Diplomasi
‘Nadir toprak elementleri karşılığı Ukrayna’ya askeri yardım’ ne kadar mümkün?

Ukrayna, zengin metal rezervlerine erişim karşılığında ABD’den destek talep ederken, Donald Trump bu teklife sıcak baktı. Ancak, bu değerli kaynakların çoğu, Rusya’nın kontrolünde veya cephe hattına yakın bölgelerde bulunuyor, bu da erişimi zorlaştırıyor.
ABD’nin Ukrayna’daki nadir toprak metallerine erişimi için, Ukrayna’nın bu bölgeleri geri almasına yardım etmesi gerekecek. Ukrayna hükümeti, geçen sonbaharda ABD’ye, barışın sağlanması karşılığında ülkenin zengin metal kaynaklarına erişim teklifinde bulundu.
Bu hafta Donald Trump, Washington’ın “Ukrayna’ya yardım karşılığında nadir toprak metalleri ve diğer kaynaklarını alacağı bir anlaşma yapmak istediğini” belirterek bu teklifi fiilen kabul etti.
Fakat, bu kaynakların önemli bir kısmı mevcut cephe hattının yakınında, hatta Rusya’nın kontrolündeki topraklarda bulunuyor.
The Wall Street Journal gazetesinde yer alan makaleye göre, bu değerli doğal kaynaklara erişim, en azından kısmen, Rus birliklerinin yavaş ama istikrarlı bir şekilde ilerlediği doğu Ukrayna’daki savaşın sonucuna bağlı olacak.
Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy de bunu kabul ederek, yüksek teknoloji ürünleri için gerekli olan nadir toprak metalleri üretiminde işbirliğini, eylül ayında Washington’da, Trump ile yaptığı görüşme de dahil olmak üzere sunduğu “barış planına” dahil etti.
Zelenskiy bu hafta gazetecilere yaptığı açıklamada, “Rusya, 2014’ten beri topraklarımızı işgal ediyor ve bu toprakların bazıları önemli doğal kaynak rezervlerine sahip. Topraklarımızı savunmamıza ve düşmanı silah, varlık ve yaptırımlarla geri püskürtmemize yardımcı olan ortaklarımızla bu kaynakları ortaklaşa geliştirmeye açığız. Bu kesinlikle adil,” dedi.
Ancak bu planın en büyük dezavantajı, rezervlerin çoğunun şu anda Rusya’nın kontrolünde olan veya cephe hattına çok yakın olan bölgelerde bulunması, “bu da kimsenin onları çıkarıp işlemleyemeyeceği” anlamına geliyor.
Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü’nde silahlı çatışma uzmanı olan kıdemli araştırmacı Wolf-Christian Paes’e göre, “Ukrayna’da kalıcı bir barış olmadan bu varlıklara erişmek zor olacak. Bunun için basit bir ateşkes yeterli değil.”
Ocak ayı sonunda Davos’taki Dünya Ekonomi Forumu’nda Ukrayna heyeti, ülkedeki 26 trilyon dolar değerindeki maden yataklarından, 12 trilyon dolarının mineral olduğunu belirtti.
Ukrayna özellikle; Avrupa’da titanyum rezervleri (uçak ve gemiler için gerekli) açısından birinci sırada, Avrupa’daki lityum rezervlerinin (akülerde kullanılır) üçte birine sahip, dünya grafit rezervlerinin yüzde 20’sine sahip, çiplerde ve LED’lerde kullanılan galyum üretiminde dünyada beşinci sırada ve ABD’deki yarı iletken üreticileri için neon tedarikinin yüzde 90’ını sağlıyor.
Ancak Kyiv Independent‘ın Kiev Ekonomi Okulu analizine dayandırdığı haberine göre, nadir toprak metalleri rezervleri çoğunlukla merkezi bölgelerde yoğunlaşmış durumda, işlenmemiş ve gerçek değerleri bilinmiyor.
