Avrupa
İngiltere, gizli bir “Afgan göçü” planı hazırlamış

İngiltere hükümeti, veri sızıntısı nedeniyle Taliban’ın misillemesine maruz kalma riskiyle karşı karşıya kalan binlerce Afganı İngiltere’ye yerleştirmek için milyarlarca sterlinlik gizli bir plan hazırladı ve medyayı “süper yasaklama kararı” ile susturdu.
Financial Times’ın (FT) haberine göre Taliban’ın iktidarı ele geçirmesinden önce Birleşik Krallık ile yakın işbirliği içinde çalışan yaklaşık 25.000 Afganistanlı ve bazı aile üyelerinin isimleri, iletişim bilgileri ve diğer kişisel bilgileri, Şubat 2022’de bir İngiliz asker tarafından e-postalarda “yanlışlıkla” ifşa edildi.
Bu çok büyük ve son derece hassas veri tabanının sızdırılması, Ağustos 2023’te bir Facebook grubunda bahsedilene kadar fark edilmedi. İhlalle ilgili önemli bilgiler, mahkeme kararı nedeniyle hâlâ yayınlanamıyor.
Buna karşılık, Rishi Sunak’ın eski Muhafazakar hükümetindeki bakanlar, Afganları Birleşik Krallık’a getirmek için gizli bir plan hazırladı.
Keir Starmer’ın mevcut İşçi Partisi hükümetinin de benimsediği plana göre, hükümetin tahminlerine göre 7 milyar sterlinlik bir maliyetle 25.000 kişi yerleştirilecekti.
Son haftalarda, Londra Yüksek Mahkemesi bu olayı aydınlatmak için adımlar atarken, hükümet programı kısa sürede sonlandırdı.
İngiliz istihbaratı, bu ihlalin Afganları Taliban tarafından öldürülme, işkence, taciz ve sindirme riskine maruz bıraktığını değerlendirmişti. Savunma Bakanlığı bu ay, Afganistan’daki tehditlerin yeniden değerlendirilmesi sonucunda, ülkede kalan Afganların riskinin daha önce düşünülenden daha az olduğu sonucuna varıldığını açıkladı.
Mahkeme işlemlerinde açıklanan 7 milyar sterlinlik tahmine rağmen, Savunma Bakanlığı yetkilileri bu hafta, sızıntının doğrudan maliyetinin sadece 2 milyar sterlin civarında olduğunu ve uygun Afganların sayısının azalması nedeniyle gizli tahliyelerin maliyetinin artık çok daha düşük olacağını söyledi.
Yüksek Mahkeme’ye, geçen yaz sağcı ayaklanmalardan bir yıl sonra ortaya çıkan gizli yer değiştirme planı haberlerine tepki olarak kamu görevlilerinin “kamu düzeninin bozulması” riski konusunda uyarıda bulunduğu bildirildi.
Bugüne kadar, İngiltere hükümeti veri ihlalinden etkilenen yaklaşık 18.500 Afganistanlıyı İngiltere’ye nakletti. Savunma Bakanlığı, bunların çoğunun mevcut bir program kapsamında zaten hak sahibi olduğunu söyledi.
Yetkililer, ihlal nedeniyle sadece 5.500 kişinin doğrudan nakledildiğini, en az 2.400 kişinin daha nakledileceğini belirtti.
Savunma Bakanı John Healey’in salı günü (15 Temmuz) Avam Kamarasında yapacağı açıklamada, Afganistan Müdahale Rotası olarak bilinen gizli planın yeni başvurulara kapatıldığını duyurması bekleniyor.
Bu ayın başlarında hükümet, Afganistan Yerleştirme ve Yardım Politikası (ARAP) ve Afgan Vatandaşları Yeniden Yerleştirme Planı olarak bilinen kamu planlarını da aniden kapatmıştı.
Bu olaylar, Yüksek Mahkeme’nin salı günü Eylül 2023’ten beri basını susturan benzeri görülmemiş bir yayın yasağını kaldırmasının ardından ilk kez haber yapılabildi. Bu süper ihtiyati tedbir, İngiliz hükümeti tarafından ilk kez alınmıştı.
Ne var ki, Yüksek Mahkeme’nin en azından önümüzdeki haftaya kadar geçerli olacak yeni bir ihtiyati tedbir kararı, olayın ciddiyetini açıklayan önemli ayrıntıların şu anda bile yayınlanamayacağı anlamına geliyor.
