ABD Başkanı Donald Trump, Lula’nın kazandığı Brezilya başkanlık seçiminin, herhangi bir kanıt sunmadan “hileli” gibi göründüğünü iddia etti.

 Trump, Maryland’daki Andrews Ortak Üssü’nde gazetecilere yaptığı açıklamada, “Açıkçası, yine hileli bir seçim gibi görünüyordu. Taraftar olmadım, ama dünya gözünde çok kötü bir izlenim bıraktı. Seçimler tartışmasız olmalı ve bana gerçekten çok kötü göründü,” dedi.

Öte yandan aynı basın toplantısında Trump, bunun herhangi bir sonucu olup olmayacağı konusunda çekimser davrandı.

“Seçimle ilgili bir şey yapacak mısınız?” sorusuna başkan, “Ben Brezilya’yı yönetmiyorum, ABD’yi yönetiyorum,” diye yanıt verdi.

“Lula’yı severim” diye ekleyen Trump, bunun yine de “kötü bir izlenim” yarattığını belirtti.

Pazar günü dördüncü dönemini garantileyen Lula’nın tarihi zaferi, Trump ve hareketi için de yenilgi anlamına geldi.

Başkan hiçbir adayı açıkça desteklemedi ama daha geniş kapsamlı MAGA hareketi gibi, zaman zaman Lula’nın sağcı rakini Flávio Bolsonaro’yu övmüştü.

Trump ayrıca, Brezilya’nın eski Başkanı Jair Bolsonaro’yu da kamuoyu önünde desteklemişti.

Bu yorumlar, seçimin hile sonucu gerçekleştiğini iddia eden genç Bolsonaro’nun sözlerini yansıtıyordu.

Mağlup aday, ulaşımdaki gecikmeleri telafi etmek amacıyla oy verme süresini iki saat uzatan ve Lula tarafından atanan bir Yüksek Mahkeme yargıcının pazar günü geç saatlerde aldığı karara işaret etti.

Reuters, uzatılan saatlerde 35.000’den az oy kullanıldığını bildirdi; bu rakam, Lula’nın 4 milyonluk oy farkının çok altında kaldı.

Ayrıca Bolsonaro’nun partisi de bazı bölgelerde oy verme merkezlerinin açık kalmasını talep etti.

Trump da pazartesi günü, “Verilen uzatma çok tuhaftı,” dedi.

Bolsonaro, dört yıl önceki babası gibi, yenilgiyi kabul etmeyi reddetti ve sonuçların iptal edilmesini talep etti.

Kötü hava koşulları ve ulaşımdaki aksaklıklar bazı seçmenlerin sandığa gitmesini engellediğinde, her iki kampanya da bu gerekçeyle süre uzatımı talep edebiliyor.

Bir Brezilyalı yetkili, oy sayılarının tartışmaya açık olmadığını belirterek, ABD’nin eninde sonunda Lula’nın zaferini tanıyacağına dair güvenini dile getirdi.

Ayrıca yetkili, “Trump tanımazsa ne olur ki? En fazla, Çin’in yararına olacak şekilde diplomatik ilişkileri kesebiliriz fakat ABD, bir kukla hükümeti dayatmak için Brezilya’yı işgal etmeyecektir. Biz Venezuela değiliz. Hükümetimiz ayakta kalacaktır,” diye ekledi.

Dışişleri Bakanlığı, ABD’nin Lula’yı zaferinden dolayı tebrik edip etmeyeceğine ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Lula’nın zaferi, Trump yönetiminin ABD’nin iradesini tüm yarımküreye dayatma yeteneğinin sınırlı olduğunu gösterdi. 

Brezilyalı lider, gümrük vergileri gibi konularda Trump’a karşı çıkmakla kalmamış, pazar günkü oylamayı ülkenin demokrasisini ve kendi bağımsız kararlarını alma yeteneğini kurtarmanın anahtarı olarak da nitelendirmişti.

Bu, Washington ile ilişkiler kötüye gitmeye devam ederse Çin ile bağların daha da derinleştirilmesini de içerebilir.

Yönetim, Lula’yı aktif olarak hedef almakla Brezilya’nın solcu hükümetiyle kırılgan bir ateşkes sürdürmek arasında gidip geldi.

