Amerika
Kısa Kissinger portresi: Akıllı, gerçekçi, gaddar
Editörün notu: Henry Kissinger, bu portre yazıldıktan altı ay sonra, 30 Kasım 2023’te öldü.
“Eylül 1974’te geçici hükümetin dışişleri bakanı ve Portekiz Sosyalist Partisi lideri Mário Soares, Washington’da Dışişleri Bakanı Henry Kissinger ile bir araya geldi. Kissinger, Soares ve diğer ılımlıları Marksist-Leninist bir diktatörlüğü engellemek için daha kararlı davranmadıkları için azarladı.
‘Siz bir Kerensky’siniz. . . . Samimiyetinize inanıyorum ama safsınız,’ dedi Kissinger Soares’e.
‘Kesinlikle Kerensky olmak istemiyorum,’ diye cevap verdi Soares.
‘Kerensky de istemiyordu,’ diye yapıştırdı Kissinger.”
100. yaşını deviren Henry Kissinger ile 1974’teki Karanfil Devrimi’nden sonra ülkesinin Portekiz Komünist Partisi ve komünizme sempati duyan subayların öncülüğündeki devrimcilerin eline geçmesinden korkan Mário Soares’in konuşmasını, kötü şöhretli ‘medeniyetler çatışması’ tezinin sahibi Samuel Huntington aktarıyor. Avrupa, yalnızca Portekiz’de değil, benzer yıllarda Yunanistan’da ve İtalya’da da yeni bir Ekim 1917 yaşayacak gibi görünüyordu. Avrupa’nın dışında ‘üçüncü dünya’da da, özellikle Vietnam’da, dünya kapitalist sisteminin öncü gücü ABD yeniliyordu; bir bütün olarak emperyalizm çöküş aşamasındaydı sanki. Buna, 70’li yıllarda tüm gelişmiş ülkeleri sarsan iktisadi bunalımı da ekleyin. Sadece iyimser ve rasyonel devrimciler değil, sistemin çalışmasından sorumlu idareci ve ideologlar da sonlarının geldiğini düşünüyordu.
Huntington, 1974’te tüm Güney Avrupa hattındaki devrimci krizlerin ‘Kerensky’lerin zaferi’ ile bittiğini, rahat bir nefes alarak söylüyor. Bu dönemle birlikte ‘demokratikleşmenin üçüncü dalgası’ başlamıştı. Ara durakta, başını Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nin çektiği dünya sosyalist sistemi de çözülüveriyordu.
İşte emperyalizmin bu ‘kurtuluşu’nda aslan payı kesinlikle Henry Kissinger’ındır. Kissinger’ın adı, Soğuk Savaş’ın keskin ideoloğu ve uygulayıcısı George Kennan gibilerin arasına, belki de daha da yukarılara yazılmalıdır. Kissinger, hem gerçekçi, hesapçı ve soğukkanlı; hem de sinsi, gaddar ve her şeyin üstünde antikomünist olmayı aynı anda becermiş, zeki bir emperyalist idareci ve ideologdur. Zaten bütün bunların bir araya gelmediği bir durumda, kişilerin tarihin akışını yalnız başlarına değiştirmeleri mümkün olmasa da, 1970’lerde krize giren ve ha çöktü, ha çökecek gözüyle bakılan emperyalizmin yeni bir saldırganlık döneminden zaferle çıkması çok daha zor olabilirdi.
Bugün, elbette haklı olarak, Çin’in dünya sistemine eklemlenmesinin mimarı olarak bilinen Kissinger, aynı zamanda Kamboçya ve Vietnam’daki vahşetin de mimarlarındandı. Bunlar birbirini çelen şeyler de değildi: Kissinger’ın Diplomasi kitabını okumuş olanlar, Amerikan ulusal çıkarları ile ‘küresel’ egemenliğin iç içe geçmişliğine sonsuz bir inanç duyan emperyalist bir kibirle karşı karşıya kaldıklarını gizleyemezler. Gerçekçilik, bu kibrin tamamlayıcı unsurudur.
