Rusya Merkez Bankası nakit işlemlerinde denetimi artırdı

Rusya Merkez Bankası, kara para aklama faaliyetleriyle mücadele amacıyla bankalara büyük miktardaki nakit yatırma işlemlerine yönelik denetimleri sıkılaştırma talimatı verdi. FATF tavsiyeleri doğrultusunda hazırlanan rehber uyarınca bankalar, şüpheli işlem kriterlerine uyan bireysel ve kurumsal nakit hareketlerini günlük olarak analiz edecek. Kriterleri karşılayan ve şüpheli olarak sınıflandırılan finansal işlemlerin bankalar tarafından reddedilmesi öngörülüyor.

Rusya Merkez Bankası, bankalardan müşterilerin hesaplarına yatırdığı büyük miktardaki nakit para işlemlerine yönelik kontrolleri sıkılaştırmalarını istedi.

Kurum yayımladığı basın açıklamasında, kredi kuruluşlarına bu doğrultuda metodolojik tavsiyeler gönderdiğini bildirdi.

Açıklamada, bu tedbirin suçtan elde edilen gelirlerin aklanmasının ve diğer yasa dışı faaliyetlerin önlenmesi amacıyla alındığı kaydedildi.

Finansal Eylem Görevi Gücü (FATF) tavsiyeleriyle uyumlu olarak bankalara, müşterilerin işlemlerini her gün analiz etmeleri önerildi.

Bu analizlerde hem bireysel müşteriler hem de bireysel girişimciler dahil tüzel kişiler için belirlenen tipik şüpheli işlem kriterlerine odaklanılması gerektiği belirtildi. Kriterlerden yalnızca birinin varlığı bile işlemin şüpheli olarak değerlendirilmesi için yeterli kabul ediliyor.

Bireysel müşterilerin işlemlerine yönelik şüpheli işlem kriterleri şu şekilde belirlendi:

Bireysel müşterinin hesabına, örneğin 30 gün içinde toplamda en az 5 milyon ruble gibi önemli miktarda nakit para yatırılması ve bu nakit işlemlerinin, müşterinin kendi hesapları arasındaki transferler hariç olmak üzere alacak devrinin en az yüzde 70’ini oluşturması gerekiyor. Bu paranın, yatırılmasını takip eden örneğin 10 gün gibi kısa bir süre içinde, yine büyük miktarda (örneğin yatırılan nakit tutarının en az yüzde 70’i oranında) yurt dışına transfer edilerek harcanması şüpheli işlem işareti sayılıyor.

Müşterinin hesabına 30 gün içinde, her biri en az 100 bin ruble tutarında olmak üzere en az 10 kez nakit para yatırılması ve bu paranın örneğin 10 gün gibi kısa bir süre içinde, yine büyük miktarda (örneğin yatırılan nakit tutarının en az yüzde 70’i oranında) yurt dışına transfer edilerek harcanması da şüpheli işlem kriterleri arasında yer alıyor.

Banka hesabı açılmaksızın, bir tüzel kişinin hesabına aktarılmak üzere nakit para sağlanması yoluyla yapılan transferlerin 30 gün içinde toplamda en az 5 milyon rubleye ulaşması ve bankanın bu işlemin gerçek amacının üçüncü bir tüzel kişi adına (örneğin bir Rus tüzel kişisi lehine yerleşik olmayan bir yapı adına) ödeme yapmak olduğuna inanması için makul gerekçeleri bulunması durumu da şüpheli işlem olarak değerlendiriliyor.

Rusya Merkez Bankası, kredi kuruluşlarına bu işlemlere ilişkin tutar ve oran limitlerini en az üç ayda bir gözden geçirmelerini ve gerektiğinde güncellemelerini tavsiye etti.

Tüzel kişilerin işlemlerine yönelik şüpheli işlem kriterleri ise şu şekilde sıralandı:

Rusya’da yerleşik olmayan yabancı bir tüzel kişinin hesabına 30 gün içinde 30 milyon rubleye eşit veya bu tutarı aşan miktarda nakit para yatırılması şüpheli işlem olarak kabul ediliyor.

Rusya’da yerleşik bir tüzel kişinin veya bireysel girişimcinin hesabına 30 gün içinde 30 milyon rubleye eşit veya bu tutarı aşan miktarda nakit para yatırılması, bu tutarın müşterinin önceki üç aydaki ortalama aylık hesap devrini önemli ölçüde aşması koşuluyla şüpheli işlem sayılıyor.

Rusya’da yerleşik bir tüzel kişinin veya bireysel girişimcinin kendi hesabına 30 gün içinde 30 milyon rubleye eşit veya bu tutarı aşan miktarda nakit para yatırması, müşterinin daha önce işlemlerini ağırlıklı olarak gayrinakit biçimde yürütmüş olması veya faaliyet alanının yoğun nakit kullanımını gerektirmemesi koşuluyla şüpheli işlem sınıfına giriyor.

Bankalar, müşterinin işlemini şüpheli olarak sınıflandırma kararı almaları durumunda bu işlemi gerçekleştirmeyi reddetme yetkisine sahip bulunuyor.

Merkez Bankası, bu önlemlerin finansal durumu, ticari itibarı, para veya diğer varlıklarının kaynağı hakkında bankanın elinde doğrulanmış ve belgeli bilgi bulunan vatandaşları etkilemeyeceğini bildirdi.

Nakit para yatırma işlemlerini sınırlandırmaya yönelik diğer planlar da gündemdeki yerini koruyor. Rusya Maliye Bakanlığının ocak ayı sonunda, bireysel müşterilerin ATM’ler üzerinden hesaplarına veya mevduatlarına ayda 1 milyon rubleden fazla nakit yatırmasına kısıtlama getirmeyi önerdiği biliniyor.

Ekonomiyi kayıt dışılıktan arındırma planı kapsamında hazırlanan bu önlemler, değerlendirilmek üzere hükümet organlarına, Merkez Bankasına ve Federal Mali İzleme Servisine (Rosfinmonitoring) iletildi.

Rosfinmonitoring, ATM’ler aracılığıyla hesaba para yatırma işlemlerine limit getirilmesinin suçtan elde edilen gelirlerin aklanması risklerini azaltacağını ve yasa dışı hesap yöneticileriyle (drop) mücadeleye yardımcı olacağını değerlendiriyor.

Rusya Devlet Duması da Maliye Bakanlığının girişimine destek verdi. Devlet Duması Finansal Piyasalar Komisyonu Başkanı Anatoliy Aksakov, Rossiya Segodnya basın merkezinde düzenlenen konferansta yaptığı açıklamada, bu öneriyi tamamen mantıklı bulduğunu söyledi.

Aksakov, önlemin öncelikle insanların dolandırıcıların etkisiyle bir yerlerden para çekip ardından bu parayı ATM’ye yatırdığı finansal dolandırıcılık vakalarını azaltabileceğini ifade etti.

Mevcut yasal düzenlemeler, ATM’ler aracılığıyla hesaplara ve mevduatlara nakit para yatırma işlemlerine yönelik herhangi bir sınırlama öngörmüyor.