Bizi Takip Edin

Diplomasi

Ünlü profesör Mearsheimer: ABD, İsrail lobisi yüzünden kendi çıkarlarına aykırı hareket ediyor

Yayınlanma

Chicago Üniversitesi’nden tanınmış siyaset bilimci Profesör John Mearsheimer, Tucker Carlson’a verdiği mülakatta Gazze’de yaşananları soykırım olarak nitelendirdi. Mearsheimer, ABD’nin bu duruma İsrail Lobisi’nin muazzam gücü nedeniyle suç ortağı olduğunu ve kendi çıkarlarına aykırı hareket ettiğini belirtti. Ayrıca, Ukrayna’daki savaşta Rusya’nın kazandığını ve Ukrayna için durumun “umutsuz” olduğunu ifade etti.

Chicago Üniversitesi’nden tanınmış siyaset bilimci Profesör John Mearsheimer, Amerikalı ünlü sunucu Tucker Carlson’a verdiği kapsamlı mülakatta, ABD dış politikasının temel dinamiklerine ve güncel küresel ihtilaflara ilişkin çarpıcı değerlendirmelerde bulundu.

Mearsheimer, Washington’un İsrail’e olan koşulsuz desteğinin kendi çıkarlarıyla çeliştiğini ve Gazze’de yaşananların açıkça “soykırım” olduğunu belirtti.

Mearsheimer, mülakatın en can alıcı bölümlerinden birinde, “Gazze’de yaşananlar soykırımdır. Amerika Birleşik Devletleri’nin bununla hiçbir ilgisi olmamalı,” diyerek net bir tavır ortaya koydu.

Mearsheimer, soykırım kavramının tanımını yaparak İsrail’in eylemlerinin bu tanıma uyduğunu savundu. Soykırımın, bir ülkenin başka bir etnik, dini veya ulusal grubun tamamını veya önemli bir bölümünü yok etmeye çalışması olduğunu hatırlatan Mearsheimer, “İsraillilerin yaptığı şeyin bu tanıma uyduğunu düşünüyorum. Çok sayıda insan ve kuruluş da bu noktada benimle aynı fikirde,” diye konuştu.

Sadece çok sayıda insanı öldürmenin soykırım anlamına gelmeyebileceğini belirten Mearsheimer, ABD’nin İkinci Dünya Savaşı’nda Japonya’yı ateş bombalarıyla vurarak İsrail’in Gazze’de öldürdüğünden çok daha fazla Japon’u öldürdüğünü ancak kimsenin ABD’yi Japonya’ya karşı soykırım yapmakla suçlamayacağını söyledi.

Mearsheimer, bu durumu şöyle açıkladı: “Amerika Birleşik Devletleri, savaşı sona erdirmek amacıyla çok sayıda Japon ve Alman sivili öldürdü. Savaş bittiğinde Japonlara ve Almanlara nasıl davrandığımıza bakarsanız, soykırım niyetinde olmadığımız çok açıktı. Bu, yaptıklarımızı mazur göstermez. Çok sayıda, hatta milyonlarca Japon ve Alman’ı katlettiğimize inanıyorum. Ancak Gazze’de olan biten, İsraillilerin Filistinlileri bir ulusal grup olarak sistematik şekilde yok etmeye çalışmasıdır. Onları Filistinli olarak hedef alıyorlar ve Filistin ulusal kimliğini yok etmeye çalışıyorlar.”

Büyük İsrail projesi ve etnik temizlik

Mearsheimer, İsrail’in Gazze’deki eylemlerinin arkasında yatan stratejinin, “Büyük İsrail” projesi kapsamında Filistin nüfusunu bölgeden sürmek olduğunu ifade etti.

İsrail’in uzun zamandır Filistinlileri Büyük İsrail topraklarından çıkarma niyetinde olduğunu belirten Mearsheimer, “Büyük İsrail’e baktığınızda, burası 1948’de kurulan İsrail ile işgal altındaki toprakları, yani Batı Şeria ve Gazze’yi içerir. Büyük İsrail içinde yaklaşık 7,3 milyon Yahudi ve 7,3 milyon Filistinli var,” dedi.

