Asya
Çin, Tayland-Kamboçya çatışmasında arabuluculuk rolü üstlendi

Çin’in Birleşmiş Milletler Büyükelçisi, Tayland ve Kamboçya arasındaki çatışmanın yatışması çağrısında bulundu ve perşembe günü meydana gelen ani sınır çatışmasının ardından Pekin’in “arabuluculuk rolü” oynadığını doğruladı.
Çin devlet televizyonu CCTV’ye perşembe günü New York’ta verdiği röportajda Fu Cong, “Çin, iki taraf arasındaki iletişimi kolaylaştırmak için arabuluculuk rolü oynuyor ve durumun bir an önce istikrara kavuşmasını umuyor” dedi.
Fu, röportajda iki ülkeye “itidal” ve “durumu istikrara kavuşturma” çağrısında da bulundu.
“Kamboçya ve Tayland sadece Çin’in iyi komşuları değil, aynı zamanda birbirlerinin dost komşuları ve Güneydoğu Asya Uluslar Birliği’nin (ASEAN) önemli üyeleridir” dedi.
“ASEAN, farklılıkları barışçıl yollarla çözme konusunda uzun bir geleneğe sahiptir ve bu durumda da barışın yeniden hakim olmasını umuyoruz” diye vurguladı.
Tayland ve Kamboçya orduları perşembe günü ortak sınırlarında çatışmaya girdi ve topçu ateşi ve roketlerin kullanıldığı büyük bir gerginlik yaşandı. Çatışmada 24 saat içinde çoğu sivil olduğu tahmin edilen 20’yi aşkın kişi hayatını kaybetti.
Tayland ve Kamboçya, uzun süredir eski tapınakların yakınındaki tartışmalı bölgeler üzerinde sınır anlaşmazlıkları yaşıyor. Ani çatışmanın, çarşamba günü tartışmalı bir bölgede beş Taylandlı askerin yaralandığı mayın patlamasıyla ilgili olduğu düşünülüyor.
Tayland, Kamboçya’yı tartışmalı sınır bölgesine yeni mayınlar döşemekle suçladı, ancak Kamboçya bu suçlamayı reddetti ve mayının 1975’te sona eren iç savaştan kalma bir kalıntı olabileceğini söyledi.
Şanghay Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü’nün kıdemli araştırmacısı Liu Zongyi, Çin ve ASEAN’ın bölgesel istikrarı öncelikli hedefleri olduğu için çatışmanın sınırlı kalacağını söyledi.
Bu ayın başlarında, Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, Pekin’in komşularının sınır anlaşmazlığını yatıştırmak için adımlar atarken, Kuala Lumpur’da düzenlenen ASEAN-Çin zirvesinde Tayland ve Kamboçya’nın dışişleri bakanlarıyla görüşmelerde bulundu.
Tayland Dışişleri Bakanı Maris Sangiampongsa ile yaptığı görüşmede Wang, Pekin’in her iki tarafın da “karşılıklı iyi niyetle” hareket etmesini ve “dostane diyalog ve istişare yoluyla sorunu uygun şekilde çözmesini” umduğunu ifade etti.
Çin Dışişleri Bakanlığı’nın açıklamasına göre Wang, Çin’in çatışmanın çözümünde “yapıcı bir rol oynamayı” hedeflediğini de sözlerine ekledi.
Kamboçya’nın dışişleri bakanı da olan başbakan yardımcısı Prak Sokhonn ile ayrı bir görüşmede Wang, Çin’in “ilgili tarafların ihtiyaçlarını” ele alırken “tarafsız, adil ve hakkaniyetli bir tutum” sergileyeceğini vurguladı.
“Sorun, diplomasi yoluyla çözülecektir… Tayland ve Kamboçya’nın her ikisi de ASEAN üyesi olduğu için, Çin ve ASEAN bu sorunun arabuluculuğunda çok aktif bir rol oynayacaktır” dedi.
