Diplomasi
Ticaret ateşkesi: ABD ve Çin nasıl bu kadar hızlı anlaştı?

ABD ile Çin arasındaki ticaret anlaşmazlığını çözmek için ilk toplantının, yaklaşık üç hafta önce IMF genel merkezinin bodrum katında gizlilik içinde düzenlendiği iddia edildi. Ticaret ateşkesi nasıl sağlandı?
Konuya yakın kaynakların Financial Times’a aktardığına göre, Washington’da IMF bahar toplantılarına katılan ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, dünyanın en büyük iki ekonomisi arasındaki ticaretin neredeyse tamamen çökmesini görüşmek üzere Çin Maliye Bakanı Lan Fo’an ile bir araya geldi.
Daha önce haber yapılmayan bu görüşme, Donald Trump’ın göreve başlaması ve gümrük vergisi savaşını başlatmasından bu yana ABD ve Çin yetkilileri arasında yapılan ilk üst düzey toplantıydı. Görüşmeler, bu hafta sonu Cenevre’de Bessent ve Çin Başbakan Yardımcısı He Lifeng’in, 90 gün boyunca gümrük vergilerini yüzde 115 oranında düşürecek bir ateşkes anlaşması imzalamasıyla sonuçlandı.
ABD, Çin’e yapılan sevkiyatlarda ‘de minimis’ gümrük vergisini düşürecek
Her iki taraf da uzun vadeli bir müzakereye hazır olduklarını belirtmesine rağmen, ateşkesin kabul edilmesi beklenenden daha kolay ve hızlı oldu. Önümüzdeki müzakereler için herkesin aklında önemli bir soru var: İlk adımı Pekin mi yoksa Washington mu attı?
Trump pazartesi günü zafer ilan ederek Çin ile “tam bir sıfırlama” sağladığını söyledi. Öte yandan, Çin’in gazetesi Global Times’ın eski editörü Hu Xijin, sosyal medyada anlaşmanın “Çin için büyük bir zafer” olduğunu söyledi.
Anlaşma hakkında Çin’de popüler bir sosyal medya paylaşımında “ABD korkaklık etti” yazıldı.
Ekonomistler, ABD’nin gümrük vergilerini çok hızlı ve çok yüksek artırarak elini aşırı oynadığı konusunda hemfikir. Fransız yatırım bankası Natixis’in Asya-Pasifik baş ekonomisti Alicia García-Herrero, Financial Times’a, “İlk göz kırpan ABD oldu” dedi ve ekledi: “ABD, zarar görmeden gümrük vergilerini neredeyse sonsuza kadar artırabileceğini düşündü, ancak bu doğru çıkmadı.”
ABD ve Çin tarafları daha önce bu müzakere sürecinin uzun sürebileceğini ifade etmişti, ancak Cenevre’de tarifeleri kaldırma hızı, ticaret savaşının her iki taraf için de ciddi zararlar verebileceğinin anlaşıldığını gösterdi.
Dünyanın en büyük iki ekonomisinin sert bir şekilde ayrılması, Amerikalı tüketicilerin raflarının boş kalmasına, ülkede enflasyonun yükselmesine ve Çinli işçilerin işlerini kaybetmesine neden olacaktı.
Washington’daki bir düşünce kuruluşu olan Demokrasileri Savunma Vakfı’ndan Craig Singleton, anlaşmanın bu kadar çabuk ortaya çıkmasının “çarpıcı” olduğunu belirterek, “her iki tarafın da gösterdiği kadar ekonomik olarak sıkışık durumda olmadığını” öne sürdü..
Capital Economics, ateşkesin ardından ABD’nin Çin mallarına uyguladığı toplam gümrük vergilerinin yaklaşık yüzde 40’ta kalacağını, Çin’in ABD’ye uyguladığı gümrük vergilerinin ise yaklaşık yüzde 25 olacağını hesapladı. Uzmanlar ayrıca, daha kalıcı bir anlaşma sağlanmasının zor olacağı konusunda uyarıda bulundu.