Zaten bu ‘gerçekçilik’, Amerikan kurucu babalarından süzülüp gelen emperyalist ‘manifest destiny’ öğretisinin aynı zamanda nasıl faşist diktatörlüklere bir desteğe dönüştüğünü açıklar. ABD Ulusal Güvenlik Arşivi’nden çıkan Şili belgeleri, aslında çok da ihtiyaç duymadığımız kanıtları sunar bize: Haziran 1976’da Santiago’da yapılan bir görüşmede, askeri diktatörlüğün şefi Augusto Pinochet’ye övgüler düzen Kissinger, tam tamına şunları söyler: “Yardım etmek istiyoruz, sizi zayıflatmak değil. Burada yapmaya çalıştığınız şeye sempati duyuyoruz. Allende’yi devirerek Batı’ya büyük bir hizmette bulundunuz. Benim değerlendirmeme göre dünyadaki tüm sol grupların kurbanı oldunuz ve en büyük günahınız komünizme giden bir hükümeti devirmiş olmanızdı.”
Gelgelelim, sonrasında Amerikan Devletleri Örgütü’nün (OAS) Şili’deki toplantısında yapacağı ve Pinochet yönetimindeki ‘insan hakları ihlallerine’ değineceği bir konuşmasını ertelediğini bildiriyor generale. Kissinger, insan hakları konusunda ‘sorunlar’ yaşayan ABD Kongresi’nin Şili’ye yönelik yaptırımları onaylamasını önlemek için bunu yapmak zorunda olduğunu açıklıyor ve şöyle diyor: “Benim pozisyonumu anlamanızı istedim. Yasal yaptırımlarla değil, ahlaki ikna yöntemleriyle meşgul olmak istiyoruz.” Kissinger insan hakları konusunda alınan önlemlerin ‘duyurulmasının’ gerçekten ‘işe yarayacağını’ söylüyor ve Pinochet de Şili’nin ‘adım adım kurumsallaşmaya döndüğü’ cevabını veriyor. İşte bu kadar.
Aynı Kissinger’ın Allende’nin devrilmesi için başlatılan gizli operasyonlar ve şiddet eylemlerinde oynadığı rolü hatırlatmaya gerek yok. Yalnızca, dünyayı suretinde yeniden yaratma hakkının kendine verildiğine inanan Amerikan dış politika gurularının ahlaki standartlarını göstermek açısından bunları bilmek gerekiyor. Kissinger, ABD hegemonyasının gerileme işaretleri verdiği bir dönemde, askeri yollardan emperyalist hiyerarşiyi koruma ve saldırıya geçerek Amerikan çıkarlarını korumayı ‘diplomatik ustalık’ ve ‘küresel değerler’ olarak kabul ettirme ustalığını gösterdiği için de ilgiyi hak eder.
Zaten bu kurt idareci de yukarıda atıf yapılan kitabında bunu açık yüreklilikle kabul eder:
“Kendinden emin komünist imparatorluğu, geleceğin akımı imiş gibi hareket eder ve dünya halkları ve liderlerinin buna inanmasını sağlarken, Amerikan direnişi organize edilmemiş olsaydı, savaş sonrası Avrupası’nda en büyük tek parti olan komünist partileri, bütün Avrupa’ya egemen olabilirdi. Berlin yüzünden ortaya çıkan krizler kontrol altına alınamayacak ve yenileri ortaya çıkacaktı. Amerika’nın Vietnam sonrası travmasını kullanan Kremlin, Afrika’ya taşeron kuvvetler ve Afganistan’a kendi kuvvetlerini gönderdi. Amerika küresel güç dengesini korumasaydı ve demokratik toplumların oluşmasına yardım etmeseydi, bunlar daha da iddialı olacaktı. Amerika’nın rolünü, güç dengesi şartları içinde algılamamış olması, acısını artırdı ve süreci zorlaştırdı; ama aynı zamanda bu rolünü yerine getirirken görülmemiş bir kendini adama ve yaratıcılık örneği göstermesini sağladı. Sonuçta bu, küresel dengeyi ve dolayısıyla dünya barışını koruyan ülkenin Amerika olduğu gerçeğini de değiştirmedi.”
