Rusya Federal İcra Dairesi, devlet şirketi Rusnano’nun eski başkanı Anatoliy Çubays hakkında 11 ayrı icra dosyası kapsamında yaklaşık 20 milyar rublelik tahsilat süreci yürütüyor. Kurum kayıtlarında Çubays’ın mal varlığına yönelik üç ayrı ihtiyati haciz kararı yer alırken şirketin eski yönetimi başarısız teknoloji projeleri nedeniyle milyarlarca rublelik zarara yol açmakla suçlanıyor.

Rusya Federal İcra Dairesi, devlete ait nanoteknoloji şirketi Rusnano’nun eski başkanı Anatoliy Çubays hakkında 11 ayrı icra takibi dosyası kapsamında toplam 19,87 milyar rublelik tahsilat işlemi başlattı.

Federal İcra Dairesinin icra takipleri veri tabanında yer alan bilgilere göre, söz konusu icra dosyaları ağırlıklı olarak bu yılın ekim ayı tarihini taşıyor. İcra konusu işlemler resmi kayıtlarda, “gerçek ve tüzel kişiler lehine diğer mülkiyet nitelikli tahsilatlar” ile icra harçları olarak sınıflandırılıyor.

Resmi kayıtlarda yer alan dosyalardan üçü kapsamında Çubays’ın mal varlığı üzerine ihtiyati haciz konulduğu görülüyor.

Çubays’ın avukatı Pavel Hlyustov, RBK’ye yaptığı açıklamada, “Davalıların savunma tarafı, Rusnano’nun eski yönetimi tarafından herhangi bir zarara yol açılmadığını doğrulayan kapsamlı ve eksiksiz bir delil listesi sunmuştur” değerlendirmesinde bulundu. Hlyustov, savunma tarafının haklılığını tüm yasal yolları kullanarak kanıtlamayı sürdüreceğini vurguladı.

Moskova Tahkim Mahkemesi, nisan ayında Rusnano’nun Çubays ile şirketin altı eski üst düzey yöneticisine yönelik açtığı tazminat davasını kısmen kabul etti.

Mahkeme, 3,892 milyar ruble ve 20,45 milyon dolarlık tahsilat kararı verdi. Dava konusu zarar, Çubays’ın şirketin başında olduğu dönemde yürütülen “Plastic Logic” esnek ekranlı tablet bilgisayar projesinin uygulanması sırasında uğranılan kayıplardan kaynaklandı.

TASS ajansının aktardığı bilgiye göre, bu sürecin ardından Federal İcra Dairesi, Rusnano’nun eski başkanının yaklaşık 5,5 milyar ruble değerindeki mal varlığına yönelik bir başka haciz ve icra takibi süreci daha açtı.

Mayıs ayında ise istinaf mahkemesi, Çubays ve diğer eski Rusnano yöneticilerinden 5,5 milyar ruble tutarında zararın tahsil edilmesine hükmeden alt mahkeme kararını hukuka uygun buldu.

Moskova Tahkim Mahkemesi temmuz ayında da Rusnano’nun açtığı yeni bir davayı karara bağladı.

Mahkeme, manyetorezistif rastgele erişimli bellek (MRAM) üretimi tesisi kurmayı hedefleyen Crocus projesinin yürütülmesinden sorumlu olan Çubays ile kamu şirketinin eski yönetim kadrosundan 11,9 milyar ruble tutarında tazminat tahsil edilmesine hükmetti.

Avukat Pavel Hlyustov, temmuz ayındaki bu kararın ardından mahkeme hükmünün hukuka aykırı olduğunu savunarak karara itiraz edeceklerini duyurmuştu.

Hlyustov o dönem yaptığı açıklamada, “Davanın büyüklüğüne ve kapsamına rağmen, duruma yalnızca zamanın değil, üst mahkemenin de tarafsız bir değerlendirme getirebileceğini umuyorum” ifadelerini kullanmıştı.