Siyonizmin ilk günlerinden itibaren David Ben-Gurion gibi liderlerin, yüzde 80 Yahudi ve yüzde 20 Filistinli nüfusa sahip bir Yahudi devleti hedeflediğini belirten Mearsheimer, mevcut 50-50’lik oranın bu hedefe ulaşmayı imkânsız kıldığını söyledi.

Mearsheimer, 7 Ekim saldırılarının İsrail tarafından bir “etnik temizlik fırsatı” olarak görüldüğünü vurguladı: “7 Ekim’den sonra olan şey, İsraillilerin Gazze’deki Filistinlileri etnik olarak temizlemek için mükemmel bir fırsat görmesidir. Ve bunu açıkça dile getiriyorlar. Bu, Gazze’de savaşa girip Filistinlileri Gazze’den sürmek ve karşı karşıya oldukları demografik sorunu çözmek için mükemmel bir fırsat.”

Mearsheimer, bu durumun yeni olmadığını, 1948’de İsrail kurulduğunda ve 1967 savaşından sonra da kitlesel etnik temizlikler yaşandığını hatırlattı.

Mearsheimer, “Dolayısıyla bu, Gazze’de üçüncü kitlesel etnik temizlik girişimidir. Bu hiç de şaşırtıcı değil. Aslında, İsrail’in kuruluşuyla ilgili literatürü okursanız, bunların hepsi ayrıntılı olarak belgelenmiştir. Etnik temizlik, Siyonistlerin en başından beri konuştuğu bir konuydu,” dedi.

Filistin için 15 aylık takvim, Hamas’a silahsızlanma çağrısı

“ABD, İsrail’in çıkarlarını kendi çıkarlarının önünde tutuyor”

Mearsheimer, ABD’nin neden İsrail’in bu eylemlerine göz yumduğunu ve hatta desteklediğini ise İsrail Lobisinin gücüyle açıkladı. ABD’nin İsrail ile olan ilişkisinin tarihte eşi benzeri görülmemiş “özel bir ilişki” olduğunu vurgulayan Mearsheimer, bu ilişkinin ABD’nin çıkarlarıyla sık sık çeliştiğini belirtti.

Mearsheimer, “Herhangi iki ülkenin hem benzer hem de farklı çıkarları olacaktır. İsrail ve ABD’nin bazen benzer çıkarları olduğu şüphe götürmez. Örneğin, ABD’nin İran’ın nükleer silahlara sahip olmamasını sağlamakta çıkarı vardır. Bu, ABD’nin ulusal çıkarınadır. Açıkçası, İran’ın nükleer silahlara sahip olmaması İsrail’in de ulusal çıkarınadır,” dedi.

Ancak Mearsheimer, çıkarların çatıştığı durumlarda ABD’nin kendi çıkarları yerine İsrail’in çıkarlarını tercih ettiğini kaydetti:

“ABD’de İsrail Lobisi dediğimiz bir şey var. Bu lobi, ABD’yi İsrail’i koşulsuz desteklemeye itmek için büyük çaba harcıyor. Başka bir deyişle, İsrail ne yaparsa yapsın, bizim İsrail’i desteklememiz bekleniyor. Ve lobi o kadar etkili, o kadar güçlü ki, temelde İsrail’i koşulsuz destekliyoruz. Bu şu anlama geliyor: İsrail’in çıkarlarının Amerika’nın çıkarlarıyla aynı olmadığı durumlarda, biz İsrail’i destekliyoruz. Amerika’nın çıkarlarına karşı İsrail’in çıkarlarını destekliyoruz.”

Mearsheimer, bu duruma en iyi örnek olarak her Amerikan başkanının desteklediği ancak İsrail’in sürekli reddettiği “iki devletli çözümü” gösterdi. ABD’nin Ortadoğu’da barış istediğini, ancak İsrail’in yayılmacı politikaları nedeniyle bunun mümkün olmadığını ve bunun da ABD’nin çıkarlarına zarar verdiğini ifade etti.