2025 yılında Trump yönetimi, 2022 seçimlerinin ardından başarısızlıkla sonuçlanan bir darbe girişimini kışkırtmakla suçlanan eski Cumhurbaşkanı Bolsonaro’ya yönelik kovuşturmaların sonlandırılması için Brezilya’yı zorlamak amacıyla yüksek gümrük vergileri uyguladı.

Fakat bu önlemler, Lula’nın siyasi konumunu güçlendirme gibi istenmeyen bir etkiye yol açtı ve bu başarısızlık, her iki ülkeyle de bağları olan iş çevrelerinin arka kanallardan yaptığı girişimlerle birleşince, durumu bir süreliğine yatıştırdı.

Lula’nın zaferi, Trump’ın MAGA kampındaki bazı kesimlerden hızlı bir tepkiye yol açtı.

Trump’ın Jamaika büyükelçisi adayı ve Trump’ın görev süresinin başlarında Voice of America’yı lağv eden kişi olan Kari Lake ve Trump’ın eski danışmanı ve MAGA ideoloğu Steve Bannon da dahil olmak üzere, MAGA figürleri yolsuzluk iddialarını dile getirdi.

Bannon, Trump ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio’dan diplomatik ilişkileri kesmelerini ve “Brezilya ile her şeyi sonlandırmalarını” istedi.

Trump’ın ticaret danışmanı Peter Navarro, Brezilya Yüksek Mahkemesi yargıcının Pazar günü oy verme süresini uzatmasının ardından, bu sonucun “ara seçimler için ibretlik bir hikâye” olduğunu söyledi.

Navarro, “Lula’nın sorunu sadece güvenilemez olması değil, aynı zamanda komünist Çin’in kontrolü altında olması ve onun emrinde hareket etmesi,” dedi.

Danışman Jason Miller, seçim sonuçlarını kabul etmenin “imkansız” olduğunu belirten Bolsonaro’nun seçim kampanyası açıklamasını yeniden paylaştı.

Turning Point USA sözcüsü ve The Charlie Kirk Show’un yapımcısı Andrew Kolvet, Lula’nın seçimlerin birinci ve ikinci turları arasında nasıl bu kadar büyük bir destek artışı sağlayabildiğini sorguladı.

Pentagon, bakanlığın adını resmen “Savaş Bakanlığı” olarak değiştirecek yasa maddesinin savunma tasarısında korunması için Kongre’ye çağrı yaptı. Kongre Bütçe Ofisi maliyetin 125 milyon dolara kadar çıkabileceğini hesaplarken, Demokratlar isim hamlesini gereksiz bir sözcük oyunu olarak nitelendiriyor.

Pentagon, Savunma Bakanlığı adının resmen “Savaş Bakanlığı” olarak değiştirilmesini öngören düzenlemenin yıllık savunma yetkilendirme yasasından çıkarılmaması için Kongre üzerindeki baskısını artırdı.

Pentagon Başsözcüsü ve Savunma Bakanı Pete Hegseth’in kıdemli danışmanı Sean Parnell, Fox News Digital için kaleme aldığı ve pazartesi günü yayımlanan makalede, bu adımın yeni bir icat değil, tarihi bir iade olduğunu savundu.

Parnell, Donald Trump ile Pete Hegseth’in bu meseleyi açıkça dile getirme kararlılığı gösterdiğini belirterek Washington’daki pek çok kişinin isme dokunmamayı tercih edeceğini, ancak Trump’ın Savaş Bakanlığı adını yetkilendiren başkanlık kararnamesini imzalarken konfor yerine açıklığı seçtiğini ifade etti.

Pentagon’un bu ısrarı, Temsilciler Meclisi ve Senato Silahlı Hizmetler komisyonlarının Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası (NDAA) taslaklarına Trump yönetiminin tercih ettiği isim değişikliğini yasal güvenceye kavuşturacak maddeleri eklediği bir dönemde geldi.

Düzenleme, Temsilciler Meclisi Silahlı Hizmetler Komisyonunda haziran ayındaki yasa maratonu sırasında, Trump’ın yakın müttefiklerinden Teksas Temsilcisi Cumhuriyetçi Ronny Jackson’ın sunduğu değişiklik önergesinin 27’ye karşı 29 oyla kabul edilmesiyle taslağa girdi.

