Anthropic araştırmacıları, insan müdahalesine gerek duymadan akıllı cihazlara yayılan ve “dijital küf” olarak tanımlanan yapay zeka modellerinin aylar içinde ortaya çıkabileceğini belirledi. Uzmanlar, tam özerk bir virüs henüz görülmese de mevcut gelişim hızının 2026 yılı sonuna kadar bu riski gerçeğe dönüştürebileceğini öngörüyor.

Yapay zeka modellerinin insan müdahalesine ihtiyaç duymadan cihazlar arasında kendi kendine yayılabileceği ve “dijital küf” olarak adlandırılan dönemin başlamasına aylar kalmış olabilir.

Anthropic bünyesinde çalışan araştırmacılar William Zhou ve Daniel Freeman tarafından hazırlanan ve şirketin internet sitesinde yayımlanan araştırma, internete bağlı cihazlara sızarak kendi kopyalarını çalıştıran ve yayılmayı sürdüren yapay zeka tehdidini ortaya koydu.

Araştırmaya göre, geleneksel zararlı yazılımların aksine farklı cihazlara uyum sağlama potansiyeli taşıyan bu tür sistemler, güçlü veri merkezlerine ihtiyaç duymadan gerekli hesaplamaları akıllı televizyonlar, ev aletleri ve televizyon alıcıları gibi tüketici elektroniği ürünleri arasında paylaştırabilir.

Sistemi yavaşça büyüyerek yeni alanları saran bir küfe benzeten araştırmacılar, yapay zekanın birkaç gün içinde yeni kopyalar üretebileceğini ve merkezi bir yönetim noktası taşımadığı için ağın durdurulmasının son derece güç olacağını bildirdi.

Yapay zeka modelleri ucuz donanımlarla test edildi

Anthropic uzmanları yürüttükleri deney kapsamında, her biri yaklaşık 55 dolar değerinde olan 15 ucuz Android televizyon alıcısı üzerinde bir yapay zeka modelini çalıştırdı.

Cihazlar hesaplamaları ortaklaşa yürütürken modelin çalışma hızının düşük kaldığı kaydedildi.

Araştırmacılar ayrıca, sekiz sanal cihazdan oluşan yalıtılmış bir ağda yapay zekanın yayılma kabiliyetini sınadı.

Deneyde kullanılan GLM-5.2 modeli yeni cihazları kendi kendine tespit etti, gerekli dosyaları bu birimlere aktardı ve başka bir yapay zeka modelini çalıştırmayı başardı. Model, gerçekleştirilen beş testin dördünde sekiz cihazın tamamına, bir testte ise yedi cihaza ulaştı.

Deney koşullarının basitleştirildiğine dikkati çeken araştırmacılar, cihazların bağlantı için kimlik doğrulaması istemediğini ve yayılma sürecinin daha güçlü bir model tarafından yönlendirildiğini açıkladı.

Bu nedenle elde edilen sonuçların, söz konusu yapay zeka virüsünün internet ortamında halihazırda kendi kendine yayılabileceği anlamına gelmediği, tam anlamıyla özerk bir yapay zeka virüsünün henüz ortaya çıkmadığı vurgulandı.

Küçük yapay zeka modellerinin mevcut hızla gelişmeyi sürdürmesi halinde, 2026 yılının sonuna kadar tüm süreci bağımsız şekilde yürütmeyi öğrenebileceği ve farklı cihazlarda kendini kopyalayabilen yapay zeka virüslerinin ortaya çıkışının bu tarihten sonra mümkün hale geleceği öngörülüyor.

Sektör temsilcileri ve bilim insanlarından art arda gelen uyarılar

Teknoloji dünyasının önde gelen isimleri de yapay zekanın getirdiği siber güvenlik risklerine işaret ediyor.

Microsoft’un kurucu ortağı Bill Gates 11 Ekim’de yaptığı açıklamada, siber saldırganların 2027 yılında geniş çaplı siber saldırılar, fidye operasyonları ve finansal piyasalarda aksamalar oluşturmak amacıyla yeni yapay zeka modellerinden yararlanabileceğini belirtti.

Gates, mevcut savunma mekanizmalarının bu tehditleri önlemede yetersiz kaldığını kaydetti.

Anthropic Üst Yöneticisi (CEO) Dario Amodei ise eylül ayında ileri düzey yapay zeka modellerinin geliştirilme sürecinin yavaşlatılması çağrısında bulundu.

Amodei, önümüzdeki 6 ila 12 ay içinde yapay zeka etmenlerinden oluşan bir sürünün sürekli faal kalan bir virüslü cihaz ağı kurabileceğini ve yüz milyarlarca dolarlık zarara yol açabileceğini ifade etti.

Bu görüşe OpenAI Üst Yöneticisi Sam Altman ile xAI yöneticisi Elon Musk da destek verdi.

