Rusya’nın Japan Tobacco şirketine ait yerel varlıkları kayyım yönetimine devretme kararı, Japonya hükümetinin sanayi fonu gelirlerini azaltma riski doğurdu. Japonya Maliye Bakanlığı martta biten mali yılda şirketten 655 milyon dolar temettü alırken, kararın ardından firmanın hisseleri yüzde 30’dan fazla geriledi.

Rusya’nın Japan Tobacco Inc. (JTI) şirketine ait Rus varlıklarını kayyım yönetimine devretme kararı, Başbakan Sanae Takaiçi’nin yüksek maliyetli siyasi gündemini yürüttüğü bir dönemde Japonya hükümetinin harcamalarını finanse etmek için kullandığı kaynakları azaltma riski taşıyor.

Bloomberg, bunun temel nedeninin JTI’ın en büyük hissedarı konumundaki Japonya Maliye Bakanlığının şirketten düzenli temettü geliri elde etmesi olduğunu aktardı.

Japon makamlarının verilerine göre bakanlığın mart ayında sona eren mali yılda şirketten aldığı temettü tutarı 655 milyon dolara ulaştı.

Bu miktar Japonya’nın geçen yılki toplam vergi gelirlerinin yalnızca yaklaşık yüzde 0,1’ine denk gelse ve bu tutarın yalnızca bir bölümü şirketin Rusya’daki faaliyetlerinden sağlansa da sanayi ve yenilik projelerini destekleyen fonun beklenen temettü gelirinin yaklaşık yüzde 44’ünü oluşturuyor.

Japon şirketi Japan Tobacco’nun yurt dışı birimi niteliğindeki uluslararası tütün şirketi Japan Tobacco International (JTI), uluslararası operasyonlarını İsviçre’nin Cenevre kentindeki genel merkezinden yönetiyor.

Şirket Winston, Camel, LD, Sobranie ve Mevius markaları altında sigara ve tütün ürünlerinin yanı sıra Ploom markalı tütün ısıtma sistemleri üretiyor.

JTI, Rusya’da Saint Petersburg’daki Petro, Rostov-na-Donu’daki Donskoy Tabak, Lipetsk bölgesindeki Yelets ve Leningrad bölgesindeki Kres Neva olmak üzere dört fabrikada hisse sahibi konumunda yer alıyor.

Rus yetkililerin aldığı kararın ardından Japan Tobacco hisselerinin değeri yüzde 30’dan fazla değer kaybederek tarihi bir düşüş kaydetti.

Kredi derecelendirme kuruluşu S&P Global Ratings, varlıkların devredilmesine rağmen şirketin elinde ciddi finansal imkanlar bulunmaya devam edeceğini ve jeopolitik risklerin şirketin kredi notuna zaten yansıtıldığını bildirdi.

Goldman Sachs Group Inc. analistleri, JTI’ın 2023 yılından bu yana dağıttığı temettü ödemelerinin muhtemelen “büyük ölçüde Rusya dışındaki ticari operasyonlardan sağlanan nakit akışına dayandığını” belirtti.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 5 Kasım’da imzaladığı kararnameyle tütün üreticisi JTI’ın varlıklarını Promışlennıye Aktivı anonim şirketinin geçici yönetimine devretti.

Şirket aynı gün varlıkların geçici yönetime devredilmesine ilişkin hukuki süreci incelediklerini duyurdu.

Nikkei gazetesinin haberine göre Japonya Maliye Bakanı Satsuki Katayama, devir kararının ardından Japon hükümetinin Rusya’ya diplomatik protesto ilettiğini açıkladı.

Rusya’nın Tokyo Büyükelçiliği ise Japon makamlarının Moskova yönetimine protesto ilettiğine yönelik haberleri yalanladı.

Rusya’da yabancı ajan ilan edilen Novaya Gazeta, ilk sayısının çıkmasından 33 yıl sonra Moskova’daki ofisini boşaltarak yayın hayatını noktaladı. Gazetenin binasındaki Anna Politkovskaya Müzesi de kapatılırken, yazı işleri tahliyeyle birlikte okur bağış sistemini de kaybettiklerini duyurdu.

Rusya Adalet Bakanlığının yabancı ajan ilan ettiği Novaya Gazeta, ilk sayısının yayımlanmasından 33 yıl sonra faaliyetlerini tamamen sonlandırdı ve gazetenin Moskova’daki Potapovski Sokağı’nda bulunan ofisi kapandı.

Ofisin tahliyesiyle birlikte, öldürülen gazeteci Anna Politkovskaya’nın gazete binasındaki eski çalışma odasında yer alan müze de kapatıldı.

Gazete çalışanları, ellerinde gazetenin manşet sayfalarını tutarak veda amacıyla bina önünde topluca fotoğraf çektirdi.

Fotoğraf çekimi sırasında fonda Rus rock grubu DDT’nin “Eto vsyo” (Hepsi Bu Kadar) adlı şarkısı çaldı.

Yazı işlerinin Potapovski Sokağı’ndaki binadan tahliye edileceği bilgisi, Genel Yayın Yönetmeni Sergey Sokolov’un 28 Ekim’de gönderdiği mektupla duyurulmuştu.