Bu zeki ve gaddar emperyalist idarecinin, temsilcilerini anlatırken tiksintisini, küçümsemesini, korkusunu ve şaşırtıcı bir şekilde ezikliğini asla gizlemediği iki ülkenin Sovyetler Birliği ve Vietnam olması bu noktada daha da anlamlı hale gelir. Bir diplomatın en önemli unsurlarından olması gereken ‘iyi pazarlık yapma’ hali, Molotov ve Gromıko söz konusu olduğunda ‘bıktırıcı’dır, ‘perakende satış pazarlığı’dır (oysa Çinliler ‘karşılarındakine güven vermek isterler’); müzakereler sırasında Vietnamlıları temsilen konuşan Xuan Thuy ve Le Duc Tho ya ‘herkesin bildiği uzun bir nutuk’ ile Vietnam’ın pozisyonunu anlatır ya da ‘kusursuz bir nezaketle, moral üstünlüğü göstermek için soğuk tavırlarla ve cahil emperyalistler tarafından anlaşılması olanaksız Marksist bir lügatten alınan kelimelerle…’ Vietnamlıların kendi ülkeleri için ABD ile müzakere etmesi bile bir lütuf iken hem de…
Kissinger’ın artık iyi belgelenmiş kariyerinin tamamını anlatmaya gerek yok. Dileyen ve İngilizce arşiv taraması yapmaya zamanı olan okur buradan gizliliği kaldırılmış belgelere ulaşabilir. Üstelik bu parlak ve ‘sınıf bilinci’ tersinden çok kuvvetli yönetici, dostlarından çok düşmanları için gerekli şeyler anlatıyor. Bundan otuz yıl kadar önce biyografisini kaleme alan bir yazar, Napolyon’un Metternich için söylediği “Siyaset yapmayı entrika ile karıştırıyor,” sözlerini aktardıktan sonra şöyle ekliyordu: “Kissinger her ikisinde de ustaydı.” O, kapitalist siyasetin artık entrika haline geldiği emperyalist çağın bir çocuğuydu. Bu nedenle aynı biyografide, Kissinger’ın büyük hedefler formüle eden bir stratejistten çok bir misyonu yerine getirmek için gerekli adımları planlayan bir taktisyen olarak nitelendirilmesi, bu usta diplomata haksızlık sayılmalı. Ekonominin uluslararası ilişkilere, siyasete ve askeri hazırlıklara doğru büzüştüğü bu çağda, uluslararası ekonomiye ilişkin hiçbir şeyden anlamaması da buna tekabül eder. Nixon’ın Ticaret Bakanı Peter Peterson ile bir tartışmasında “Bu ufak bir ekonomik mesele,” diyen Kissinger’a muhatabı, “Henry, bu senin için laf kalabalığı çünkü sen her ekonomik değerlendirmeyi küçük görüyorsun,” cevabını vermek zorunda kalıyordu. Nixon da, Dışişleri Bakanlığı’na ekonomik uzmanlığı olan birini getirmeyi planladıkları için Kissinger’ın bu role gelebileceğini asla düşünmediğini kabul ediyor.
Demek ki, kendi sınıfının ulusal ve dünya çapındaki egemenliğine sonsuz ve koşulsuz bağlılık bu becerikli adamın yoğrulduğu hamurdur. Tanıyanlar ve onunla müzakerelere katılmış olanlar (düşmanları dahil), entelektüel kapasitesini teslim ediyorlar. Dünyayı komünizmden kurtarmak ve bunu Amerikan çıkarlarına uygun bir şekilde kotarmak eğer bir ABD’li diplomat için 20. yüzyıldaki en büyük başarıysa, Kissinger ‘şeref listesi’nin ilk sırasında yer almalıdır.