Tıp dergisi The Lancet bünyesindeki komisyonda yer alan bilim insanları da 11 Ekim’de yapay zekanın barındırdığı tehlikelere dair uyarılarda bulundu.

Olası tehditler arasında teknolojinin biyolojik silah üretiminde kullanılması, kritik altyapı tesislerinin işleyişine müdahale edilmesi ve insanların yapay zeka üzerindeki kontrolü kaybetmesi gösterildi.

Bu senaryoların 2100 yılına kadar insanlığın yok olmasına yol açabileceğini dile getiren araştırmacılar, söz konusu tahminlerin yüksek oranda belirsizlik taşıdığının altını çizdi.

ABD Hazine Bakanlığı, kara para aklama ve yaptırım kurallarını ihlal ettiği gerekçesiyle Bank of America’ya 1,21 milyar dolar para cezası verdi. Bankanın 5 milyar dolardan fazla şüpheli işlemi zamanında bildirmediği ve yaptırım altındaki müşterilere para transferi sağladığı açıklanırken İngiltere’de de Citibank’a Rusya yaptırımları nedeniyle 4,7 milyon sterlin ceza kesildi.

ABD Hazine Bakanlığı, kara para aklama ile mücadele mevzuatını ve yaptırım rejimini ihlal ettiği gerekçesiyle ülkenin en büyük finans kuruluşlarından Bank of America’ya toplam 1,21 milyar dolar para cezası kesti.

Bakanlığın yayımladığı açıklamaya göre, banka şüpheli işlemleri zamanında bildirmemek, ulusal güvenlik riski taşıyan finansal hareketleri denetlememek ve yaptırım listesindeki müşterilere hizmet sunmakla suçlandı.

Ceza paketinin en büyük kalemlerini Hazine Bakanlığına bağlı birimlerin kararları oluşturdu.

Mali Suçları Araştırma Ağı (FinCEN), 5 milyar doları aşkın tutardaki şüpheli işlemi zamanında bildirmediği gerekçesiyle bankaya yaptırım uyguladı.

Söz konusu meblağın 1 milyar dolardan fazlasının Çin merkezli kara para aklama ağlarının faaliyetleri dahil olmak üzere doğrudan ulusal güvenlik riskleriyle bağlantılı olduğu kaydedildi.

FinCEN ile varılan uzlaşma kapsamında Bank of America, Banka Gizlilik Yasası’nı kasıtlı biçimde ihlal ettiğini kabul etti. Bankaya, şüpheli işlemleri kapsayan ek bir inceleme yürütme ve mali denetim sisteminin etkinliğini değerlendirme zorunluluğu getirildi.

Para Birimi Denetleme Ofisi (OCC) ise mali izleme sistemindeki yapısal eksiklikler nedeniyle bankaya 750 milyon dolar para cezası verdi.

OCC, bankanın trilyonlarca dolarlık para transferi üzerinde gereken denetimi sağlamadığını, ayrıca Aralık 2024’te tebliğ edilen resmi ihtara rağmen ihlalleri gidermediğini bildirdi.

Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC) de yaptırım kurallarına aykırı biçimde gerçekleştirilen milyonlarca dolarlık işlemlerle ilgili devreye girdi. OFAC, 475 ayrı olası yaptırım ihlali nedeniyle Bank of America ile 11,6 milyon dolarlık uzlaşma anlaşmasına vardı.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent konuya ilişkin değerlendirmesinde, “Bugün alınan kararlar, en büyük finansal kuruluşların bile yasaların üzerinde olmadığına dair net bir mesaj veriyor” ifadesini kullandı.

İngiltere’den Rusya yaptırımlarını delen bankalara para cezası

ABD’deki ceza kararının yanı sıra Avrupa merkezli finans çevrelerinde de benzer yaptırım denetimleri yürütülüyor.

İngiltere Maliye Bakanlığına bağlı Finansal Yaptırımları Uygulama Ofisi (OFSI), eylül ayında Citibank’ın Londra birimine (CBNA London) Rusya’ya yönelik yaptırımları ihlal ettiği gerekçesiyle 4,7 milyon sterlin ceza kesti.

İngiliz denetim otoritesinin tespitlerine göre banka, Rusya ile Ukrayna arasındaki silahlı çatışmanın başlamasının ardından Şubat-Kasım 2022 döneminde mal varlıklarının dondurulması kararını ve diğer kısıtlamaları aşarak toplam değeri yaklaşık 19,7 milyon sterlini bulan 970 ödeme gerçekleştirdi. H

ükümet, ihlallerin büyük kısmının yaptırım uygulanan şahısların mülkiyetinde ya da kontrolünde yer alan şirket hesaplarıyla bağlantılı olduğunu aktardı. Rusya ise Batılı ülkelerin uyguladığı yaptırımları yasa dışı olarak nitelendiriyor.