Çin’in arabuluculuğu avantajlı
Liu’ya göre, Pekin’in arabuluculuk rolünü üstlenmesinin avantajları var, çünkü ülke hem Bangkok’a hem de Phnom Penh’e yakın.
Perşembe günü, Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Guo Jiakun, günlük basın toplantısında Pekin’in “kendi yöntemleriyle barış görüşmelerini teşvik edeceğini” belirterek, iki ülkeyi “farklılıkları uygun şekilde çözmeye” çağırdı.
“Mevcut gelişmelerden derin endişe duyuyoruz ve her iki tarafın da diyalog ve istişare yoluyla sorunu çözmesini umuyoruz” dedi. “Çin adil ve tarafsız bir tutum sergiliyor ve kendi yöntemleriyle barış görüşmelerini teşvik etmeye devam edecek” diye ekledi.
Çatışmanın tırmanmasıyla birlikte, Çin’in Tayland ve Kamboçya’daki büyükelçilikleri vatandaşlarına sınıra yaklaşmamaları konusunda uyarılar yayınladı.
Tayland Savunma Bakanlığı’na göre, perşembe gününden bu yana sınır boyunca en az altı bölgede çatışmalar yaşandı. Kamboçya ordusu, çatışmaların cuma günü de devam ettiğini açıkladı.
Çeşitli medya kuruluşları, Tayland’ın ABD yapımı F-16 savaş uçaklarıyla hava saldırıları düzenlediğini bildirdi.
Tayland, ABD’nin müttefiki olmasına rağmen, son yıllarda savunma alanında Çin’den giderek daha fazla silah satın aldı.
Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü’ne göre Tayland, Pakistan ve Sırbistan’ın ardından Çin’den en fazla silah satın alan üçüncü ülke ve son yıllarda önemli askeri ithalatının yaklaşık yüzde 44’ünü Çin silahları oluşturuyor.
Kamboçya, Çin’in önemli bir silah alıcısı olmakla kalmayıp, iki ülke arasında güçlü savunma bağları da var. İki ülke arasında 2018’den bu yana Golden Dragon tatbikatları gibi çeşitli askeri tatbikatlar gerçekleştirilmiş ve Phnom Penh’in Çin’e Ream deniz üssüne erişim izni verdiği de bildirilmiştir.
Asya
Yatırımcıların gözü, borsaya destek sinyalleri için Çin’in temmuz ayındaki Politbüro toplantısında

Devlet müdahalesinin piyasa duyarlılığını geçici olarak istikrara kavuşturmasının ardından yatırımcılar, borsanın yönüne ilişkin ipuçları bulmak için Çin’in üst düzey liderlerinin düzenleyeceği ekonomi politikası toplantısına odaklandı.
Çin Komünist Partisi’nin (ÇKP) temmuz ayı Politbüro toplantısının gelecek hafta başlaması bekleniyor. Devlet Başkanı Xi Jinping ile Çin’in en üst karar alma organındaki çalışma arkadaşları, toplantıda yılın ikinci yarısına ilişkin politika çizgisini belirleyecek. Son verilerin ekonomik toparlanmanın dengesiz ilerlediğini göstermesinin ardından, yatırımcıların büyümeyi destekleyecek yeni politikalara yönelik çağrıları da arttı.
Üst düzey toplantıda kullanılacak politika dili, kritik bir eşikte bulunan 15 trilyon dolarlık Çin ana kara hisse senedi piyasasının yönünü de etkileyebilir. Düzenleyici kurumların yatırımcı güvenini yeniden tesis etmeye yönelik müdahalelerinin ardından, büyümeyi canlandıracak politikaların nasıl devreye alınacağına ilişkin daha fazla netlik sağlanması, yatırımcıların belirsizlik ortamında portföylerini nasıl yeniden düzenleyecekleri üzerinde önemli sonuçlar doğurabilir.