Yatırımcılar, ABD istihbaratının Çin adına çalıştığını değerlendirdiği Alice Huang ile evlilik dışı ilişkisini gizlediği gerekçesiyle Nvidia CEO’su Jensen Huang ve şirkete toplu dava açtı. Hissedarlar, yaklaşık 4,51 trilyon dolarlık piyasa değerine sahip teknoloji devinin itibarının ve ulusal güvenliğin tehdit edildiğini savunuyor.
Yatırımcılar, teknoloji şirketi Nvidia ve CEO’su Jensen Huang aleyhine, iş insanının Megaspeed yöneticisi Alice Huang ile ilişkisini gizleyerek hissedarları yanılttıkları iddiasıyla toplu dava açtı.
Reuters’ın haberine göre, ABD istihbarat birimleri Alice Huang’ın Çin Devlet Güvenliği Bakanlığı tarafından devşirildiğini değerlendiriyor.
Dava dilekçesinde, davalıların Huang ile Alice Huang arasındaki evlilik dışı ilişki iddiası konusunda hissedarları yanılttığı kaydedildi.
Dilekçede ayrıca hissedarların, yaşananların ulusal güvenlik açısından endişe doğurduğundan ve Nvidia’nın itibarına yönelik tehdit oluşturduğundan haberdar edilmediği belirtildi.
Güneydoğu Asya’da veri merkezleri inşa eden Megaspeed, bu tesislerdeki kapasiteleri Çinli Alibaba şirketine kiralıyor.
Alice Huang ile bağlantılı şirketler ağı Şanghay kenti ile Zhejiang eyaletinde yoğunlaşıyor.
The New York Times gazetesinin aktardığına göre, bu yapı Çin’in en büyük askeri teçhizat üreticilerinden China Electronics Technology Group şirketinin siber güvenlik alanındaki bağlı ortaklığına yaptığı yatırımlar vasıtasıyla Çin ordusuyla mali bağlar kuruyor.
Grafik işlemcileri (GPU) ve yapay zeka sistemlerine yönelik çipler alanında dünyanın en büyük geliştiricileri arasında yer alan ABD’li teknoloji şirketi Nvidia, Huang tarafından 1993 yılında kuruldu.
Nvidia, yaklaşık 4,51 trilyon dolarlık piyasa değeriyle dünyanın en değerli ikinci şirketi konumuna ulaştı.
Huang’ın Megaspeed yöneticisiyle “yakın bağları” olduğuna ilişkin iddialar kasım ayı başında gündeme geldi.
Financial Times gazetesine göre, taraflar arasında yalnızca yakın temaslar değil, aynı zamanda romantik bir ilişki vardı.
Nvidia CEO’su, şirket çalışanlarına yönelik açıklamasında eşini aldattığını itiraf etti.
Acı yaşattığı eşinden ve çocuklarından özür dileyen Huang, ilişki yaşadığı kadının ismini açıklamadı.
Alice Huang kim ve Nvidia CEO’suyla ilişkisi neden mercek altında?
Lori Huang ile 1985 yılından bu yana evli olan Huang’ın iki çocuğu var.
Nvidia Yönetim Kurulu, CEO’ya yönelik olası bir istihbarat operasyonu iddiaları üzerine bağımsız soruşturma başlatıldığını duyurdu.
İnceleme, bağımsız yönetim kurulu üyeleri tarafından dış hukuk danışmanlarının katılımıyla yürütülecek.
Şirket, devlet sırlarının veya Nvidia’ya ait gizli ticari bilgilerin ele geçirildiğine inanmak için şu an bir gerekçe bulunmadığını vurguladı.
Yönetim Kurulu, görevini sürdürmeye devam edecek olan Huang’a güven duyduğunu açıkladı.
ABD Başkanı Donald Trump da Nvidia CEO’suna destek vererek görevinde kalması yönünde görüş bildirdi.
