Bizi Takip Edin

Amerika

Küresel piyasalarda şok sürüyor: Nikkei, Dow Jones, Kospi diplerde

Yayınlanma

Japonya’nın Nikkei 225 hisse senedi endeksi haftaya %12,4 düşüşle başladı ve yatırımcıların ABD ekonomisinin durumundan endişe duymasıyla dünya piyasalarını sarsan satışlar devam etti.

Nikkei 4.451,28 puan düşüşle 31.458,42 seviyesinden kapandı. Piyasanın daha geniş TOPIX endeksi öğleden sonra satışların artmasıyla %12,8 düştü.

Pazartesi günü erken saatlerde S&P 500 endeksi %2,4, Dow Jones Industrial Average endeksi ise %2,6 düşüşle Wall Street’teki işlemlerin görünümünü de negatife çevirdi.

AP’ye göre ABD’li işverenlerin işe alımlarının geçen ay beklenenden çok daha fazla yavaşladığını gösteren rapor, finans piyasalarını sarsarak Nikkei’yi son haftalarda 42.000’in üzerine çıkararak tüm zamanların en yüksek seviyesine taşıyan coşkuyu yok etti.

Nikkei 225 Cuma günü %5,8 düşerek şimdiye kadarki en kötü iki günlük düşüşünü yaşadı. En kötü tek günlük düşüşü ise 20 Ekim 1987’de 3.836 puanlık ya da %14,9’luk düşüşle “Kara Pazartesi” olarak adlandırılan gündü. Bu pazartesi de yeterince kasvetliydi: bir noktada gösterge %13,4 kadar düştü.

Japonya Merkez Bankası’nın (BoJ) çarşamba günü gösterge faiz oranını yükseltmesinden bu yana Tokyo’da hisse fiyatları düştü. Nikkei şu anda bir yıl öncesine göre %3,8 düşüşte.

BoJ’u faizleri artırmaya iten faktörlerden biri, enflasyonu merkez bankasının %2’lik enflasyon hedefinin üzerine çıkaran Japon yenindeki uzun süreli zayıflıktı. Pazartesi günü erken saatlerde dolar, cuma gününün sonundaki 146,45 seviyesinden 142,59 yene geriledi ve birkaç hafta önceki 160 yenin üzerindeki seviyesinin keskin bir şekilde altında işlem gördü. Avro da 1,0923 dolardan 1,0914 dolara geriledi.

Hisseler bu yılın başlarında, yapay zeka alanındaki gelişmeler nedeniyle zirvelere yükselmişti. Son satışlarla birlikte, Samsung Electronics gibi bilgisayar çipi üreticilerinin ve diğer teknoloji hisselerinin ağırlıkta olduğu piyasalar da büyük darbe yedi: Pazartesi günü Güney Kore’nin Kospi’si, Samsung’un hisselerinin %11,6 düşmesiyle %9’dan fazla değer kaybetti. Kospi %8,8 düşüşle 2.441,55 seviyesinden kapandı.

Tayvan Taiex borsası da dünyanın en büyük çip üreticisi Taiwan Semiconductor Manufacturing Co. şirketinin %9,8 düşmesiyle %8,4 değer kaybetti.

Hong Kong’un Hang Seng endeksi %2,2 kayıpla 16.579,97’ye, Avustralya’daki S&P/ASX 200 endeksi ise %3,7 düşüşle 7.649,60’a geriledi.

Borsa İstanbul’da çifte devre kesici

Sermaye kontrolleriyle diğer dünya piyasalarından bir nebze izole edilen Şangay Bileşik endeksi yükselişe geçse de daha sonra %1,5 değer kaybederek 2.862,56’ya geriledi.

S&P 500’ün cuma günkü %1,8’lik düşüşü, nisan ayından bu yana en az %1’lik ilk arka arkaya kaybı oldu. Dow Jones Endüstriyel Ortalaması %1,5 ve Nasdaq bileşik endeksi %2,4 düşerek geçen ay kırdığı rekorun %10 altına indi. Bu seviyedeki bir düşüşe yatırımcılar “düzeltme” adını veriyor.

Borsa İstanbul’da da sabahki %6,72’lik düşüşün ardından saat 09:55:22 itibarıyla endekse bağlı devre kesici sistemi devreye girdi. Ardından endeksteki düşüş derinleşince ikinci kez devre kesici uygulandı. BIST 100 endeksi kritik 10 bin puanın altına geriledi.