Huajin Securities analisti Deng Lijun, South China Morning Post‘a yaptığı değerlendirmede, “Temmuz ayındaki Politbüro toplantısında politikalar konusunda olumlu bir ton benimsenebilir. Tüketim ve teknoloji sektörlerini desteklemek amacıyla politikaların yakın dönemde daha hızlı uygulanmasına tanık olabiliriz” dedi.
Morgan Stanley’nin geçen hafta yayımladığı rapora göre Politbüro toplantısında tüketime kıyasla teknolojik yeniliğe öncelik verilmesi muhtemel. Çin ile ABD arasındaki teknoloji rekabetinin yoğunlaşması nedeniyle devlet kaynaklarının yapay zekâ, kuantum bilişim ve ileri imalat alanlarına yönelmesi bekleniyor.
Raporda, tüketimin ise ikinci planda kalacağı belirtildi. Bunun nedeni olarak politika yapıcıların tüketimi, doğrudan kullanılabilecek bir politika aracı olmaktan çok sanayideki dönüşüm ve istihdamın bir sonucu olarak görmesi gösterildi.
Hisse senedi piyasasına güven vermeye yönelik son adım kapsamında Çin Menkul Kıymetler Düzenleme Komisyonu salı günü, piyasa katılımcılarının görüş ve önerilerini inceleyeceğini açıkladı. Kurum, piyasadaki temel sorunlara daha fazla odaklanacağını, riskleri önleyeceğini ve denetimi güçlendireceğini belirtti.
Komisyon ayrıca halka açık şirketlere temel rekabet güçlerini ve yatırımcı getirilerini artırma çağrısında bulundu. Aracı kuruluşlardan da ekonomik döngülere karşı daha hazırlıklı olmalarını istedi.
UBS Group’a göre ikinci çeyrek büyüme verilerinin beklentileri karşılamaması “piyasa açısından olumlu bir gelişme” oldu. Çünkü zayıf veriler, Politbüro toplantısından yeni teşvik politikalarının çıkma ihtimalini artırdı.
Çin’in ekonomisi geçen çeyrekte yüzde 4,3 büyüyerek 2022 sonundan bu yana en düşük büyüme hızını kaydetti. Perakende satışlar ve yatırımlar zayıf seyrederken, emlak piyasası da büyüme üzerinde baskı oluşturmaya devam etti.
Citigroup çarşamba günü yayımladığı raporda şu değerlendirmeye yer verdi:
“Ölçülü destek beklentimizi sürdürüyoruz: iç talep konusunda daha güçlü bir söylem, yılın ikinci yarısında mali kaynakların daha hızlı devreye alınması ve mevcut politikaların kullanılmasına yönelik vurgunun devam etmesi.”
Raporda ayrıca, “Tüketim konusunda odağın muhtemelen hizmet sektörüne yönelik arz taraflı önlemler üzerinde olacağını, doğrudan talep teşviklerinin ise büyük ölçüde gündemde yer almayacağını düşünüyoruz. Son dönemdeki piyasa oynaklığı nedeniyle sermaye piyasalarının yeniden politika yapıcıların öncelikleri arasına girmesi bekleniyor” denildi.
Teknoloji ağırlıklı Star Market 50 Endeksi, doğrudan devlet alımları ve piyasa duyarlılığını desteklemeye yönelik düzenleyici adımların etkisiyle bir gün önce yüzde 11 yükselmesinin ardından çarşamba günü yüzde 2,3 geriledi.
Asya
Moonshot halka arz öncesinde 50 milyar dolar değerleme hedefliyor

Çinli yapay zeka girişimi Moonshot AI, Hong Kong Borsası’nda planladığı halka arz öncesinde şirket değerlemesini 50 milyar dolara çıkarmayı hedefliyor. Şirketin yakın zamanda 31,5 milyar dolar değerleme ile yeni bir finansman turunu tamamlamaya hazırlandığı ve hemen ardından yeni yatırım görüşmelerine başlayacağı belirtiliyor.