Gazetenin internet sitesinde 30 Ekim’de yayımlanan kapanma bildirisinde şu ifadeler yer aldı: “9 Kasım’da 30 yıldır yaşadığımız evimizin ışıklarını söndürecek, sunucuları kapatacak ve gideceğiz. Gazete artık yok.”

Genel Yayın Yönetmeni Sergey Sokolov, RBK’ye yaptığı açıklamada, gazetenin “yaşam kaynaklarından mahrum bırakıldığını” söyledi.

Ofisin kapanışına Rus ve yabancı en az 50 medya kuruluşunun temsilcileri ile gazeteyle çalışan çok sayıda gazeteci katıldı.

Törende gazeteci Mihail Kojuhov ile insan hakları savunucuları Zoya Svetova ve Yelena Panfilova da hazır bulundu.

Kapanışta gazetenin kurucularından, yabancı ajan kaydına dahil edilen eski Genel Yayın Yönetmeni Dmitriy Muratov ile mevcut Genel Yayın Yönetmeni Sergey Sokolov veda konuşması yaptı.

Muratov konuşmasında, Oleşki çevresinde bulunan köyler için bir insani koridor oluşturulması çağrısında bulundu.

Son dönemde Rusya’da “siyasi hassasiyet” içeren maddelerden verilen mahkumiyet kararlarının katbekat arttığını belirten Muratov, “Bizim için ise hiçbir şey istemiyorum. Kendi başımızın çaresine bakacağız” dedi.

Yayın organının internet kaynakları, 2022’de Ukrayna’daki askeri müdahalenin başlamasının ardından erişime engellenmiş, matbaasına el konulmuş ve çok sayıda gazetecisi yabancı ajan ilan edilmelerinin ardından ülkeyi terk etmek zorunda kalmıştı.

Yazı işleri, binadan tahliye edilmeleriyle birlikte okur bağışlarını toplamalarını sağlayan bağış sistemini de kaybettiklerini kaydetti.

Rusya Merkez Bankası Başkanı Elvira Nabiullina, politika faizinin aceleyle düşürülmesinin fiyat ve faiz artışlarına yol açacağını belirterek, bunun “affedilmez bir hata” olacağını söyledi. Eylül ve ekim aylarında faizi yüzde 14’te sabit tutan banka, yıl sonu enflasyon tahminini yüzde 6,2-6,3’e, 2027 ortalama faiz beklentisini ise yüzde 12,5-13,5’e yükseltti.

Rusya Merkez Bankası Başkanı Elvira Nabiullina, Devlet Duması’nın “2027 Yılı ile 2028 ve 2029 Dönemi Tek Devlet Para ve Kredi Politikasının Ana Yönleri” belgesini görüşmeye hazırlanması kapsamında düzenlenen komisyonların ortak toplantısında, politika faizinin aceleyle düşürülmemesi gerektiğini söyledi.

RBK medya kuruluşunun aktardığına göre Nabiullina, politika faizinin hızla indirilmesinin ekonomideki faiz oranlarının yükselmesine, fiyat artışlarına ve işletmeler için yeni zorluklara yol açabileceğini belirtti.

Nabiullina toplantıda, “Eylül ve ekim aylarında faiz indirimini gerçekten gündeme bile almadık, yalnızca sabit tutmayı değerlendirdik. Bunun üç temel nedeni var” dedi.

Üç nedenin her birinin “başlı başına ağırlığı olduğunu” ifade eden Nabiullina, şunları kaydetti: “Ve bunlar bir araya geldiğinde, politika faizini düşürmek için şimdilik acele edilmemesi gerektiğine dair net bir sinyal veriyor. Bu, ters sonuçlara, ekonomide faiz oranlarının artmasına, fiyatların yükselmesine ve işletmelerimiz için yeni zorluklara yol açardı. Zaten yeterince zorlukları var. Ve her şeye sıfırdan başlamak sadece istenmeyen bir şey olmakla kalmaz, aynı zamanda affedilmez bir hata olurdu.”

Nabiullina sonbaharda faiz indirilmemesinin üç nedenini sıraladı

Merkez Bankası Başkanı, eylül ve ekim aylarında faiz indiriminin reddedilmesinin ilk nedeni olarak yaz döneminde enflasyon görünümünün değişmesini gösterdi.

Nabiullina, “Petrol rafinerilerimize, diğer sanayi işletmelerine, veri merkezlerine ve lojistik merkezlere yönelik saldırılar üretim imkanlarını kısıtladı. Hem iş dünyası hem de hükümet zarar gören tesislerin onarımı için muazzam çaba sarf ettiğinden bunun geçici olduğunu düşünüyoruz. Ve bu onarım süreci tamamlanana kadar talep ölçülü bir hızda artmalıdır” diye konuştu.

Bugün itibarıyla gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) ve Rus ekonomisinin küçülmesinin “söz konusu olmadığını” vurgulayan Nabiullina, öte yandan aşırı talep artışının “enflasyonu hızlandırabileceğini” dile getirdi.