OFSI, ilkbahar döneminde de Rus çevrim içi film platformu Okko’ya para transferi yaptığı gerekçesiyle Alman Deutsche Bank’ın Londra şubesine 165 bin sterlin (221 bin dolar) ceza kesti.

Denetleyici kurum aynı dönemde benzer bir ihlalden dolayı Apple’ın Avrupa birimi Apple Distribution International’ı (ADI) 390 bin sterlin para cezasına çarptırdı.

ABD’de yapay zeka yatırımlarının tetiklediği piyasa rallisi hanehalkı servetini 26 trilyon dolar artırırken bu gelirden yalnızca en zengin yüzde 1’lik kesim faydalandı. Nüfusun en yoksul yarısı toplam servet büyümesinden 500 milyar dolardan daha az pay alabildi.

ABD, yapay zekanın gelişimiyle bağlantılı geniş çaplı bir teknoloji devrimi yaşıyor.

Reuters’ın haberine göre bu alana yapılan yatırımlar, geçmişteki telekomünikasyon atılımının yanı sıra demir yolu ve kara yolu inşasına ayrılan harcamaları geride bırakabilir.

Yapay zeka alanındaki ilerleme borsada hızlı yükseliş sağlarken hanehalkı servetini de artırdı.

Ancak bu süreçten asıl kazancı en varlıklı kesim sağladı; Amerikalıların çoğunluğu ise yüksek hayat pahalılığıyla karşılaşmaya devam ediyor.

ABD Merkez Bankası (Fed) verilerine göre, Joe Biden’ın başkanlık döneminin sonundan 2026 ortasına kadar Amerikan hanehalklarının toplam serveti yüzde 16,5, yani yaklaşık 26 trilyon dolar yükseldi.

Buna rağmen ülke genelindeki toplam servet payını sadece en zengin yüzde 1’lik kesim artırabildi; nüfusun geri kalan yüzde 99’luk diliminin payı ise daraldı.

Amerikan hanelerinin en az gelirli yarısı, bu 26 trilyon dolarlık artıştan 500 milyar dolardan daha az pay alabildi. En alt gruptaki artış oranı yaklaşık yüzde 10 düzeyinde kaldı.

Ray Dalio: ABD için 3 yıl içinde borç krizi görüyorum

Tüketiciler harcamalarını kısıyor

Diğer yandan Reuters ajansı, tüketici harcamalarının nominal olarak artmayı sürdürdüğünü ancak bu artışın önemli bölümünü enflasyonun erittiğini vurguluyor.

Fiyat artışları hesaba katıldığında Amerikalıların harcama temposu koronavirüs pandemisi öncesindeki düzeyde seyrediyor.

Ağustos ayında The Washington Post’un yayımladığı haberde, Amerikalıların daha sık indirim aradığı, ucuz gıdaya yöneldiği, restoranlara daha seyrek gittiği ve pahalı hizmetleri kullanmaktan vazgeçtiği aktarılmıştı.

Moody’s Analytics Başekonomisti Mark Zandi, borsa kazanımlarından faydalanan varlıklı Amerikalıların tüketim harcamaları verilerini büyük ölçüde yukarıda tuttuğunu kaydetti.

Fiyatlar üzerindeki ek baskıyı gümrük tarifeleri, İran ile yaşanan gerilim kaynaklı enerji maliyetleri ve yapay zeka sektöründeki yatırım yoğunluğu oluşturuyor.

Özellikle benzin ve sığır eti fiyatları belirgin biçimde arttı. Konut piyasasındaki erişilebilirlik sorunu da sürüyor.

Konut kredisi faizleri son bir yılda bir yüzde puanından fazla yükselerek ailelerin gayrimenkul edinmesini daha da zorlaştırdı.

Fed politika faizini artırdı

Süren enflasyon ortamında Fed, Temmuz 2023’ten bu yana ilk kez 16 Eylül’de politika faizini 25 baz puan artırarak yıllık yüzde 3,75 ila yüzde 4 aralığına çekti.

Fed Başkanı Kevin Warsh, bu adımı enflasyonu yüzde 2 hedefine geri döndürme zorunluluğuyla açıkladı.

Merkez Bankası ayrıca 2026 sonu enflasyon beklentisini yüzde 3,6’dan yüzde 3,7’ye revize etti.

ABD Başkanı Donald Trump, 2024 seçim kampanyasında enflasyonu dizginleme ve fiyatları düşürme taahhüdünde bulunmuştu. Ancak ikinci başkanlık döneminde hayat pahalılığı tırmanmaya devam etti.

Bu tablo da kasım ayındaki Kongre ara seçimleri öncesinde seçmenlerin ekonomi yönetiminden duyduğu hoşnutsuzluğu açıklamaya yetiyor.

İktisatçı Milanovic: Küresel neoliberalizm bitti, yeni bir evreye geçtik