Çin merkezli yapay zeka şirketi Moonshot AI, Hong Kong Menkul Kıymetler Borsası’nda gerçekleştirmeyi planladığı halka arz (IPO) öncesindeki süreçte şirket değerlemesini 50 milyar dolara yükseltmeyi hedefliyor.
Bloomberg’in konuya aşina kaynaklara dayandırdığı haberine göre, şirket bu doğrultuda bir halka arz öncesi finansman aşaması yürütmeyi planlıyor.
Kaynaklar, Moonshot’ın önümüzdeki birkaç gün içinde 31,5 milyar dolar değerleme üzerinden yürüttüğü mevcut yatırım turunu tamamlayacağını ifade etti.
Aktarılan bilgilere göre şirket, bu turun kapanmasının hemen ardından potansiyel yatırımcılarla yeni bir sermaye yatırımı için müzakerelere başlamayı tasarlıyor.
Yeni Kimi K3 modeli beklentileri artırıyor
Moonshot, bu süreçte temmuz ayının başlarında tanıttığı yeni yapay zeka modeli Kimi K3’ün başarısından yararlanmayı hedefliyor.
Şirket, Kimi K3’ün Anthropic firmasının en gelişmiş modeli Claude Fable 5 ile OpenAI tarafından geliştirilen GPT-5.6 dışındaki tüm rakiplerini geride bıraktığını iddia ediyor.
Söz konusu model, dünyanın en zengin isimleri arasında yer alan Elon Musk tarafından “etkileyici” olarak nitelendirildi. OpenAI Strateji Şefi Ding Ball ise açık kaynaklı bu modelin piyasaya sürülmesinin teknoloji dünyasını “tam teşekküllü bir yapay zeka komünizmine” yaklaştırdığı uyarısında bulundu.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent de konuya ilişkin yaptığı açıklamada, Amerikan makamlarının Çin dahil olmak üzere denizaşırı ülkelerdeki açık kaynaklı modelleri yakından inceleyeceğini ve ABD şirketlerine ait fikri mülkiyet haklarının çalındığına dair bulgulara rastlanması halinde gerekli önlemleri alacaklarını bildirdi.
Altı ay içinde borsaya açılması bekleniyor
Moonshot, daha önce hissedarlarına Hong Kong Menkul Kıymetler Borsası’nda kotasyon alma niyetinde olduğunu bildirmişti. Bloomberg tarafından paylaşılan bilgilere göre şirketin önümüzdeki altı ay içinde halka arzını gerçekleştirmesi bekleniyor.
Google ve Meta’nın eski çalışanı Yang Zhilin tarafından 2023 yılının başında kurulan Moonshot, Çince adını kurucusunun sevdiği müzik grubu Pink Floyd’un albümüne atıfla “Dark Side of the Moon” (Ayın Karanlık Yüzü) ifadesinden alıyor. Girişim; Alibaba Group Holding bünyesindeki Qwen, MiniMax Group ve Z.AI ile birlikte Çin yapay zeka sektörünün öncüleri arasında kabul ediliyor.
Çin’de Moonshot’ın yanı sıra diğer büyük yapay zeka şirketleri de halka arz süreçlerine hazırlanıyor.
DeepSeek firmasının 2027 yılında halka açılmayı değerlendirdiği belirtilirken, araştırmacı Lee Kai-Fu tarafından kurulan 01.ai adlı girişimin borsa hisse senedi ihracının da aynı yıl içinde gerçekleşebileceği kaydediliyor.
Asya
DeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı

Çin merkezli yapay zekâ sohbet botu DeepSeek kullanıcılarının çalışma belgeleri ve kişisel mesajları içeren diyalogları Google arama sonuçlarında açık erişime çıktı. Veri görünürlüğü, kullanıcıların üçüncü kişilere aktarım amacıyla “Paylaş” seçeneğini etkinleştirerek ürettiği kamuya açık bağlantıların arama motoru tarafından indekslenmesinden kaynaklandı.