Veritabanı, Taliban’ın iktidarı yeniden ele geçirmesinden önce Birleşik Krallık için veya Birleşik Krallık ile birlikte çalışmış ve misilleme riski altında olan kişilere Birleşik Krallık’a yerleştirme imkanı sunan ARAP programı kapsamında başvuruda bulunan kişilerin ayrıntılı kayıtlarını içeriyordu.
Birleşik Krallık’ın Afganistan’daki savaş operasyonları 13 yıl süren bir sürecin ardından 2014 yılında sona erdi, ancak İngiliz askerleri 2021 yılında Taliban’ın geri dönüşüne yol açan çekilmeye kadar ülkede kaldı.
İngiltere hükümeti, Ağustos 2023’te isimsiz bir kişi Facebook’ta tablonun ekran görüntülerini paylaşıp tüm veritabanını ifşa etmekle tehdit edene kadar sızıntıyı fark etmedi.
Sızıntıya aşina olan kişilerden biri, veritabanının en az bir kez beş haneli bir meblağ karşılığında satıldığını söyledi.
Afgan alıcılardan birinin, veritabanına sahip olmasını koz olarak kullanarak hükümeti kendisinin ve 14 aile üyesinin İngiltere’ye yerleştirilmesi için baskı yaptığını iddia ettiler.
Askerin kimliği veya hakkında yaptırım uygulanıp uygulanmadığı Savunma Bakanlığı tarafından açıklanmadı. Bakanlık sızıntıyı başarıyla engelleyemedi ve Taliban’ın listeye ulaşıp ulaşmadığı bilinmiyor.
665’ten fazla Afgan, veri ihlali nedeniyle Savunma Bakanlığına karşı toplu dava açtı ve her biri en az 50.000 sterlin tazminat talep ediyor. Olayı ve potansiyel risklerini öğrenen binlerce kişi daha davaya katılabilir.
Avrupa
Fransa’da liseli eylemleri sürüyor: Yüzlerce okul kapandı

Fransa’da lise protestoları sürerken 560’tan fazla okulda eğitim aksadı; eylemlerin başından bu yana 2 bin öğrenci gözaltına alındı.
Le Figaro’nun öğlen saatlerindeki verilerden aktardığına göre, lise protestoları devam ederken sürmekte olan kargaşadan dolayı 564 okul ve eğitim kurumunda eğitim aksadı ve bugün şu ana kadar yaklaşık 600 kişi gözaltına alındı.
The Guardian muhabirine konuşan 17 yaşındaki Sophia, Paris’teki Voltaire Lisesi’nin önünde kurulan barikatın en ön saflarında yer alıyordu.
Gerçek adının yayınlanmasını istemeyen öğrenci, “Bunun devasa bir gençlik protesto hareketine dönüşmesini umuyoruz,” dedi.
Yüzlerce kişiyle birlikte okul girişini kapatmanın ikinci gününde olan Sophia, tüm derslerin iptal edilmesini sağlamış.
Fransız öğrenci, “Sadece hükümetin bizi dinlemesini istiyoruz. Kötü koşullarda ders çalışmak zorunda kalmaktansa burada durup bunu yapmayı tercih ederiz. Sesimizi duyurmanın tek yolu bu,” dedi.
“Okul bir haktır, ayrıcalık değil,” yazan bir karton pankartın önünde Sophia, Fransa genelindeki gençlerin şikayetlerini sıraladı: Eğitime yönelik devlet yatırımlarının yetersizliği, yıkılmak üzere olan binalarda 40 çocuğa kadar çıkan aşırı kalabalık sınıflar, öğretmenlerin düşük maaşları, personel devamsızlıkları ve başarıyı sosyal kökenin belirlediği eşitsiz bir sistem.
Protestonun diğer nedenleri arasında, üniversite başvuruları için kullanılan şeffaf olmayan ve kullanımı zor çevrimiçi sistemin yanı sıra, Mayıs ve Haziran aylarındaki sıcak dalgaları sırasında sınıflarda yaşanan dayanılmaz sıcaklıklar da yer alıyordu.
Sanat eğitimi almak ve animasyon alanında çalışmak isteyen Sophia, “Eğitim bütçesi paramparça edilirken, orduya çok fazla ek fon aktarılıyor,” dedi.
Öğrenci, gösterilerin ve barikatların önümüzdeki haftaya da devam etmesini umduğunu belirtti. Birkaç öğretmen de destek vermek amacıyla barikatların yanında durdu.
Gazetecilere “Jean” takma adıyla tanıtan bir öğrenci ise Paris’te lisenin son sınıfında okuyor.
17 yaşındaki öğrenci, kendisinin ve sınıf arkadaşlarının okulların yakılmasını istemediklerini, sadece eğitimin “daha iyi” olmasını istediklerini söylüyor.
