Diplomasi
Trump arabuluculuğunda ‘tarihi’ anlaşma

Azerbaycan’ın kurulmasında ısrar ettiği Zengezur koridoru, “Trump’ın uluslararası barış ve refah güzergâhı” adıyla 99 yıllığına ABD’ye devredildi. Washington’da bir araya gelen Ermenistan ve Azerbaycan liderleri, diplomatik ilişkileri yeniden kurma ve tüm çatışmaları kalıcı olarak durdurma taahhüdü verdi.
ABD Başkanı Donald Trump, Washington’da Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ile gerçekleştirdiği üçlü görüşmenin ardından, Erivan’ın Washington ile Zengezur koridoruna ilişkin münhasır bir anlaşma imzaladığını duyurdu.
Anlaşmaya göre, Azerbaycan’ın kurulması için ısrar ettiği koridor, 99 yıllığına ABD’ye devredilecek ve “Trump’ın uluslararası barış ve refah güzergâhı” olarak adlandırılacak.
Görüşmelerin ardından Trump, Ermenistan ve Azerbaycan’ın diplomatik ilişkileri yeniden kurma ve tüm askeri faaliyetleri kalıcı olarak durdurma taahhüdünde bulunduğunu açıkladı.
Taraflar ayrıca ticareti başlatma ve birbirlerinin toprak bütünlüğüne saygı gösterme sözü verdi.
“Beni arayın, düzeltirim”
8 Ağustos’ta Beyaz Saray’da Aliyev ve Paşinyan’ı ağırlayan Trump, daha önce bu buluşmayı “tarihi bir barış zirvesi” olarak nitelendirmişti.
Trump, barış anlaşmasına atıfta bulunarak Azerbaycan ve Ermenistan liderlerine, “İkinizin harika bir ilişkisi olacak, eğer olmazsa beni arayın, ben düzeltirim,” diye konuştu.
Zengezur koridorunun statüsü
Bakü, Ermenistan’ın Sünik bölgesinden geçerek Azerbaycan’ı Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti’ne bağlayacak yaklaşık 40 kilometre uzunluğundaki Zengezur koridorunun açılması için Erivan’dan onay bekliyordu.
Cumhurbaşkanı Aliyev, 2021’de yaptığı açıklamada, Erivan’ın isteyip istememesinden bağımsız olarak koridorun açılacağını belirtmiş ve bu konuda Türkiye’nin de desteğini almıştı.
Erivan ise Zengezur koridorunun Ermenistan’ı İran sınırından koparacağından ve Bakü’nün zamanla Sünik bölgesi üzerinde denetim kuracağından endişe ediyordu.
Azerbaycan’ın bu güzergâhta gümrük denetimi olmaması talebi, Erivan tarafından egemenlik ihlali olarak değerlendirilmiş ve reddedilmişti.
Barack’tan ‘Zengezur’ açıklaması: 100 yıllığına biz kiralayalım
Anlaşmanın perde arkası
Temmuz ayında ABD’nin Türkiye Büyükelçisi Tom Barrack, Bakü ve Erivan’ın “bu yolu kendi aralarında paylaşabilmeleri için” Washington’un Zengezur koridorunu 100 yıllığına kiralamaya hazır olduğunu söylemişti.
Reuters haber ajansına konuşan bir kaynağa göre, ABD, ülkenin güneyinden geçecek ve “Trump’ın barış güzergâhı” olarak adlandırılacak transit koridorun geliştirilmesi için Ermenistan’dan münhasır haklar elde etmeyi hedefliyordu.
Anlaşma uyarınca, Washington koridoru altyapı ve yönetimden sorumlu olacak bir konsorsiyuma alt kiralama yoluyla devredecek ve güzergâh Ermenistan yasalarına göre işletilecek.
Kaynak, “Ticari araçlar kullanılarak bölgedeki abluka kaldırılacak ve daha fazla askeri eylemin önüne geçilecek,” ifadelerini kullandı.
Müzakerelerdeki pürüzler
Ermenistan ve Azerbaycan, bu yılın mart ayında ikili bir barış anlaşması metni üzerinde uzlaşmış ancak anlaşma imzalanmamıştı.
Metinde Erivan ve Bakü, birbirlerinin toprak bütünlüğünü ve sınırların dokunulmazlığını tanımayı, bu temelde sınırların belirlenmesi ve diplomatik ilişkilerin kurulmasını taahhüt ediyordu.
Azerbaycan, anlaşmanın imzalanması için Ermenistan anayasasında ülkenin “egemenlik ve toprak bütünlüğü iddialarını” ortadan kaldıracak bir değişiklik yapılmasını ve Karabağ ihtilafını çözmek için 1992’de kurulan, Rusya, ABD ve Fransa’nın eş başkanlığındaki “modası geçmiş ve işlevsiz” AGİT Minsk Grubu’nun lağvedilmesini talep ediyordu.
Rus basını: Zengezur hamlesi, Erivan ve Bakü’yü Washington’un denetimine sokacak
Diplomasi
UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
Diplomasi
ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Diplomasi
Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Dünya Basını7 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi3 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını7 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Avrupa6 gün önce‘Yeraltı ülkesi’ geri geliyor: İsviçre sığınaklarında yeni ‘savaş düzenlemesi’