İsim değişikliği hamlesi, Trump’ın geçen sonbaharda bu değişikliğe yetki veren başkanlık kararnamesini imzalaması ve Hegseth’in fiilen “Savaş Bakanı” unvanını üstlenmesiyle başladı.

Kongre’deki pek çok Cumhuriyetçi de bakanlığı artık bu yeni adıyla anıyor. Kurum, ilk olarak 1789 yılında ABD’nin ilk başkanı George Washington döneminde Savaş Bakanlığı adıyla kurulmuş, bu unvan 1949 yılında Savunma Bakanlığı olarak değiştirilene kadar yürürlükte kalmıştı.

Parnell makalesinde, başkanın adım attığını, artık işi tamamlama sırasının Kongre’de olduğunu vurguladı.

Temsilciler Meclisi ile Senato Silahlı Hizmetler Komisyonunun bu yılki savunma tasarısında Savaş Bakanlığı adının geri getirilmesine destek verdiğini hatırlatan Parnell, milletvekillerinin nihai metinde bu maddeyi koruyarak tasarıyı başkanın masasına göndermesi gerektiğini dile getirdi.

Başsözcü, Amerikalıları savaşa gönderen kurumun adının sadece bir başkanlık kararnamesinde değil, doğrudan kanunda yer alması gerektiğini kaydetti.

Kongre’deki Demokratlar ise bu girişime karşı çıkarak isim değişikliğini gereksiz bulduklarını ve yönetimin sadece sözcük oyunlarıyla uğraştığını dile getiriyor.

Eleştirilere değinen Parnell, değişimi sembolik hatta gereksiz görenlerin meseleye tersten baktığını ileri sürdü.

Kelimelerin görevi tanımladığını, görevin ise geri kalan her şeyi belirlediğini söyleyen Parnell, müttefiklere asıl görevlerinin “savaşmak ve kazanmak” olduğunu net biçimde ifade etme borçları olduğunu aktardı. Açıklığın ittifakları güçlendireceğini, belirsizliğin ise hasımları bu ittifakları sınamaya davet edeceğini yazdı.

Pentagon, nisan ayında yeni ismin yasalaşması için Kongre’ye resmi talepte bulunduğunda, bu değişikliğin maliyetinin yaklaşık 52 milyon doları bulacağını bildirmişti.

Bakanlık, söz konusu tutarın Trump’ın talep ettiği 1,5 trilyon dolarlık rekor savunma bütçesi üzerinde belirgin bir etki yaratmayacağını savundu.

Buna karşılık Kongre Bütçe Ofisi, ocak ayında yayımladığı raporda isim değişikliğinin maliyetinin 125 milyon dolara kadar çıkabileceğini belirtti.

İsmin tek başına orduyu daha güçlü kılmayacağını da kabul eden Parnell, bu unvanın bir taahhüt olduğunu ve bakanlığın bunu her gün hak etmesi gerektiğini kaydetti.

Alınan her tedarik kararının, yapılan her tatbikatın ve her stratejik yatırımın tek bir soruya yanıt vermesi gerektiğini belirten Parnell, bu sorunun “Savaşçılarımızın her türlü tehdidi alt etme kabiliyetini artırıyor mu?” olduğunu vurguladı.

Başsözcü; süper zekadan otonom sistemlere, gelişmiş silahlardan canlandırılmış bir savunma sanayi tabanına kadar ABD’nin hasımlarını caydırmak ve gerekirse yenilgiye uğratmak için üstünlük kurmayı sürdürmesi gerektiğini ifade etti.

Illinois’de Chicago dışındaki bölgeleri 51’inci eyalet olarak ayırma girişimi kasım seçimlerinde 11 bölgenin daha katılımıyla oylanacak. Eyaletteki 102 bölgeden 44’üne ulaşması beklenen danışma referandumlarına karşılık Vali Pritzker yönetimi ayrılık ihtimalini kesin bir dille reddediyor.

ABD’nin Illinois eyaletinde, Chicago dışındaki bölgelerin ayrılarak 51’inci eyaleti kurması yönündeki tartışma yeni bir aşamaya geçiyor.

