Bizi Takip Edin

Asya

Çin ve Rusya askeri işbirliğini artırıyor, Japonya tedirgin

Yayınlanma

Çin ve Rusya, Japonya’nın ‘eşiğindeki’ en büyük ortak deniz ve hava tatbikatıyla askeri işbirliğini derinleştiriyor.

Pazartesi günü Japonya Denizi’nde başlayan “Kuzey/Etkileşim-2023” tatbikatı, teknik olarak Çin ordusunun askeri bölgelerinde dönüşümlü olarak düzenlenen bir dizi tatbikattan oluşan yıllık düzenli eğitim programının bir parçasıdır. Tatbikatların ne kadar süreceği ise belli değil.

Financial Times’ın analistlere dayandırdığı haberine göre ise, bu tatbikatı Japonya’yı Rusya’dan ve Kore yarımadasından ayıran sularda gerçekleştiren Pekin ve Moskova, giderek artan yakın askeri ortaklıklarını “diğer ülkelere karşı güçlerini yansıtmak için” kullanmaya başlıyor.

Çin tarafında, tatbikata iki muhrip, iki fırkateyn ve bir ikmal gemisinin yanı sıra Halk Kurtuluş Ordusu’nun en büyük nakliye uçağı olan Y-20; J-16 savaşçıları; erken uyarı ve kontrol uçağı; ve Black Hawk helikopterinin Çin versiyonu Z-20 katılıyor. Rusya, katılan birimler hakkında herhangi bir bilgi yayınlamadı, ancak Çin savunma bakanlığına göre, Rus birliği hava ve deniz kuvvetlerini de içeriyor.

Çin savunma bakanlığı hafta sonu yaptığı açıklamada, tatbikatın “stratejik deniz iletişim hatlarını korumaya” ve “çeşitli güvenlik sorunlarıyla uğraşırken her iki tarafın bölgesel barışı ve istikrarı ortaklaşa koruma yeteneğini güçlendirmeye” odaklanacağını söyledi.

Japonya, düzenli devriyelerden korkuyor

Japonya ve Tayvan’dan yetkililer ise, tatbikatın çerçevesi ve doğu Asya sularında ve hava sahasında giderek artan sıklıkta Rus askeri hareketlerinin, Rus ve Çin hava ve deniz kuvvetlerinin yakında bölgede “düzenli olarak devriye gezebileceğine” dair endişeleri artırdığını söyledi.

Bu ay Çin Savunma Bakanı Li Shangfu, Rusya Donanmasının Başkanı Amiral Nikolai Yevmenov’a iki tarafın düzenli olarak ortak tatbikatlar, devriyeler ve yarışmalar düzenlemesi gerektiğini söyledi.

Sidney’deki New South Wales Üniversitesi’nde Çin-Rusya güvenlik bağları uzmanı olan Alexander Korolev Financial Times’a verdiği demeçte, “Taktik olarak bunlar planlanmış tatbikatlar, ancak siyasi olarak bundan daha fazlası” dedi.

Korolev, “Hassas ve tartışmalı alanlara doğru giderek provokatif hale geldikleri göz ardı edilemez” yorumunu yaptı. 

Tatbikatlar yoğunlaştırıldı

Çin ve Rus orduları, 2005 yılından bu yana, başlangıçta birkaç Orta Asya ülkesini de içeren Şanghay İşbirliği Örgütü tarafından düzenlenen daha geniş yıllık tatbikatların bir parçası olarak ve 2012’den bu yana özel ikili eğitim etkinliklerinde birlikte tatbikatlar yürütüyor.

Ancak önceki tatbikatlar, Çin’in kuzeybatısında, iç kesimlerin derinliklerinde ve tartışmalı sınırların uzağında yapılırken ve yalnızca Rus tarafındaki ordu birliklerini içerirken, bu haftaki etkinlik ilk kez Rus deniz ve hava kuvvetlerini kapsıyor ve bir Rusya’nın Japonya ile anlaşmazlıklar yaşadığı bir bölgede gerçekleşiyor.