ABD istihdam verilerinin beklenenden zayıf çıkmasının ardından cuma günü hisse senetleri ciddi bir düşüşe geçti ve enflasyonu kontrol altına almak için uygulanan yüksek faiz oranlarının ABD ekonomisini resesyona sürükleyebileceği endişelerini artırdı.

Yatırımcıların S&P 500 için yaklaşan düşüşler konusunda ne kadar endişeli olduklarını ölçen bir endeks olan VIX, pazartesi günü erken saatlerde yaklaşık %26 arttı. Son olarak VIX 34’e yükseldi. Wall Street’in “korku göstergesi” olarak kabul edilen VIX bu seviyeleri en son Haziran 2020’de görmüştü. Yakın zamanda yaklaşık 70.000 dolara yükselen Bitcoin %14 düşüşle 54.155 dolara geriledi.

Petrol fiyatları da geriledi ve ABD gösterge ham petrolü 74 sent düşüşle varil başına 72,78 dolara geldi. Uluslararası standart olan Brent ham petrolü 67 sent değer kaybederek varil başına 76,14 dolara geriledi.

Yapay zeka hisselerinde büyük düşüş

Yapay zeka hisseleri %9,6’ya kadar düşerken, Apple %6,1 geriledi. Microsoft, Meta ve Tesla da %5’ten fazla değer kaybetti.

ABD’nin en büyük şirketleri Almanya’daki Tradegate’te düşüş yaşarken, Nvidia, ABD hisse senedi endeksi vadeli işlemlerinin düşmüşünde “Muhteşem Yedili” grubuna liderlik ediyor.

Nvidia Tradegate’te %17’ye varan düşüş yaşarken Apple %10, Microsoft %9, Alphabet %9,6, Amazon %9,3, Meta %10 ve Tesla %10 geriledi.

Bloomberg’e göre bu hareketler “az sayıda hisse senedindeki büyük kazançlarla yönlendirilen hisse senedi piyasalarından havanın çıktığının” bir işareti.

Zayıf kazançlar nedeniyle yapay zeka ticaretine olan güven daha da azalırsa ve ABD ekonomisi gerçekten bir darbe alırsa daha fazla kayıp yaşanabileceği belirtiliyor.

Bununla birlikte yatırımcılar için, özellikle de merkez bankaları faiz oranlarını düşürmek için harekete geçerse “fırsat penceresinin” açılabileceğine, bunun da düşük borçlanma maliyetlerinden yararlanan sektörleri destekleyebileceğine işaret ediliyor.

Goldman Sachs: Sağlıklı bir düzeltme

IG’den Yeap Jun Rong bir raporunda, yatırımcıların pazartesi günü ABD Tedarik Yönetimi Enstitüsü’nden gelecek ABD hizmet sektörüne ilişkin verileri izleyeceğini ve bu verilerin dünya genelindeki satışların aşırı bir tepki olup olmadığını belirlemeye yardımcı olabileceğini söyledi.

Küresel düşüş, Federal Rezerv Başkanı Jerome Powell’ın enflasyonun eylül ayında faiz indirimlerine başlanmasına yetecek kadar yavaşladığına dair şimdiye kadarki en net işareti vermesinin ardından, ABD hisse senedi endekslerinin son ayların en iyi gününe sıçramasından sadece birkaç gün sonra başladı.

Şimdi ise Fed’in ana faiz oranını yirmi yılın en yüksek seviyesinde çok uzun süre tutarak dünyanın en büyük ekonomisinde resesyon riskini artırmış olabileceğine dair endişeler artıyor.

Öte yandan Bloomberg’e konuşan Goldman Sachs’tan Christian Mueller-Glissmann, piyasa durumunun “biraz sağlıklı bir düzeltme” gösterdiğini söyledi. Ayrıca ABD verilerindeki zayıflığın sürpriz olduğunu fakat Goldman Sachs ekonomistlerinin “o kadar da endişeli olmadığını” savundu.

Acil faiz indirimi bahisleri: Fed 1 hafta içinde düşüşe gidecek mi?