Anatoliy Çubays Kanada’nın yaptırım kararına karşı dava açtı: ‘Ben de Putin’e muhalifim’

Rusnano’nun kurumsal korumadan sorumlu murahhas idarecisi Mihail Mariçev, Rus Kommersant gazetesine verdiği mülakatta, Rusnano’nun geçmiş yönetimi tarafından ilan edilen bazı projelerin başlangıçtan itibaren tam anlamıyla tamamlanma amacı taşımadığını ileri sürdü.

Mariçev mülakatta şu değerlendirmelerde bulundu:

“Ancak bazı münferit vakalarda proje başlangıçtan itibaren tam bir tamamlanmaya odaklanmamıştı; fonların önemli bir bölümü ise yurtdışına çıkarılıyordu. Bunun yanı sıra benzer bazı hadiselerin sonucu, eski Batı teknolojileri uğruna Rus bilim ekollerinden vazgeçilmesi oluyordu.”

Mariçev’in değerlendirmesine göre yabancı yargı yetkisi alanları ve offshore yapıları bu tür durumlarda “yalnızca teknik bir araç olmaktan çıkıp yönetilebilirliği bulanıklaştırma ve kârı dışarı aktarma yöntemine dönüşüyordu.”

Söz konusu uygulamaların sunumlardaki ve uygulamadaki çelişkilerine işaret eden Mariçev, şunları kaydetti:

“Sunumlarda bu durum son derece modern görünüyordu: Esnek uluslararası araçlar, pazarlara erişim, sermaye ve teknolojiler… Pratikte ise şirket fazlasıyla sık bir biçimde bambaşka bir tabloyla karşılaşıyordu: Erken aşama riskleri ile maliyetler Rusya tarafında kalıyor, değerin, fikri sermayenin ve varlık üzerindeki hakların önemli bir bölümü ise dış çevrede yer alıyordu. Bir kamu şirketi için bu durum tali değil, ilkesel bir meseledir.”

Anatoliy Çubays, 2020 yılında Rusnano başkanlığından ayrıldıktan sonra Rusya Devlet Başkanı’nın sürdürülebilir kalkınmadan sorumlu özel temsilciliği görevine getirildi. Çubays, 2022 yılının ilkbahar aylarında bu görevinden istifa ederek Rusya dışına çıktı.

Moskova Tahkim Mahkemesinden Çubays ve Rosnano yöneticilerine haciz

Rusya Merkez Bankası, piyasadaki nakit hacminin yılın ilk on ayında 3 trilyon rubleye yakın artması üzerine bankalara denetimleri sıkılaştırma talimatı verdi. Yeni kurallara göre bankalar, hesaplarına tek seferde ya da bir ayda 5 milyon ruble ve üzeri nakit yatıran müşterilerden paranın kaynağını gösteren resmi belge isteyecek.

Rusya Merkez Bankası, ekonomideki nakit hacminin ocak ile ekim ayları arasında neredeyse 3 trilyon ruble genişlemesi üzerine bankalara yönelik denetim kıskacını yıl içinde ikinci kez sıkılaştırdı.

Düzenleyici kurum, 26 Ekim Pazartesi günü yayımladığı yöntem tavsiyeleriyle, hesaplarına tek seferde ya da bir ay içinde toplam 5 milyon ruble ve üzerinde nakit yatıran bireysel müşterilerin mali durumlarının ve bu paranın kaynağının titizlikle araştırılmasını istedi.

Merkez Bankası yayımladığı belgede, kredi kuruluşlarının söz konusu nakit işlemlerinde paranın nereden geldiğine dair resmi belgeler talep etmesi gerektiğini kaydetti.

Düzenleyici otorite, bankaların kendilerine sunulan evrakı yüzeysel bir yaklaşımdan kaçınarak ayrıntılı biçimde incelemesini şart koşuyor.