Bölgedeki müttefikleri aracılığıyla ‘Hint-Pasifik stratejisini’ gerçekleştirmeye ve Çin’in etkisini kısıtlamaya çalışan ABD, bölgede sık sık Japonya, Güney Kore ve Filipinler ile ortak askeri tatbikatlar düzenliyor. Bölge ülkelerini nükleer silahlarla donatma taahhüdünde bulunan Washington, ayrıca bu ülkelerdeki askeri üslerini ve mevcudiyetini artırmaya yönelik anlaşmalar yapıyor.

ABD’nin bölgedeki planları karşısında, Çin ve Rus orduları da, jeopolitik gerilimin yüksek olduğu Doğu Asya’nın sularında ve hava sahasında mevcudiyetlerini genişletiyor.

Haziran ayında Çin ve Rus bombardıman uçakları, Pekin’in Tokyo ile bölgesel anlaşmazlıklar yaşadığı Doğu Çin Denizi ve Japonya Denizi üzerindeki hava sahasında ortaklaşa devriye gezdi. İki ülke, 2019’dan bu yana bölgede bu tür ortak bombardıman devriyelerini altıncı kez düzenliyor.

Haziran ayının sonlarında ve Temmuz ayının başlarında ise, iki Rus firkateyni Tayvan’ın doğu kıyısı ile Japonya’nın en güneybatısındaki adacığı arasındaki sularda yelken açtı ve ardından Japonya’nın Öz Savunma Kuvvetleri tarafından yakından takip edilen bir hareket olan Okinawa’yı geçerek kuzeye geri döndü.

Japonya, ‘Ukrayna’ göndermesi yaptı

Aralık ayında 60 yıllık savunma stratejisini değiştirerek, ‘savunma’dan ‘saldırı’ pozisyonuna geçen ve savunma stratejisini “ABD ile tamamen uyumlu hale getirmeyi” vadeden Japonya ise, sık sık Ukrayna savaşına atıf yaparak Asya’nın güvenliğinin NATO ve ABD için önemine ve “iki kıtanın güvenliğinin birbirinden ayrılamayacağına” vurgu yapıyor.

Bu bağlamda Financial Times’a konuşan üst düzey bir Japon hükümet yetkilisi, Ukrayna savaşının altını çizerek, “Bu tatbikat, şu anda iki cephede bir tehditle karşı karşıya olduğumuzu kanıtlıyor” dedi.

Tokyo ayrıca, yeni Ulusal Güvenlik Stratejisinde, Çin’in Rusya ile stratejik bağlarını güçlendirdiğini ve uluslararası düzene meydan okumaya çalıştığını söylemiş, Pekin ve Moskova’yı baş tehdit ilan etmişti.

Belgede, “Rusya’nın dış ve askeri faaliyetleri ve Japonya dahil Hint-Pasifik bölgesindeki diğer faaliyetleri, Çin ile stratejik koordinasyonu ile birlikte, güçlü bir güvenlik kaygısıdır” ifadelerine yer verilmişti.

ABD ve NATO’nun bölgede artan baskısına karşı

Çinli savunma uzmanları ise, Rusya ile artan işbirliğini ABD hegemonyasına ve NATO’nun bölgede artan baskısına bir yanıt olarak savunuyorlar.

Nitekim NATO Tokyo’da bir irtibat ofisi açmayı planlarken, İttifak içinde Asya-Pasifik’e genişleme tartışması başladı.

Pekin’deki Askeri Bilimler Akademisi’nden bir savunma stratejisi uzmanı, “İkimiz de (Rusya ve Çin) meşru güvenlik çıkarlarımıza yönelik tehditlere maruz kalıyoruz” dedi.

Uzman, grubun son zirvesinde NATO’nun Rusya ile bir hava savaşını simüle etme hamlesinin, ABD ittifak ağlarının tehlikeleri konusunda Çin’de endişeleri artırdığını da sözlerine ekledi.

“ABD, müttefikleriyle çalışarak Çin’i caydırmaktan bahsediyor. Bizim de arkadaşlarımız olduğunu görsünler” ifadelerini kullandı.

Asya

Starbucks, Çin’in Sincan bölgesinde ilk şubesini açtı

Yayınlanma

ABD’li kahve zinciri devi Starbucks, salı günü Çin’in kuzeybatısındaki Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nde iki mağaza açarak, bu bölgeye ilk kez giriş yaptı ve ABD’den sonra ikinci en büyük pazarı olan Çin’deki en son genişleme hamlesini gerçekleştirdi.