Çin Dışişleri Bakanlığı ise casusluk suçlamalarını reddederek bu iddiaların asılsız kurgulardan ibaret olduğunu ve ülkeyi karalama amacı taşıdığını kaydetti.
ABD istihbarat yetkilileri, Çin’in iş insanı Alice Huang’ı çip devi hakkında bilgi toplamak amacıyla istihbarat ağına dahil etmiş olabileceğini iddia ediyor. Pekin ise bu iddiaları kesin bir dille reddediyor.
Nvidia’nın kurucusu ve CEO’su Jensen Huang, evlilik dışı bir ilişki yaşadığını kabul etti. Bu itiraf, şirketin, kendisine yakın Çinli bir iş kadınının Pekin’in istihbarat servisleri için çalışmış olabileceğine ilişkin iddiaları soruşturduğu bir dönemde geldi.
Pekin, casusluk iddialarını “temelsiz” olarak nitelendirerek reddederken Nvidia, şirket sırlarının veya ABD’nin ulusal güvenliğinin tehlikeye atıldığına inanmak için herhangi bir neden bulunmadığını açıkladı. Tartışmalar, çip devinin piyasa değerinden tek bir günde yaklaşık 190 milyar dolar silinmesine yol açtı.
ABD Başkanı Donald Trump, pazartesi günü FBI’ın da konuyu soruşturduğunu söyledi. Trump ayrıca Nvidia CEO’sunun, söz konusu kadının Çin istihbaratıyla iddia edilen bağlantılarından haberdar olmadığını kendisine söylediğini aktardı.
Medya haberlerinde Alice Huang olarak tanımlanan kadın, daha önce Singapur merkezli yapay zekâ bilişim şirketi Megaspeed International’da yöneticilik yapmıştı. Şirket, gelişmiş yarı iletkenlere yönelik ihracat kontrollerini aşmaya yönelik girişimlerde bulunduğu şüphesiyle ABD makamlarının incelemesine konu olmuştu.
New York Times, ABD istihbarat yetkililerinin Alice Huang’ın Nvidia ve şirketin CEO’su hakkında bilgi toplamak üzere Çin tarafından istihbarat elemanı olarak devşirildiğine inandığını bildirdi.
Jensen Huang’ın liderliğine yönelik incelemelerin yoğunlaşmasıyla Nvidia hisseleri pazartesi günü yüzde 4’ten fazla değer kaybetti.
Tartışmaların nasıl geliştiğini gösteren kronolojiyi South China Morning Post derledi:
Mart 2023: Alice Huang, Megaspeed’in başına geçti
Huang Le adıyla da bilinen Alice Huang, Singapur merkezli şirketin 7Road International olan adını Megaspeed International olarak değiştirdiği Mart 2023’te genel müdür olarak atandı.
Singapur merkezli The Business Times gazetesinin aktardığı şirket kayıtlarına göre, 2015 yılında kurulan şirketin mülkiyet yapısında 2023 boyunca çeşitli değişiklikler yaşandı. Huang, aynı yılın kasım ayında resmî kayıtlardaki direktörlük görevinden ayrıldı. Ancak şirket üzerindeki etkisini sürdürüp sürdürmediği konusunda daha sonra soru işaretleri gündeme geldi.
Megaspeed, LinkedIn profilinde kendisini Asya-Pasifik bölgesindeki önemli Nvidia bulut bilişim ortaklarından biri olarak tanımlıyor. Şirketin Singapur, Endonezya ve Malezya’daki ofislerinde toplam 2 ila 10 kişi çalıştığı belirtiliyor.
Haziran 2024: Taipei’de birlikte fotoğraflandılar
Jensen Huang ve Alice Huang’ın birlikte görüldüğü, kamuoyuna yansıyan en eski fotoğraflardan biri, Haziran 2024’te Taipei’de düzenlenen Computex teknoloji fuarı sırasında çekildi.