BBC’ye konuşan genç, “Bence Fransa, eğitim konusunda Avrupa’nın en kötü ülkelerinden biri. Artık yeter diye karar verdik,” diyor.
Hasar verenlerin “kendileri ile hiçbir ilgisi olmadığını” ve öğrencilerin talep ettiği değişimin gerçekleşmesine “katkıda bulunmadıklarını” belirtiyor.
Öğrenci, “Buraya nazik davranmak için gelmedik ama kaos da istemiyoruz. Sadece sesimizin hükümet tarafından duyulmasını istiyoruz,” dedi.
Öte yandan ülke genelinde eylemlere yönelik polis şiddeti haberleri de gelmeye devam ediyor.
Fransız yetkililer, olaylar sırasında en az 65 personelin ve 305 polis memurunun yaralandığını, yaklaşık 2.000 kişinin ise gözaltına alındığını bildirdi.
Eğitim Bakanı Édouard Geffray, öğrencilere önerilen bir danışma platformunun ayrıntılarını açıkladı.
Cuma sabahı öğretmen sendikalarıyla yapılan bir toplantıda Geffray, danışma platformunun önümüzdeki pazartesi günü faaliyete geçeceğini belirtti.
Bu kapsamda iki soru sorulacak:
- Hangi zorluklarla karşılaşıyorsunuz?
- Beklentileriniz nelerdir?
Öğrencilerin, Azizler Günü tatili sonrasında başlayacak analiz ve tartışma aşamasına kadar yanıt vermek için üç haftaları olacak.
Bu geri bildirim aşaması, Ulusal Meclis’teki bütçe tartışmalarıyla eş zamanlı olarak gerçekleşecek.
Avrupa
Jaecoo 7 Britanya’da en çok satan araç oldu

Çinli markaların Avrupalı rakiplerini geride bırakmasıyla, Jaecoo 7 Eylül ayında Birleşik Krallık’ta en çok satan yeni otomobil oldu.
Bazı internet kullanıcılarının “Temu’dan aldığım Range Rover” dedikleri bu SUV, daha önce Mart ayında da sıralamanın zirvesinde yer almıştı; bu da, yeni otomobil pazarı için yılın en önemli iki ayında ülkenin en popüler modeli olduğu anlamına geliyor.
Mart ve Eylül, tarihsel olarak satışların en yüksek olduğu aylar çünkü bu aylarda plakalardaki yıl kodları değişir ve bu da alıcıları, plakalarından anlaşıldığı üzere yollardaki en yeni otomobilleri tercih etmeye teşvik eder.
Sektör kuruluşu Motor Üreticileri ve Tüccarları Derneği (SMMT) tarafından açıklanan ön verilere göre, geçen ay 7 modelinden 10.813 adet tescil edildi.
Tesla Model 3, 9.929 tescil ile ikinci sırada yer alırken, onu Ford Puma (6.958) izledi.
İlk 10’da yer alan tek diğer Çinli otomobil, sekizinci sırada yer alan MG HS oldu (5.444).
Yüksek satış rakamlarına sahip tek tek model sayısı az olmasına rağmen, Çinli üreticiler geçen ay Birleşik Krallık pazarının %23’ünü oluşturdu.
BYD, 20.140 kayıtla en çok satan ikinci marka oldu ve 18.399 kayıt kaydeden Kia’nın önüne geçti.
Volkswagen ise 25.972 kayıtla birinci sırada yer aldı.
Öte yandan, Eylül ayında köklü birkaç marka önemli düşüşler yaşadı. Hyundai’nin 10.002 kayıt rakamı, bir önceki yıla göre %31,9’luk bir düşüşe karşılık gelirken, Renault’nun 6.721 araçlık sonucu %29,7 oranında geriledi.
Omoda-Jaecoo genel müdürü Victor Zhang, ikiz markaların Birleşik Krallık’taki benzeri görülmemiş yükselişinin ardından “burada kalıcı olduklarını” söyledi.
Zhang, artık hedeflerinin “en hızlı büyüyen markadan, sağlam bir konuma sahip bir markaya” dönüşmek olduğunu da sözlerine ekledi.
Omoda-Jaecoo’nun ana şirketi Chery, araçlarını Birleşik Krallık pazarına daha iyi uyarlayabilmek amacıyla, sürücü destek sistemleri ve şasinin ayarlanmasına odaklanarak, Bedfordshire’daki UTAC Millbrook test pistinde kısa süre önce bir Ar-Ge merkezi açtı.