İsrail Lobisi’nin gücü

Mearsheimer, İsrail Lobisi’nin sadece bir “Yahudi lobisi” olmadığını, Hristiyan Siyonistlerin de bu lobinin temel bir parçası olduğunu vurguladı. Lobinin gücünü, hem siyasi karar alma süreçlerini hem de kamuoyundaki söylemi kontrol etme kabiliyetine bağladı.

Ancak internetin ve sosyal medyanın yükselişiyle lobinin söylem üzerindeki kontrolünü kaybetmeye başladığını belirten Mearsheimer, “Geçmişte lobi iki düzeyde faaliyet gösteriyordu; politika düzeyi ve popüler söylem. Uzun bir süre boyunca İsrail Lobisi, söylemi İsraillileri iyi adamlar gibi gösterecek şekilde etkiledi. Şimdi ise durum farklı. Lobi, söylem üzerindeki kontrolünü kaybetti. İnsanlar artık ABD’nin İsrail için kendi ulusal çıkarına olmayan şeyler yaptığını anlıyor,” diye konuştu.

Bu durumun, lobiyi daha da agresif ve “ağzı bozuk bir siyaset” izlemeye ittiğini söyleyen Mearsheimer, özellikle üniversite kampüslerindeki protestoların bu değişimin bir göstergesi olduğunu belirtti. Mearsheimer, “Kampüslerde soykırımı protesto eden öğrenciler var. Bu öğrencilerin birçoğunun Yahudi olduğunun altını çizmek gerek. Ve birdenbire hepsi azgın antisemitlere dönüştürülüyor. Bunun antisemitizmle hiçbir ilgisi yok, Filistin’de yaşanan soykırımla ilgisi var,” ifadelerini kullandı.

Gazze’de ‘Filistinsizleştirme’ projesi BCG için krize dönüştü

“Rusya savaşı kazanıyor, Ukrayna’nın durumu umutsuz”

Mearsheimer, mülakatın bir diğer önemli bölümünde Ukrayna’daki savaşı ele aldı. Savaşın mevcut durumunu değerlendiren Mearsheimer, Rusya’nın savaşı kazandığını ve Ukrayna’nın durumu kurtarmasının mümkün olmadığını söyledi.

“Gerçek şu ki, Ruslar savaşı kazanıyor ve Ukrayna’nın durumu kurtarmasının hiçbir yolu yok. Silah ve insan gücü açısından güç dengesine bakarsanız, her iki tarafın sahip olduğu asker sayısına bakarsanız, Ukraynalılar umutsuz bir durumda,” diyen Mearsheimer, Ukrayna’nın Batı desteğine bağımlı olduğunu ancak bu desteğin de sürdürülebilir olmadığını belirtti.

Mearsheimer, müzakere yoluyla bir çözümün de mümkün olmadığını, çünkü Rusya’nın taleplerinin ne Ukrayna ne de Batı için kabul edilebilir olmadığını savundu. Rusya’nın üç temel talebini şöyle sıraladı:

“Birincisi, Ukrayna tarafsız bir devlet olmalı. NATO’da olamaz ve ABD’den veya genel olarak Batı’dan bir güvenlik garantisi alamaz. İkincisi, Ukrayna’nın önemli bir saldırı askeri kabiliyeti olamaz; Rusya’ya tehdit oluşturmayacak noktaya kadar silahsızlandırılmalı. Üçüncüsü ve belki de en önemlisi, Ukraynalılar ve Batı, Rusya’nın Kırım’ı ve doğudaki dört oblastı ilhak ettiği gerçeğini kabul etmeli.”

Bu taleplerin Ukrayna için topraklarının yaklaşık yüzde 20’sinden vazgeçmek anlamına geldiğini belirten Mearsheimer, “Ukraynalılar bunu yapmayacak. NATO’da olmamayı kabul etmeyecekler ve anlamlı bir şekilde silahsızlanmayı kabul etmeyecekler. Dolayısıyla bir anlaşmaya varmanın yolu yok,” dedi.