Piyasadaki çalkantı Fed’in acil bir politika tepkisi vereceğine dair bahisleri artırıyor.

Yatırımcılar şu anda bir hafta içinde 25 baz puanlık bir indirim ihtimalini %60 olarak fiyatlıyor.

Merkez Bankası’nın son kararını birkaç gün önce açıkladığı göz önüne alındığında, bu gerçek bir endişe işareti olarak görülüyor.

Amerika

Çin’e 300 milyon dolarlık Nvidia çipi kaçırmakla suçlanan iş insanı gözaltında

Yayınlanma

ABD’de federal savcılar, Çin’e 300 milyon dolar değerinde yapay zeka çipi içeren sunucu kaçırmakla suçlanan Amerikalı iş insanı Greg Louie’yi gözaltına aldı. Şüphelinin 2023 ve 2024 yıllarında gerekli hükümet lisansını almadan Malezya ile Singapur üzerinden transit sevkiyat yaptığı belirtiliyor.

ABD’de federal savcılar, California’da yaşayan iş insanı Greg Louie’yi Nvidia üretimi yapay zeka çiplerini barındıran 300 milyon dolarlık sunucuları Çin’e yasa dışı yollarla ihraç etmek suçlamasıyla gözaltına aldı.

Bloomberg’ün haberine göre, Earthmade Computer Inc. adlı özel şirketin sahibi olan Louie, iş yerine geldiği sırada yakalandı.

Amerikalı iş insanına İhracat Kontrolü Reform Yasası’nı ihlal etmek amacıyla komplo kurmak, kaçakçılık ve kara para aklamak amacıyla komplo kurmak suçlamaları yöneltildi.

Soruşturma dosyasında, Louie’nin 2023 ile 2024 yılları arasında kimliği henüz tespit edilemeyen kişilerle ortak hareket ederek ileri teknoloji Nvidia çipleriyle donatılmış sunucuları Çinli müşterilere sevk ettiği kaydedildi.

Söz konusu sevkiyatların gerçekleşmesi için ABD hükümetinden özel lisans alınması şartı aranıyordu, ancak şüphelinin resmi makamlara herhangi bir lisans başvurusu yapmadığı tespit edildi.

Donanımların Malezya ve Singapur üzerinden transit geçirildiği, bu ülkelerden de yasa dışı biçimde yeniden ihraç edilerek Çin’e ulaştırıldığı belirlendi.

Washington yönetimi son yıllarda Pekin’in gelişmiş yapay zeka donanımlarına erişimini engellemeye çalışırken, Çin kendi üretim kapasitesini artırma ve yaptırımları aşacak alternatif güzergahlar bulma arayışını sürdürüyor.

ABD hükümeti, 2022 yılında Nvidia ürünlerinin Çin ve Rusya’ya ihracatına lisans zorunluluğu getirmişti. Kısıtlamalar, özellikle yapay zeka operasyonlarında kullanılan A100 ve H100 serisi grafik işlem birimlerini (GPU) hedef alıyor.

Öte yandan Washington yönetimi ocak ayında Nvidia’ya, H200 dahil güçlü yapay zeka çiplerini Çin’e satabilmesi için izin verdi. Şirketin bu satışları gerçekleştirebilmesi için elinde yeterli miktarda ürün tedariki sağladığını belgelemesi gerekiyor.

The Information gazetesi daha önce Pekin yönetiminin, ByteDance ve Alibaba gibi ülkenin önde gelen teknoloji devlerinin belirli Nvidia GPU’larını satın almasına onay vermeyi değerlendirdiğini yazmıştı.

Eylül ayı başında The New York Times gazetesi de ABD’nin yaptırım listesinde yer alan Çin merkezli teknoloji şirketi Inspur’un kısıtlamalara rağmen Nvidia çipleri dahil ileri Amerikan teknolojilerini sattığını öne sürdü.

Gazetenin haberinde, söz konusu ağda Inspur’un ABD’deki iştiraki Aivres şirketinin kilit rol üstlendiği kaydedildi.

Okumaya Devam Et

Amerika

Mahkemeden 110 milyar dolarlık Paramount ve Warner Bros. birleşmesine onay

Yayınlanma

ABD federal mahkemesi, Paramount’un Warner Bros.’u 110 milyar dolara devralmasına yönelik uzlaşmayı onaylayarak birleşmenin önünü açtı. Şirket, varılan mutabakat uyarınca beş yıl boyunca yılda en az 30 film vizyona sokacak ve yerli yapımlara yıllık 300 milyon dolar ek yatırım yapacak.