Teknoloji şirketi Netthunder tarafından LinkedIn’de paylaşılan fotoğrafta, Nvidia CEO’sunun kalabalık bir akşam yemeğinde Alice Huang’ın yanında oturduğu görülüyordu.
2024 sonu–2025: ABD, Megaspeed hakkında soruşturma başlattı
ABD Ticaret Bakanlığı, 2024 yılının sonlarında Megaspeed’in Nvidia donanımlarını ihracat kontrollerini ihlal ederek Çin’e yönlendirip yönlendirmediğini araştırmak üzere soruşturma başlattı.
Mayıs 2025’te Jensen Huang ve Alice Huang, Taipei’de bir akşam yemeğinde birlikte görüntülendi. Agence France-Presse’in (AFP) basının canlı yayın görüntülerini incelemesi sonucunda, Jensen Huang’ın kolunu Alice Huang’ın omzuna attığı ve Alice Huang’ın da onu sağ yanağından öptüğü görüldü.
New York Times, 9 Ekim 2025’te yayımladığı haberde federal soruşturmayı kamuoyuna duyurdu. Haberde Megaspeed’in ticari faaliyetlerinin ve Çinli teknoloji şirketleriyle bağlantılarının incelendiği ayrıntılarıyla aktarıldı.
29–31 Ekim 2026: Casusluk iddiaları ortaya çıktı
New York Times, ABD istihbarat yetkililerinin Alice Huang’ın Çin tarafından istihbarat elemanı olarak devşirildiğine inandığını bildirdi. Haberde, “Başkan Trump konuyla ilgili bilgilendirildi ancak herhangi bir adım atmadı” ifadesine yer verildi.
Wall Street Journal, 30 Ekim’de yayımladığı haberde ABD makamlarının Alice Huang’ın Pekin’e bilgi aktardığından şüphelendiğine ilişkin yeni iddialar ortaya koydu. Haberde, Jensen Huang’ın hassas bilgilere erişimi ve ABD’nin çip ihracat politikaları üzerindeki etkisiyle ilgili endişeler gündeme getirildi.
Nvidia, söz konusu görüşmelerin rutin iş temasları olduğunu savunurken Çin Dışişleri Bakanlığı casusluk iddialarını “asılsız” olarak nitelendirdi.
31 Ekim’de Singapur İçişleri Bakanlığı, Wall Street Journal’ın yerel makamların Alice Huang’ın Çin adına casusluk yaptığı iddialarını veya Jensen Huang’la ilişkisini soruşturduğuna ilişkin haberlerini reddetti.
Bakanlık, Megaspeed hakkındaki polis soruşturmalarının ise devam ettiğini doğruladı.
4–5 Kasım 2026: ABD Kongresi üyeleri açıklama talep etti
Üç Cumhuriyetçi Kongre üyesi, Jensen Huang’ın Alice Huang’la temasları ve Nvidia’nın yabancı istihbarat tehditlerine karşı aldığı güvenlik önlemleri hakkında bilgi almak üzere basına kapalı bir bilgilendirme toplantısı talep etti.
Bu isimler, Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi Başkanı Brian Mast, Temsilciler Meclisi Çin Özel Komitesi Başkanı John Moolenaar ve Temsilciler Meclisi İstihbarat Komitesi Başkanı Rick Crawford’dı.
Nvidia, yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:
“Müşterilerle görüşmek bir CEO’nun işinin parçasıdır. Jensen her yıl binlerce müşteri şirketin yöneticisiyle görüşüyor.”
Şirket ayrıca, herhangi bir kişinin Amerikan sanayisi için tehdit oluşturması durumunda Washington yönetiminin kendilerini bilgilendireceğinden emin olduğunu belirtti.
8 Kasım 2026: Evlilik dışı ilişki itirafı ve Nvidia soruşturması
Jensen Huang, şirket çalışanlarına gönderdiği kurum içi mesajda eşine sadakatsizlik yaptığını kabul etti ve ailesinden ve çalışma arkadaşlarından özür diledi. Ancak ilişki yaşadığı kadının kimliğini açıklamadı.