Nabiullina sözlerini şöyle sürdürdü: “Buna izin verilemez. Ve iş gücü verimliliğindeki kademeli artışla birlikte -ki bu önemli- kapasiteler yeniden devreye girdikçe bu risk azalacak ve bu da para ve kredi politikasının daha fazla gevşetilmesi, politika faizinin düşürülmesi için alan açacaktır. Ancak bundan önce değil.”

İkinci neden olarak enflasyon beklentilerine işaret eden Nabiullina, bu beklentilerin yılın ilk yarısında gerilediğini, daha sonra ise “nesnel nedenlerle” yükseldiğini ifade etti.

Nabiullina, faiz indirimine ara verilmesinin üçüncü ve son nedeninin ise bütçenin bu yıl ve 2027-2028 yıllarında talebe Merkez Bankasının başlangıçta beklediğinden daha yüksek katkı yapması olduğunu açıkladı.

Merkez Bankasının politikaların “öngörülebilirliği” için hükümetle yakın temas yürüttüğünü belirten Nabiullina, “Ancak şunu vurgulamak isterim ki burada hükümetle gerçekten yakın temas halindeyiz ve doğal olarak politikalarımızın birbirimiz için öngörülebilir olması amacıyla bilgi alışverişi yoluyla para ve kredi politikası ile bütçe politikası eksenindeki etkileşimimiz çerçevesinde sürekli irtibat halindeyiz” dedi.

“Şu anda ekonominin aşırı soğuduğuna işaret eden hiçbir şey yok”

TASS ajansının aktardığına göre Nabiullina, Rus ekonomisinde aşırı soğumaya işaret eden herhangi bir belirti olmadığını da söyledi.

Merkez Bankasının aldığı kararların reel sektör üzerindeki etkisini hesapladığını belirten Nabiullina, “Geçen sonbaharda milletvekilleri, önemli olanın sadece enflasyonu düşürmek değil, aynı zamanda ekonominin potansiyelini artırma imkanlarına zarar vermemek olduğunu vurguluyordu” ifadelerini kullandı.

Ekonomideki aşırı soğumanın işsizlik artışı ve halkın reel gelirlerindeki düşüşle kendini göstereceğine işaret eden Nabiullina, sözlerini “Şu anda ekonominin aşırı soğuduğuna işaret eden hiçbir şey yok” diye tamamladı.

Temmuz ayında Rusya Merkez Bankası Finans Kongresi’ndeki konuşmaları sırasında Elvira Nabiullina ile Sberbank Başkanı German Gref, ekonominin aşırı soğuması konusunda tartışmıştı.

Nabiullina, “aşırı soğumanın” bilimsel bir terim olmadığını ve dikkatli kullanılması gerektiğini belirtmişti.

Merkez Bankası enflasyon ve faiz tahminlerini yukarı yönlü revize etti

Rusya Merkez Bankası Yönetim Kurulu, 23 Ekim’de politika faizini değiştirmeyerek yıllık yüzde 14 seviyesinde sabit tutmuştu.

Eylül ayındaki toplantıda da aynı kararı alan banka, böylece bir yılı aşkın sürenin ardından para ve kredi politikasını gevşetmeye ilk kez ara vermişti.

Merkez Bankası, politika faizini sabit tutma yönündeki yeni kararını kılıç tutan yavru kedi emojisiyle paylaşmıştı.

Ekim toplantısının ardından orta vadeli tahminlerini güncelleyen kurum, enflasyon öngörülerini kötüleştirmişti.

Merkez Bankası, yıl sonu fiyat artışını daha önceki yüzde 5,9-6,2 aralığı yerine yüzde 6,2-6,3 aralığında; 2027 yılında ise daha önceki yüzde 4,3-5,2’ye kıyasla yüzde 5,2-5,7 seviyesinde bekliyor.

Kurum ayrıca 2027 yılı ortalama politika faizi tahminini de revize ederek, temmuz tahmininde yer alan yüzde 10,5-12,5 yerine yüzde 12,5-13,5 seviyesinde öngördü.

Nabiullina o dönemde, 2027 yılında politika faizini düşürme alanının daraldığını söylemiş, bunun yanı sıra şu anda Rus ekonomisinin finansal istikrarına yönelik risk olmadığını belirterek güvence vermişti.

Ekonomist, eski Maliye Bakanı ve Otkritie Bank eski Başkanı Mihail Zadornov, RBK Radyosu’ndaki “Piyasalar. Ana Gündem” programında, Rusya Merkez Bankası Yönetim Kurulunun politika faizini yüzde 14’te sabit tutma kararının, gelecek yıl piyasaların “en iyi ihtimalle” yüzde 13,5 faizi baz alması gerektiğine işaret ettiğini dile getirmişti.

Daha sonra VTB Yönetim Kurulu Birinci Başkan Yardımcısı Dmitriy Pyanov ise RBK Radyosu’nda, yılın son toplantısı olan aralık toplantısında politika faizinin düşürülme ihtimalinin yüzde 30’a kadar çıktığını söylemişti.

Rusya Merkez Bankası Yönetim Kurulunun politika faizi seviyesini ele alacağı bir sonraki toplantı 18 Aralık 2026’da yapılacak.