Mağazalar, bölge başkenti Urumçi’de yer alıyor; bunlardan biri simgesel Büyük Çarşı’da, diğeri ise Urumçi Tianshan Uluslararası Havalimanı’nda bulunuyor.

Büyük Çarşı’daki amiral mağaza, bölgenin geleneksel silüetlerinden esinlenen kendine özgü bir tasarıma sahip olup, iç mekanlarında Atlas ipeği ve etnik müzik aletleri gibi Sincan unsurları yer alıyor. Her iki mağaza da yerel esintili menüler ve süt kabuğu aromalı tuzlu süt çayı gibi özel içecekler sunuyor.

Starbucks Çin CEO’su Molly Liu yazılı bir açıklamada, “Sincan’a girmek, sadece mağaza ağımızın daha da genişlemesini sağlamakla kalmıyor, aynı zamanda bu canlı pazarla derin bir bağ kurmamızı ve oradaki müşterilerimizle samimi, kalıcı ilişkiler kurmamızı da sağlıyor,” dedi 

Bölgesel Piyasa Düzenleme İdaresi yetkilisi Zhang Yu, Sincan’ın kentsel ticari canlılığın ve tüketici çekiciliğinin bir göstergesi olan “ilk mağaza ekonomisini”, iç talebi ve tüketimi artırmak için kilit bir araç haline getirdiğini belirtti.

Xinhua’ya konuşan Zhang, Sincan’ın ilk mağazalara yönelik destek politikalarını iyileştirmeye, onay süreçlerinin verimliliğini artırmaya ve iş ortamını optimize etmeye devam edeceğini de sözlerine ekledi.

Bu açılışlar, Starbucks’ın Çin’deki perakende faaliyetlerini yürütmek üzere Çinli risk sermayesi şirketi Boyu Capital ile kurduğu ortaklığın ardından gerçekleşti. Geçen yıl Kasım ayında imzalanan anlaşmaya göre, Boyu ve Starbucks bir ortak girişim kuracak; Boyu, Starbucks’ın Çin’deki perakende faaliyetlerinde yüzde 60’a kadar hisseye sahip olacak, Starbucks ise ortak girişimdeki kalan yüzde 40 hisseyi elinde tutacak ve Starbucks markasının sahibi olmaya devam ederek marka ile fikri mülkiyet haklarını yeni kuruluşa lisanslayacak.

Bu son genişleme, Starbucks’ın Kuzey Amerika işini yeniden yapılandırdığı bir dönemde gerçekleşiyor; şirket geçen hafta, bölgedeki performans göstermeyen 250 kahve dükkanını kapatma planlarını açıklamıştı.

Starbucks, Ocak 1999’da Pekin’de ilk mağazasını açarak Çin anakarasına giriş yaptı. Kahve kültürü kök salıp popülerlik kazandıkça, zincir Çin genelinde varlığını istikrarlı bir şekilde genişletti. 2026 mali yılı verilerine göre, 27 Eylül 2026 itibarıyla Starbucks, Çin anakarasında 8.342 mağaza işletiyordu; bu rakam, 2025 mali yılı sonuna kıyasla 331 artışa tekabül ediyor.

Çin anakarası, şu anda Starbucks’ın ABD’den sonra en büyük ikinci pazarı konumunda; şirketin 2026 mali yılı üçüncü çeyrek sonuçlarına göre, 28 Haziran 2026 itibarıyla ABD’de 16.933 mağaza işletmektedir.

Şirketin uzun süredir devam eden genişlemesi, yabancı markaların Çin’in büyüyen tüketici pazarında nasıl fırsatlar aradığını yansıtmaktadır.

Piyasa Düzenleme Devlet İdaresi, Çin’de 2026 yılının ilk yarısında 35.000 yeni yabancı sermayeli işletmenin kurulduğunu ve bu sayının bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 7 arttığını açıkladı. Ticaret Bakanlığı’nın ayrı verilerine göre, 2026 yılının ilk yarısında yaklaşık 4.800 yabancı sermayeli işletme Çin’deki yatırımlarını artırdı.