Nvidia yönetim kurulu, CEO’sunun yabancı bir istihbarat servisi tarafından hedef alınıp alınmadığını belirlemek amacıyla şirket dışından hukukçuların yürüteceği bağımsız bir soruşturma başlatıldığını duyurdu.
Şirket, ticari sırların veya ulusal güvenliğin tehlikeye atıldığına inanmak için herhangi bir neden bulunmadığını yineledi.
9–10 Kasım 2026: Hukuki süreç ve büyüyen krizin sonuçları
Pazartesi günü Nvidia ve CEO’su hakkında, Kaliforniya’nın San Jose kentindeki bir federal mahkemede, hissedarlar adına toplu dava açılması talebiyle dava başvurusu yapıldı.
Dava dilekçesinde şirket ve CEO’su, Jensen Huang’ın Alice Huang’la ilişkisini ve bununla bağlantılı güvenlik risklerini açıklamayarak yatırımcıları yanıltmakla suçlandı.
Aynı gün Trump, Jensen Huang’ı savundu. Trump, Nvidia CEO’sunun kendisine, söz konusu kadının iddia edilen casusluk faaliyetlerinden haberdar olmadığını söylediğini belirtti.
Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Guo Jiakun da iddiaları “tamamen temelsiz” olarak nitelendirerek reddetti.
Öte yandan New York Times, Bloomberg ve NBC News’in de aralarında bulunduğu ABD medya kuruluşları, Nvidia’nın baş hukuk müşavirinin Ticaret Bakanlığı ile temasa geçmesinin ardından bakanlığın Megaspeed hakkındaki idari soruşturmasını durdurduğunu bildirdi.
Dosya daha sonra ABD Adalet Bakanlığı tarafından devralındı.
Kaliforniya’da seçmenler, sağlık harcamalarında kullanılması planlanan ve milyarderlerin servetine bir defaya mahsus yüzde 5 vergi getirmeyi hedefleyen tasarıyı halk oylamasında reddetti. Düzenlemeye karşı çıkanlar, yaklaşık 100 milyar dolarlık kaynak sağlamayı hedefleyen girişim karşısında oylamayı 5,5 yüzde puan farkla kazandı.
ABD’nin Kaliforniya eyaletindeki seçmenler, milyarderlerin servetine bir defaya mahsus yüzde 5 vergi getirilmesini öngören teklifi reddetti.
Elde edilecek gelirin ağırlıklı olarak sağlık hizmetlerine aktarılması planlanan teklif için halk oylaması yapıldı. Oylama 3 Kasım ara seçimlerinde gerçekleştirildi.
The Wall Street Journal’ın (WSJ) haberine göre, 9 Kasım akşamı itibarıyla vergi karşıtları zafer elde etmeye yetecek oy oranına ulaştı.
Vergi teklifine karşı çıkanlar, düzenlemeyi destekleyenlerin yaklaşık 5,5 yüzde puan önünde yer aldı.
Girişim, 1 Ocak 2026 itibarıyla Kaliforniya’da ikamet eden milyarderlerin net varlık değerleri üzerinden bir defaya mahsus yüzde 5 vergi alınmasını içeriyordu.
Verginin beş yıllık taksitler halinde ödenmesine izin verilmesi öngörülüyordu.
Toplanacak kaynağın yaklaşık yüzde 90’ının sağlık sektörüne, kalan kısmının ise eğitim ve gıda yardımı programlarına aktarılması planlanıyordu.
Teklifin öncüsü olan sağlık çalışanları sendikası SEIU United Healthcare Workers West, sağlık programlarındaki federal bütçe kesintilerini telafi etmek amacıyla beş yılda yaklaşık 100 milyar dolar toplamayı hedefliyordu.
Sendikanın başkanı Dave Regan, Kaliforniya yönetiminin sağlık programlarındaki fon kesintilerini giderecek alternatif bir yol bulamaması halinde, vergi teklifini 2028’de yeniden oylamaya sunmayı planladıklarını açıkladı.