Çin merkezli yapay zekâ sohbet botu DeepSeek kullanıcılarına ait diyaloglar, çalışma belgeleri ve kişisel mesajlar Google arama motorunda açık erişime çıktı.
Durumun, kullanıcıların yazışmaları üçüncü kişilere aktarmak amacıyla oluşturduğu kamuya açık bağlantıların Google tarafından indekslenmesinden kaynaklandığı tespit edildi.
Süreç, DeepSeek arayüzündeki “Paylaş” seçeneğiyle işliyor. Bu özellik etkinleştirildiğinde kullanıcı metnin belirli bölümlerini işaretliyor ve platform herkesin erişebileceği bir internet adresi üretiyor.
Sistem işlem sırasında söz konusu içeriğin bağlantıya sahip olan herkese açık hale geleceği bilgisini veriyor. Arama motoru da yalnızca hesap sahiplerinin manuel olarak genel erişime açtığı diyalogları sonuçlarda listeliyor.
Ocak 2025’te bulut güvenliği şirketi Wiz Research uzmanları, DeepSeek veri tabanından gizli bilgilerin sızdığını tespit ettiklerini duyurmuştu. Geliştirici firmaya bildirilen sorun hızla giderilmişti.
Uzmanların değerlendirmelerine göre açık erişime sızan veriler arasında sohbet geçmişleri, gizli anahtarlar, arka plan sistem ayrıntıları ve diğer gizli bilgileri içeren 1 milyondan fazla veri satırı yer alıyordu.
DeepSeek, kuruluşundan bu yana 7 milyar dolardan fazla yatırım toplayarak Çin’in en yüksek piyasa değerine sahip yapay zekâ girişimi konumuna geldi.
Platformun kullanıma sunulmasından itibaren dünya genelinde çok sayıda ülke, ulusal güvenlik ve kişisel verilerin korunması kaygıları doğrultusunda hükümet düzeyinde ve kamu kurumlarında sistemin kullanımına yönelik yasak veya kısıtlamalar getirdi.
Axios’un aktardığı bilgilere göre ABD Kongresi üyelerinin Çin menşeli sohbet botunu kullanmasına izin verilmiyor.
2026 yılı başlarında ise İtalya Veri Koruma Kurumu, kişisel verilerin işlenme yöntemlerine dair bilgi eksikliği gerekçesiyle DeepSeek erişimini engelledi.
Yapay zekâ sistemlerinde benzer veri güvenliği sorunları daha önce de yaşanmıştı. 2023 yılında OpenAI şirketine ait ChatGPT yazılımında, açık kaynaklı “redis-py” adlı Redis müşteri kütüphanesindeki bir hata nedeniyle bazı kullanıcıların kişisel verileri internete sızmıştı.
Söz konusu teknik aksaklık, ChatGPT abonelik doğrulama e-postalarının bir kısmının yanlış kullanıcılara gönderilmesine yol açmıştı.
Görüş2 hafta önceAnkara’nın ikinci zirvesi: 22 yılın ardından NATO, kuralları yeniden yazan bir Türkiye’ye dönüyor
Diplomasi2 hafta önceNATO ülkeleri, milyarlarca dolarlık savunma anlaşması açıkladı
Amerika2 hafta önceNATO 3.0’un mucidi: Elbridge Colby
Asya2 hafta önceXi, bilim ve teknoloji inovasyonuyla Çin modernleşmesinin ilerletilmesi çağrısı yaptı
Görüş2 hafta önceTahran’da iki kritik isimle konuştum: İran kendisini nasıl görüyor?
Diplomasi1 hafta önceFT: Çin’e bağımlılığı azaltmanın Batı’ya maliyeti 23 trilyon doları aşabilir
Diplomasi2 hafta önceNATO liderleri Ankara Deklarasyonu’nu kabul etti
Diplomasi2 hafta önceAnkara’daki NATO zirvesinde hangi silah anlaşmaları yapıldı?