Okumaya Devam Et

Asya

Güney Kore’den Ukrayna’ya Kuzey Koreli esirler için özür ültimatomu

Yayınlanma

Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae-myung, iki Kuzey Koreli savaş esirinin Seul’e nakledildiğini açıklayan Ukrayna’nın gizlilik anlaşmasını ihlal ettiğini belirterek Kiev yönetimini resmi özür dilemeye çağırdı. Ukrayna tarafının anlaşmayı inkar ettiğini belirten Lee, olguların kabul edilmemesi halinde karşı adımlar atılacağını duyurdu.

Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae-myung, Ukrayna’nın iki Kuzey Koreli savaş esirinin Seul’e teslim edildiğini kamuoyuna duyurarak gizlilik mutabakatını ihlal ettiğini belirtti.

Lee, Kiev yönetiminin olguları kabul etmemesi ve kamuoyu önünde özür dilememesi halinde ülkesinin karşı adımlar atacağını açıkladı.

X hesabı üzerinden açıklamada bulunan Lee, esirlerin iadesi sürecinde Ukrayna tarafının gizlilik talep ettiğini, Seul’ün de bilgilerin açıklanmaması yönünde anlaşmaya vardığını kaydetti. Lee, Ukrayna’nın bu mutabakatı tek taraflı olarak bozduğunu ifade etti.

“Ukrayna bizi yalancı durumuna düşürdü”

Gelişmeler karşısında nezaket çerçevesinde üzüntülerini ilettiklerini belirten Güney Kore Devlet Başkanı, Ukrayna tarafının varılan mutabakatı inkar ederek kendisini yalancı durumuna düşürdüğünü savundu.

Lee, Seul’ün anlaşmanın kabul edilmesini ve özür dilenmesini istemesi üzerine Kiev’in Kuzey ve Güney Kore arasında kaçınılmaz bir çatışma senaryosundan söz ettiğini ve “Kore Yarımadası’nda savaşı kışkırtmaya çalıştığını” öne sürdü.

Lee, açıklamasında “Ukrayna’nın eylemlerinden ciddi üzüntü duyuyoruz. Olguları kabul etmeyi ve kamuoyu önünde özür dilemeyi reddetmeyi sürdürürlerse yeni adımlar atacağız. Bu, Kore Cumhuriyeti vatandaşlarının ve devletinin onur meselesidir, görmezden gelemeyiz” ifadelerini kullandı.

Zelenskiy esir teslimini BM kürsüsünden duyurdu

Tartışma, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin 23 Eylül’de Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda yaptığı konuşmayla başladı. Zelenskiy, Ukrayna’nın iki Kuzey Koreli askeri esiri Güney Kore’ye teslim ettiğini açıkladı. Lee Jae-myung bu açıklamaya sosyal medya üzerinden tepki göstererek, Ukrayna’yı gizlilik anlaşmasını çiğnemekle suçlamış ve durumu “utanç verici” olarak nitelendirmişti.

Buna karşılık Ukrayna Devlet Başkanlığı Danışmanı Dmitro Litvin, Seul ile Kiev arasında esir takasına ya da teslimine ilişkin herhangi bir gizlilik anlaşması bulunmadığını ileri sürdü. Reuters’ın aktardığına göre, bu açıklamanın ardından Güney Kore Dışişleri Bakanlığı 28 Eylül’de Ukrayna’nın Maslahatgüzarı Andriy Veşkin’i bakanlığa çağırarak diplomatik protesto iletti.

Moskova esir transferine ilişkin bilgisinin olmadığını belirtti

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Kuzey Koreli savaş esirlerinin teslimine dair ellerinde bir bilgi olmadığını açıkladı. Esir konusunun Rusya Savunma Bakanlığı ve istihbarat servislerinin yetkisinde olduğunu aktaran Peskov, istihbarat kanalları üzerinden temasların sürdüğünü kaydetti.

Rusya ile Kuzey Kore, Ukrayna ordusunun Ağustos 2024 başında sınır bölgelerine girdiği dönemde Kapsamlı Stratejik Ortaklık Anlaşması imzalamıştı. Kuzey Kore birlikleri Kursk bölgesindeki çatışmalarda yer alırken Rusya Genelkurmay Başkanlığı, bölge topraklarının 2025 ilkbaharında Ukrayna ordusundan tamamen temizlendiğini duyurmuştu.