Zalujnıy, Vogue dergisine yazdı: Zaferden sonra yalnızlığa hazır olunmalı

“NATO’nun genişlemesi savaşın temel nedeni”

Mearsheimer, Ukrayna savaşının temel nedeninin NATO’nun doğuya doğru genişlemesi olduğunu uzun zamandır savunduğunu yineledi.

Bu durumu, ABD’nin Monroe Doktrini’ne benzeten Mearsheimer, ABD’nin kendi arka bahçesinde başka bir büyük gücün askeri varlığına asla izin vermeyeceğini, ancak aynı hakkı Rusya’ya tanımadığını söyledi.

“ABD, hiçbir koşulda Sovyetler Birliği’nin Küba’ya füze yerleştirmesine veya bir deniz üssü kurmasına izin vermezdi. Bu kabul edilemezdi. Monroe Doktrini tamamen bununla ilgilidir. Çin’in Meksika veya Kanada’ya askeri güç konuşlandırmasına asla izin vermeyiz. Ama biz NATO’yu Ukrayna’yı da içerecek kadar doğuya taşıma ve ardından Amerikan askeri varlıkları da dahil olmak üzere NATO unsurlarını Ukrayna’ya yerleştirme hakkımız olduğunu düşünüyoruz. Ve bunun Ruslar için bir endişe kaynağı olmaması gerektiğini, umursamamaları gerektiğini düşünüyoruz,” diyen Mearsheimer, bu düşüncenin “aptalca” olduğunu ve felakete yol açtığını belirtti.

Mearsheimer, Batı’daki Rusofobinin elitler arasında o kadar güçlü olduğunu ve Rusya’nın meşru güvenlik endişeleri olabileceğinin kabul edilmediğini söyledi. Rusya’nın tüm Avrupa’yı domine etme tehdidi oluşturduğu yönündeki argümanları “gülünç” olarak nitelendirdi ve Rusya ordusunun Ukrayna’nın beşte birini bile fethetmekte zorlandığını hatırlattı.

“ABD, Çin’i kendi elleriyle bir emsal rakip haline getirdi”

Mearsheimer, ABD dış politikasının bir diğer büyük hatasının ise Çin’e yönelik “angajman” politikası olduğunu belirtti. Soğuk Savaş’ın sona ermesinin ardından ABD’nin, Çin’i zenginleştirerek liberal bir demokrasiye dönüşeceğine ve bir dost olacağına dair “aptalca bir inançla” hareket ettiğini söyledi.

“Bir realist olarak benim için bu bir delilikti. Siz, aslında bir emsal rakip yaratıyorsunuz. Hatta ABD’den daha güçlü bir ülke yaratıyor olabilirsiniz,” yorumunu yapan Mearsheimer, bu politikanın sonucunda 2017 itibarıyla dünyanın tek kutuplu olmaktan çıkıp ABD, Çin ve Rusya’nın bulunduğu üç kutuplu bir yapıya dönüştüğünü ifade etti.

Dahası, Ukrayna savaşıyla ABD’nin Rusya’yı Çin’in kollarına ittiğini belirten Mearsheimer, “Eğer ABD, Çin’i ana rakibi olarak görüyorsa ve Çin’i Doğu Asya’da kontrol altına almakla ilgileniyorsa, Rusya’yı kendi tarafında tutmak son derece mantıklı olurdu. Bunun yerine, Ukrayna savaşıyla yaptığımız şey, Rusları ve Çinlileri birbirine daha da yakınlaştırmak oldu,” dedi.

Mearsheimer, ABD dış politika kurumunun bu bariz stratejik hataları öngörememesini ise “stratejik duyu eksikliğine” ve “kibire” bağladı ve Washington’un, tek kutuplu anın sarhoşluğuyla her şeyi Rusya’nın boğazından aşağı itebileceğini düşündüğünü ancak yanıldığını belirtti.