Düşünce kuruluşu CSIS’in Çin uzmanı Scott Kennedy, “ABD-Çin ticaret müzakereleri rollercoaster gibi olacak” dedi ve ekledi: “Piyasalar geçici olarak rahat bir nefes alabilir, ancak henüz tehlikeyi atlatmış değiliz.”
Görüşmeler öncesinde Bessent, yüksek gümrük vergilerinin sürdürülemez olduğunu ve ABD-Çin ticaretine fiili bir ambargo anlamına geldiğini belirtmişti.
Ateşkes, en azından Çin’in son derece rekabetçi fiyatlara sahip üreticilerinin ABD’de faaliyetlerini sürdürebilmeleri için aradaki farkı yeterince azalttı.
New York’taki The Conference Board düşünce kuruluşunun Çin Merkezi başkanı Alfredo Montufar-Helu, Çinli üreticilerin ABD’nin uyguladığı yüzde 145’lik gümrük vergilerini telafi etmelerinin imkansız olacağını söyledi. “Ancak yüzde 30’da, ABD’ye yapılan Çin ithalatının çoğunun rekabet gücünü yeniden kazanacağını düşünüyorum” değerlendirmesini yaptı.
Cenevre’deki görüşmelerden önce Bessent, iki tarafın geniş kapsamlı bir ekonomi ve ticaret anlaşmasına varmasının olası olmadığını, “ilerleyebilmek için önce gerilimi azaltmak” gerektiğini söylemişti.
Ancak pazartesi günü iyimser bir tavır sergileyerek, Washington’un Trump’ın ilk döneminde ABD-Çin ticaret savaşının ilk aşamasını karakterize eden türden “satın alma anlaşmaları” arayışında olabileceğini ima etti.
Bu anlaşmalar, Pekin’in soya fasulyesi gibi emtia ve ABD’de üretilen malları satın almayı kabul etmesini içeriyordu, ancak pandemi nedeniyle kesintiye uğradı. Bessent, “En büyük ikili ticaret açığımızı dengelemek için satın alma anlaşmaları da yapılabilir” dedi.
Bessent ve Greer, fentanil öncü maddelerinin ABD’ye kaçakçılığını önlemek için Çin ile bir anlaşma yapılabileceği konusunda da olumlu konuştu.
ABD Başsavcısı Pam Bondi, Uyuşturucu ile Mücadele İdaresi ve New Mexico Bölge
Bessent, “Bu hafta sonu beni en çok şaşırtan şey, Çin’in fentanil krizine gösterdiği ilgi oldu” dedi.
Pekin için fentanil anlaşması, Trump’ın uyguladığı kalan gümrük vergilerinin yüzde 20’sini ortadan kaldırabilir ve Çin’i ABD’ye ihracat yapan diğer ülkelerle yaklaşık olarak eşit şartlara getirebilir.
Çin, Biden dönemindeki elektrikli araçlara uygulanan vergiler gibi sektöre özgü tarifelerle karşı karşıya kalmaya devam edecek. Ancak diğer ülkeler de benzer sektörlerde ABD tarifelerine tabi olacak.
Bu geçici rahatlamaya rağmen, ekonomistler, Trump’ın öngörülemez politika kararlarının Çin’i ihracat pazarlarını çeşitlendirmeye ve iç talebi canlandırmaya devam etmeye iteceği için ikili ilişkilerin sorunlu olmaya devam edeceği konusunda uyarıda bulundu.
Çinli ihracatçılar da muhtemelen 90 günlük müzakere süresini ABD’ye daha fazla ihracat yapmak için kullanacak ve bu da Çin’in ABD ile ticaret fazlasının yeniden artmasına yol açabilir.
Morgan Stanley ekonomisti Robin Xing bir notta, “İkili ilişkilerin karmaşıklığı göz önüne alındığında, kalıcı bir çözümün bulunması zor olmaya devam ediyor” dedi.
Diplomasi
UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
Diplomasi
ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Diplomasi
Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi3 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını5 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını6 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Dünya Basını1 hafta önceProf. Pape: İran savaş öncesinden daha güçlü