Bankalar bu kapsamda müşterilerden gelir ve kişisel gelir vergisi tutarlarını gösteren resmi belgeleri, 3-NDFL vergi beyannamelerini ya da serbest çalışan statüsündeki bireylerin kazanç belgelerini isteyebilecek.

Borç alma veya borç kapatma durumlarında borç sözleşmeleri, veraset ilamları, gayrimenkul satışı ya da kira gelirini kanıtlayan resmi evrak da bankaların talep edebileceği belgeler arasında yer alıyor.

Denetim süreçlerinde, müşterilerin banka hesaplarına nakit para yatırma hacminde, hesap açtırmadan yapılan para transferlerinde ve nakit döviz alım satım işlemlerinde sert bir artış gözlendiğini aktaran Merkez Bankası, bu hareketlerin olası amaçlarına dikkat çekti.

Düzenleyici kurumun değerlendirmesine göre bu tür işlemler, suç gelirlerinin aklanması amacını taşıyabildiği gibi, Rusya Federasyonu para birimi cinsinden nakitlerin kayıt dışı alandan yasal dolaşıma sokulması da dahil olmak üzere çeşitli yasa dışı hedeflere hizmet ediyor.

Şirketler ve bireysel girişimciler için de kurallar sıkılaşıyor

Merkez Bankası benzer denetim şartlarını tüzel kişiler ile bireysel girişimciler için de geçerli kıldı.

Tavsiye kararına göre, ticari hesaplara tek seferde en az 5 milyon ruble yatırılması ya da bir ay içindeki toplam nakit girişinin bu sınıra ulaşması veya bu sınırı aşması halinde şirketler de sıkı denetim kapsamına girecek.

Bankalar bu işletmelerden vergi raporlarını, dış ticaret faaliyetlerine ilişkin belgeleri, kasa defteri dökümlerini, tahsilat makbuzlarını, mülk satışı ve kira sözleşmelerini talep etme yetkisine sahip olacak.

Merkez Bankası, mayıs ayında da bankacılara hesaplarına fazlasıyla sık nakit yatıran müşterileri yakından izleme talimatı vermişti.

O dönem getirilen düzenleme; 30 gün içinde en az 5 milyon ruble yatıranları veya her biri en az 100 bin rublelik en az 10 ayrı nakit yatırma işlemi gerçekleştirenleri kapsıyordu.

Düzenleyici kurum mayıs ayında ayrıca, şirketlerin ve bireysel girişimcilerin 30 gün içinde 30 milyon rubleden fazla nakit yatırması ve bu miktarın işletmenin olağan cirosunu belirgin biçimde aşması durumunda işlemlerin şüpheli sayılmasını tavsiye etmişti.

Ancak bankacılık sisteminden nakit çıkışını dizginlemeye bu adımlar yetmedi.

Merkez Bankasının anlık istatistiklerine göre nakit çıkışı haziranda 450 milyar ruble, temmuzda 620 milyar ruble, ağustosta 434 milyar ruble ve eylülde 370 milyar ruble seviyesinde gerçekleşti. Dolaşımdaki nakit miktarı 1-23 Ekim tarihleri arasında da 259 milyar ruble daha yükseldi.

Merkez Bankası Finansal İzleme ve Kambiyo Kontrolü Birimi Başkanı Bogdan Şablya, eylül ayında konuya ilişkin yaptığı açıklamada, kayıt dışı sektörün kontrol mekanizmalarını aşmak için nakit parayı bir araç olarak kullandığını vurgulamıştı.

Şablya, buradaki temel riskin, kaynağı belirsiz nakit paranın aklanmasında kredi kuruluşlarının birer araç haline getirilmesi olduğunu belirtmişti.

Rusya’da yeni seçilen Devlet Duması’nda beş milletvekili bir milyar rublenin üzerinde gelir bildirdi. RBK’nın mal bildirimlerinden derlediği verilere göre 5,96 milyar ruble ile zirveye oturan doğalgaz üreticisi NOVATEK’in eski yöneticisi Leonid Simanovskiy dahil ilk dört sırayı Birleşik Rusya temsilcileri aldı.