Ukrayna’daki Amerikan Ticaret Odası, geçen ay ülkedeki kritik öneme sahip minerallerin rezerv değerini 3 ila 26 trilyon dolar olarak tahmin etti. Fakat aynı zamanda, metal rezervlerinin yüzde 42’sinin ve nadir toprak metallerinin yüzde 33’ünün yanı sıra kömürün yüzde 63’ünün, petrolün yüzde 11’inin ve doğalgazın yüzde 20’sinin Rusya’nın kontrolü altında olduğunu belirtti.
Uluslararası Enerji Ajansı’na göre, Çin şu anda dünya nadir toprak metalleri rezervlerinin yüzde 60’ını (hem kendi topraklarında hem de diğer ülkelerde) ve işleme kapasitesinin yüzde 90’ını kontrol ediyor.
Bu nedenle Kiev, Washington’a Ukrayna yataklarını geliştirerek tedariki çeşitlendirmeyi teklif ediyor. Dünyanın en büyük titanyum tedarikçisi ise Rus şirketi VSMPÓ-Avisma.
Politico‘ya konuşan Avrupalı bir emtia uzmanına göre, Ukrayna’nın bu metal rezervleri “en üst ligde”: “Ukraynalılar açıkça Trump’ın ilgisini çekecek her şeyi arıyorlar. Ve bu kesinlikle onun ilgisini çekti.”
Cumhuriyetçi Parti’de dış politika uzmanı olan ve şu anda Yorktown Solutions adlı lobi firmasının başkanı olarak Ukrayna devlet kurumlarına danışmanlık yapan Daniel Vaidich’e göre, kaynak argümanı Trump ve yönetimi tarafından çok iyi anlaşılıyor.
Vaidich, Politico‘ya, “Önceki yönetimdeki birçok kişi için Ukrayna’yı desteklemek özgürlüğü ve demokrasiyi korumakla ilgiliydi, ancak Trump için bu büyük ölçüde boş bir laf. Ukrayna’yı desteklemenin ve onun için savaşmanın neden mantıklı olduğuna dair başka bir gerekçe bulmamız gerekiyor,” değerlendirmesini yaptı.
Ancak şu anda Rus birlikleri Pokrovsk şehrini kuşatıyor ve Ukrayna’nın doğal kaynaklar açısından en zengin bölgelerinden biri olan Dnipropetrovsk oblastına giden otoyola ulaşmaya çalışıyor.
Ocak ayında, ülke çelik endüstrisinin yarısını sağlayan koklaşabilir kömür madeni kısmen ele geçirildi ve faaliyetlerini durdurdu.
Strateji XXI Küresel Araştırmalar Merkezi adlı düşünce kuruluşunun başkanı Mihail Gonçar, “Trump, nadir toprak metallerinin bulunduğu bölgelerin büyük ölçüde işgal altında olduğunu ve kurtarılması gerektiğini anlıyor mu? Bunun için Amerikan silahlarına ve saldırgana karşı gerçekten cehennem gibi yaptırımlara ihtiyaç var,” ifadelerini kullandı.
Öte yandan Kiev, Washington’ın Ukrayna ile stratejik olarak avantajlı bir ortaklığın, “topraklarını kurtarmaya yardım etmeye değer olduğunu” anlamasını bekliyor.
Ukrayna Parlamentosu Dış İlişkiler Komitesi Başkanı Aleksandr Merejko, Politico‘ya verdiği demeçte Trump’ın açıklamasını “olumlu bir sinyal” olarak nitelendirdi:
“Sanırım Trump anlamaya başladı: Ukrayna’nın stratejik kaynaklarının, yardım edilmezse otoriter rejimlerin eline geçme ve onları güçlendirme tehlikesi var. Ve burada sadece Rusya’dan değil, aynı zamanda stratejik ortağı Çin’den de bahsediyoruz.”
Rusya ordusu, Ukrayna’daki Şevçenko bölgesindeki lityum sahalarını kontrol altına aldı
Diplomasi
UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
Diplomasi
ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Diplomasi
Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Dünya Basını7 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi4 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını7 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Dünya Basını2 hafta önceProf. Pape: İran savaş öncesinden daha güçlü