Mearsheimer, bu hataların sonucunda ABD’nin hem Ukrayna’da hem de Çin karşısında itibar ve güç kaybettiğini de sözlerine ekledi.

ABD, Çin’le ticaret görüşmeleri öncesi Tayvan ile toplantısını iptal etti

Diplomasi

“Hollanda, UCM’nin feshedilmesi konusunda müzakereler yürütüyor”

Yayınlanma

Bir iddiaya göre Hollanda, Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin (UCM) yetkilerinin sınırlandırılması konusunda ABD ile müzakere ediyor.

The Rights Forum’a göre bu aşınma o kadar ciddi boyutta ki, hukuk uzmanlarına göre bu durum Mahkeme’nin fiilen ortadan kaldırılması anlamına gelecektir.

The Rights Forum, bu bilgiyi New York’taki diplomatik kaynaklardan, isimsiz kalmak koşuluyla elde etti.

Habere göre görüşülmesi planlanan kısıtlamalar arasında şunlar yer alıyor: a) devlet başkanlarına dokunulmazlık tanınması; b) taraf olmayan devletlerin vatandaşları, taraf bir devletin topraklarında suç işleseler bile Mahkeme’nin yargı yetkisi dışında tutulması; ve c) ulusal mevzuatın kapsadığı davalarda Mahkeme’nin yargı yetkisinin reddedilmesi.

İlk kısıtlama, devlet başkanları ile hükümet başkanlarının, emirleri üzerine işlenen suçlar nedeniyle yargılanamayacağı anlamına geliyor.

İkinci kısıtlama ise, Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin (UCM), Roma Statüsü’ne –UCM’nin kurucu antlaşması– taraf olan bir devletin topraklarında uluslararası suç işleseler bile, bu antlaşmaya taraf olmayan devletlerin vatandaşlarını artık yargılayamayacağı anlamına gelir.

Örneğin İsrail, Roma Statüsü’ne taraf değil; oysa Filistin taraf. Dolayısıyla mevcut kurallar uyarınca UCM, Filistin topraklarında işledikleri suçlar nedeniyle İsrailli vatandaşları ve hükümet yetkililerini yargılayabilir.

Zaten halihazırda bu temelde Mahkeme, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve eski Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında tutuklama emri çıkarmıştı.

Fakat ikinci kısıtlama kabul edilirse, İsrail vatandaşları artık Filistin topraklarında işledikleri suçlar nedeniyle yargılanamayacak. Aynısı, diğer Taraf Devletlerin topraklarında suç işleyen, örneğin ABD veya Rusya vatandaşları için de geçerli olacak.

Bu durum, Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin temel ilkelerinden birini zedeleyecek: Roma Statüsü’nü onaylamamış devletlerin vatandaşlarının da uluslararası suçlardan sorumlu tutulabilmesi ilkesi.

Üçüncü kısıtlama, bir devletin kendi yargı yetkisi dahilinde işlenen suçları prensipte cezalandırmasına olanak tanıyan mevzuatı olması durumunda, UCM’nin artık davaları görmesine izin verilmeyeceği anlamına gelir.

Şu anda Mahkeme, bir devletin şüphelileri soruşturmaya ve yargılamaya istekli olmaması veya bunu yapamaması durumunda hâlâ müdahale edebilir (tamamlayıcılık ilkesi).

Üçüncü kısıtlama getirilirse, ulusal mevzuatın varlığı tek başına UCM tarafından kovuşturma yapılmasını engellemek için yeterli olabilir.

Örneğin İsrail’in işkenceyi yasaklayan mevzuatı bulunuyor. Dolayısıyla, pratikte işkence vakaları soruşturulmasa veya kovuşturulmasa bile, İsrail, UCM’nin yargı yetkisi olmadığını ileri sürebilir.

Bu şekilde İsrail, faillere karşı kendisi herhangi bir önlem almadan UCM tarafından kovuşturulmaktan kurtulabilir.

The Right Forum’a göre kısacası, uukarıda bahsedilen kısıtlamalar kabul edilirse, Mahkeme’den geriye hiçbir şey kalmayacak.