Eyaletteki 102 bölgeden 11’i daha, kasım ayındaki ara seçimlerde Chicago’suz yeni bir eyalet kurma ihtimalinin araştırılması için danışma niteliğinde sandık başına gidecek.

Ayrılık fikri kırsal kesimde uzun süredir zemin topluyor.

Daha önce benzer referandumlara onay veren 33 bölgenin ardından, yeni oylamalardan da destek çıkarsa ayrılık görüşmelerini onaylayan bölgelerin sayısı 44’e ulaşacak.

Eyalette idari yapı 102 bölgeden oluşurken Chicago kenti ve banliyölerinin bir kısmı Cook Bölgesi sınırları içinde kalıyor.

Ayrılık hareketinin öncüleri ise Chicago merkezli politikaların eyaletin geri kalanını gölgede bıraktığı gerekçesiyle Cook dışındaki tüm yerleşimleri yeni bir çatı altında toplamayı hedefliyor.

Illinois Separation adlı organizasyonun direktörü Loret Newlin, yerel halkın eyalet yönetimi tarafından dışlandığını savunuyor. Newlin, “Bizim gerçek hayatımız bu. Görmezden geliniyoruz. Bize zarar veren pek çok yasa çıkarılırken hiçbir şekilde hesaba katılmıyoruz” dedi.

Süreci sandıklara taşıyan bir diğer yapı olan New Illinois yönetim kurulu başkanı G.H. Merritt de benzer bir soruna işaret ediyor.

KRCU Kamu Radyosu’na konuşan Merritt, asıl meselenin eyalet yönetiminde kırsal alanların, küçük kasabaların ve banliyölerin yeterince temsil edilmemesi olduğunu kaydetti.

Buna karşılık eyaletin siyasi merkezi ayrılık taleplerine kapıyı tamamen kapatıyor.

Eyalet Valisi J.B. Pritzker yönetimi, girişimi daha önce “siyasi bir manevra” olarak nitelendirip sınırların bölünmesi gibi bir durumun “kesinlikle gerçekleşmeyeceğini” duyurmuştu.

Hukuki tablo da ayrılıkçıların önünde zorlu bir bariyer oluşturuyor.

ABD Anayasası’nın 4. maddesinin 3. fıkrasına göre, bir eyaletin sınırları bölünerek yeni bir eyalet oluşturulması hem ilgili eyalet meclisinin hem de ABD Kongresi’nin onayına bağlı.

Kasım ayında seçmenlerin önüne gelecek pusulada, bölge yetkililerinin Cook dışındaki diğer yerel yönetimlerle temasa geçerek yeni bir eyalet kurulması ve ABD’ye katılımı konusunu müzakere edip etmeyeceği soruluyor.

Sandıktan çıkacak “evet” oyları yalnızca istişari nitelik taşıyor ve eyalet sınırlarını doğrudan değiştirmiyor.

Tartışmanın merkezindeki demografik ağırlık da dengeleri belirliyor. Yaklaşık 2,7 milyon kent nüfusuna ve 9,6 milyondan fazla metropol nüfusuna sahip Chicago, ABD’nin üçüncü büyük şehri konumunda yer alıyor.

Sınırları yeniden çizme arayışı yalnızca Illinois ile de sınırlı kalmıyor. Komşu eyalet Indiana’nın parlamentosu, Illinois bölgelerini kendi sınırlarına davet eden bir yasa kabul etmişti.

Doğu Oregon’da ise Greater Idaho hareketi temsilcileri, bölgelerini komşu Idaho’ya bağlamak için girişimlerini sürdürüyor.

ABD tarihinde eyaletlerin bölünmesiyle kurulan yeni yapılar daha önce de görüldü. Maine halkı 1819’da Massachusetts’ten ayrılma yönünde oy kullanmış, ardından 1820’deki Missouri Uzlaşması çerçevesinde ülkenin 23’üncü eyaleti olarak birliğe katılmıştı.

Benzer şekilde Batı Virginia da Amerikan İç Savaşı sırasında, 1863 yılında Virginia’dan koparak ABD yönetimine dahil olmuştu.