ABD’de federal mahkeme, medya şirketi Paramount’un Warner Bros. Discovery’yi 110 milyar dolara devralmasına onay verdi.

ABD Bölge Yargıcı Araceli Martinez-Olguin, tarihin en büyük medya birleşmelerinden birini engellemek amacıyla Kaliforniya öncülüğündeki 12 eyaletin açtığı davada tarafların 21 Eylül’de vardığı uzlaşmayı onayladı.

Eyaletler, birleşmenin sinema ve televizyon alanında nihai tüketiciler için fiyatları artırabilecek bir tekel yaratacağını savunuyordu.

Yargıç Martinez-Olguin ise uzlaşmayı “makul, fiili ve hukuki bir çözüm” olarak nitelendirdi.

Onaylanan uzlaşma şartlarına göre şirket, beş yıl boyunca ABD sinemalarında her yıl en az 30 film vizyona sokmak ve ülke içindeki yapımlara yılda 300 milyon dolar ek kaynak aktarmak zorunda kalacak.

Şartların yerine getirilmemesi durumunda Paramount, Miramax film stüdyosunu satma yaptırımıyla karşılaşabilecek.

Anlaşma ayrıca kablolu yayın müzakerelerinin iki şirketin kanalları için ayrı ayrı yürütülmesini ve Paramount bünyesindeki CBS News ile Warner Bros.’a ait CNN’i denetleyecek bağımsız bir gazeteciler kurulu oluşturulmasını zorunlu kılıyor.

Kaliforniya Adalet Bakanlığı temsilcisi, varılan uzlaşmanın rekabet konusundaki endişeleri giderdiğini, tüketici tercihlerini güvenceye aldığını ve Kaliforniyalı çalışanların geleceğini gözettiğini açıkladı.

Şirketler ayrıca Amerika Yazarlar Birliği (WGA) ile yürütülen antitröst davasında da anlaşmaya vardı.

Bu kapsamda sendikanın sağlık fonuna 17,5 milyon dolar ödenecek ve CBS News bünyesindeki WGA istihdam seviyesi beş yıl boyunca korunacak.

Paramount, birleşmenin tamamlanmasıyla birlikte oyuncak üreticisi Mattel’in CEO’su Ynon Kreiz’in şirkette Yönetim Kurulu Başkanı ve CEO David Ellison ile ortak CEO görevini üstleneceğini duyurdu. Satın alma sürecinin 6 Ekim Salı günü tamamlanması bekleniyor.

Yaklaşık 110 milyar dolarlık devralma işlemi, Paramount Pictures, CBS, Paramount+, HBO ve CNN gibi dev medya varlıklarını tek çatı altında toplayacak.

Süreç, Paramount’un Netflix ile girdiği rekabeti kazanmasının ardından şekillendi.

Warner Bros. daha önce stüdyo operasyonları, HBO ve HBO Max yayın platformu için Netflix ile 82,7 milyar dolarlık satış üzerinde anlaşmış, ancak Netflix’in teklif artırmaması üzerine Warner Bros. Discovery şubat ayında Paramount’un teklifini kabul etmişti.

Paramount ise süreçte rakibi Netflix’i “yakıp yıkma taktiği” izlemekle suçlamıştı.

Mahkemece onaylanan uzlaşmaya bazı eyalet başsavcıları tepki gösterdi. Süreçte özellikle Massachusetts, New York, Connecticut ve Minnesota eyaletlerinin savcıları uzlaşma şartlarına itiraz etti.

Connecticut Başsavcısı William Tong, ofisinin CNN ile CBS News birimlerinin tamamen elden çıkarılarak yapıdan ayrılmasını talep ettiğini, bağımsız bir denetim kurulu kurulmasının önemine rağmen tam ayrışmayı sağlayamadıklarını belirtti.

Söz konusu birleşme temmuz ayından bu yana federal mahkeme kararıyla askıya alınmış durumdaydı.

Paramount daha sonra yasal süreç tamamlanana veya birleşme anlaşmasının vadesi olan Haziran 2027’ye kadar devralmayı tamamlamamayı taahhüt etmişti.