Bu hukuki kısıtlamaları yasallaştırmak için, 1998’de Uluslararası Ceza Mahkemesini kuran ve Mahkemenin 2002’den beri bu statü kapsamında faaliyet gösterdiği Roma Statüsü’nün değiştirilmesi gerekecek.

Bunun için Taraf Devletlerin üçte ikisinin çoğunluğu gerekli. Değişiklik, yürürlüğe girebilmesi için Taraf Devletlerin sekizde yedisinin onayıyla onaylanmalı. Bu konuda hangi ülkelerin işbirliği yapacağı bilinmiyor.

Hollanda’nın bu konuda müzakere ettiği söylenmesinin nedeni, ABD’nin on üç yargıç ve savcıya ve UCM’ye genel olarak uyguladığı yaptırımlar.

Bu, öncelikle Mahkeme’nin Filistin’deki İsrail suçlarına ilişkin soruşturması ve bunun sonucunda Netanyahu ile Gallant hakkında çıkarılan tutuklama emirlerine misilleme olarak gerçekleştirilmişti.

ABD ve İsrail tarafından Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne yönelik zayıflatma çabaları neredeyse on iki yıldır devam ediyor.

Mahkeme, 9 Ekim’den beri ABD’nin yaptırım listesinde yer alıyor ama bazı yaptırımlar 7 Nisan 2027’ye kadar yürürlüğe girmeyecek.

Bu yaptırımlar kurumu büyük ölçüde felç edecek ve Avrupa Birliği’ne, kapsamlı engelleme mekanizmasını devreye sokmaktan başka neredeyse hiçbir seçenek bırakmayacak.

Bu yasa, Avrupalı tarafları ABD yaptırımlarını göz ardı etmeye ve Mahkeme ile personeline hizmet ve mal tedarik etmeye devam etmeye mecbur kılıyor.

Bununla birlikte AB ve Hollanda gibi AB ülkeleri, bu mekanizmanın Avrupa şirketleri üzerinde yaratabileceği sonuçlar nedeniyle onu devreye sokmakta isteksiz davranıyor.

Örneğin, ABD yaptırımlarını göz ardı eden Avrupa bankaları, ABD’de iş yapmakta çok daha fazla zorluk çekebilir veya kendileri de yaptırımlarla karşı karşıya kalabilir.

İşte bu nedenle Hollanda şu anda bir uzlaşmayı tercih ediyor gibi görünüyor. Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin belirli yönlerinden vazgeçilmesi karşılığında, ABD’nin Mahkeme’ye yönelik yaptırımları kaldırması veya hafifletmesi sağlanabilir.

The Rights Forum’a göre uygulamada bu, Mahkeme’nin uzuvlarının kesilmesi anlamına geliyor. Geriye sadece “gövdeden ibaret” bir mahkeme kalacak.

Öte yandan hanere göre henüz o noktaya gelinmiş değil. Roma Statüsü’ne Taraf Devletler, 30 Kasım-7 Aralık tarihleri arasında Lahey’de bir araya gelecek.

Toplantı başlangıçta New York’ta yapılacaktı ama ABD’nin yaptırımları nedeniyle yerinin değiştirilmesi gerekti.

Okumaya Devam Et

Diplomasi

Karadeniz, İHA saldırıları nedeniyle en ölümcül deniz rotası oldu

Yayınlanma

Karadeniz’de yoğunlaşan insansız hava aracı saldırıları, bölgeyi ticari gemicilik açısından dünyanın en tehlikeli su yolu haline getirdi. Bu yıl düzenlenen 300’ü aşkın saldırıda 30’dan fazla denizci yaşamını yitirirken, İstanbul Boğazı’ndan Karadeniz’e geçen gemi sayısı ekimde yüzde 41 geriledi.

Karadeniz, ticari gemilere yönelik insansız hava aracı saldırılarının artmasıyla bu yıl küresel ölçekte denizciler için en ölümcül seyrüsefer rotasına dönüştü.