Chery ayrıca, Japon firmanın Sunderland’daki fabrikasında araçlarını üretme olasılığı konusunda Nissan ile bir mutabakat zaptı imzaladı; bu araçlar arasında Jaecoo 7 de yer alabilir.
Eylül ayı, genel olarak yeni otomobil pazarı için güçlü bir ay oldu. Toplam kayıt sayısı, bir önceki yıla göre %12,7 artışla 350.518’e ulaştı.
Avrupa
AB Komiseri Kos: Ukrayna’nın 2027’de üyeliği imkansız

AB Genişleme Komiseri Marta Kos, Ukrayna’nın 1 Ocak 2027’de birliğe üye olmasının imkansız olduğunu ve sürecin liyakat esasına dayandığını açıkladı. Adaylara ayrıcalık tanınamayacağını vurgulayan Kos, mevcut prosedürlerin değiştirilmesi çağrısında bulundu.
Avrupa Birliği’nin (AB) genişlemeden sorumlu komiseri Marta Kos, İtalyan gazetesi Corriere della Sera’ya verdiği mülakatta, Ukrayna’nın 2027 yılının başında birliğe katılımının mümkün olmadığını söyledi.
Sürecin liyakat esasına dayandığını vurgulayan Kos, “1 Ocak 2027 tarihi Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy tarafından dile getirilmişti. Katılım liyakat esasına dayanıyor; bu tarihin imkansız olduğu açıktır” ifadesini kullandı.
Jeopolitik koşulların değişmesiyle birlikte AB üyeliğinin yalnızca Ukrayna için değil birçok ülke açısından öncelik haline geldiğini belirten Kos, üyelik sürecinde hiçbir adayın ayrıcalığı olmadığını kaydetti.
Fakat Ukrayna’nın içinde olduğu şartların gözetilmesi gerektiğini ifade eden Kos, “Tam da bu nedenle ona yardım etmekle yükümlüyüz” dedi. Genişleme Komiseri, bu yılın sonuna kadar Ukrayna ile katılım müzakerelerinde mümkün olduğunca fazla fasıl kümesinin açılmasını umduğunu dile getirdi.
Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy, yılın başında yaptığı açıklamada AB üyeliğinin hem ülkesi hem de Avrupa için temel güvenlik garantilerinden biri olduğunu savunmuş ve katılım tarihi olarak 2027’yi işaret etmişti.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz de bu tarihin imkansız olduğunu belirterek “Bu süreçler genellikle birkaç yıl sürer” değerlendirmesinde bulunmuştu.
Mevcut prosedürler nedeniyle Ukrayna’nın 1 Ocak 2027’de katılımını olanaksız gören Kos ise AB’ye giriş sürecinde değişikliğe gidilmesi çağrısı yaptı.
Kos, haziran ayında yaptığı açıklamada AB’nin Ukrayna’nın üyeliği konusunda iki senaryo üzerinde durduğunu aktarmıştı. İlk senaryonun tam üyelik gerçekleştikten sonra ülkelerin entegre olduğu standart model olduğunu belirten Kos, ikinci seçeneğin ise adayın gerekli şartları karşıladıkça belirli alanlarda AB politikalarına dahil olduğu sektörel entegrasyonu kapsadığını kaydetmişti. Kos, o dönemde birlik yetkilileri ile Ukrayna’nın bu ikinci seçenek üzerinde çalıştığını ifade etmişti.
Ukrayna, 2022 yılında resmi olarak AB’ye aday ülke statüsü aldı; katılım müzakerelerinin ilk bölümü ise Haziran 2026’da başladı.
Asya2 hafta önceJaponya Merkez Bankası faizleri 1995’ten bu yana en yüksek seviyeye çıkardı, yen değer kaybetti
Asya2 hafta önceGüney Kore lideri Lee, ABD baskısına rağmen Ortadoğu’da savaşa dahil olmayacaklarını söyledi
Diplomasi4 gün önceEast-West Forum İstanbul’da toplandı: Çok kutupluluk geri döndürülemez
Ortadoğu2 hafta önceEnsarullah lideri: Suudi Arabistan’ın Mekke iddiası ‘asrın yalanı’
Asya1 hafta öncePakistan’a Katar’dan ikinci LNG sevkiyatı yapılacak
Diplomasi1 hafta öncePalantir nasıl Ukraynalıları kobay faresine dönüştürdü?
Diplomasi1 hafta önceEast-West Forum İstanbul’da kapılarını açıyor
Asya1 hafta önceSoftBank, OpenAI yatırımı için 11 milyar dolar borçlanacak