Kaliforniya Valisi Gavin Newsom ile halefi olarak seçilen Xavier Becerra teklife karşı çıkan isimler arasında yer aldı.
Newsom ve Becerra, söz konusu verginin varlıklı girişimcilerin eyaletten ayrılmasına yol açabileceğinden ve eyalet bütçe gelirlerini düşürebileceğinden endişe duyduklarını dile getirdi.
Diğer taraftan teklif, Kaliforniya Demokrat Partisi ve Senatör Bernie Sanders’tan destek gördü.
Vergi karşıtı cephe, yürüttüğü propaganda kampanyası için teklifi destekleyenlerin yaklaşık 10 katı tutarında bağış topladı.
Google’ın kurucu ortaklarından Sergey Brin, girişime karşı faaliyet gösteren Building a Better California adlı kuruluşa 100 milyon dolardan fazla bağış yaptı.
The New York Times (NYT), vergi karşıtlarının ekim ayında kapsamlı bir televizyon reklamı kampanyası yürüttüğünü, destekçilerin ise bütçe yetersizliği nedeniyle sosyal medya mecralarına ve içerik üreticilerine yöneldiğini aktardı.
Öğretmen ve itfaiyeci sendikaları ile Planned Parenthood kuruluşunun Kaliforniya şubesi de vergi teklifine karşı çıkan taraflar arasında bulundu.
Vergi tartışmaları devam ederken bazı milyarderler Kaliforniya’dan ayrıldı.
Fortune dergisi, eyaletten ayrılanlar arasında Google kurucu ortakları Sergey Brin ve Larry Page, yatırımcı Peter Thiel ve yönetmen Steven Spielberg’in yer aldığını yazdı.
Derginin tahminine göre, Kaliforniya’dan ayrılan altı milyarderin ödemesi muhtemel vergi miktarı yaklaşık 27 milyar dolar seviyesindeydi.
Spielberg’in sözcüsü, taşınma gerekçesini ailevi nedenlere dayandırdı.
Oylama öncesinde Financial Times gazetesi de teklifin yasalaşması halinde Kaliforniya’dan ayrılan milyarderlerin vergi denetimleriyle karşılaşabileceğini yazdı.
Eyalet yetkililerinin bu kişilerin asıl ikametgahlarını belirlerken gayrimenkul varlıklarını, banka hesaplarını, araç kayıtlarını ve Kaliforniya ile olan diğer bağlarını inceleyebileceği kaydedildi.
ABD, Ukrayna için NATO modeli güvenlik garantilerine Rusya’dan onay istedi
Yatırımcılar Nvidia ve CEO’su Jensen Huang’a dava açtı
AB, Ukrayna’daki askeri eğitim misyonunu ilk kez sahaya gönderiyor
Alice Huang kim ve Nvidia CEO’suyla ilişkisi neden mercek altında?
Ukraynalı Azov Taburu, İspanyol neo-Nazilere eğitim vermiş
Asya2 hafta önceMao gafı krize yol açtı: Mbappe özür diledi, Çin’de boykot başladı
Dünya Basını2 hafta önceGünah keçisi olarak Netanyahu
Amerika4 gün önceMavi dalga, Demokratik Sosyalizm veya laciverdin tonları
Dünya Basını2 hafta önceEmperyalizmin açmazları: Savaşlar, yalanlar ve çöken refah devleti
Ortadoğu2 hafta önceABD ara seçim sonrası İran’a saldırı için Körfez’i uyardı
Ortadoğu2 hafta önceİsrail’de rekor katılımlı seçim: İki blok da 61 sandalyeye ulaşamıyor
Ortadoğu2 hafta önceBAE, Hürmüz’ü baypas eden yeni hattan petrol ihracatına başlayacak
Dünya Basını1 hafta önceTarihçi Emmanuel Todd: Fransa’da asıl tehdit Rusya değil Macron yönetimidir