Rusya’da yeni parlamento döneminde beş milletvekili, gelir beyanlarına göre milyarderler liginde yer alıyor.

Rus haber kuruluşu RBK’nın adayların sunduğu mal bildirimleri üzerinden yaptığı incelemeye göre, dokuzuncu yasama döneminde Devlet Duması’na giren bu beş isim 2025 yılı için bir milyar rublenin üzerinde gelir bildirdi. Önceki yasama meclisinde milyar sınırını aşan vekil sayısı dört iken yeni dönemde bu sayı beşe yükseldi.

Listenin en üst sırasında doğalgaz üreticisi NOVATEK’in yönetim kurulu eski başkanı Leonid Simanovskiy yer alıyor.

İktidardaki Birleşik Rusya partisinin milletvekili olan Simanovskiy, 2025 yılı için 5,96 milyar rublelik gelir beyanında bulundu.

İkinci basamakta, Vyazanka, Yadrena kopot ve Goryaçaya ştuçka gibi et ürünleri markalarını bünyesinde toplayan gıda üreticisi ABI Product firmasının kurucusu Grigoriy Anikeyev geliyor.

Yine Birleşik Rusya saflarından meclise giren Anikeyev’in beyan ettiği gelir 2,4 milyar ruble.

Listenin üçüncü sırasında ise Kalmıkya’da yol yapım ve taahhüt işleri yürüten iş insanı Mihail Bogatov var. Birleşik Rusya temsilcisi Bogatov, yılı 2,1 milyar ruble gelirle kapattı.

Milyarder vekiller tablosunun dördüncü sırasında Birleşik Rusya’dan Gennadiy Bukayev 1,45 milyar rublelik kazancıyla kayıtlara girdi. Listenin beşinci ve son milyarderi ise iktidar partisi dışından çıktı.

Yeni İnsanlar partisinin milletvekili ve kozmetik markası Faberlic’in kurucusu Aleksey Neçayev, 2025 yılında 1,4 milyar ruble gelir elde ettiğini beyan etti.

Böylece gelir beyanında zirveye yerleşen beş ismin dördü iktidar partisinden, biri ise Yeni İnsanlar partisinden meclise taşındı.

Zirvedeki isimlerden Leonid Simanovskiy ile Grigoriy Anikeyev önceki dönemde de Devlet Duması’nda görev yapıyordu ve parlamentonun gelir sıralamasında ilk beşte yer alıyordu.

Kalmıkya kökenli yol müteahhidi Mihail Bogatov ise parlamentoya bu yasama döneminde ilk kez adım attı.

Devlet Duması seçimleri 18-20 Eylül tarihleri arasında yapıldı ve sandıktan 450 milletvekili çıktı.

Rusya Federasyonu Merkez Seçim Komisyonu, 29 Eylül’de parti temsilcilerine mazbatalarını teslim etti; partiler de bu yetki belgelerini seçilen milletvekillerine dağıttı. Yeni meclis ilk oturumunu 30 Eylül’de yaptı.

İlk toplantının hemen ardından meclis kadrosunda istifalar ve el değiştirmeler yaşandı. Birleşik Rusya partisinden Irina Yeliferova milletvekilliğinden çekilince, mazbatası Tuva eski lideri Şolban Kara-ool’a aktarıldı.

Ardından Adil Rusya partisinden Konstantin Şagimuratov vekillikten vazgeçti ve boşalan koltuğa serbest güreşte olimpiyat şampiyonu olan Arsen Fadzayev oturdu.

Son olarak Yeni İnsanlar partisinden milletvekili seçilen İlya Gorbaşev de parlamentodaki görevinden çekilmek için istifa dilekçesini meclise sundu.