Hürmüz Boğazı’nda İran’ın petrol tankerlerini hedef alan atışları ve döşediği mayınlara karşı ABD donanmasının koruma çabaları sürerken, bu yıl ticari denizciliğe en ağır darbeyi Ortadoğu’daki çatışmalar değil Karadeniz’deki insansız hava araçları vurdu.

Bölgedeki gerilim ilk aşamada Ukrayna’ya ait insansız hava araçlarının Rus gemilerini, limanlarını ve terminallerini hedef alarak seyrüsefer hatlarını kesmesiyle başladı.

Ardından Rus ordusunun bombardımanları Odessa limanlarını gemisiz bıraktı ve insansız hava araçları Romanya ile Bulgaristan gibi NATO üyesi ülkelerin kıyılarındaki gemileri hedef almaya yöneldi.

The Wall Street Journal gazetesinin deniz güvenliği şirketi Ambrey’nin verilerine dayandırdığı haberine göre, bu yıl Karadeniz’de 300’den fazla saldırı kayıtlara geçti.

Türk Armatörler Birliği, MarineTraffic ve yerel makamların paylaştığı bilgiler, saldırılar sonucunda 30’u aşkın denizcinin hayatını kaybettiğini, 20’den fazla personelin ise kaybolduğunu gösteriyor.

Buna karşılık BM Uluslararası Denizcilik Örgütünün verilerine göre, şubat ayı sonunda ABD’nin İran’a açtığı savaşın başlangıcından bu yana Hürmüz Boğazı ve genel olarak Ortadoğu genelinde yaklaşık 130 saldırı gerçekleşti, bu olaylarda 25 denizci yaşamını yitirdi.

Bu sonbaharda Karadeniz’in kuzey ve orta kesimleri ticari açıdan neredeyse tamamen ıssızlaştı.

Rusya çıkışlı gemiler sefer düzenlemezken; Ukrayna’nın Romanya sınırındaki Tuna limanlarına, Romanya’ya, Bulgaristan’a, Türkiye’ye ve Gürcistan’a sefer yapan ticari gemiler Rus saldırılarından korunmak amacıyla ağırlıklı olarak kıyı şeridini takip ediyor.

Ekim ayında Romanya ve Bulgaristan’ın kıyıdan 12 deniz mili (22,2 kilometre) mesafedeki karasularında veya genellikle ek 12 deniz milini kapsayan bitişik bölgelerinde bulunan sekiz ticari gemi insansız hava aracı saldırılarına hedef oldu.

Diğer iki gemi Bulgaristan’ın bitişik bölgesine yakın münhasır ekonomik bölgesinde, bir başka gemi ise Bulgaristan ve Romanya kıyılarını geçtikten sonra Tuna Nehri üzerindeki İzmail Limanı’nda vuruldu.

Söz konusu saldırıların neredeyse yarısı denizcilerin ölümü, yaralanması veya kaybolmasıyla sonuçlandı.

Moskova yönetimi bu saldırılarla herhangi bir bağı bulunduğu iddiasını reddediyor.

Bulgaristan Başbakanı Rumen Radev ise Brüksel’de ve saldırılardan birinin ardından makamına çağırdığı Rusya’nın Sofya Büyükelçisi Eleonora Mitrofanova’ya hitaben yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:

“Ukrayna’nın kendi gemilerine ve mürettebatına saldırabileceğine inanmıyoruz. Bunun hiçbir mantığı yok. Dolayısıyla bu saldırının koşulları Rusya’yı işaret ediyor.”

Tırmanan askeri gerilim Karadeniz’deki ticari hareketliliği sert biçimde geriletti.

Sivil toplum kuruluşu Global Fishing Watch verilerine göre ekim ayında İstanbul Boğazı’ndan Karadeniz’e giriş yapan gemi sayısı, 2025 yılının aynı ayına kıyasla yüzde 41 azaldı.

Aynı dönemde her iki yönde gerçekleşen toplam sefer sayısında da yüzde 38 düşüş kaydedildi.