Okumaya Devam Et

Asya

Çin akaryakıt ihracatını durdurdu: Küresel pazarda tedarik daralıyor

Yayınlanma

Çin, eriyen iç stoklarını takviye etmek için ekim ayı rafine akaryakıt ihracatını askıya alarak küresel arz sıkıntısını büyüttü. Ülkedeki motorin ve gaz yağı açığı 20 milyon varile ulaşırken, yakıt fiyatları yüzde 70 tırmanan ABD acil rezervlerden 40 milyon varil ham petrol çıkarıyor.

Çin, eriyen yerel rezervlerini yeniden doldurabilmek amacıyla ekim ayı boyunca yapılması planlanan rafine akaryakıt ihracatını askıya aldı.

ABD’nin İran ile girdiği savaşın küresel enerji arzını sarstığı günlerde hayata geçen uygulama, dünya genelindeki yakıt tedarik açığını daha da derinleştirme riski taşıyor.

Yetkililer, ülkedeki bir haftalık ulusal tatilin başında büyük rafinerilere Hong Kong ve Makao hariç hiçbir dış pazara sevkiyat izni verilmeyeceğini bildirdi.

Reuters’a konuşan sektör kaynakları, 7 Ekim sonrasında yurt dışına yakıt çıkışına yeniden onay verilip verilmeyeceğinin rafinerilerin üretim hızına ve iç depolardaki doluluk oranına göre netleşeceğini aktardı.

Batı Asya’dan ham petrol akışının savaş nedeniyle kesintiye uğraması üzerine Pekin yönetimi ilk olarak mart ayında ihracata sınırlama getirmiş, temmuz ayında ise motorin, benzin ve jet yakıtı satışlarını aylık izin şartına bağlamıştı.

Oxford Enerji Araştırmaları Enstitüsü bünyesindeki Çin enerji araştırmaları biriminin yöneticisi Michal Meidan, hükümetin temel hedefinin iç pazardaki arzı güvenceye almak olduğunu vurgulayarak, “Uluslararası piyasalar ikinci planda kalıyor” değerlendirmesini yaptı.

İhracat vizesi için ticari rezervlerin savaş öncesindeki seviyelere ulaşması şart koşuluyor.

Enerji veri analitiği kuruluşu Kpler’in verilerine dikkat çeken analist Zameer Yusof, mevcut motorin ve gaz yağı envanterinin savaş öncesi döneme göre 20 milyon varil geride kaldığını, benzin açığının ise yaklaşık 9 milyon varil düzeyinde seyrettiğini kaydetti.

Pekin’in muslukları kapatması, Washington ile Avrupalı müttefikleri arasındaki enerji gerilimini de su yüzüne çıkardı.

Washington yönetimi, acil durum rezervlerini piyasaya sürmemeleri halinde Almanya ve Fransa’ya sağladığı motorin sevkiyatını durdurma uyarısı yaptı. Avrupalı bir yetkili, ABD’nin Avrupa Birliği’nden altı aylık süre zarfında 120 milyon varil motorini dolaşıma sokmasını talep ettiğini ifade etti.

Gelişmeleri değerlendiren ABD Enerji Bakanı Chris Wright, Batı Asya kaynaklı motorin kaybının telafi edilmeye çalışıldığını ancak Çin’den gelen ihracat kanalının da kapandığını kaydetti.

İran savaşının patlak vermesinden bu yana ABD iç pazarında motorin fiyatları yüzde 70, benzin fiyatları ise yüzde 50 civarında yükseldi.

Yaklaşan Kongre ara seçimleri öncesinde artan yakıt maliyetlerini dizginlemeye odaklanan Beyaz Saray, kendi acil durum kaynaklarını devreye sokuyor.

ABD Enerji Bakanlığı, enerji firmalarına ödünç verilmek üzere Stratejik Petrol Rezervinden 40 milyon varil ham petrolün daha kullanıma açılacağını duyurdu.

Daha önce 1982’den bu yana en düşük düzeyine gerileyen ABD rezervleri, bu son tahsisatla birlikte yasalarda tanımlanan asgari güvenlik sınırının altına inecek.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English