hiçbir kanıt tespit edilmedi” ifadesini kullandı.
Yapay zeka alanındaki şirketlere danışmanlık yapan Matthias Hendrichs, Singapur’un rolünü hem ABD hem de Çin ile olan yakın ekonomik bağlarıyla açıkladı.
Hendrichs’e göre Singapur, doğrudan erişimin zorlaştığı durumlarda iki ülke arasında sıklıkla aracılık yapıyor.
Kasım ayı başında ABD medyası, ABD istihbarat servislerinin Alice Huang hakkındaki şüphelerini duyurdu.
FT’nin aktardığına göre, Alice Huang’ın Nvidia CEO’su ile romantik bir ilişkisi vardı.
Daha sonra Jensen Huang, çalışanlara hitaben yaptığı konuşmada sadakatsizliğini itiraf etti ve ailesinden özür diledi.
Öte yandan Huang, ilişki yaşadığı kadının adını açıklamadı.
Nvidia Yönetim Kurulu, CEO’ya yönelik olası yabancı istihbarat operasyonu haberleriyle ilgili bağımsız soruşturma başlatıldığını duyurdu.
Şirket, yönetim kurulunun ulusal güvenliğin veya Nvidia sırlarının tehlikeye girdiğini düşünmek için bir gerekçesi olmadığını vurguladı ancak inceleme kapsamında mevcut tüm bilgilerin değerlendirileceğini belirtti.
Çin Dışişleri Bakanlığı ise ajanlaştırma suçlamalarını asılsız ve iftira niteliğinde niteleyerek reddetti.
Nvidia, Huang’ın çalışmalarına ara vermeden CEO’luk görevini sürdüreceğini açıkladı.
Bu sırada yatırımcılar, Nvidia ve yöneticisine karşı toplu dava açtı.
Yatırımcılar, Huang’ın Alice Huang ile öne sürülen bağlantısına dair bilgileri gizleyerek hissedarları yanılttıkları gerekçesiyle davalıları suçladı.
Nvidia CEO’su Huang, “Çin casusu” ile ilişkide olduğunu kabul etti
Büyük Teknolojide Demokratlara göz kırpan ilk isim Alex Karp oldu
Polonya’da “Bağımsızlık Yürüyüşü”ne on binlerce kişi katıldı
Rusya ile Ukrayna arasında 1000’er kişiyi aşan esir takası yapılacak
Kuzey Amerika ile Avrasya piyasalarındaki gaz fiyat makası açılıyor
Rusya’da eski Bakan Abızov’a 5 milyon dolarlık zimmete para geçirmeden 14 yıl hapis
Amerika5 gün önceMavi dalga, Demokratik Sosyalizm veya laciverdin tonları
Dünya Basını2 hafta önceGünah keçisi olarak Netanyahu
Dünya Basını2 hafta önceEmperyalizmin açmazları: Savaşlar, yalanlar ve çöken refah devleti
Ortadoğu2 hafta önceİsrail’de rekor katılımlı seçim: İki blok da 61 sandalyeye ulaşamıyor
Ortadoğu2 hafta önceABD ara seçim sonrası İran’a saldırı için Körfez’i uyardı
Asya1 hafta önceÇin Komünist Partisi’nden ‘demir şapkalı prenslere’ tasfiye uyarısı
Dünya Basını1 hafta önceTarihçi Emmanuel Todd: Fransa’da asıl tehdit Rusya değil Macron yönetimidir
Ortadoğu2 hafta önceBAE, Hürmüz’ü baypas eden yeni hattan petrol ihracatına başlayacak