Türkiye ve BM Karadeniz’de ateşkes için masaya dönüyor

Okumaya Devam Et

Diplomasi

AIIB ile Türkiye arasında 1,6 milyar dolarlık rekor anlaşma

Yayınlanma

Asya Altyapı Yatırım Bankası (AIIB), COP31’e ev sahipliği yapan Türkiye ile rekor düzeyde 1,6 milyar dolarlık bir finansman anlaşması imzaladığını açıkladı.

Anlaşma, Ankara’nın iklim hedeflerine ulaşmak için ihtiyaç duyduğu yatırımı çekmeyi amaçlayan bir dizi politika reformunu desteklemek üzere imzalandı.

AIIB’nin kurucu üyesi olan Türkiye’nin, 2030 yılına kadar tahmini 68 milyar dolarlık ek iklim yatırımına ihtiyacı olacak ve bunun yaklaşık yarısı özel kaynaklardan karşılanacak.

Banka, Antalya’da düzenlenen iki haftalık BM iklim konferansının dördüncü gününde (12 Kasım) yaptığı açıklamada bu bilgiyi paylaştı.

Mali politika, finansal düzenleme ve sektörel planlamayı kapsayan bu anlaşma, Türkiye’nin İklim Kanunu’nun uygulanmasını ve gezegeni ısıtan emisyonları azaltma planını destekleyecek.

Bu plan, 2035 için bir ara hedef içeriyor ve 2053 yılına kadar net sıfır emisyon hedefine ulaşmayı amaçlıyor.

Bu fonun, “sürdürülebilir finansmanı genişletmeye, karbonsuzlaşmayı hızlandırmaya ve iklim direncini artırma çabalarına” katkıda bulunması hedefleniyor.

AIIB Yatırım Direktörü Konstantin Limitovskiy, “Bu finansman, AIIB’nin bugüne kadarki en büyük iklim politikasına dayalı finansman paketini temsil ediyor ve Türkiye’nin iklim hedeflerini gerçekleştirmesine katkıda bulunmayı sabırsızlıkla bekliyoruz,” dedi.

2025 yılında AIIB’nin iklim finansmanı toplamı, 7,47 milyar dolarlık rekor bir seviyeye ulaştı.

Sürdürülebilir finans desteğinin bir kısmı, ülkenin yeni kurulmakta olan emisyon ticareti sistemini genişletmesine yardımcı olmak için kullanılacak.

Bu sistem kapsamında, yüksek emisyonlu sektörlerdeki şirketler emisyon hakları alacak ve bunları takas edebilecek.

Reuters’a göre yurt içi bir karbon fiyatı, çelik ve çimento gibi sektörlerdeki Avrupa Birliği’ne ihracat yapan firmalara fayda sağlayabilir; zira Türkiye’de ödenen karbon maliyetleri, belirli ithal ürünlere gömülü emisyonlara uygulanan AB karbon sınır vergisi kapsamında dikkate alınabilir.

Programın hedefleri arasında, Nisan 2027’ye kadar en az 180 tesisin bu sistem kapsamında referans emisyonlarını bildirmesini sağlamak ve 2027’nin başlarına kadar 1.800 megavatlık rüzgâr ve güneş enerjisi kapasitesi için üretim lisanslarını almayı güvence altına almak yer alıyor.

Plan ayrıca, su sıkıntısı çeken havzalardaki 225.000 çiftçinin 2028 yılına kadar daha az su gerektiren ürünlere geçiş yapmasına yardımcı olmayı ve 2028 yılına kadar 50.000 hektar alanı, toprağın iklime zararlı karbonu emdiği karbon yutakları olarak belirlemeyi hedefliyor.

Ülke, su kıtlığı, kuraklık, aşırı sıcaklar, orman yangınları ve kentsel sel felaketlerinden kaynaklanan artan baskı ile karşı karşıya olduğundan, reform planı su, ekosistemler ve sağlık gibi alanlarda planlama ve risk yönetiminin güçlendirilmesine yardımcı olmayı amaçlıyor.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English