Okumaya Devam Et

Amerika

ABD’den gizlenen nükleer testleri yakalamak için yer altında deney

Yayınlanma

ABD Ulusal Nükleer Güvenlik İdaresi, yer altında gizlenen düşük kapasiteli nükleer patlamaları tespit etmek amacıyla Nevada sahasında kimyasal patlayıcılarla deney gerçekleştirdi. Ölçümlerde sismometreler, sesötesi sensörler ve radyoaktif izleyiciler kullanılırken kurum yönetimi nükleer tespit kapasitesinde geride kalmayacaklarını açıkladı.

ABD Ulusal Nükleer Güvenlik İdaresi (NNSA), düşük kapasiteli nükleer patlamaların tespit edilmesine yönelik bir deneme gerçekleştirdiğini duyurdu.

Kurumun basın servisinden yapılan açıklamaya göre çalışma, Nevada Ulusal Güvenlik Sahası’ndaki P Tüneli’nde kimyasal patlayıcılar ve radyoaktif izleyiciler kullanılarak yapıldı.

Denemeden elde edilen verilerin, ABD’nin nükleer patlamaları tespit etme kapasitesini güçlendirme çalışmaları kapsamında bilimsel modellerin sınanması ve algoritmaların hassaslaştırılması amacıyla kullanılacağı kaydedildi.

NNSA, deneyin özellikle sismik etkisi zayıflatılmış patlamaların tespit edilmesine odaklandığını bildirdi.

Klasik yer altı nükleer denemelerinde patlayıcı düzenek kayayla doğrudan temas edecek biçimde derin kuyulara yerleştiriliyor ve patlama dalgası çevreye tam olarak ulaşıyor.

Öte yandan sismik etkisi azaltılmış yöntemde düzenek geniş bir yer altı odasında patlatılıyor; bu uygulama patlamanın yarattığı sismik izi önemli ölçüde düşürüyor.

Deney sırasındaki ölçümler ivmeölçerler, sismometreler, elektromanyetik ve sesötesi sensörler, radyoaktif izleyici örnekleyicileri ile meteoroloji aygıtlarını kapsayan gelişmiş algılayıcı sistemleriyle yürütüldü.

NNSA Başkanı Brandon Williams, nükleer faaliyetlerin saptanmasının nükleer uzmanlık gerektirdiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:

“Bu tür deneyler Amerika’nın tespit kabiliyetinde rakipsiz kalmasını sağlıyor. Başkan Donald Trump yönetimi, Birleşik Devletler’in güç konumundan hareket edeceğini açıkça ortaya koydu. Amerikan inovasyonundan kaçış yok. Bu deneyle net bir mesaj veriyoruz: Bu yönetim döneminde Amerika’nın geride kalmasına asla izin verilmeyecektir.”

Nevada’daki deneme planını mayıs ayı ortasında duyuran Williams, yabancı ülkelerdeki nükleer testleri tespit edecek sensörlerin bu sonbaharda test edileceğini belirtmişti.

Williams o dönemde, hasım ülkelerin Kapsamlı Nükleer Testlerin Yasaklanması Antlaşması’nı (CTBT) arkadan dolanarak yürüttüğü nükleer denemeleri saptamak ve sismik sensörlerin verimini artırmak amacıyla merkezi olmayan testler uyguladıklarını dile getirmişti.

ABD’de nükleer test tartışması, Donald Trump’ın geçen yıl nükleer silah denemelerine “eşit şartlarda” yeniden başlayacaklarını açıklamasının ardından hareketlendi.

ABD’nin deneme yapmayan tek ülke olarak kalmasını istemediğini savunan Trump, Rusya, Çin, Kuzey Kore ve Pakistan’ın nükleer testler gerçekleştirdiğini öne sürdü.

Washington yönetimi şubat ayında da Rusya ve Çin ile eşit şartlar temelinde nükleer denemelere dönmeye hazır olduğunu bildirdi.

Birleşmiş Milletler ise mayıs ayı başında yaptığı değerlendirmede, Rusya ve ABD’nin nükleer testlere yeniden başlamasının dünya genelindeki diğer ülkeleri de aynı yönde adım atmaya sevk edeceği uyarısında bulundu.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English